# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-KB 2005 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-kb/aardrijkskunde/2005/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-KB
2005
tijdvak 2
dinsdag 21 juni
9.00 - 11.00 uur
AARDRYKSKUNDE CSE KB
Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 55 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden.
500040-2-6360

### Pagina 2

• Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

TRANSPORT EN INFRASTRUCTUUR

kaart 1
De file-top tien op volgorde in het jaar 2002 - 2003

[FIGUUR: Kaart van Nederland met de A9, A7, A2, A12 en A27 aangeduid. Meerdere kruispunten en locaties zijn genummerd van 1 tot en met 10. Den Haag, Amsterdam en Utrecht zijn zichtbaar op de kaart.]

volgorde
2003 weg locatie richting volgorde
2002
1 A2 knooppunt Everdingen Noord-Zuid 2
2 A2 knooppunt Everdingen Zuid-Noord 1
3 A9 Haarlem-Zuid Alkmaar-Amstelveen 3
4 A20 Rotterdam-Centrum Hoek v Holland-Gouda 7
5 A8 Coentunnel Zaandam-Amsterdam 6
6 A10 Coentunnel De Nieuwe Meer-Coenplein 5
7 A27 Merwedebrug Gorinchem-Breda 8
8 A13 Berkel en Rodenrijs Rijswijk-Rotterdam 4
9 A4 De Nieuwe Meer Delft-Amsterdam 11
10 A1 Muiden Amsterdam-Amersfoort 16

500040-2-636o 2 ga naar de volgende pagina


### Pagina 3

1p ● 1 Op 2 januari 2004 verscheen kaart 1 in de dagbladen: de file-top tien van het jaar 2003.
Ook stond daarbij de volgorde van 2002.
Welke conclusie kun je trekken op grond van de gegevens in kaart 1?
A Bij Utrecht doen zich geen files voor.
B De A-2 is filevrij.
C De file-top tien van 2003 is gelijk aan die van 2002.
D Files staan vooral bij knooppunten, bij bruggen en tunnels.

2p ○ 2 De file-top tien van het kaartje heeft te maken met woon-werkverkeer. Er zijn ook andere
oorzaken voor het ontstaan van files.
→ Geef twee andere oorzaken voor het ontstaan van files.

2p ○ 3 De regering denkt na over de maatregelen die genomen kunnen worden om files op
snelwegen te verminderen.
Hieronder staan twee van die mogelijke maatregelen.
1 Het aanleggen van extra spitsstroken.
2 Het bouwen van grote parkeerterreinen aan de rand van de grote steden.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of door deze
maatregel de files zullen afnemen.

foto 1
's Werelds grootste containerschip: de OOCL Shenzhen
[FIGUUR: Grote containerschip met de tekst "OOCL SHENZHEN" erop. ]

1p ● 4 Wat vervoert de OOCL Shenzen?
A massagoederen
B olieproducten
C stukgoederen
D steenkool

1p ○ 5 De OOCL Shenzen vaart onder meer tussen Azië en Europa. De eigenaar heeft in Europa
gekozen voor de Rotterdamse haven.
→ Geef een reden waarom de meeste andere Europese havens minder geschikt zijn om
dit schip te ontvangen.

500040-2-636o 3 ga naar de volgende pagina →

### Pagina 4

kaart 2
Het Rotterdamse havengebied

[FIGUUR: Kaart van het Rotterdamse havengebied met de Noordzee aan de linkerkant. Verschillende gebieden zijn ingekleurd met patronen. Er is een legenda met 'woonbebouwing' (grijs vlak) en 'haven- en industrieterrein' (grijs raster). Op de kaart staan de letters P, Q en R bij verschillende locaties.]

1p • 6 Het Rotterdamse havengebied kent meerdere containerterminals. Op kaart 2 staan drie
locaties aangegeven met de letters P, Q en R.
Bij welke letter is foto 1 genomen?
A P
B Q
C R

diagram 1
Aantal auto's per km² in de EU in 1990 en 2001

[FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as landen in de EU (Nederland, België, Duitsland, Italië, Luxemburg, Ver. Koninkrijk, Portugal, Frankrijk, Oostenrijk, Denemarken, Spanje, Griekenland, Ierland, Zweden, Finland, gem. EU). Op de x-as staat het aantal auto's per km². Er zijn twee staven per land, een lichte voor 1990 en een donkere voor 2001.]

Legenda:
1990
2001

500040-2-6360
4
ga naar de volgende pagina


### Pagina 5

kaart 3
De Europese Unie
[FIGUUR: Kaart van Europa met de Europese Unie en landen die in 2004 zijn toegetreden, met schaal. Verschillende landen zijn gelabeld, waaronder Zweden, Finland, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Oostenrijk, Duitsland, Denemarken, Nederland, België, Frankrijk, Portugal, Spanje en Italië. Er is ook een legenda die aangeeft wat de verschillende grijstinten en stippellijnen betekenen.]

2p O 7 Birgit en Bianca bestudeerden diagram 1 en kaart 3.
Zij trekken de volgende conclusies:
1 In Nederland zijn er tussen 1990 en 2001 de meeste auto's per km² bij gekomen.
2 In België is het aantal auto's per km² in 2001 meer dan twee maal zo hoog als
gemiddeld in de EU.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze conclusie
juist is of onjuist.

1p • 8 Door de toetreding in 2004 van tien nieuwe landen tot de EU (bijvoorbeeld Polen, Letland,
Litouwen en Hongarije, zie kaart 3) zal het gemiddeld aantal auto's per km² in de EU
dalen.
A dalen.
B niet veranderen.
C stijgen.

500040-2-6360o 5 ga naar de volgende pagina


### Pagina 6

kaart 4
Distributieland
[FIGUUR: Een kaart van West-Europa met pijlen die de handel van Nederland met verschillende landen aangeven. De pijlen hebben verschillende breedtes en lengtes, en zijn voorzien van getallen. Er is een legenda die uitlegt wat de pijlen en getallen betekenen, zoals import, export en het verschil tussen import en export.]
Legenda:
waarde van de goederen
(in miljard euro), die in 2001
Nederland ingevoerd of
uitgevoerd zijn
21 uitvoer
25 invoer
verschil tussen invoer
en uitvoer
rest van
Europa
30
7
37
Verenigd
Koninkrijk
21
25
60
Duitsland
22
38
13
28
A
Italië
12
Frankrijk
België en
Luxemburg
20
6
0
30
60 km

9 Kaart 4 geeft de waarde aan van de goederen die door Nederland in 2001 zijn ingevoerd
en uitgevoerd. Welk getal moet er staan bij letter A bij België
en Luxemburg.
A 8
B 20
C 28
D 48

10 Hieronder staan twee uitspraken over kaart 4.
1 Nederland voert naar het Verenigd Koninkrijk meer goederen uit dan naar België en
Luxemburg.
2 Binnen Europa is Duitsland de belangrijkste handelspartner van Nederland.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak
juist is of onjuist.

500040-2-6360
6
ga naar de volgende pagina


### Pagina 7

diagram 2
Ontwikkeling in de hoeveelheid luchtvracht op de toptien van de Europese
luchthavens, 2001 – 2002 (in tonnen)
[FIGUUR: Horizontale staafdiagram met luchthavens op de y-as en tonnen op de x-as. De staafjes tonen de hoeveelheid luchtvracht in 2001 en 2002, met de procentuele verandering ernaast.]
Legenda:
2001
2002
+2,4% is de mate van
groei vergeleken
met 2001

1p 11 Amsterdam/Schiphol is voor vracht een belangrijke Europese luchthaven. In de toptien
van Europese luchthavens nam Schiphol in 2001 de vierde plaats in.
Eén van de volgende uitspraken is juist.
Welke uitspraak is juist?
A In de toptien is Schiphol de luchthaven met de sterkste groei in vrachtvervoer.
B Alle luchthavens in de toptien hebben in 2002 een toename van het vrachtvervoer.
C Schiphol behandelt in 2001 meer dan twee keer zoveel vracht als de luchthaven van
Brussel.
D Schiphol is in 2002 een positie hoger geklommen in de toptien vergeleken met 2001.

500040-2-6360
7
ga naar de volgende pagina

### Pagina 8

diagram 3
Toptien bestemmingen voor vracht vanaf Schiphol in 2001 en 2002 (in tonnen)
[FIGUUR: Staafdiagram met de top 10 bestemmingen voor vracht vanaf Schiphol in 2001 en 2002, met de schaal van 0 tot 100.000 tonnen. De bestemmingen zijn Tel Aviv, Hong Kong, Dubai, Tokyo, Kuala Lumpur, Nairobi, Singapore, Chicago, New York en Seoul. Er wordt een legenda gegeven voor de jaren 2001 en 2002, en een indicatie van de groeisnelheid vergeleken met 2001.]
Legenda:
2001
2002
+2,2% is de mate van groei vergeleken met 2001

1p ○ 12 De tien belangrijkste bestemmingen voor vracht vanuit Schiphol zijn allemaal verre bestemmingen aan (zie diagram 3). Bij deze bestemmingen kief men voor de trein, de vrachtwagen of het binnenschip. → Waarom kiest men bij Europese bestemmingen bijvoorbeeld voor de trein?

1p ● 13 In de toptien van bestemmingen voor vracht vanuit Schiphol hebben zich in 2002 verliezen met 2001 veranderingen voorgedaan.
→ Welke van de volgende luchthavens is gestegen?
A Chicago
B Nairobi
C New York
D Seoul
500040-2-6360
8
ga naar de volgende pagina

### Pagina 9

tekst 1
Schiphol heeft in 2003 39,9 miljoen passagiers verwerkt. Een daling van 2% in vergelijking met 2002. Ook andere Europese luchthavens vervoerden iets minder passagiers, maar daar was de teruggang minder groot. Schiphol raakte hiermee verder achterop bij de concurrentie.

1p 14 Schiphol is verder achterop geraakt bij zijn Europese concurrenten. Eén van onderstaande luchthavens is geen echte concurrent van Schiphol. Welke luchthaven is geen echte concurrent van Schiphol?
A Frankfurt
B Londen Heathrow
C Parijs Charles de Gaulle
D Zürich

2p 15 Mark vindt dat Schiphol verder moet groeien, maar Hamed meent dat Schiphol juist niet verder moet groeien.
Geef eerst een argument voor het standpunt van Mark en daarna een argument voor het standpunt van Hamed.

500040-2-6360
9
ga naar de volgende pagina


### Pagina 10

foto 2
Zuinige supervrachtwagen mijdt spits

[FIGUUR: Een zwart-witfoto van een lange vrachtwagencombinatie met meerdere opleggers, waarschijnlijk op een onverharde ondergrond.]

tekst 2

De langste en zwaarste vrachtauto van Nederland rijdt in Flevoland.
Het is een vrachtwagencombinatie van afvaltransporteur Dusseldorp uit Lichtenvoorde.
Die vervoert containers met huishoudelijk afval naar de haven van Lelystad. De combi
maakt dagelijks één à twee ritten. Met een normale vrachtwagen zouden dat er zeven
volgens de afvaltransporteur zijn.

1p O 16 De supervrachtwagen uit het artikel heeft speciale toestemming gekregen van het
Ministerie van Verkeer en Waterstaat. In 2003 reed de vrachtwagen op proef. Het
ministerie wil de proef uitbreiden naar ongeveer 300 supervrachtwagens. De vrachtwagen
mag niet rijden tijdens de ochtendspits en de avondspits.
→ Geef daarvoor een reden.

1p O 17 Het ministerie wil deze proef uitbreiden naar meerdere bedrijven die met deze
supervrachtwagens gaan rijden. Daarbij gaat het om andere producten dan huisvuil.
→ Welk voordeel biedt het inzetten van supervrachtwagens?

1p O 18 De belangenvereniging van binnenschippers is niet blij met de uitbreiding van deze proef.
→ Waarom zijn de binnenschippers geen voorstanders van het laten rijden van 300 van
deze supervrachtwagens?

500040-2-636o 10 ga naar de volgende pagina →


### Pagina 11

2p O 19 Tegen de aanleg van de Betuwelijn en de vijfde baan bij Schiphol is en was veel protest. Toch zijn ze er allebei gekomen. Hieronder staan vier argumenten die door tegenstanders van de Betuwelijn en de vijfde baan op Schiphol werden gebruikt. Twee argumenten gelden alleen voor de Betuwelijn.
1 Er ontstaat geluidsoverlast voor omwonenden.
2 Er wordt gezegd dat het gebruik verliesgevend zal zijn.
3 De kosten van aanleg zijn buitengewoon hoog.
4 Een deel van het landschap wordt aangetast voor een betere infrastructuur.
→ Welke twee argumenten gelden alleen voor de Betuwelijn?
Schrijf de cijfers van deze twee argumenten op het antwoordblad.

kaart 5
Verkeersintensiteit op de waterwegen in Nederland
[FIGUUR: Kaart van Nederland met de verkeersintensiteit op de waterwegen. De legenda toont vervoerd gewicht per waterweg in miljoen ton voor het jaar 2001, met categorieën minder dan 5, 5 - 10, 10 - 25, 25 - 50, en 50 of meer. De kaart toont de Eems en de Dollard met o.a. Eemshaven en Delfzijl. Door dit gebied lopen waterwegen met verschillende intensiteiten.]

tekst 3
In het uiterste Noordoosten van Nederland liggen twee kleinere zeehavens: Delfzijl en Eemshaven met ruime bedrijventerreinen. Volgens de directeur van het havenbedrijf moeten de havens een belangrijke rol spelen bij het stimuleren van de industriële activiteit van het Noordoosten van het land.

1p ● 20 Kaart 5 gaat over de verkeersintensiteit bij de binnenvaart. Op deze kaart staan Delfzijl en Eemshaven aangegeven. Wat is juist over deze twee havens?
A Alleen Delfzijl speelt een kleine rol bij de binnenvaart.
B Alleen Eemshaven speelt een kleine rol bij de binnenvaart.
C Beide havens spelen een kleine rol bij de binnenvaart.
D Geen van beide havens speelt een rol bij de binnenvaart.

500040-2-636o 11 ga naar de volgende pagina

### Pagina 12

foto 3
Goederenoverslag in de Eemshaven
[FIGUUR: Een vrachtwagen met tankcontainer wordt gelost bij een haven.]
foto 4
Goederenoverslag in de Eemshaven
[FIGUUR: Een schip wordt gelost met behulp van een kraan, met stapels zakken op de kade.]

1p • 21 Bekijk de foto's 3 en 4. Beide foto's zijn in de Eemshaven gemaakt.
Welke bewering is juist als je naar de foto's 3 en 4 kijkt?
A Men richt zich op de overslag van massagoederen.
B Men richt zich op de overslag van stukgoederen.
C Men richt zich op de overslag van zowel massagoederen als stukgoederen.

1p O 22 Diverse bedrijven hebben inmiddels een vestiging in Eemshaven of Delfzijl.
→ Noem een voordeel voor de bedrijven die zich daar gevestigd hebben.

500040-2-6360
12
ga naar de volgende pagina →

### Pagina 13

MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING

diagram 4
Immigratie-overschot (x 1000) in Nederland

[FIGUUR: Een staafdiagram met op de x-as de jaren van 1960 tot 2000, en op de y-as het immigratie-overschot in duizenden. De staven variëren in hoogte van ongeveer -20 tot 70. Een prognose voor 2003 is aangegeven.]

1p O 23 In een krant van 30 juli 2003 stond een prognose van het immigratie-overschot in
Nederland voor het hele jaar 2003.
Diagram 4 laat voor 2003 een prognose zien. Het immigratie-overschot was voor dat jaar
nog niet helemaal te voorspellen. Het immigratie-overschot zou positief of negatief
kunnen worden. Maar in ieder geval een stuk lager dan in voorgaande jaren.
→ Wat zou een belangrijke reden kunnen zijn geweest voor deze verwachte terugloop
van het immigratie-overschot?

2p O 24 Hieronder staan twee uitspraken over diagram 4.
1 Tussen 1960 en 2002 is er steeds een positief immigratie-overschot.
2 Het immigratie-overschot van 1975 wordt vooral veroorzaakt door Surinamers.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak
juist is of onjuist.

500040-2-636o 13 ga naar de volgende pagina


### Pagina 14

diagrammen 5, 6 en 7
diagram 5
1970-1979:
immigratie 934000 personen
[FIGUUR: Cirkeldiagram met de volgende segmenten: 16%, 39%, 18%, 27%.]
Legenda:
rest van de wereld
Turkije en Marokko
Europa
Europese unie
Suriname en de Nederlandse Antillen

diagram 6
1980-1989:
immigratie 836000 personen
[FIGUUR: Cirkeldiagram met de volgende segmenten: 18%, 36%, 14%, 32%.]

diagram 7
1990-1999:
immigratie 1129000 personen
[FIGUUR: Cirkeldiagram met de volgende segmenten: 12%, 29%, 13%, 46%.]
Suriname en de Nederlandse Antillen

1p ○ 25
Uit de diagrammen 5, 6 en 7 blijkt dat er zowel in de periode 1970 - 1979 als ook in de
periode 1980 - 1989 grote aantallen mensen uit Turkije en Marokko naar Nederland
kwamen. Voor elke periode was de belangrijkste reden dat Turken en Marokkanen naar
Nederland kwamen anders.
→ Wat was de belangrijkste reden voor de Turken en Marokkanen die in de periode
1970 - 1979 naar Nederland kwamen?

1p ○ 26
→ Wat was de belangrijkste reden voor Turken en Marokkanen die in de periode
1980 - 1989 naar Nederland kwamen?

1p ● 27
In de periode 1990 - 1999 kwamen grote groepen asielzoekers naar Nederland.
Welk legenda-onderdeel is op deze groep van toepassing?
A de rest van de wereld
B Europese Unie
C Suriname en de Nederlandse Antillen
D Turkije en Marokko

500040-2-6360
14
ga naar de volgende pagina


### Pagina 15

diagram 8
De werkloosheid onder allochtonen in de vier grote steden

[FIGUUR: Horizontale staafdiagrammen die het percentage werklozen in de totale beroepsbevolking en het percentage werklozen in de allochtone beroepsbevolking weergeven voor Nederland, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. De x-as loopt van 0% tot 100%.]

Legenda:
Aandeel werklozen in de beroepsbevolking per stad
aandeel werklozen van de
totale beroepsbevolking
aandeel werklozen in de
allochtone beroepsbevolking

1p ● 28 In welke stad is het aandeel werklozen in de allochtone beroepsbevolking het grootst (zie
diagram 8)?
A Amsterdam
B Den Haag
C Rotterdam
D Utrecht

2p ○ 29 Hieronder staan twee uitspraken over diagram 8.
1 Het aandeel werklozen in de allochtone beroepsbevolking is in elk van de vier grote
steden groter dan het gemiddelde voor geheel Nederland.
2 Het aandeel werklozen van de stad Utrecht is ongeveer gelijk aan het aandeel
werklozen van de totale beroepsbevolking van Nederland.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en schrijf erachter of deze uitspraak
juist is of onjuist.

500040-2-636o 15 ga naar de volgende pagina


### Pagina 16

kaart 6 en 7
Den Haag

uit Turkije
totaal aantal 'Turkse' allochtonen:
24900 (5,7%)
[FIGUUR: Kaart van een deel van Nederland met Den Haag gemarkeerd. De kaart is verdeeld in regio's met verschillende grijstinten die de percentages Turkse allochtonen aangeven, met een legenda. Er is ook een schaalbalk.]

ligging kaartfragment
[FIGUUR: Schematische weergave van Nederland met een ingekleurd gebied dat het kaartfragment van Den Haag aangeeft. Er is een schaalbalk.]

uit Marokko
totaal aantal 'Marokkaanse' allochtonen:
19300 (4,4%)
[FIGUUR: Kaart van een deel van Nederland met Den Haag gemarkeerd. De kaart is verdeeld in regio's met verschillende grijstinten die de percentages Marokkaanse allochtonen aangeven, met een legenda. Er is ook een schaalbalk.]

2p O 30 De kaarten 6 en 7 laten de spreiding zien van de Turkse en Marokkaanse allochtonen
over de verschillende wijken van Den Haag.
Hieronder staan twee uitspraken over de kaarten 6 en 7.
1 Het spreidingspatroon van de Turkse allochtonen over de verschillende wijken is
ongeveer gelijk aan het spreidingspatroon van de Marokkaanse allochtonen.
2 In wijken ver van het centrum is het percentage Turken of Marokkanen het hoogst.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en schrijf erachter of deze uitspraak
juist is of onjuist.

500040-2-6360
16
ga naar de volgende pagina


### Pagina 17

foto's 5, 6, 7 en 8
foto 5
Een plek in Den Haag
[FIGUUR: Een foto van een villa met een torentje, twee auto's op de oprit.]
foto 7
Een plek in Den Haag
[FIGUUR: Een foto van een groot appartementsgebouw met een tram op de straat ervoor.]
foto 6
Een plek in Den Haag
[FIGUUR: Een foto van een winkeltje met groente en fruit uitgestald voor de winkel.]
foto 8
Een plek in Den Haag
[FIGUUR: Een foto van de gevel van een gebouw met veel ramen en luiken, met auto's geparkeerd op straat.]
2p O 31 Bovenstaande foto's zijn genomen in twee verschillende wijken in Den Haag.
→ Welke twee van de bovenstaande foto's zijn genomen in wijk Y (zie kaart 6 en 7)?
1p • 32 Er wordt onderzoek gedaan naar de leefbaarheid van de wijken X en Y.
Daarbij worden de volgende punten bekeken:
1 openbaar groen
2 werkloosheid
3 hoogte van het inkomen
Op welke punten zal de situatie in wijk X gunstiger zijn dan in wijk Y (zie kaart 6 en 7)?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 2 en 3
D 1, 2 en 3
500040-2-6360
17 ga naar de volgende pagina

### Pagina 18

foto 9
Leerlingen beginnen aan 'de Cito-toets'

[FIGUUR: Een klaslokaal met leerlingen achter bureaus.]

Juffrouw Marcia legt de leerlingen van groep acht van de Amsterdamse basisschool 'Onze Wereld' uit hoe de
Cito-toets in z'n werk gaat. In ons land zijn gisteren ongeveer 167.000 leerlingen begonnen aan de Cito-toets.

tabel 1
Bevolkingsgegevens van enkele stadsdelen van Amsterdam (2002)

Stadsdeel van
Amsterdam

Aantal
Turken

Aantal
Marokkanen

Aantal
Surinamers

Aantal
Antillianen

Aantal
overige
allochtonen

Totaal

Westpoort

3

1

1

47

53

Oud-West

838

1.607

1.687

346

4.163

8.641

Zeeburg

3.123

5.197

4.581

532

808

14.241

Bos en Lommer

4.951

6.797

2.143

290

1.589

15.770

Slotermeer

5.345

7.548

3.149

401

2.299

18.742

Zuidoost

865

1.403

26.556

5.581

4.128

38.533

Oud-Zuid

1.791

3.710

3.835

765

12.417

22.518

Zuideramstel

503

1.120

1.752

355

6.957

10.687

1p • 33 'Onze Wereld' (foto 9) is een zwarte school in Amsterdam. Voor het merendeel wordt de
school bezocht door Surinamers. De groep leerlingen vormt een duidelijke afspiegeling
van de wijk.
In welk stadsdeel staat deze school (zie tabel 1)?
A In Bos en Lommer
B In Westpoort
C in Zuideramstel
D in Zuidoost

500040-2-6360

18

ga naar de volgende pagina

Voor de perfecte voorbereiding op je eindexamen, zie pagina ww.sl

### Pagina 19

kaart 8
Werkloosheid in Amsterdam

[FIGUUR: Kaart van Amsterdam met verschillende stadsdelen gemarkeerd met kleurtinten en patronen, die de werkloosheid in % van de bevolking van 15 tot en met 64 jaar in 1994 weergeven. Een legenda rechtsboven verklaart de kleurschakeringen van < 10,0 tot > 17,5. Schaalbalk onder de kaart toont 0, 2,5, 5 km.]

2p O 34 Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tabel 1 en kaart 8.
1 De twee stadsdelen uit tabel 1 met de minste allochtonen hadden in 1998 de laagste
werkloosheid.
2 Westpoort heeft zo weinig inwoners omdat het een havengebied is.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak
juist is of onjuist.

500040-2-636o 19 ga naar de volgende pagina


### Pagina 20

tekst 4
Oost-Duitsers vestigen zich in München

Ruim twee miljoen Oost-Duitsers, ook wel Ossi's genoemd, zijn naar West-Duitsland
getrokken. Sinds de val van de muur in 1989 zijn zij vrij om van Oost- naar WestDuitsland te trekken. In de Ossiwinkel in München kopen ze hun Oost-Duitse mosterd
en zoeken ze elkaar op. De Ossi's maken het zich gezellig in München. Ze zijn altijd bij
elkaar en wonen zelfs bij elkaar in de buurt.

1p 35 Deze Ossi's (zie tekst 4) zijn een typisch voorbeeld van een vorm van verhuizing vanwege
A economische redenen.
B politieke redenen.
C godsdienstige redenen.

1p 36 Thijs zegt: "Uit tekst 4 blijkt dat het met de ............ niet erg goed gaat."
Welk woord moet er worden ingevuld op de stippellijn?
A emigratie
B immigratie
C integratie

foto 10
Voor de renovatie

foto 11
Na de renovatie

[FIGUUR: Een gebouw met aan de linkerkant een ingang met glazen deuren en vensters, omgeven door een bouwput met zand. De structuur is kenmerkend voor flatgebouwen uit de jaren '70 of '80.]

[FIGUUR: Een rijtjeshuis met een gerenoveerde voorgevel. Er is een nieuwe deur, een erker en de bakstenen gevel is zichtbaar.]

1p 37 Door stadsvernieuwing zijn de woonomstandigheden in oude wijken verbeterd.
Na deze stadsvernieuwing blijkt vaak dat veel allochtonen verhuisd zijn naar andere
wijken.
→ Waarom verhuisden allochtonen toch vaak naar andere wijken?

500040-2-636o
20
ga naar de volgende pagina


### Pagina 21

diagram 9
Beheersing en gebruik van de Nederlandse taal

Problemen met het spreken
van Nederlands

Problemen met het lezen
van Nederlands

[FIGUUR: Twee staafdiagrammen. Het linker diagram toont 'Problemen met het spreken van Nederlands' voor Turken, Marokkanen, Surinamers en Antillianen, met de waarden voor 'vaak' (lichtgrijs) en 'soms' (donkergrijs). Het rechter diagram toont 'Problemen met het lezen van Nederlands' voor dezelfde groepen met dezelfde kleuren. De percentages worden weergegeven boven de staven.]

Legenda:
vaak
soms

38
In diagram 9 wordt de beheersing van de Nederlandse taal weergegeven van vier allochtone bevolkingsgroepen. Er wordt daarbij gekeken naar problemen met het spreken van Nederlands en problemen met het lezen van Nederlands. Dit is weer uitgesplitst naar: vaak problemen en soms problemen.
Welke bevolkingsgroep heeft de meeste problemen met het spreken van Nederlands?
A Antillianen
B Marokkanen
C Surinamers
D Turken

39
Het aantal Surinamers dat vaak problemen heeft met het lezen van Nederlands is veel kleiner dan het aantal Turken en Marokkanen.
→ Wat is daarvoor de belangrijkste reden?

500040-2-6360o
21
ga naar de volgende pagina


### Pagina 22

Hieronder staan vier teksten over steden. Dat zijn - in willekeurige volgorde - de steden Stockholm, New York, Berlijn en Utrecht.

teksten 5, 6, 7 en 8

tekst 5
Tientallen winkels zijn overgegaan in Marokkaanse of Turkse handen. Allochtone ondernemers willen, behalve hun eigen Turkse, Marokkaanse of Surinaamse afzetmarkt, ook de autochtone markt bereiken.

tekst 6
De Turken hebben zich hier genesteld en voelen zich zichtbaar thuis in hun Turkse gemeenschap. Artsen, advocaten, onderwijzers, winkeliers: iedereen spreekt Turks. De Turken vormen de overheersende groep.

tekst 7
Makelaars hebben hier in bepaalde buurten hele huizenblokken opgekocht. De blanke families vertrokken en daarvoor in de plaats kwamen er steeds meer zwarte families wonen. Er ontstonden getto’s.

tekst 8
Het percentage inwoners met een allochtone achtergrond is in bijna alle stadsdelen laag. Er zijn uitgebreide voorzieningen voor migranten en vluchtelingen, vooral uit voormalig Joegoslavië, maar er worden strenge eisen gesteld aan de inburgering van migranten en vluchtelingen.

1p • 40 Welke tekst gaat over Utrecht?
A tekst 5
B tekst 6
C tekst 7
D tekst 8

1p • 41 Welke tekst gaat over New York?
A tekst 5
B tekst 6
C tekst 7
D tekst 8

500040-2-636o 22 ga naar de volgende pagina

### Pagina 23

Dit is een opgavepagina uit een examen, tekst 9 genaamd 'Club weigert allochtone jeugd, tenzij ouders actief meedoen'. De pagina bevat twee hoofdtekstblokken die argumenten presenteren rondom de club SV Blerick en hun beleid ten aanzien van allochtone jeugd. De eerste tekst behandelt de beslissing van SV Blerick om een 'allochtonenstop' in te voeren, met percentages van allochtone jeugdleden en de redenatie van de voorzitter. De tweede tekst introduceert twee fictieve personages, Marc en Mario, die verschillende perspectieven op de kwestie hebben. Marc, uit Venlo, spreekt zich positief uit over de club, terwijl Mario, die in Amsterdam woont en bij Ajax speelt, een ander standpunt inneemt. De opgaven 2p (42 punten) en 1p (43 punten) instrueren de student om argumenten te analyseren, te geven en de redenering van personages te beoordelen. Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen aanwezig. De concepten die aan bod komen, zijn sociaal-culturele integratie, discriminatie, voetbalbeleid en argumentatieleer. De student wordt gevraagd om diepgaand te analyseren en te construeren.