# Eindexamen Wiskunde VMBO-GL/TL 2006 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/wiskunde-vmbo-gl-tl/2006/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2006
tijdvak 1
dinsdag 30 mei
13.30 – 15.30 uur

WISKUNDE CSE GL EN TL

Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 23 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen.

Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden.

600013-1-5840

Voor de perfecte voorbereiding op je eindexamenPagina's 101

### Pagina 2

PADDESTOELEN
In het duingebied van Noord-Holland staan veel wegwijzers in de vorm van een paddestoel. Op zo'n paddestoel staan pijlen die de richting naar een bepaalde plaats aangeven. Ook staat daarop de kortste afstand in kilometers naar die plaats. Zie onderstaande tekening.

[FIGUUR: Een afbeelding van een paddestoelvormige wegwijzer met twee pijlen. De bovenste pijl wijst naar "Geversduin 3,9". De onderste pijl wijst naar "Strand Heemskerk 3,8". Onder de wegwijzer is gras getekend.]

Hieronder is een graaf getekend die hoort bij een gedeelte van een fietskaart. Op de punten A tot en met E staan paddestoelen. De getallen geven het aantal kilometers aan tussen de knooppunten.

[FIGUUR: Een graaf met knooppunten A, B, C, D, E, Beverwijk, Castricum, Egmond, Heemskerk, Kruisberg en Wijk aan Zee. De verbindingen tussen de knooppunten hebben labels die de afstanden aangeven in kilometers.]

Wijk aan Zee E 7 Castricum 2,8 Kruisberg 5 3,8 A 2 2,1 3,9 Heemskerk 1,8 1,6 D 1,1 Beverwijk B 0,5 C 1,8 Egmond

600013-1-584o 2 ga naar de volgende pagina

### Pagina 3

3p O 1 Op dinsdag maakt Janneke een fietstocht van Wijk aan Zee naar de Kruisberg. In punt E ziet ze onderstaande paddestoel. Janneke kan niet lezen hoeveel kilometer het naar de Kruisberg is.
[FIGUUR: Een paddestoel met pijlen en bestemmingen. De bestemmingen zijn Beverwijk 5,5 km, Kruisberg, Heemskerk 6,2 km en Wijk aan Zee 2,2 km. Een pijl wijst naar Beverwijk en Kruisberg, een andere pijl naar Heemskerk en een derde pijl naar Wijk aan Zee.]
→ Bereken hoeveel kilometer het vanaf punt E naar de Kruisberg is. Schrijf je berekening op.

4p O 2 Op woensdag gaat Janneke op de fiets van Egmond naar haar vriendin in Heemskerk, met wie ze om 11.00 uur heeft afgesproken. De afstand van Egmond naar haar vriendin in Heemskerk is 11,8 km. Ze vertrekt om 10.15 uur en fietst gemiddeld 16 km/uur.
→ Is Janneke op tijd bij haar vriendin in Heemskerk? Laat zien hoe je aan je antwoord komt.

4p O 3 De school van Janneke heeft een fietspuzzeltocht uitgezet met verschillende routes van Egmond naar Wijk aan Zee. Binnen één route mag niet twee keer dezelfde weg gereden worden.
→ Schrijf alle verschillende routes op die mogelijk zijn.

4p O 4 Janneke en Paul maken op donderdag allebei een fietstocht. Ze starten tegelijk in Beverwijk. Janneke rijdt de volgende route:
Beverwijk → C → B → Kruisberg → Castricum → A → Heemskerk → D → Beverwijk.

Paul fietst het eerste gedeelte tot aan punt D met Janneke mee. Daarna fietst hij haar route in omgekeerde richting. Ze komen elkaar in de buurt van Castricum tegen. Ze ervaart dat ze met dezelfde snelheid fietsen.
→ Bereken in één decimaal op hoeveel kilometer van Castricum ze elkaar tegenkomen. Schrijf je berekening op.

600013-1-584o 3 ga naar de volgende pagina


### Pagina 4

PATROON VAN ZWARTE EN GRIJZE VIERKANTJES
Hieronder zie je de eerste vier figuren uit een reeks. De figuren hebben een patroon van zwarte en grijze vierkantjes. Het rangnummer van elke figuur is aangegeven met de letter n.
[FIGUUR: n=1, n=2, n=3, n=4 vierkantpatronen]
3p O 5 Hoeveel grijze vierkantjes heeft de figuur met rangnummer n = 8? Laat zien hoe je aan je antwoord komt.
5p O 6 Een blad roosterpapier is 40 vierkantjes breed en 56 vierkantjes hoog. Met de vierkantjes op dit blad wordt een figuur uit de reeks getekend met een zo groot mogelijk rangnummer n.
→ Bereken hoeveel vierkantjes van dit blad niet gebruikt worden. Schrijf je berekening op.
Er bestaat een verband tussen het aantal zwarte vierkantjes z van een figuur uit de reeks en zijn rangnummer n. De formule voor dit verband is:
$z = \frac{1}{2}n(n+1)$
4p O 7 In de uitwerkbijlage bij vraag 7 staat een assenstelsel getekend.
→ Teken in dit assenstelsel de grafiek die bij bovenstaand verband hoort. Je mag de tabel gebruiken.
3p O 8 Bestaat er een figuur volgens bovenstaand patroon met 1000 zwarte vierkantjes? Laat zien hoe je aan je antwoord komt.
600013-1-584o 4 ga naar de volgende pagina

### Pagina 5

VOEDSELVERSPILLING
In Nederland wordt elke dag veel van het gekochte voedsel weggegooid.
Een groot deel hiervan verdwijnt zelfs onaangeroerd in de afvalbak.
In het diagram hieronder kun je aflezen hoeveel voedsel er in één jaar door een
gemiddeld huishouden wordt gekocht en hoeveel er wordt weggegooid.

[FIGUUR: Cirkeldiagram met een winkelwagen, een persoon die eet, een vuilnisbak met een euroteken en een cirkeldiagram met delen van 130 kg en 120 kg. Naast de cirkeldiagram staat een afbeelding van brood, een ei en een melkpak met de tekst "onaangeroerd weggegooid". Er staan gewichten bij de verschillende onderdelen: "totaal 1100 kg", "opgegeten 835 kg", "weggegooid 265 kg", "€330,-", "onvermijdbaar afval 130 kg", "over na eten 120 kg" en "onaangeroerd weggegooid 15 kg".]

3p O 9 → Bereken hoeveel euro 1 kg weggegooid voedsel gemiddeld kost. Schrijf je
berekening op.

3p O 10 In het cirkeldiagram aan de linkerkant lijkt het dat ongeveer een kwart van het
gekochte voedsel wordt weggegooid.
→ Bereken hoeveel procent van het gekochte voedsel in één jaar wordt
weggegooid. Schrijf je berekening op.

3p O 11 Nederland heeft ongeveer 16 miljoen inwoners. Een huishouden bestaat uit
gemiddeld 2,4 personen.
→ Bereken voor hoeveel euro er in één jaar in totaal in Nederland aan voedsel
wordt weggegooid. Schrijf je berekening op.

4p O 12 In totaal wordt er in Nederland in één jaar ongeveer 1800 miljoen kg voedsel
weggegooid. Een deel daarvan wordt onaangeroerd weggegooid.
→ Bereken hoeveel miljoen kg voedsel er in één jaar in totaal onaangeroerd
wordt weggegooid. Schrijf je berekening op.

600013-1-584o 5 ga naar de volgende pagina


### Pagina 6

WENSPUT
In het sprookjesbos in de Efteling staat een wensput. Wie een muntstuk in de put gooit, mag een wens doen. Aan het einde van ieder zomerseizoen wordt de put leeggeschept. Zie onderstaande foto.
[FIGUUR: Foto van twee mannen die munten uit een bron scheppen.]
foto GPD / Cees Zorn
De directie van de Efteling heeft in 2002 een schatting gemaakt van het totaal aantal muntstukken in de wensput aan het begin van iedere maand. Voor deze schatting zijn de bezoekersaantallen gebruikt. Van deze schatting is een grafiek gemaakt. Deze grafiek zie je hieronder.
[FIGUUR: Liggend-gestreepte grafiek met op de x-as de datums van 1 april tot 1 november en op de y-as het aantal muntstukken van 0 tot 30000. De grafiek toont een stijgende lijn, beginnend bij ongeveer 0 muntstukken op 1 april en eindigend bij ongeveer 28000 muntstukken op 1 november. De y-as is gelabeld met "aantal muntstukken".]
3p O 13 Gebruik bij de vragen 13 en 14 de grafiek in de uitwerkbijlage.
In november 2001 werden er in totaal ruim 23 000 muntstukken uit de wensput gehaald. Volgens de grafiek werd het aantal van 23 000 muntstukken in 2002 al eerder gehaald.
→ In welke maand van 2002 waren er al 23 000 muntstukken in de wensput gegooid? Laat zien hoe je aan je antwoord komt.

600013-1-584o 6 ga naar de volgende pagina

### Pagina 7

4p O 14 Uit de grafiek in de uitwerkbijlage kun je aflezen in welke maand de meeste muntstukken in de put gegooid werden.
→ Geef een schatting van het aantal muntstukken dat er die maand volgens de grafiek in de put gegooid werd. Laat zien hoe je aan je antwoord komt.

In november worden alle muntstukken uit de put geschept. Dit is de opbrengst van de wensput in het zomerseizoen en deze is bestemd voor een goed doel.

3p O 15 In november 2002 werden er 27 470 muntstukken uit de put geschept.
De Efteling is in het zomerseizoen in de maanden april tot en met oktober elke dag geopend.
→ Laat met een berekening zien dat er in het zomerseizoen van 2002 per dag gemiddeld iets meer dan 125 muntstukken in de put gegooid zijn.

4p O 16 De verdeling van de 27 470 muntstukken was als volgt:

[FIGUUR: Tabel met muntstukken en percentages.]

 muntstuk | € 2,- | € 1,- | € 0,50 | € 0,20 | € 0,10 | € 0,05 | € 0,02 | € 0,01
 percentage | 7,4% | 15,2% | 31,3% | 35,4% | 4,0% | 2,5% | 2,6% | 1,6%

→ Welk muntstuk gaf in het zomerseizoen van 2002 de hoogste opbrengst voor het goede doel? Laat zien hoe je aan je antwoord komt.

600013-1-584o 7 ga naar de volgende pagina →


### Pagina 8

AANSCHAF NIEUWE FIETS
[FIGUUR: Een zwarte damesfiets]
Celise gaat met de fiets naar haar werk. Ze heeft hiervoor een nieuwe fiets
gekocht van € 530,-. Celise is van plan haar fiets na een aantal jaren in te ruilen.
De fiets wordt elk jaar minder waard. Ze gebruikt de volgende formule als
vuistregel voor het berekenen van de inruilwaarde:
$w = 530 \times 0,6^t$
Hierin is w de inruilwaarde van de fiets in euro en t het aantal jaren dat de fiets
oud is.
Bij de vragen 17, 18 en 19 gaan we uit van bovenstaande formule.
2p O 17 Met hoeveel procent neemt de inruilwaarde van haar fiets elk jaar af?
2p O 18 Celise wil weten wat de inruilwaarde van haar nieuwe fiets na 5 jaar zal zijn.
→ Laat zien dat de nieuwe fiets van Celise na 5 jaar ongeveer € 40,- waard is.
Schrijf je berekening op.
600013-1-584o 8 ga naar de volgende pagina

### Pagina 9

Celise wil over vijf jaar weer een nieuwe fiets kopen van hetzelfde type. Ze schat dat zo'n fiets dan € 650,- kost.

4p O 19 De fiets die ze nu gekocht heeft, wil Celise over vijf jaar inruilen. De inruilwaarde van haar oude fiets is niet genoeg om een nieuwe fiets te kopen. Ze krijgt van haar werkgever elk jaar € 50,- fietsbijdrage. Deze € 50,- stopt ze in haar spaarpot. Om de nieuwe fiets over vijf jaar contant te kunnen betalen, stopt ze ook nog elke maand een vast bedrag in haar spaarpot.
[FIGUUR: Een spaarvarken met een 1 op zijn rug.]

→ Bereken het vaste bedrag dat zij elke maand minstens in haar spaarpot moet stoppen om over 5 jaar de nieuwe fiets te kunnen betalen. Schrijf je berekening op.

4p O 20 De fiets van Celise kostte € 530,-. Uit gegevens van de fabrikant blijkt dat een nieuwe fiets van hetzelfde type elk jaar 3,5% duurder wordt. Celise heeft geschat dat een nieuwe fiets van hetzelfde type over 5 jaar € 650,- kost.
→ Is de prijs van de nieuwe fiets volgens de gegevens van de fabrikant meer of minder dan € 650,-? Leg je antwoord uit.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

600013-1-584o 9 ga naar de volgende pagina →

### Pagina 10

MANEN VAN JUPITER
De maan draait in een baan rond de aarde. In 27,32 dagen draait de maan één
keer rond de aarde. Dit heet de omlooptijd van de maan. In deze 27,32 dagen
legt de maan 2,5 miljoen kilometer af. Dit heet de baanlengte van de maan.
Rond de planeet Jupiter draaien vele manen. Vier van deze manen staan
afgebeeld op onderstaande foto.
[FIGUUR: Vier manen van Jupiter, waarvan er één de planeet Jupiter zelf duidelijk laat zien met zijn kenmerkende banden. De andere manen zijn bolvormig met verschillende oppervlaktestructuren.]

Een aantal gegevens van deze vier manen staat in onderstaande tabel.
naam van de maan | omlooptijd
in dagen | baanlengte in
kilometers
Io | 1,77 | $2,7 \times 10^6$
Europa | 3,55 | $4,2 \times 10^6$
Ganymedes | 7,15 | $6,7 \times 10^6$
Callisto | 16,69 | $11,8 \times 10^6$

2p O 21
Een reis rond de wereld over de evenaar is ongeveer 40 000 km lang.
De baanlengte van de maan Ganymedes is vele malen groter dan een reis rond
de wereld over de evenaar.
→ Bereken hoeveel keer zo groot de baanlengte van deze maan is. Schrijf je
berekening op.

3p O 22
→ Bereken de snelheid van de maan Europa in duizenden kilometers per uur.
Schrijf je berekening op.

5p O 23
Io heeft de kortste baanlengte en draait in één jaar de meeste rondjes om
Jupiter. Callisto heeft de langste baanlengte en draait in dezelfde periode de
minste rondjes om Jupiter.
→ Bereken welke van deze twee manen de meeste kilometers aflegt in
één jaar. Schrijf je berekening op.

600013-1-584o*
10
einde