# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-KB 2007 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-kb/aardrijkskunde/2007/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-KB
2007
tijdvak 1
dinsdag 29 mei
9.00 - 11.00 uur
aardrijkskunde CSE KB

Dit examen bestaat uit 46 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

700013-1-728o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegedeeld.

Migratie en de multiculturele samenleving

kaart 1
Vijf belangrijke herkomstlanden van immigranten in Nederland

[FIGUUR: Wereldkaart met de landen gemarkeerd met letters P, Q, R, S en T. P is een gebied in Noord-Amerika (waarschijnlijk VS/Canada), Q is een gebied in Europa (waarschijnlijk Duitsland), R is een gebied in Noord-Afrika (waarschijnlijk Marokko), S is een gebied in West-Azië (waarschijnlijk Turkije) en T is een gebied in Zuidoost-Azië (waarschijnlijk Indonesië).]

1p 1 Op kaart 1 zijn vijf landen aangegeven met de letters P, Q, R, S en T. Dit zijn vijf
belangrijke herkomstlanden van immigranten in Nederland.
Uit één van deze landen kwam de grootste groep immigreren al in de jaren
vijftig van de vorige eeuw in Nederland.
Welk land is dat?
A P
B Q
C R
D S
E T

700013-1-7280o
2
lees verder ►►►


### Pagina 3

2p 2 Uit drie van deze herkomstlanden (zie kaart 1) hadden de immigranten bij
aankomst de Nederlandse nationaliteit. Ze zijn ook allochtoon.
De immigranten uit de twee andere herkomstlanden waren bij aankomst in
Nederland zowel allochtoon als niet-Nederlander.
→ Noteer de letters waarmee deze laatste twee herkomstlanden op de kaart
worden aangegeven op het antwoordblad.
1p 3 Hieronder staan vier uitspraken over het wonen van allochtonen in de steden
van Nederland.
Welke uitspraak is juist?
A Allochtonen wonen in de grote steden gelijkmatig verspreid over de
verschillende wijken.
B Allochtonen wonen meestal in woningen aan de rand van de stad.
C De wijken rondom het centrum zijn een belangrijk vestigingsgebied voor
allochtonen.
D Minder allochtonen wonen naar verhouding in achterstandswijken dan in
nieuwbouwwijken.
700013-1-7280
3
lees verder ►►►

### Pagina 4

grafiek 1
Migratie en asielverzoeken in Nederland, 1991 - 2005
[FIGUUR: Lijn grafiek met op de y-as "x1.000" van 0 tot 140 en op de x-as de jaren 1991 tot 2005. Er zijn vier lijnen in de grafiek getekend: een stippellijn, een doorgetrokken lijn, een dotted lijn en een streep-puntlijn. De legenda geeft aan dat de stippellijn staat voor W, de doorgetrokken lijn voor X, de dotted lijn voor Y en de streep-puntlijn voor Z.]
Grafiek 1 gaat over migratie en asielverzoeken in Nederland over de periode
1991 tot 2005.
In willekeurige volgorde stellen de lijnen W, X, Y en Z voor:
emigratie, immigratie, aantal ingewilligde asielverzoeken en aantal nieuwe
asielverzoeken.
1p 4 Wat stelt lijn W voor?
A aantal asielverzoeken
B aantal ingewilligde asielverzoeken
C emigratie
D immigratie
1p 5 Wat stelt lijn Z voor?
A aantal asielverzoeken
B aantal ingewilligde asielverzoeken
C emigratie
D immigratie
1p 6 Immigranten zijn niet altijd asielzoekers. Er zijn ook immigranten die om andere
redenen naar Nederland komen.
→ Geef een voorbeeld van zo'n reden.
700013-1-7280
lees verder

### Pagina 5

foto's 1, 2, 3 en 4
Vier wijken van verschillende grote steden

foto 1
[FIGUUR: Een rij met auto's geparkeerd op een straat met klinkers. Op de achtergrond staan huizen met schuine daken.]

foto 2
[FIGUUR: Een rijtjeshuis met een verzorgde voortuin en bomen op de achtergrond.]

foto 3
[FIGUUR: Een herenhuis met een grote tuin en bomen op de achtergrond. Er is een lantaarnpaal zichtbaar.]

foto 4
[FIGUUR: Een bakstenen flatgebouw met veel ramen en schotelantennes.]

1p 7 In vier wijken van verschillende grote steden is een foto gemaakt die het
karakter van die wijk weergeeft.
In welke wijk wonen waarschijnlijk de meeste allochtonen?
A in de wijk op foto 1
B in de wijk op foto 2
C in de wijk op foto 3
D in de wijk op foto 4

700013-1-728o
les verder ►►►

### Pagina 6

foto's 5 en 6
Migranten in Nederland
foto 5
[FIGUUR: Foto van een gezin met zes personen in een woonkamer.]
foto 6
[FIGUUR: Foto van vier mannen en een jongen buiten bij een auto.]
Nadia en Ilona maken een posterpresentatie over migranten in Nederland.
Nadia heeft de foto's uitgezocht en Ilona heeft vier teksten gevonden.
Hierboven zie je twee foto's die Nadia gekozen heeft.
Hieronder staan in willekeurige volgorde vier teksten die Ilona heeft gevonden.
tekst 1
In de jaren zeventig gingen veel arbeidsmigranten regelmatig terug naar huis.
tekst 2
Arbeidsmigranten van de eerste generatie waren voor woonruimte vaak
aangewezen op pensions.
tekst 3
Eind jaren zeventig kwam de gezinshereniging al op gang.
tekst 4
Vanaf de jaren negentig kwam de gezinsvorming op gang.
700013-1-7280
6
lees verder ► ► ►

### Pagina 7

1p 8 Welke tekst past het best bij foto 5?
A tekst 1
B tekst 2
C tekst 3
D tekst 4

1p 9 Welke tekst past het best bij foto 6?
A tekst 1
B tekst 2
C tekst 3
D tekst 4

2p 10 Arbeidsmigranten van de eerste generatie waren voor woonruimte vaak aangewezen op pensions. De meeste arbeidsmigranten uit deze generatie kozen juist met opzet voor deze manier van wonen.
→ Geef twee redenen voor deze keuze.

700013-1-7280

### Pagina 8

kaarten 2, 3, 4 en 5
De spreiding van vier groepen allochtonen uit verschillende
herkomstlanden over Nederland
kaart 2
Suriname en Nederlandse Antillen
[FIGUUR: Kaart van Nederland met provincies ingekleurd volgens de legenda.]
Legenda:
minder dan 1,0
1,0 - 2,0
2,0 - 3,0
3,0 of meer
0 50 100 km
kaart 3
Turkije
[FIGUUR: Kaart van Nederland met provincies ingekleurd volgens de legenda.]
Legenda:
minder dan 0,5
0,5 - 1,0
1,0 - 2,0
2,0 of meer
0 50 100 km
kaart 4
Marokko
[FIGUUR: Kaart van Nederland met provincies ingekleurd volgens de legenda.]
Legenda:
minder dan 0,5
0,5 - 1,0
1,0 - 2,0
2,0 of meer
0 50 100 km
kaart 5
Duitsland
[FIGUUR: Kaart van Nederland met provincies ingekleurd volgens de legenda.]
Legenda:
minder dan 2,5
2,5 - 3,0
3,0 - 3,5
3,5 of meer
0 50 100 km
1p 11 Op de kaarten 2, 3, 4 en 5 staat de spreiding van vier groepen allochtonen uit
verschillende herkomstlanden over Nederland weergegeven.
Welke allochtone bevolkingsgroep woont het meest gelijkmatig verspreid over
Nederland?
A allochtonen uit Duitsland
B allochtonen uit Marokko
C allochtonen uit Suriname en de Nederlandse Antillen
D allochtonen uit Turkije
700013-1-7280
8
lees verder ►►►

### Pagina 9

1p 12 Uit kaart 5 blijkt dat allochtonen van Duitse herkomst een ander
spreidingspatroon laten zien dan de andere allochtonen.
→ Leg uit waarom dit spreidingspatroon anders is.
1p 13 De kaarten 3 en 4 laten het spreidingspatroon van Turken en Marokkanen zien.
Vier VMBO-leerlingen hebben een discussie over de spreiding van Turken en
Marokkanen in Nederland.
Gert zegt: “De spreiding van Turken en Marokkanen is vooral een gevolg van
het beleid van de Nederlandse overheid.”
Matiz zegt: “De spreiding van Turken en Marokkanen komt vooral door de
aanwezigheid van allochtone winkels.”
Jolanda zegt: “De spreiding van Turken en Marokkanen hangt vooral samen met
de afstand tot de grote steden in Nederland.”
Zippora zegt: “De spreiding van Turken en Marokkanen hangt vooral samen met
de werkgelegenheid in de industrie.”
Wie heeft er gelijk?
A Gert
B Matiz
C Jolanda
D Zippora
700013-1-7280
9
lees verder

### Pagina 10

diagram 1
Deelname van niet-westerse allochtonen in de Nederlandse detailhandel
(winkels)
percentage werkzame de gemiddelde winst over 2001 in euro's
bevolking
met eigen winkel
Indiërs 5,8 Chinezen 18
Pakistanen 4,1 Iraniërs 17
Afghanen 1,7 Turken 15
Iraniërs 1,3 Marokkanen 13
Turken 1,1 Irakezen 11
Chinezen 1,0 Indiérs 11
Marokkanen 0,8 Pakistanen 10
Irakezen 0,7 Afghenen 10
Surinamers 0,6 3
autochtonen 1,2 autochtonen 21
0 1 2 3 4 5 6
→ %
0 4 8 12 16 20 24
→ x1.000

Diagram 1 gaat over de deelname van niet-westerse allochtonen en autochtonen
in de Nederlandse detailhandel (winkels).

1p 14 Volgens diagram 1 zijn de winkels van niet-westerse allochtonen minder
winstgevend dan die van hun autochtone collega's.
→ Waarom zijn deze winkels minder winstgevend?

1p 15 Geef een reden waarom er steeds meer niet-westerse allochtone
winkeleigenaren in Nederland komen.

1p 16 De Nederlandse regering is er een groot voorstander van dat niet-westerse
allochtonen winkelbedrijven openen. “Dit is gunstig voor de integratie”, zegt de
regering.
→ Leg uit waarom dit een gunstig effect op de integratie heeft.

700013-1-7280
10
lees verder

### Pagina 11

tabel 1
Geboortecijfers en sterftecijfers in 2004

[FIGUUR: Tabel met kolommen 'Land', 'Geboortecijfer per 1000 inwoners' en 'Sterftecijfer per 1000 inwoners'. Rijden voor: Uganda (48, 18), Colombia (23, 6), Nederland (12, 9), Bulgarije (8, 15), Marokko (25, 6).]

1p 17 In tabel 1 zijn de geboortecijfers en de sterftecijfers van vijf verschillende landen
aangegeven.
Welk land heeft een sterfte-overschot?
A Bulgarije
B Colombia
C Nederland
D Uganda

1p 18 Wat was in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw de invloed van de
komst van allochtonen op het geboortecijfer en het sterftecijfer in Nederland?
A Het geboortecijfer stijgt en het sterftecijfer stijgt ook.
B Het geboortecijfer stijgt en het sterftecijfer daalt.
C Het geboortecijfer daalt en het sterftecijfer stijgt.
D Het geboortecijfer daalt en het sterftecijfer daalt ook.

1p 19 Onder allochtonen van Marokkaanse herkomst in Nederland is het geboortecijfer
lager dan onder de Marokkanen in Marokko.
→ Geef een reden voor dit verschil.

700013-1-7280
11
lees verder ►►►

### Pagina 12

diagram 2
Inkomsten per huishouden per jaar van vier verschillende
bevolkingsgroepen in de Verenigde Staten vergeleken met het gemiddelde
inkomen, 2004

blanken 48% 52%
Afro-Amerikanen 30% 70%
Latijns-Amerikanen 34% 66%
Aziaten 55% 45%

Legenda:
[FIGUUR: Kleurenbalkjes die 'boven het gemiddelde inkomen' en 'onder het gemiddelde inkomen' representeren.]
boven het gemiddelde inkomen
onder het gemiddelde inkomen

1p 20 In diagram 2 staan vier verschillende bevolkingsgroepen in de Verenigde Staten
en het gemiddelde inkomen per huishouden per jaar.
De minderheidsgroep 'Aziaten' wordt in de Verenigde Staten ook wel eens de
'modelminderheid' genoemd.
→ Waarom worden de Aziaten in de Verenigde Staten ook wel een
'modelminderheid' genoemd? (Gebruik diagram 2 bij je antwoord.)

kaart 6
Miami

[FIGUUR: Een kaart van Miami met verschillende wijken, waterwegen en de Atlantische Oceaan. Enkele specifieke locaties en wijken zijn gelabeld, zoals Little Haiti, Wynwood Edgewater, Downtown, Little Havana, Coral Way, N.E.C. Grove, S.W.C. Grove, Allapattah, Overtown, Flagami en West Flagler. Er zijn ook symbolen voor 'kijkrichting' (k).]

Legenda:
water
wijkgrenzen
kijkrichting

700013-1-728o 12 lees verder ►►►

### Pagina 13

1p 21 Aan de Atlantische kust van Florida (de Verenigde Staten) ligt Miami. De stad
Miami met ruim 360.000 inwoners is multicultureel. Bijna 55% van de bevolking
is buiten de Verenigde Staten geboren. Velen daarvan komen uit het Caribisch
gebied. Zo komt 23% van de bevolking van Miami (oorspronkelijk) uit Haïti.
Op kaart 6 vind je in het noorden de wijk ‘Little Haiti’, genoemd naar het eiland
Haïti. Je begrijpt dat deze wijk haar naam niet voor niets gekregen heeft.
→ Met welk aardkundig begrip wordt dit verschijnsel van concentratie
aangeduid dat een bevolkingsgroep in een bepaald deel van een stad
woont?

foto 7
Luchtfoto van een deel van Miami

[FIGUUR: Aerial view of Miami beach with hotels, a waterway, and cars.]

1p 22 Foto 7 is genomen in Miami. Op kaart 6 staan met de letters K, L, M en N vier
verschillende plekken in Miami aangegeven.
Op welke plek op kaart 6 zal foto 7 genomen zijn?
A op plek K
B op plek L
C op plek M
D op plek N
700013-1-7280
13
lees verder ► ► ►

### Pagina 14

tabel 2
Gewenste woonvorm van ouderen als men wegens gezondheidsproblemen
niet meer zelfstandig kan wonen, naar etnische groep, 2003 (in procenten
en afgerond)

[FIGUUR: Tabel met de volgende kolommen: Etnische groep (Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen, Molukkers, autochtonen) en woonvormen (wil dan terug naar herkomstland, wil dan in een verzorgingstehuis, wil dan bij de kinderen in Nederland inwonen, wil dan bij andere familie in Nederland inwonen).]

A
wil dan terug naar herkomstland
wil dan in een verzorging-shuis
wil dan bij de kinderen in
Nederland inwonen
wil dan bij andere familie in
Nederland inwonen

Turken
12
30
56
1

Marok-
kanen
22
6
70
2

Surina-
mers
15
72
11
2

Antillia-
nen
21
59
19
2

Moluk-
kers
6
59
32
2

autoch-
tonen
-
91
7
2

B
keuze ouderen die bij
kinderen/familie in willen wonen
denkt dat ouderen hiertoe in staat zijn
heeft het hier wel eens met hen
over gehad

95
93
85
82
52

61
38
54
56
40

2p 23 Het aantal allochtone ouderen in Nederland neemt toe. Naarmate mensen ouder
worden hebben zij meer behoefte aan verzorging.
Surinaamse, Antilliaanse en Molukse ouderen wensen in meerderheid in een
verzorgingstehuis te wonen wanneer zij niet meer zelfstandig kunnen wonen.
In deel A van tabel 2 kun je aflezen op welke wijze men zou willen wonen
wanneer men om gezondheidsredenen dat niet meer zelfstandig kan.
Turkse en vooral Marokkaanse ouderen zien niet zoveel in een
verzorgingstehuis.
→ Geef daar twee redenen voor.

1p 24 In deel B van tabel 2 kun je aflezen dat maar net 50% van de allochtone
ouderen denkt dat hun kinderen best wel goed in staat zijn om hen in huis te
nemen als zij niet meer zelfstandig kunnen wonen.
→ Is dat percentage bij de allochtone ouderen hoger of lager en wat is
daarvoor de reden?

700013-1-728o 14 lees verder >>>

### Pagina 15

Leefbaarheid en zorg in stedelijke en landelijke gebieden

foto 8
Starterswoningen in Casteren

[FIGUUR: Foto van woningen met houten gevels en rode bakstenen accenten, en een ladder tegen de gevel.]

kaart 7
Casteren

[FIGUUR: Kaart van Nederland met een ingekleurd gebied dat Casteren aangeeft, met een schaalbalk van 0, 50, 100 km.]

tekst 5
Casteren

Midden in het kleine Brabantse dorp Casteren (duizend inwoners)
worden 34 starterswoningen gebouwd in opdracht van de jongeren uit
het dorp. De normale woningen in het dorp zijn voor de jongeren
onbetaalbaar. Deze collectieve opdracht maakt de bouw van
goedkopere koopwoningen voor jongeren mogelijk. “We stelden vast dat
veel jongeren uit de dorpen vertrokken, omdat er geen woningen voor
hen waren”, aldus wethouder Pijnenburg. “Daardoor kwam de sociale
structuur onder druk te staan: ... 1 ... en sportverenigingen merkten dat.
De nieuwbouwprojecten in eigen beheer vergroten de ... 2 ... in de
kleine kernen. Ze verminderen de ... 3 ...”

1p 25 Op de stippellijntjes bij 1, 2 en 3 van tekst 5 moeten verschillende woorden
worden ingevuld.
In welk antwoord zijn de juiste woorden ingevuld, als je begint bij 1, vervolgens
2 en tenslotte 3?

|   | 1                 | 2                 | 3              |
|---|-------------------|-------------------|----------------|
| A | verzorgingstehuizen | leefbaarheid      | verpaupering   |
| B | verzorgingstehuizen | stadsvernieuwing  | verpaupering   |
| C | basisscholen      | leefbaarheid      | vergrijzing    |
| D | basisscholen      | vergrijzing       | leefbaarheid   |

1p 26 Als de jongeren in Casteren blijven wonen, dan is dat ook goed voor het dorp.
→ Geef een voordeel voor het dorp als de jongeren in Casteren blijven wonen.

700013-1-7280

lees verder ▶▶▶


### Pagina 16

tekst 6
Werken bij het Rijk Als je verder denkt

kaart 8
Deel van West-Nederland
[FIGUUR: Een kaart van een deel van West-Nederland met de plaatsen Den Haag en Woerden. Een spoorlijn loopt tussen de twee plaatsen. Er is ook een rivier/kanaal getekend.]
Legenda:
spoorlijn
plaats
rivier/kanaal

1p 27 Tekst 6 is de kop van een personeelsadvertentie waarin mensen worden
opgeroepen om te solliciteren op een aantal banen bij het Ministerie van
Binnenlandse Zaken in Den Haag.
Mevrouw Reys solliciteert op één van de banen die door het Ministerie van
Binnenlandse Zaken wordt aangeboden. Zij wordt aangenomen. Zij woont in het
centrum van Woerden (zie kaart 8) en wil voorlopig met de trein op en neer
blijven reizen van en naar haar werk op het ministerie in Den Haag.
-> Hoe noemen we deze vorm van woon-werkverkeer ook wel?

700013-1-7280
16
lees verder ►►►

### Pagina 17

foto 9
Een villawijk in Woerden

[FIGUUR: Foto van een straat met rijtjeshuizen in moderne stijl.]

1p 28 Mevrouw Reys kan dankzij haar nieuwe baan naar een grotere woning
verhuizen. Zij zou wel in de duurdere villawijk in Woerden willen wonen
(zie foto 9).
Alleen wanneer ze in Den Haag in eenzelfde soort wijk zou kunnen wonen, zou
ze wel naar Den Haag willen verhuizen.
Hieronder staat een aantal kenmerken van woonwijken.
– vooral koopwoningen
– vooral huurwoningen
– vooral rijtjeshuizen
– vooral hoogbouw
– vooral laagbouw
→ Welke twee van bovenstaande kenmerken moet de wijk in Den Haag hebben
om vergelijkbaar te zijn met de villawijk in Woerden?

2p 29 Uiteindelijk kiest mevrouw Reys voor een woning in Den Haag.
Het belangrijkste motief voor haar keuze is dat het voorzieningenniveau in
Den Haag hoger is dan in Woerden.
→ Geef twee voorbeelden van het hogere voorzieningenniveau van Den Haag.

700013-1-728o 17 lees verder ‣‣‣

### Pagina 18

tabel 3
Buurtproblemen top-tien in Leiden: problemen die volgens de bewoners
met voorrang moeten worden aangepakt (in procenten van het totaal aantal
mensen in die wijk dat heeft meegedaan aan de enquête)

[FIGUUR: Tabel met buurtproblemen en percentages per stadsdeel]

1p 30 De laatste jaren besteden de meeste gemeenten steeds meer aandacht aan
verbetering van de leefbaarheid in hun gemeente.
De inwoners wordt dan ook geregeld gevraagd hoe zij die leefbaarheid ervaren,
zodat misschien verbeteringen mogelijk zijn.
Tabel 3 gaat over de buurtproblemen top-tien zoals die door de inwoners van de
tien stadsdelen in Leiden worden ervaren en die zij opgelost willen zien.
Welk probleem wordt in elke wijk van Leiden het meest genoemd?
A de aanwezigheid van hangjongeren
B het drugsprobleem
C het parkeerprobleem
D hondenpoep
1p 31 Wat vonden de bewoners - in verhouding gezien - het snelst groeiend probleem
in Leiden tussen 2000 en 2004?
700013-1-7280
le es verder ►►►
18

### Pagina 19

Na bestudering van tabel 3 bezoekt een aantal politici de verschillende
stadsdelen van Leiden om de grootste problemen met eigen ogen te zien.
Naar aanleiding van de tabel en dit werkbezoek doen de politici de volgende
uitspraken:
1 "Voor de jeugd wordt veel te weinig gedaan", zegt de politicus van de SP.
2 "De aanpak van het groen moet beter", vindt de politicus van Groen Links.
3 "We moeten het onderhoud van straten stoepen aanpakken", zegt de
politicus van het CDA.
4 "De drugsproblemen moeten we eens nader onderzoeken", zegt de politicus
van de VVD.
1p 32 Welke politicus zal, gelet op de genoemde problemen in het Stationsdistrict,
waarschijnlijk de meeste stemmen kunnen krijgen van de bewoners?
A de politicus van de SP
B de politicus van Groen Links
C de politicus van het CDA
D de politicus van de VVD
700013-1-7280
19
lees verder

### Pagina 20

tekst 7
Patiënt naar verpleeghuis in Spanje

Als eerste zorginstelling in Nederland heeft Royalcare Residence een
vergunning gekregen van het College voor Zorgverzekeringen voor thuiszorg in
Spanje.

1p 33
Voor verpleging en verzorging maken steeds meer Nederlanders voor korte of
langere tijd gebruik van de mogelijkheden in het buitenland.
Spanje is hiervan een goed voorbeeld (zie tekst 7).
Wat is de grootste groep mensen die gebruik maakt van verpleging en
verzorging in Spanje?
A De vele toeristen die in de zomer in Spanje vakantie vieren.
B De vele ouderen die jaarlijks in Spanje overwinteren.
C De vele ouderen die in Nederland geen familie meer hebben.

1p 34
Ook voor oogoperaties (bijvoorbeeld laseren) gaan veel Nederlanders naar het
buitenland. Jaarlijks gaan bijvoorbeeld duizenden Nederlanders naar Turkije om
hun ogen te laten behandelen (laseren).
→ Noem een belangrijke reden voor deze Nederlanders om in Turkije hun ogen
te laten behandelen (laseren).

3p 35
Men verwacht dat de gemiddelde leeftijd in Nederland de komende 25 jaar zal
stijgen. Dit is onder andere afhankelijk van de huidige leeftijdsopbouw. Maar ook
andere demografische factoren spelen een belangrijke rol bij deze ontwikkeling.
→ Noem vier andere demografische begrippen die invloed hebben op de
gemiddelde leeftijd.

700013-1-7280
20
lees verder

### Pagina 21

foto's 10 en 11
Het verschil in medische behandeling over de hele wereld is groot

foto 10
Een ziekenhuis in de
Democratische Republiek Kongo

foto 11
Een ziekenhuis in Nederland

[FIGUUR: Foto van een man in een medische setting, mogelijk in Afrika.]
[FIGUUR: Foto van een patiënt op een bed in een modern ziekenhuis met medische apparatuur.]

1p 36 Op de foto's 10 en 11 is sprake van specialistische zorg in een ziekenhuis aan
kinderen in de Democratische Republiek Kongo en Nederland.
Hoe wordt deze vorm van zorg genoemd?
A eerstelijnszorg
B preventieve zorg
C tweedelijnszorg

1p 37 Op foto 10 is sprake van een ondervoed kind.
Honger is een algemeen verschijnsel in de Democratische Republiek Kongo.
Al heeft men voldoende voedsel, dan nog is er sprake van ondervoeding omdat
het voedsel te weinig voedingsstoffen bevat.
Hoe noemen we deze laatste vorm van ondervoeding of honger?

1p 38 Een vergelijking tussen foto 10 en foto 11 maakt duidelijk dat we in Nederland
veel meer geld hebben voor medische zorg.
Met geld uit de rijke landen zouden de Kongolezen ook een levensvatbaar
zorgsysteem op kunnen bouwen.
Martijn en Fiona krijgen hierover een discussie.
Martijn zegt dat het geld het beste geïnvesteerd kan worden in de bouw van een
specialistisch ziekenhuis in de steden.
Fiona zegt dat het geld het beste geïnvesteerd kan worden in lokale
ziekenhuizen op het platteland.
Met wie ben jij het eens?
Kies eerst voor Martijn of Fiona en geef vervolgens een argument voor je
keuze.

700013-1-7280


### Pagina 22

tabel 4
Mate van ontwikkeling van landen, 2001
Ranglijst
[FIGUUR: Tabel met landen gerangschikt op ontwikkeling, met kolommen voor levensverwachting, aantal kinderen per vrouw, bevolking tot 15 jaar, bevolking 65+, aantal artsen, uitgaven aan gezondheidszorg, zuigelingensterfte.]
1 Noorwegen
2 IJsland
3 Zweden
4 Australië
5 Nederland
6 België
7 VS
8 Canada
9 Japan
10 Zwitserland
166 Guinee-Bissau 45,0 7,1 46,9 3,1 17,0 12 131
167 D.R. Kongo 40,6 6,7 46,8 2,6 7,0 onbekend 102
168 Centraal Afrikaanse 40,4 4,9 43,1 4,0 4,0 31 107
Republiek
169 Ethiopië 45,7 6,1 45,8 2,9 3,0 14 101
170 Mozambique 39,2 5,6 44,0 3,2 6,0 30 140
171 Burundi 40,4 6,8 47,5 2,9 1,0 16 72
172 Mali 48,4 7,0 49,2 2,4 5,0 32 123
173 Burkina Faso 45,8 6,7 48,9 2,7 3,0 37 109
174 Niger 45,6 8,0 49,9 2,0 4,0 22 125
175 Sierra Leone 34,5 6,5 44,0 2,9 9,0 24 147
1p 39 In tabel 4 staat een aantal kenmerken dat iets zegt over de mate van
ontwikkeling in dat land. Zo is er in de onderste tien landen uit de tabel sprake
van een lage levensverwachting. Bij de bovenste tien landen zijn de getallen van
de levensverwachting echter weggelaten.
Welk getal voor de levensverwachting zal er waarschijnlijk bij de meeste top-tien
landen hebben gestaan?
A een getal tussen 50 en 60
B een getal tussen 60 en 70
C een getal tussen 70 en 80
D een getal tussen 80 en 90
700013-1-7280
22

### Pagina 23

1p 40 Joan is vooral geinteresseerd in de verschillen tussen rijke landen en arme
landen. In tabel 4 zijn deze twee groepen duidelijk te herkennen: de bovenste
tien landen zijn rijke landen, de onderste tien zijn arme landen.
Joan vergelijkt deze twee groepen landen met elkaar. Naar aanleiding hiervan
noteert zij de volgende conclusies in haar werkstuk.
1 In het algemeen kun je zeggen dat hoe lager het aantal kinderen per vrouw
in een land is, hoe lager de uitgaven aan de gezondheidszorg zijn.
2 In het algemeen kun je zeggen dat hoe lager de uitgaven aan
gezondheidszorg in een land zijn, hoe hoger de zuigelingensterfte is.
3 In landen met een lage levensverwachting zul je in het algemeen een
leeftijdsgrafiek in de vorm van een piramide zien.
Welke conclusies zijn juist?
A conclusies 1 en 2
B conclusies 1 en 3
C conclusies 2 en 3
D conclusies 1, 2 en 3
700013-1-7280
23
lees verder ►►►

### Pagina 24

tekst 8
Kangoeroewoning*) als alternatief voor verzorgingstehuis
In Nederland woont bij slechts 2 % van de mensen van 45 jaar of ouder
momenteel één of beide ouders bij hen in huis.
Dit percentage zou de komende jaren flink kunnen gaan stijgen als
bijvoorbeeld woningbouwverenigingen meer kangoeroewoningen zouden
bouwen.
*) Een kangoeroewoning is een groot huis met een zelfstandige, kleinere woning, als een buidel
van een kangoeroe, op de begane grond eraan vast.
foto 12
Een kangoeroewoning
[FIGUUR: Een foto van een bakstenen huis met een tuin en een blauwe lucht erboven]
1p 41 Door het gebruik van kangoeroewoningen (zie tekst 8 en foto 12) is de zorg door
mensen uit de naaste omgeving gemakkelijker te regelen.
Daarnaast is er nog een aantal andere voordelen van kangoeroewoningen als
alternatief voor het verzorgingstehuis voor ouderen.
→ Noem een voordeel voor ouderen.
1p 42 De mogelijkheden om deze kangoeroewoningen te bouwen zijn het grootst in de
landelijke gebieden.
→ Geef hiervoor een reden.
700013-1-7280
leest verder ► ►►

### Pagina 25

foto 13
'Gated communities'
[FIGUUR: Een hek met een palmboom en een gebouw erachter.]
1p 43 In de Verenigde Staten bestaan ze al langer, de 'gated communities': complete wijken met hekken of muren eromheen, camera's en portiers (zie foto 13).
Ook in Nederland zijn ze in opmars.
Bij 'gated communities' is er sprake van
A compacte steden.
B koloniën.
C ruimtelijke segregatie.
D suburbanisatie.

1p 44 Eén van de redenen waarom mensen ervoor kiezen om te gaan wonen in een
'gated community' is veiligheid.
→ Noem nog een andere reden waarom mensen ervoor kiezen om te gaan
wonen in een 'gated community'.

700013-1-7280
lee s verder

### Pagina 26

tabel 5
Enkele gegevens van Argentinië en Bolivia

| kenmerken | Argentinië | Bolivia |
|---|---|---|
| 1 Bevolkingsdichtheid (inwoners per km² in 2000) | 14 | 8 |
| 2 Aantal inwoners x 1000 (in 2000) | 38.741 | 8.586 |
| 3 Eiwitconsumptie (gram/inwoners per dag in 1997) | 105 | 59 |
| 4 geboorte-overschot in 2000 | 10 | 18 |
| 5 Sterftecijfer per 1000 inwoners in 2000 | 8 | 8 |
| 6 BNP (koopkracht in euro per inwoner) in 1998 | 12.407 | 2.531 |

1p 45 Meneer Brouwer bespreekt in de klas tabel 5, waarin twee Zuid-Amerikaanse landen met elkaar vergeleken worden. Hij zegt: "Als je een at-
laskaart bekijkt die gaat over de levensverwachting bij geboorte, dan blijken er grote verschillen te bestaan tussen de verschillende Zuid-Amerikaanse landen."
Aan de leerlingen stelt hij de volgende vraag: "In welk land: Argentinië of Bolivia zal de levensverwachting hoger zijn?"
Otto zegt: "Argentinië" en Ron zegt: "Bolivia".
Meneer Brouwer zegt: "Otto heeft gelijk."
→ Geef met behulp van tabel 5 twee argumenten die Otto kan gebruiken bij de beantwoording van de vraag van meneer Brouwer.

700013-1-7280

26

lees verder ▶▶►


### Pagina 27

kaart 9
Zuid-Amerika
[FIGUUR: Kaart van Zuid-Amerika met aanduidingen van bevolkingsdichtheid en stedelijke agglomeraties.]
Legenda:
inwoners per km²
minder dan 50
50 of meer
agglomeratie met 5 miljoen of meer inwoners
agglomeratie met 1-5 miljoen inwoners
stad met 500.000-1 miljoen inwoners
0 800 1600 km

1p 46 Venezuela en Brazilië liggen in Zuid-Amerika. Beide landen hebben ongeveer een even hoog BNP per inwoner.
Toch zal de organisatie van de gezondheidszorg in Brazilië naar alle waarschijnlijkheid een groter probleem zijn dan in Venezuela.
→ Geef hiervoor een argument met behulp van kaart 9.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
700013-1-7280* 27 einde ■