# Eindexamen Turks VMBO-GL/TL 2015 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/turks-vmbo-gl-tl/2015/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ### Vraag 33 – Opgave 33 ### Vraag 34 – Opgave 34 ### Vraag 35 – Opgave 35 ### Vraag 36 – Opgave 36 ### Vraag 37 – Opgave 37 ### Vraag 38 – Opgave 38 ### Vraag 39 – Opgave 39 ### Vraag 40 – Opgave 40 ### Vraag 41 – Opgave 41 ### Vraag 42 – Opgave 42 ### Vraag 43 – Opgave 43 ### Vraag 44 – Opgave 44 ### Vraag 45 – Opgave 45 ### Vraag 46 – Opgave 46 ### Vraag 47 – Opgave 47 ### Vraag 48 – Opgave 48 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 woensdag 27 mei 13.30 - 15.30 uur Turks CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 48 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 53 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. GT-0101-a-15-1-o ### Pagina 2 Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het anders is aangegeven. Als je in het Turks antwoordt, levert dat 0 punten op. Tekst 1 Avcı Kartallar Nefes Kesti Özel olarak eğitilen kartallar, izleyenlere korku dolu anlar yaşattı. [FIGUUR: Mann met een hoed op, gezicht naar voren gericht.] (1) Kazakistan’da özel olarak eğitilen kartallar, keskin gözleri ve güçlü pençelerini bir hançer gibi kullanarak hızla avını yakalıyor. Diğer yırtıcı kuşlar gibi gagaları, kaslı bacakları, güçlü pençeleri ve keskin gözleri ile inanılmaz bir av yeteneğine sahip olan kartallar, Almatı’da yapılan bir yarışmada avcılık becerilerini gösterdi. Başta tavşan, kurt ve tilkilerin korkulu rüyası olan kartallar, avcıların en büyük yardımcıları. (2) Her yıl geleneksel olarak düzenlenen yarışlara bu yıl Kazakistan’ın 8 bölgesinden 40 kuşbeğendi katıldı. Zaman zaman heyecanlı anlara sahne olan yarışlarda bazı kartallar hedeflerini anında yakalayarak seyircilerden alkış aldı. Bazı kartalların ise uçmakta bile zorlanmaları karşısında tavşanların kaçmamaları, "Tavşanlarla kartallar alay ediyor" yorumlarına sebep oldu. (3) Kazakistan’da milli bir spor olarak kabul edilen ‘sayat’ yani kartallarla avlanma, yıllardır süren bir gelenek. Tarihi 6 bin yıl öncesine dayandığı söylenen kartalla avlanma geleneği, Orta Asya’da hala revaçta. Kazakistan başta olmak üzere Orta Asya Türk Cumhuriyetleri’nde büyük ilgi gören ‘avcı kartalların yetiştirilmesi’ büyük maharet istiyor. Sovyet döneminde ihmal edilen ve kaybolmaya yüz tutan kartalla avcılık, bölgede son yıllarda tekrar canlanmaya başladı. GT-0101-a-15-1-o 2/31 lees verder ► ► ► ### Pagina 3 1p 1 In de tekst wordt beschreven waardoor adelaars goede jagers zijn. $\rightarrow$ Schrijf twee van de vijf eigenschappen op in je uitwerkbijlage. Je moet in het Turks antwoorden. 1p 2 In alinea 2 wordt een ander woord voor 'yarışmacı' gebruikt. $\rightarrow$ Welk woord is dat? Je moet in het Turks antwoorden. 1p 3 Waarom zeiden de toeschouwers: "Tavşanlar kartallarla alay ediyor"? A omdat de adelaars niet gingen jagen B omdat de adelaars niet konden vliegen C omdat de hazen zich snel wegrenden D omdat de hazen zich niet verstopten 1p 4 Wat is er tijdens de Sovjet periode met 'sayat' gebeurd? A Het kreeg geen aandacht. B Het kreeg veel aandacht. C Het was veranderd. D Het was verboden. GT-0101-a-15-1-o 3 / 31 lees verder ► ► ► ### Pagina 4 Tekst 2 Kelebeğin Rüyası Zonguldak'ta yaşayan iki genç şair Rüştü Onur ve Muzaffer Tayyip Uslu, yeni yeni modernleşen bu madenci kentinde memur başarıyla hayatlarını sürdürürken, bir yandan da sanatla, edebiyatla ve en çok da şiirle iç içe yaşamaktadırlar. Ayakları üzerine yeni kalkan üçüncü cumhuriyet, bir yandan modernleşme esintisindeyken, aynı yıllarda Avrupa'da çok çetin olan II. Dünya Savaşı yaşanmaktadır. Belediye Başkanı'nın kızı Suzan'ın Zonguldak'a geri gelmesiyle Rüştü ve Muzaffer'in şiire olan inançları daha da artar. Henüz lise öğrencisi olan Suzan, çevrenin istememesi rağmen iki gençle yakın arkadaş olur. Fakat 1940'lı yılların vebası olan verem, iki genç insanın da sağlığını gitgide tehdit etmektedir. Rüştü ve Muzaffer'in hem kendi gelecekleri, hem de dünyanın gidişatı hayra alamet değildir... Yönetmenliğini ve senaristliğini Yılmaz Erdoğan'ın üstlendiği filmin yapımcılığı yine Beşiktaş Kültür Merkezi'ne ait. Çekimleri Zonguldak ve İstanbul'da gerçekleştirilen yapım, aynı zamanda Zonguldak'ta kömür madenlerinde çalışan madencilerin öyküsüne değiniyor. Oyuncu kadrosunda Erdoğan'ın yanı sıra Mert Fırat, Kıvanç Tatlıtuğ, Belçim Bilgin, Taner Birsel ve Ahmet Mümtaz Taylan gibi genç ve usta pek çok isim yer alıyor. Ülkemizde ilk olarak 22 Şubat'ta vizyona girmiş olan ve çok övgü gören film, 11 Ekim'de yeniden vizyonda seyirciyle buluşuyor. Yılmaz Erdoğan'ın senaryosunu yazdığı ve yönettiği film, Kelebeğin Rüyası '86. Oscar' ödülleri için En İyi Yabancı Film dalında aday gösterilen filmlerden birisi oldu. Amerika'da tanıtım etkinliklerine ve özel gösterimlerine devam eden film ülkemizde de bu nedenle yeniden vizyona giriyor. [FIGUUR: Film affiche met de titel 'Kelebeğin Rüyası' en de namen van acteurs.] GT-0101-a-15-1-o 4 / 31 lees verder ### Pagina 5 1p 5 Met wat voor werk verdienen de twee vrienden de kost? als A ambtenaar B dichter C leraar D schrijver 1p 6 Waardoor geloven de twee vrienden nog meer in poëzie? 1p 7 Wat is naast het verhaal over de twee vrienden ook een thema van de film? A de Eerste Wereldoorlog B de Tweede Wereldoorlog C gezondheidszorg D mijnwerkers 1p 8 Yilmaz Erdoğan heeft naast het acteren ook andere werkzaamheden voor deze film verricht. -> Schrijf de twee andere werkzaamheden op in je uitwerkbijlage. 1p 9 Waarom wordt de film opnieuw in de bioscoop getoond? omdat A de film een prijs had gewonnen B de film meedingt naar een prijs C de film vernieuwd en herzien is D filmliefhebbers dat graag wilden E filmproducenten dat nodig vonden GT-0101-a-15-1-o 5 / 31 lees verder ►►► ### Pagina 6 Tekst 3 Ahmet Güneştekin 1966 yılında Batman'ın Garzan işçi lojmanında dünyaya gelen Ahmet Güneştekin, ev hanımı bir anne ile işçi bir babanın altıncı çocuğudur. Orta ve lise eğitimini Batman'da tamamladı. 1986'da girdiği Mimar Sinan Güzel Sanatlar Akademisi'nden kısa bir süre sonra ayrıldı. Lisans eğitimini daha sonra Anadolu Üniversitesi İşletme Bölümü'nde tamamladı. On altı yaşındayken ilk kişisel sergisini açtı. Eserlerindeki, birbiri içine kıvrılan, sonra açılarak genişleyen değişik renklerle, bu kompozisyonlarda özellikle Anadolu'nun yaşam gerçeklerini akla getirir. Ahmet Güneştekin, 2010 yılında sanattan elde ettiği geliri yine sanata aktarmak amacıyla Güneştekin Sanat Merkezi'ni kurdu. Bu merkez, yılın 365 günü açık olan ve sanatı sanatçısıyla aynı anda, üretildiği mekânda tanıma fikrinin hayata geçirildiği, bir sanat merkezi. Sergileri Ressam Ahmet Güneştekin'i, uluslararası sanat fuarları ile dünyanın önemli sanat etkinliklerinde artık Marlborough Gallery temsil edecek. Sanatçı, Güneştekin Sanat Galerisi'nden yapılan açıklamaya göre, bu işbirliği çerçevesinde ABD'deki ilk sergisini 26 Kasım'da New York Marlborough Gallery'de açacak. Serginin kitabını, Metis Yayınları'nın Türkçe'ye kazandırdığı 'Sanatın Sonu' adlı kitabın da yazarı olan Donald Kuspit kaleme alıyor. Londra'da 1946 yılında 'Marlborough Fine Arts' adıyla kurulan Marlborough Gallery, ilk yıllarında Monet, Pissaro, Sisley, Renoir, Van Gogh gibi klasik ressamların eserlerini sergiledi. Galeri, 1960'lı yıllardan başlayarak Kandinsky, Kurt Schwitters, Francis Bacon, Henry Moore, Jackson Pollock, Egon Schiele, Picasso ve Mark Rothko gibi önemli sanatçıların sergilerine de ev sahipliği yaptı. Ressam Güneştekin, New York'taki sergisinin ardından da Monaco Marlborough Gallery'de ikinci sergisini düzenleyecek. GT-0101-a-15-1-o 6 / 31 lees verder ### Pagina 7 'Güneşin İzinde' Projesi Coşkun Aral’ın yönettiği Haberci belgeselinin uzun bir dönem sanat yönetmenliğini üstlenen Güneştekin, 2005 yılında kendi projesi olan 'Güneşin İzinde' adlı belgeseli hazırlamıştır. TRT 1 televizyonu için yapılan belgesel, Türkiye'de yapılmış sanat temalı ilk belgesel olma özelliğine sahiptir. Türkiye'yi karış karış gezen Ahmet Güneştekin, Türkiye'nin farklı şehirlerine resim sanatını taşıyor. Metro ve P&G'nin destekleriyle 'Ustalarla Güneşin İzinde' adlı projeyi de hayata geçiren Güneştekin, ilk duragı olarak, Urfa'da Tarihi Harran Üniversitesi kalıntılarında çocuklarla buluştu. Boya, fırça ve resmin büyülü dünyasıyla tanışan çocuklar, hayallerini kagida yansıtma fırsatı buldu. Bu zamana kadar gittigi her şehre resim sanatının usta isimlerini de beraberinde götüren Ahmet Güneştekin, tarihi mekanlarda sergiler açıyor ve bölgenin çocuklarını resimle tanıştırıyor. Kimi daha önce resimle, fırçayla ve boyayla yani resim sanatı ile hiç tanışmamış olan çocuklar, 'Çocuklarla resim atölyeleri' sayesinde resim sanatının hayal dünyası ile buluşup, yaratıcılıklarını geliştiriyor ve yeteneklerini keşfediyorlar. Bu geziler on üç şehirde gerçekleşti, yüzlerce çocuk renklerle buluştu. Akademi ve sanat dünyasını etkileyen proje, çağdaş güzel sanatlara duyulan ilgiyi artıran misyonuyla, koleksiyonerlerin artmasında, sanatın geniş insan kitlelerine ulaştırılmasında büyük rol oynadı. İnsana, tarihe ve sanata sunduğu katkılardan dolayı Ahmet Güneştekin, eleştirmenler tarafından 'kültür elçisi' olarak tanımlanmaya başladı. GT-0101-a-15-1-0 7 / 31 lees verder ▶►► ### Pagina 8 GT-0101-a-15-1-o 8 / 31 lees verder ‣‣‣ ### Pagina 9 1p 10 Wat is het beroep van Ahmet Güneştekin? A fotograaf B regisseur C schilder D schrijver 1p 11 Wat doet Ahmet Güneştekin met het geld dat hij verdient met zijn kunstwerken? A Hij bezoekt steden in Turkije. B Hij koopt er kunstboeken mee. C Hij maakt een grote wereldreis. D Hij zet het in voor de kunst. 1p 12 In welke stad houdt Ahmet Güneştekin zijn tweede expositie voor Marlborough Gallery? A Istanbul B Londen C Monaco D New York 1p 13 Wat is het doel van het project 'Güneşin İzinde'? A De Turkse geschiedenis bestuderen. B De uithoeken van Turkije laten zien. C Kinderen met kunst in aanraking laten komen. D Kinderen met kunstenaars kennis laten maken. GT-0101-a-15-1-o 9 / 31 lees verder ►►► ### Pagina 10 Dit is een opgavenpagina getiteld 'Tekst 4' met de subtitel 'Günlük Ev Aletlerinin Tarihi' (Geschiedenis van Dagelijkse Huishoudelijke Apparaten). De tekst bespreekt de evolutie van huishoudelijke apparaten zoals stofzuigers, wasmachines en radio's, en hoe deze het dagelijks leven en de economie beïnvloedden, met specifieke aandacht voor de impact van de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Er is één visueel element: een afbeelding van een oude transistorradio. De tekst behandelt concepten als technologische innovatie, economische ontwikkeling, de veranderende rol van vrouwen en de globalisering van de Amerikaanse cultuur in relatie tot consumentengoederen. De student wordt gevraagd de tekst te lezen en te analyseren, waarschijnlijk voor een vervolgvraag die hier niet wordt getoond. De tekst is in het Turks. ### Pagina 11 2p 14 Wat waren de veranderingen na 1920 in de Verenigde Staten? Kruis 'juist' of 'onjuist' aan in je uitwerkbijlage. 1 lage lonen 2 laag werktempo 3 lange werktijden 4 tekort aan arbeiders 1p 15 In de tekst staat dat Amerika in de Tweede Wereldoorlog relatief gezien niet veel verlies heeft geleden. → Schrijf in je uitwerkbijlage de eerste twee en de laatste twee woorden van deze zin op. 1p 16 Wat stond steeds op de eerste plaats bij de vernieuwing van producten volgens de tekst? A betaalbaarheid voor de consument B bruikbaarheid van het product C productiekosten van het product D verwachting van de consument GT-0101-a-15-1-0 11 / 31 lees verder ► ► ► ### Pagina 12 Tekst 5 Ayranın bilmediğiniz faydaları! Yaz aylarının gelmesiyle hissedilmeye başlanan ve bu yıl mevsim normallerinin üstüne çıkması beklenen sıcaklarla yaşanan su kaybının, vücudumuza olan negatif etkisini bertaraf etmek için, her gün bir bardak ayran için! Yaz aylarında sıcakların etkisiyle nefes sıkışması, baş ağrısı, tansiyon düşmesi gibi şikayetler artar. Bu belirtilerle ortaya çıkan 'termal stres'e en etkili çözüm olarak uzmanlar ayranı öneriyor. Tüm uzmanlar, sıcak yaz günlerinde vücudun sıvı dengesinin korunması ve ter yoluyla kaybedilen su ve mineralin yerine konması açısından büyük önem taşıyan ayranın, sağlık açısından son derece yararlı bir içecek olduğu görüşünde birleşiyor. Türk mutfağının en eski ve en yaygın içeceği olan ayran; içinde barındırdığı kalsiyum, potasyum ve protein dışında A, B12, D, B2 ve B6 vitaminleri ile 7'den 70'e herkes için faydalı. Yörsan Gıda Mühendisi Nilüfer Hakalaran, yaz mevsimiyle birlikte sıcaklığın artmasının, durgun hava ve aşırı nemin, insan vücudunda 'termal stres' adı verilen özel bir durum yarattığını belirtir. Ayrıca, sıcak ortamlarda kalan insanların vücutlarında biriken ve dışarı atılamayan ısıdan rahatsız olmaları sonucunda 'termal stres'in ortaya çıktığını vurguladı. [FIGUUR: Een kopje met een drankje, waarschijnlijk ayran, op een houten tafel met planten op de achtergrond.] Ayran, özellikle içeriğinde bulunan yoğurt bakterileri sayesinde, çok önemli bir içecektir. Hiçbir yan etkisi olmadığı gibi sağlık açısından da oldukça faydalıdır. Eksikliğinde depresyona yol açan, B vitamini açısından oldukça zengin olan ayranın önemine değinen Hakalaran "Pazartesi sendromlarından uykusuzluğa, göz altı morluklarından kansızlığa kadar birçok hastalığın temelinde B ve B12 vitamini eksikliği vardır. B vitaminleri, anksiyete ve stres semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir, beyinde serotonin gibi hormonların üretimi için önemlidir. B12 eksikliğinde ise anksiyete ile ilişkili hızlı nefes alıp vermenin arttığı belirlenmiştir. Özellikle düzenli beslenemeyen kişilerde sıklıkla karşılaşılan bu semptomların etkisini her gün bir bardak ayran içerek azaltabilirsiniz" dedi. Yaz sıcakları, hamile kadınlar için çok daha zor geçiyor. Özellikle çalışan kadınlar için sıvı tüketimi, olmazsa olmazların başında gelir. Ancak su, kaybedilen minerali yerine koymak için yeterli değil. Bu sebeple, özellikle hamile kadınlar yaz ayları boyunca içimi leziz, serinletici ve ferahlatıcı etkisi olan ayranı tercih etmeliler. Ayran, elektrolit yönünden de oldukça zengin bir içecek. Böylece, bağırsak florasının stabilitesini artırıyor ve düzenliyor. Sindirim sistemindeki olumsuzlukların giderilmesinde de tedavi edici etkisi vardır. Vücudun sıvı akışını dengelemek ve normal kan basıncını sağlamak için gerekli olan potasyumu sağlar. GT-0101-a-15-1-o 12 / 31 lees verder ► ► ► ### Pagina 13 2p 17 Vanwege de hitte in de zomer nemen drie klachten toe volgens de tekst. → Schrijf deze drie klachten op in je uitwerkbijlage. 1p 18 Wat veroorzaakt de 'termal stress' volgens mevrouw Hakara\yan? A een tekort aan calcium, potassium en proteïne B een tekort aan vitamine A en vitamine D C vastgehouden hitte in het lichaam D vastgehouden vocht in het lichaam 2p 19 Geef van de onderstaande klachten aan of deze veroorzaakt worden door een tekort aan vitamine B en B12. Kruis 'juist' of 'onjuist' aan in je uitwerkbijlage. 1 bloedarmoede 2 donkere kringen onder de ogen 3 maandag syndroom 4 veel slapen GT-0101-a-15-1-0 13 / 31 lees verder ### Pagina 14 Tekst 6 Gönlümüzün Şehrinde Kaç Dost Kaldı? Facebook sayfanızda kişilerinız çoğalırken, dil hanenizde gerçek ve sadık dostlarınız hızla tükeniyor! "Her şeyin yenisi fakat dostun eskisi" diyen eskilerin bir bildiği vardır elbette, der geçerdim önceleri. Kadim dostluklar, candan muhabbetler, gönülden demlerine yerime şimdilerde dünyevi rüzgarlar esiyor serin serin ve artık bakıp geçmek imkansız! Caddeleri bir zümrüt gibi birbirine bağlayan lüks arabalar, göklere yükselen rezidanslar, hiper marketler, dünya ölçeğinde markalar, cüzdanlardan taşan paralar, vücuda fazlaca gelen kilolar hiçbirimizi 20 etmedi, edemedi sanırım. Bütün bunlar gönlümüzün şehrine yabancı gelen misafirlerdi hiç kuşkusuz. Üzerinde elbisesi olmayan gerçek adamların yerine, içinde adam olmayan elbiselere yaslandı yüreğimiz belki de. Menfaatperest, görgüsüz, arsız, yalancı, hırsız, yüzsüz, güvenilmez, dayanılmaz insanlarla çevremiz sarıldı. Bu çevreyi biz mi kurduk, çevre mi bizi kurdu, yoksa bu yeni dünyanın 21 bizleri bir araya getirdi, tartışılabilir. Ama tartışmasız bir gerçek var ki, o da gönlümüzün şehrinde ayakta kalabilen dostlarımızın hızla azalıyor oluşudur! Üç günde kurulan, bir günde yıkılan sözde dostluklar faslındayız! Sadakatin semtine uğramadığı, yalandan kulelerin yapıldığı, sadece şekle değer veren 'iç mimarların' 22 olduğu bir dünyanın kapıkulları gibi savrulup duruyor kendi coğrafyamızda. Bu sahte ve cilalı fildişi kulelerin içinde sadece bir eşyayız aslında. Gittikçe de bir moloz yığınına dönüşüyoruz. Bir yüreğimiz olduğunu bile unuttuk. En hatırı olanımızın bile modası öyle çabuk geçiyor ki hemen yerine daha yenisi konuyor! Öylesine meşgul, öylesine kendimizi sahte ve geçici dünyanın meşgalesine kaptırmışız ki, bütün bunların 23 bile olamayacak kadar kendimizde değiliz. En kötüsü, ne olduğumuzun bile farkında değiliz. Ruhlarımızı çok gerilerde bırakmış, unutmuşuz kendimizi. Mesela bir Kızılderili hikayesinde şöyle bir olay anlatılır: "Bir kızılderili kabilesi, başkanlarıyla birlikte atlarına binmiş, hızla gitmektedirler. Aniden kabile reisi durur. Sebebini soranlara: 'Çok hızlı geldik, 24 arkada kaldı, onları bekleyelim.' der! " Bu hikaye aslında çok şeyi anlatıyor, anlayabilirsek. GT-0101-a-15-1-o 14 / 31 lees verder ►►► ### Pagina 15 Göz aşinalığı olmayan insanların sanal ortamda, sanal dostluklar kurduğu bu devirde, dostluk tanımını yeni baştan hatırlatan bu şarkının unutulmayası sözlerini bile unuttuk! "Unutulmuş birer birer Eski dostlar eski dostlar Ne bir selam, ne bir haber Eski dostlar, eski dostlar" Mesela bu şarkıyı bir on, on beş sene evvel daha çok söyler, daha çok dinlerdik. Zira dostluk, sevgi, arkadaşlık, aşk, sadakat, vefa gibi kavramlar henüz kaybolmamıştı. Bütün bu kavramların hayatımızda çok saygın ve dokunulmaz yerleri vardı. Ve her birimizin düzinelerce dostu, gerçek arkadaşı vardı 25 dayanığız. Ya şimdi? Şimdi hem sanal hem de umursamaz bir hayat felsefemiz var. Çocuklaşan kadınlar, tembelleşen erkekler, çok bilmiş çocuklar, egosu tavan yapmış gençler ve olgunluğunu kaybetmiş ihtiyarlar korosu şeklinde bu sözde hayat kavgasında kendimize yer kapmaya çalışıyoruz. Tüm amacımız sadece para, şan ve şöhret kazanmak ne yazık ki! "Ne sal iledir, ne mal iledir, beyim ululuk kemal iledir!" diyerek yüzyıl önce teşhisi koyan Ali Fuat Paşa, ne güzel söylemiştir aslında: Etrafımızda derin, ilim ve irfan sahibi, sözü senet sayan, cemal ve kemal sahibi insan arıyoruz ve her defasında derin bir hayal kırıklığına uğruyoruz. Bu tip insanların azalmasına biz sebep olduk! Arz 26 ilişkisine bağlı olarak biz böyle bir toplumu inşa ettik, kabul edelim. Gönlümüzün kentlerinde ne kadar eskiye dair abide varsa yıktık ve yerlerine yenilerini diktik! Her ne olduysa bizim eserimizdir. Gönül şehrimizde her kim varsa es kilerden yana, yenileriyle değiştirdik. Kendi gerçek dostumuzu bir kenara itip unuturken, ihmal ederken, hayatımızdan çıkarırken, değer vermezken, facebook gibi sanal ortamlarda edindiğimiz arkadaşlıklarla dostluk kurmaya çalışıyoruz. Bu da yetmiyor, bir de ortak arkadaş diye adlandırılan hiç tanımadığımız insanları gönül şehrimize alıyor, onlardan 27 umuyoruz. Gönül şehrimizi yabancılarla doldurduk. Şu var ki facebook sayfanızda kişileriniz çoğalırken, dil hanenizde gerçek ve sadık dostlarınız hızla tükeniyor! Ne dersiniz? Muhabbetle kalın. Meryem Aybike Sinan GT-0101-a-15-1-o 15 / 31 lees verder ### Pagina 16 Kies bij iedere open plek in de tekst het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. 1p 20 A idare B mutlu C takdir D temin 1p 21 A ekseni mi B harikaları mı C merkezi mi D şartları mı 1p 22 A değersiz B demode C popüler D takipte 1p 23 A arkasında B başında C farkında D yanında 1p 24 A ailemiz B bilincimiz C gözümüz D ruhlarımız 1p 25 A göğsümüzü B kolumuzu C omuzumuzu D sırtımızı GT-0101-a-15-1-o lees verder ►►► ### Pagina 17 1p 26 A analiz B işlem C piyasa D talep 1p 27 A haber B medet C sağlık D yorum GT-0101-a-15-1-0 17 / 31 lees verder ### Pagina 18 Tekst 7 Beyni Kullanma Kılavuzu Son yıllarda hükümetlerden bilim insanlarına, pazarlamacılardan tıp camiasına kadar herkes beyni daha iyi anlamaya çalışıyor. İşte beyni etkin biçimde kullanmak için birkaç öneri: 1 Beyniniz her zaman bir depo gibi çalışır. Telefon numarası gibi kısa bilgileri veya geçen yıl doğum gününde neler yaptığınızı gibi uzun ve yoğun bilgi içeren anılarınızı depolar. Bilgileri kaydeder, hatırlatır ve gözden geçirir. Bu sayede güçlü bir hafızaya sahip olacağınız gibi, unuttuğunuz birçok bilgiyi de yeniden canlandıracaksınız. Hatıralarla dolu hayatınızdaki her şey beyninizde depolanırken, size de bu depoyu kullanma şansı doğacak. Değerlendirin! 2 Düzenli spor veya haftada bir terleyecek kadar yapılan spor, ruhu toparlar. Aynı zamanda olumlu düşünmenize de yardımcı olur; beyninizi geliştirir ve genç tutar. En sevdiğiniz sporu belirleyin. Spor yapın! 3 Gereksiz bir bilgi, beyinden kolayca atılabilir; önemli gördüğünüz deneyimler hayatınız boyunca size yardımcı olur. Zaman içinde edindiğiniz bilgilerin önemini fark edin ve bunları değerlendirin. Beyninizin sunduğu bu imkânı değerlendirdikçe zekânız da gelişmiş olur. Geliştirin! 4 Hedefinizi bir piramit olarak düşünün ve bu piramidin en tepesine sizin için en önemli şeyleri koyun. İleride nasıl biri olup nasıl anılmak istediğinize karar verin. Amaç belirlemek, kendinizi kodlamak, stratejik düşünmek, yol haritanızı çizmeye benzer. Öncelik sıralamanıza göre zaman yönetimi geliştirin. Öncelik sıralamanız tamamen sizin elinizde. Düşünün! 5 Beyin sadece bilgi depolayan mekanik bir yapı değildir. Kalple bağdaştırılan hislerin merkezi de beyindir. Duygular, motivasyonlar, umutlar, korkular, heyecanlar... Hayat tecrübelerinize bağlı olarak, korkacağınız nesne veya olayları yine beyninizin size yolladığı sinyallerle belirlersiniz. Bu sinyalleri kontrol etme gücü size aittir. Keşfedin! 6 Zihinsel egzersizler, beyinde sinirsel bağlantı havuzunu zenginleştirir. Beyinde bağlantı sayısını en çok artıran faktörler; yorum yapmak, tekrar yapmak, yeni şeyler öğrenmek, yeni deneyimlere açık olmak, alışkanlıkları terk ederek rutini değiştirmektir. Zorlayın! GT-0101-a-15-1-o 18 / 31 lees verder ### Pagina 19 7 Mutluluk parfüm gibidir; kendinize sürmeden başkasına bulaştıramazsınız. Yürüyebilmek, konuşabilmek, ağlayıp gülebilmek bile başlı başına birer mutluluk kaynağıdır. Küçük şeylerle mutlu olmak yine sizin elinizde. "Az ye, az uyu, az konuş." felsefesini ilke edinin. Her şeye ölçülü olmak beyin dostudur. Basit düşünün! 8 Zengin ve uyarıcı ortamlarda büyüyen çocukların test performansları, yalın ve durgun ortamlarda yetişen çocuklara göre daha iyidir. Hayvanlarla, insanlarla, çiçeklerle bağlantı kurun, konuşun ve onlarla anlaşın. Sosyal temas kurun! 9 Hayatınızın hiçbir anında gülmekten kaçınmayın. Siz güldüğünüzde, organizmanız güzel bir mesajla iyileşir. Çünkü gülme esnasında diyaframınız kasılır; karaciğer, dalak, mide, bağırsak gibi birçok organınız uyarılır. Aynı zamanda yüz, boyun, kol, karın kasları gevşer. Gülmek, beynin haberci dopamin kullanan parçalarını harekete geçirir. Dolayısıyla gülmek beyin için zevklidir ve hatta bağımlılık yapar. Yüzlerinde gülümseme çizgileri olanların 8,5 yıl daha uzun ömürlü olabileceklerini unutmayın. Gülümseyin! 10 Düşünce süreçlerini netleştirmek, önemli bilgileri hafızanıza kazımak ve gelecekte daha iyi hatırlamak için yazı yazmak en iyi yöntemlerden biridir. Parlak fikirlerinizi daha verimli bir hale getiren yazmak, beyin için de çok özel bir egzersizdir. Böylece daha çözüme yönelik bir düşünme biçimine sahip olursunuz. Yazı yazın! 11 Dağınık bir oda veya karışık bir çalışma alanı, düşünmeyi verimsizleştirir. Zihinsel işler yapacağınız yeri buna uygun biçimde tasarlayın ve şekillendirin. Bulunduğunuz ortam kadar kendinizde de sadelik ve netlik önemli. Zor bir zihinsel işe başlamadan önce kendinizi gevşetin. Bedeninizi, ruhunuzu rahatlatın ve ne yapacağınızı netleştirin. Net olun! [FIGUUR: Een gestileerde afbeelding van een hersenpaneel met genummerde knoppen, waarop iconen staan die de verschillende vragen symboliseren.] GT-0101-a-15-1-o 19 / 31 lees verder ▶▶▶ ### Pagina 20 GT-0101-a-15-1-o 20 / 31 lees verder ### Pagina 21 1p 28 Parçaya göre olumlu düşünmemiz için ne yapmamız gerekiyor? A amaç belirlememiz B spor yapmamız C stratejik düşünmemiz D yorum yapmamız 1p 29 Parçaya göre mutlu olabilmek için ne yapmamız öneriliyor? A ayrıntılı düşünmemiz B basit düşünmemiz C hayatı zorlamamız D yemek yememiz 1p 30 Parçaya göre daha uzun yaşamamız için ne yapmamız öneriliyor? A gülmemiz B konuşmamız C uyumamız D yürümemiz 1p 31 Parçaya göre yazı yazarak hangi düşünce biçimini geliştiririz? A analitik B eleştirel C yaratıcı D yargılayıcı 1p 32 Parçada hafızamızı geliştirmeyle ve güçlendirmeyle ilgili öneriler hangi maddelerde anlatılmaktadır? A 1. ve 10. maddelerde B 2. ve 4. maddelerde C 3. ve 5. maddelerde D 6. ve 11. maddelerde GT-0101-a-15-1-o 21 / 31 lees verder ▶▶▶ ### Pagina 22 Tekst 8 Rahat Bir Uyku Için Ne Yemeli? Uyku, insan bedeni ve zihni için gerekli. Ertesi güne dinç uyanmak için kaliteli bir uyku gerekiyor. Ancak gün içindeki aktivitelerimiz ve beslenmemiz uykumuzu etkiliyor. Diyetisyen ve Yaşam Koçu Gizem Şeber beslenme ve uykuyu anlatıyor. Uyku insanoğlunun vazgeçilmezi. Vücudun kendini yenilediği, kas yapım ve onariminin devam ettiği zaman dilimi. Uyku süremiz de vücut ağırlığımız ve vücut yağ oranımız ile yakından ilişkili. Yeterli uyuyamayanların kilo alma riskinin daha yüksek olduğu bilimsel bir gerçek. Yapılan son araştırmalar günde 8 saat uyuyanların 5 saat uyuyanlara göre %56 oranında daha fazla yağ kaybettiğini ortaya koydu. Ayrıca günde 5 saatten az uyuyanların, normal uyku süresini tamamlayanlara göre günde ortalama 300 kalori fazla aldığı da biliniyor. Bunun tek sebebi uyuyamamanın verdiği gerginlik veya uyanık kalmak ile harcanan enerji değil. Uykusuzluk, iştah dengesini alt üst edebiliyor. Yeterli uyumayanların tatlı besinlere daha fazla ihtiyaç duyduğu da biliniyor. Eğer uykusuzluk çekiyorsanız, gözlerinizi kapatıp koyun saymanıza gerek yok. Bazı besinleri ve içecekleri tüketmek daha rahat uykuya dalmanıza yardımcı olabilir. İşte rahat bir uyku için beslenme önerileri: Süt için: Yıllar boyu annenin uyku öncesi size süt getirmesinin bir sebebi var. Süt ve süt ürünleri içerdikleri triptofan isimli aminoasit sayesinde uykuda daha kolay dalmanızı sağlıyor. Triptofan içeren diğer besinler ise kuruyemişler, muz ve bal. Zararsız karbonhidratlar tüketin: Karbonhidratlı yiyecekler, triptofanın uyku süresince kanda maksimum düzeyde kalmasına yardımcı oluyor. Geç saatlerde yanlış karbonhidrat tüketimi ciddi anlamda kilo almanıza yol açabilir, bu nedenle zararsız karbonhidratları tercih etmek gerekiyor. Çoğu insanın sıklıkla yaptığı gibi peynir- ekmek ve meşrubat yerine, süt ve müsli, yoğurt ve kuru meyve, ayran ve 1-2 kraker daha sağlıklı seçimler. Ara öğün tüketin: Yatmadan 1-2 saat önce tüketeceğiniz hafif bir ara öğün uykuya dalmanızı kolaylaştırır. Bu saatlerde tüketeceğiniz ağır yiyecekler ise midenizde fazla doluluk yaratacağından uykunuz iyice kaçırabilir. Az yağlı besinler tercih edin: Özellikle akşam saatlerinde tüketilen kızartma, kavurma, fast-food gibi yağ içeriği yüksek besinleri tüketenlerin uyku düzeninde daha fazla sorun yaşadıkları biliniyor. Bunun sebebi: yağın vücutta çok uzun sürede sindirilmesinden dolayı gece boyu devam eden sindirim aktiviteleri. Bu nedenle rahat bir uyku için akşam çok yağlı besinleri tüketmekten kaçınmanız gerekiyor. GT-0101-a-15-1-o 22 / 31 le es verder Beschikbaar gesteld door Stichting Stud iebegeleiding Leiden (SSL). ### Pagina 23 Gizli kafein kaynaklarına dikkat edin: Aşırı kafein alımının uykusuzluğa sebep olabileceği uzun zamandan beri bilinen bir gerçek. Fakat uykuya yakın saatlerde sadece kahveden uzak durmak yetmiyor. Çay, yeşil çay gibi diğer kafein içeren içecekler konusunda da dikkatli olmak gerekiyor. Ayrıca çikolatada, birçok asitli içecekte hatta kafeinsiz kahvede bile bir miktar kafein var. Ciddi anlamda uykusuzluk çeken biriyseniz, kafeinli içecekleri yatma saatine 6 saat kala tamamen kesmeniz uykuya dalmanızı kolaylaştıracaktır. İlacınızdaki kafeine de dikkat: Bazı idrar söktürücüler ve soğuk algınlığı ilaçları kafein içerir. Genelde içerdikleri kafein, birkaç fincan kahveye eşit gelir. Bu nedenle herhangi bir sebeple kullandığınız bir ilaç varsa kafein içerip içermediğini kontrol edin, eğer içeriyorsa doktorunuza danışarak ilacı alma saatinizi değiştirin. 1p 33 Welke activiteit vindt er in het lichaam plaats tijdens de slaap? Je moet in het Turks antwoorden. 1p 34 Parçaya göre az uyuyan insan, neden kilo alabilir? A az enerji harcadığı için B daha az gergin olduğu için C daha az yağ yaktığı için D geceleri yemek yediği için 1p 35 Parçaya göre süt içmek iyi uyuyabilmek için neden faydalı? A az kalori yaktığı için B kalsiyum içerdiğinden dolayı C sindirime iyi geldiği için D triptofan içerdiğinden dolayı 1p 36 Parçaya göre aşağıdaki cümle hangi seçenekle tamamlanır? Peynir-ekmek A çok tuz içeriyor. B triptofan içeriyor. C yanlış karbonhidratlardır. D zararsız karbonhidratlardır. 1p 37 Parçaya göre akşamları hangi ürünü tüketmek uyku açısından daha faydalı? A ayran B kafeinsiz kahve C meşrubat D yeşil çay 1p 38 Parçaya göre ilacınız kafein içeriyorsa ve iyi uyumanızı engelliyorsa ne yapmanız gerekiyor? A diyetisyene danışmak B doktora danışmak C ilacı bırakmak D kahveyi bırakmak GT-0101-a-15-1-0 23 / 31 ### Pagina 24 Tekst 9 Dillerin Sınıflandırılması Hiç düşündünüz mü yeryüzünde konuşulan kaç dil var diye? Yeryüzünde aşağı yukarı iki bin sekiz yüz dil konuşulmaktadır. Kaybolan dilleri de bu sayıya katarsak üç bine yakın bir dil olduğunu söyleyebiliriz. Peki, bu diller acaba nasıl ve neye göre sınıflandırılmaktadır? Literatüre giren iki çeşit sınıflama vardır. Bunlardan birincisi genetik, diğeri ise morfolojik sınıflamadır. Ayrıca pek fazla literatüre girmeyen ilginç bir dil sınıflaması da vardır. Bu sınıflama esasına göre yapılmıştır. İlk insanların konuştukları dillere 'ilkel diller', bu dillerden sonra ortaya çıkan dillere 'türemiş diller' denmiştir. İşin ilginci olan kısmı; türemiş dillere, 'kız diller' denmesidir. Yani sonradan türeyen dillere kız diller denmiştir. Bu sınıflamayı bir örnekle açıklayacak olursak, Latince ilkel ya da ana dil; İtalyanca, İspanyolca, Fransızca ise kız dillerdir. Gelelim daha ciddi ve bilimsel sınıflandırmalara. Bu yazımızda genetik sınıflandırmadan bahsedeceğiz. Genetik sınıflamada dillerin birbirine yakınlığı tespit edilir. Bu yakınlık "Nasıl ki insanların birbiri ile akrabalık ilişkileri varsa dillerin de birbiri ile akrabalık ilişkileri vardır" düşüncesinden ortaya çıkmıştır. Bu sınıflama aşağıdaki şekilde yapılmıştır: 1. Hint – Avrupa Dil Ailesi: Coğrafi bir adlandırmadır. Hindistan'dan İngiltere'ye bir çizgi çekérsek, bu çizginin etrafındaki toplumların konuştukları diller, bu dil ailesi içine girer. Rusça, İngilizce, Almanca, Yunanca, Hintçe, Sexence, Hollandaca vb. On farklı kola ayrılır. Temel aldığı iki dil vardır. Yani bütün dillerin bu iki dilden oluştuğunu ileri sürerler. Bunlar Eski Yunanca ve Latincèdir. 2. Hami – Sami Dîl Ailesi: Dîni hikâyelerden, efsanelerden kaynaklanan bir adlandırmadır. Hz. Nuh'un iki oğlu vardır. Bunlar Hami ve Sami'dir. Hami'nin soyundan gelenlerin konuştuğu dillere Hami dilleri, Sami'nin soyundan gelenlerin konuştuğu dillere ise Sami dilleri denmiştir. Eski Mısır dili, Kıbti dilini Hami dillerine; İbranice, Aramice, Eski ve Yeni Arapçayı da Sami dillerine örnek olarak gösterebiliriz. 3. Ural – Altay Dil Ailesi: Coğrafyadan kaynaklanan bir adlandırmadır. Fince, Moğolca, Macarcayı Ural dillerine, Tunguzca, Mançuca, Japoncayı da Altay dillerine örnek olarak gösterebiliriz. Türkçe, Ural – Altay dil ailesinin Altay kolundandır. 4. Bantu Dilleri: Kökenè bağlı bir adlandırmadır. Afrika'nın orta ve güneyindeki 2000'e yakın dilin oluşturduğu dil ailesidir. Lingalaca, Lubaca, [FIGUUR: Een woordwolk met verschillende talen: العربية (Arabisch), Français (Frans), Italiano (Italiaans), Русский (Russisch), 日本語 (Japans), Deutsch (Duits), 한국어 (Koreaans), Ελληνική (Grieks), Español (Spaans), Türkçe (Turks), Português (Portugees), עברית (Hebreeuws), Nederlands (Nederlands)] GT-0101-a-15-1-o 24 / 31 ### Pagina 25 Kongoça, Swahili (Svahili), Polce, Susuca, Gurca, Akanca Bantu dilleri grubundandır. 5. Kafkas Dil Ailesi: Coğrafyadan kaynaklanan bir adlandırmadır. Bu dillerin daha önce Hint – Avrupa dil ailesinden olduğu düşünülüyordu. Fakat kendine özgü kuralları olduğu anlaşıldı ve ayrı bir dil ailesi olarak incelenmeye başlandı. Çerkez, Çeçen, Lezgi, Laz, Gürcü dilleri bu gruba aittir. 6. Çin – Tibet Dil Ailesi: Coğrafyadan kaynaklanan bir adlandırmadır. Çince, Tibetçe, Birmanca ve Himalayalar’ın Çin’e yakın yerlerinde konuşulan diller bu gruba dâhildir. Ayrıca Avusturalya ve Amerikan yerli dilleri de bu aileye mensuptur. 1p 39 Hoeveel talen, inclusief de uitgestorven talen, bestaan er in de wereld volgens de tekst? 1p 40 Parçada literatür, iki çeşit sınıflamadan söz ediliyor. Bu sınıflamalar hangileridir? A genetik ve morfolojik sınıflama B ilkel ve türemiş diller sınıflaması C yaşayan ve kaybolan diller sınıflaması 1p 41 Çerkez, Çeçen, Lezgi, Laz ve Gürcü dilleri, coğrafyadan kaynaklanan adlandırmaya giren hangi dil ailesine dahildir? A Bantu Dil Ailesi B Hami – Sami Dil Ailesi C Hint – Avrupa Dil Ailesi D Kafkas Dil Ailesi 3p 42 In de tekst staat hoe de taalfamilies genoemd worden. → Kruis in de tabel in je uitwerkbijlage aan welke taal bij welke groep hoort. GT-0101-a-15-1-o 25 / 31 lees verder ►►► ### Pagina 26 Tekst 10 Gökyüzü Haritası Bir gökyüzü gözlemcisinin en büyük yardımcısı gökyüzü haritasıdır. Bu nedenle gökyüzü gözlemcileri, incelemeye çıkarken haritalarını da yanlarına alırlar. Gökyüzü haritaları yıldızların ve takımyıldızların gökyüzündeki yerlerini gösterir. [FIGUUR: Een zwart-wit afbeelding van een sterrenhemel met veel sterren en wat nevelachtige gebieden] Haritalarda büyük harfle yazılanlar takımyıldız, küçük harfle yazılanlar yıldız adlarıdır. Takımyıldızlar, hayali çizgilerle birleştirilmiş yıldız gruplarıdır. Adlarını çoğunlukla Yunan mitolojisindeki kahramanlardan alırlar. Takımyıldızlar, yıldızların gökyüzündeki yerlerini hatırlamanızı ve onları bulmanızı kolaylaştırır. Gezegenlerin ve Ay'ın konumu günden güne ve aydan aya değiştiğinden bu haritalarda gezegenler ve Ay gösterilmiyor. Eğer gökyüzünde bu haritalardaki yıldızlar dışında, yıldız benzeri parlak cisimler görüyorsanız bunlar büyük olasılıkla gezegenlerdir. Bu haritalardaki yıldızları ve takımyıldızları görmek için teleskop ya da dürbün gerekmiyor. Çıplak gözle gözlem yapabilirsiniz. Ancak çevrenizdeki ışıklar ve hava koşulları görebileceğiniz yıldızların sayısını etkiler. Gökyüzü gözlemine çıkarken haritayı görebilmek için yanınıza kırmızı ışık veren bir fener almanız iyi olur. Sıradan bir el fenerinin önüne koyacağınız kırmızı bir kâğıtla kendiniz de kırmızı ışık veren bir fener yapabilirsiniz. Kırmızı kâğıdı birkaç kat halinde kullanarak ışığın parlak olmamasını sağlayın. Böylece ışık gözünüzü fazla almaz ve gökyüzünü daha iyi görebilirsiniz. GT-0101-a-15-1-o 26 / 31 lees verder ►►► ### Pagina 27 1p 43 Met welke letters worden de namen van sterrenbeelden op de hemelkaart weergegeven? A grote letters B kleine letters C schuingedrukte letters D vetgedrukte letters 1p 44 Waarom worden de sterrenbeelden weergegeven op een hemelkaart? A om de afstand tussen de grote sterren te bepalen B om de afstand tussen de sterrenbeelden de vinden C om de plaatsen van de planeten in het heelal te bepalen D om de plaatsen van de sterren gemakkelijker te vinden 1p 45 Waarom worden de planeten op een hemelkaart niet weergegeven? omdat A de hemelkaart alleen voor sterren bedoeld is B de planeten geen vaste locaties hebben C de planeten niet tot de Melkweg behoren D iedereen weet waar de planeten ongeveer zijn 1p 46 Welke van de onderstaande voorwerpen wordt aangeraden voor het observeren van de hemel? A kaars B telescoop C verrekijker D zaklamp ### Pagina 28 Tekst 11 1p 47 Je wilt een cursus glaskunst volgen waar veel aandacht wordt besteed aan tekenen. Verder lijkt het je ook leuk om een beeldje van klei te maken. → Welke van de onderstaande cursussen voldoet hieraan? Je moet in het Turks antwoorden Cam Sanatı Bu Yaz Cam Sanatıyla Tanışın! Bu yaz farklı bir atölye çalışmasına katılmak isteyenler için Cam Ocağı Vakfı, dünya çapında isim yapmış sanatçılarla yaz dönemi boyunca cam sanatını öğretiyor. [FIGUUR: Twee glazen sculpturen in de vorm van gezichten.] Cam Ocağı Vakfı, Riva Nehri kenarında bulunan kampüsünde dünya çapında isim yapmış cam sanatçılarının ağırllayarak, hazırladığı programlarda farklı cam tekniklerini öğrencilere tanıtıyor.14 Ağustos'ta başlayan atölyeler şöyle: Kalırpla Şekillendirme Frantisek Janak-Chad Holiday kursunda katılımcılar, eskiz ve kil modelleme ile başlayıp adım adım cam şekillendirme teknikleri kullanarak heykelin nasıl tamamlanacağını deneyimleyecekler. Açık kalıp eritme ve kapalı kalıp eritme gibi temel ve ileri şekillendirme tekniklerini içeren kurs, küçük heykel yapımının tüm aşamalarını kapsıyor. Tarih: 14 - 24 Ağustos Ücret: 1.190 dolar Sıcak Cam Üfleme Janusz Pozniak kursu, sıcak cam kullanmanın zorluklarını, doğru teknik kullanımıyla yaratıcılığı geliştiren ve tetikleyen bir alana dönüştürüyor. Katılımcılar, cam üfleme tekniği konusunda uzmanlaşmış iki ustanın rehberliğinde malzemelerle çalışma ve onları anlama becerilerini geliştirecekler. Tarih: 14 - 24 Ağustos Ücret: 1.250 dolar GT-0101-a-15-1-o 28 / 31 lees verder ### Pagina 29 Cam Heykel Charlie Pariott-Martin Janecky kursu, sanatseverleri cam baloncuğa heykel olarak hayat vermenin büyüleyici sürecine davet ediyor. İlk adım olarak çizime odaklanan atölyede çamurla heykel yapılıp, alçı ile kalıp alma, hazırlanan bu kalıplarla cam üfleme ve son aşamada yüzeye doku yapımı çalışmaları yapılacak. Tarih: 26 Ağustos - 7 Eylül Ücret: 1.450 dolar Alevle Çalışma James Minson-Karina Guèvin çalışması, alevle şekillendirme tekniklerinin temel alt yapısını oluşturuyor. Öğrenciler bu çalışmada hem sert hem de yumuşak camda uygulanan şekillendirme yöntemlerini öğrenecekler. Camın renklendirilmesinde ve şekillendirilmesinde kişisel yöntemler geliştirecekler. Tarih: 26 Ağustos - 7 Eylül Ücret: 1.190 dolar Füzyon Mark Ditzler kursu, katılımcıların kişisel tekniklerini geliştirmelerini sağlayacak. Öncelikle temel füzyon ve cam çökertme\*\* kavrayıp, ardından cam tasarımı ögelerini öğrenecekler. Bu tasarım ögeleri öğrencilerin kendi eserlerini ileri ve kişisel bir seviyeye çıkarmasını sağlayacak. İkinci hafta yapılacak çalışmalarda ise katılımcılar kendi tasarımlarını hayata geçirme konusunda donanım kazanacaklar. Tarih: 26 Ağustos - 7 Eylül Ücret: 990 dolar GT-0101-a-15-1-0 29 / 31 lees verder ▶▶▶ ### Pagina 30 Tekst 12 1p 48 Voor het vak aardrijkskunde wil je een werkstuk schrijven over de relatie tussen landbouw en milieu. Je wilt daarvoor een bepaald land als onderwerp nemen. → Welk onderstaand land is hiervoor het meest geschikt? Je moet in het Turks antwoorden. En Yeşil Ülkeler İsviçre çöpten üretiyor, İzlanda ısınma ihtiyacının büyük bölümünü jeotermal enerjiden karşılıyor. Kosta Rika topraklarının dörttte birini korumak için çalışmalar yapıyor... [FIGUUR: Aarde met windmolens, zonnepanelen en bomen eromheen.] İzlanda: Çevreci Jeotermal Buzul, volkan ve şelaleleriyle İzlanda dünyanın en yeşil ülkelerinden biri kabul edilir. Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde, Grönland'ın güneydoğusu ile Norveç ve Britanya Adaları'nın arasında yer alır. İzlanda, 103 bin km karelik yüzölçümüyle Ege Bölgesi'nden biraz daha büyük bir ada ülkesidir. Ülke, küçük alanına rağmen çevreci hareketler bakımından oldukça etkileyici işlere imza atıyor. Zengin jeotermal kaynaklara sahip olan İzlanda, temiz elektrik ve ısınma yüz-de 82'sini bu kaynaklardan elde ediyor. Isınma ve elektrik için en sık kullanılan kaynak saf hidrojen. Üstelik sadece evlerde değil, ulaşımda da hidrojen den yararlanılıyor. İzlanda hükümeti hidrojenle çalışan toplu taşıma araçlarıyla vatandaşlarının ulaşımına çevreci bir çözüm getiriyor. İzlanda'nın 2050 yılında petroIsüz bir ülke olması planlanıyor. Kosta Rika: Ormanlara Koruma 51 bin km karelik yüz ölçümüyle bir Orta Amerika ülkesi olan Kosta Rika'nın hedefi yüksek. 2021'e kadar sıfır karbon emisyonuna sahip ilk, hatta belki de tek ülke olmak istiyor. Bunun için hava ve suyu kirleten kaynaklar yerine doğa dostu, yenilenebilir kaynakların kullanılmasına çalışılıyor. Coğrafi konumu Kosta Rika için bir avantaj. Çünkü yıl boyunca 20-26 °C'lerde seyreden sıcaklık sayesinde evlerin ve binaların ısıtılması çok zor değil. Özellikle kahve, mısır ve muz ihracatı yapan bu tarım ülkesi için toprak çok önemli. Ancak bu durum, ülkenin uzun yıllar ormansızlaştırma sorunuyla boğuşmasına yol açtı. Bugün Kosta Rika topraklarının neredeyse dörtte biri koruma altında. Devlet çiftçilere ormanların korunması için maddi destek veriyor. Aynı zamanda turizm yatırımlarının yaban hayatı ve ormanlar üzerine kurulması ülkeye maddi kaynak sağlıyor. Ülkenin yaklaşık yüzde 25'ini, koruma altındaki yabani hayat oluşturuyor. GT-0101-a-15-1-0 30 / 31 lees verder ►►► ### Pagina 31 İsviçre: Çöpten Enerji Yale Üniversitesi’nin 2012’de yayımladığı Dünya Çevre Performansı Endeksi’nde (Environmental Performance Index-EPI) birinci sırayı İsviçre alıyor. 1900’lerin başından beri çevre duyarlılığı geliştiren ülkelerden biri olan İsviçre’de onlarca park dikkat çekiyor. Ayrıca otomobil kullanımının yasak olduğu bazı şehirlerde sadece bisikletle ya da yürüyerek ulaşım sağlanıyor. İsviçre, çöpten yararlanma konusunda da önemli adımlar attı. Ülkede vatandaşlar, atılacak her çöp için 1 avro ödüyor. Kentsel katı atıkların geri dönüşüm oranı ise yüzde 40’larda. İsviçre’deki 28 tesiste 250 bin eve elektrik sağlayacak kadar enerji üretiliyor. Bu da 215 bin ton daha az petrol anlamına geliyor. İsviçre’de sadece evler değil, oteller de temiz enerji kullanıyor. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. GT-0101-a-15-1-0 31 / 31 einde ■