# Eindexamen Nederlands VMBO-GL/TL 2025 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nederlands/2025/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2025
tijdvak 1
maandag 12 mei
13.30 - 15.30 uur
Nederlands CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 30 vragen en een schrijfopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0011-a-25-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Ook lichte gehoorschade leidt tot lagere schoolresultaten

1p 1 Welk kopje vat de inhoud van de alinea’s 2 en 3 het best samen?
A deelnemers aan de gehoortest
B onderzoeker van de gehoortest
C resultaten van het onderzoek
D uitvoering van het onderzoek

1p 2 Welk tot nu onbekend gegeven is vooral uit het onderzoek naar voren gekomen?
A Jongens met gehoorschade hebben meer moeite om zich te concentreren.
B Jongens met gehoorschade hebben problemen in de omgang met andere kinderen.
C Kinderen met een matig of slecht gehoor presteren slechter op school.
D Kinderen met heel lichte gehoorschade presteren slechter op school.

1p 3 Is aangetoond waardoor kinderen met gehoorschade slechter presteren? Antwoord met ‘Ja’ of ‘Nee’ en geef een argument uit de tekst voor je antwoord. Gebruik maximaal 20 woorden voor je antwoord.

2p 4 “De komende jaren worden de deelnemers van Generation R opnieuw onderworpen aan een gehoortest.” (regels 70-73) Met deze tweede gehoortest worden twee aspecten van gehoorschade onderzocht die in het eerdere onderzoek nog niet zijn meegenomen. → Welke twee aspecten zijn dat?

2p 5 Uit het onderzoek onder bijna 4.500 Rotterdamse kinderen tussen 9 en 11 jaar oud kwamen verschillende uitkomsten. → Kruis in de tabel in de uitwerkbijlage aan of een uitspraak wel of niet overeenkomt met de uitkomsten van dit onderzoek.

GT-0011-a-25-1-o 2 / 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

Tekst 2 Geen herinnering aan
1p 6 Een schrijver kan het onderwerp van een tekst op verschillende manieren inleiden.
bijvoorbeeld door
1 een anekdote bij het onderwerp van de tekst te vertellen
2 een conclusie uit verschillende onderzoeken te geven
3 een definitie van een belangrijk begrip te geven
4 een deskundig persoon het onderwerp te laten introduceren
5 een waarschuwing bij het onderwerp te geven
6 het belang van het onderwerp te vermelden
In alinea 1 leidt de schrijver de tekst in door vragen over het onderwerp te stellen.
→ Op welke twee andere manieren leidt de schrijver de tekst in alinea 1 in? Noteer de juiste twee nummers in de uitwerkbijlage.
2p 7 Sarah Brown-Schmidt heeft onderzocht wat mensen zich herinneren van gesprekken.
→ Citeer de twee zinnen uit de alinea's 2 tot en met 6 waarin staat wat ze precies heeft onderzocht.
2p 8 Uit de onderzoeken van Brown-Schmidt blijkt dat je niet alles van een gesprek even goed onthoudt. In de tabel in de uitwerkbijlage staan zeven verschillende gesprejsonderdelen genoemd.
→ Welke gesprejsonderdelen herinner je je minder goed en welke redelijk goed? Zet in de tabel in de uitwerkbijlage achter elk gesprejsonderdeel een kruisje in de juiste kolom. Gebruik voor je antwoord de alinea's 4 tot en met 6.
1p 9 Wat maakt het mogelijk dat nepnieuws kan ontstaan, volgens alinea 6? Gebruik voor je antwoord maximaal 15 woorden.
2p 10 In de tekst worden drie effecten uit het onderzoek van Zormpa beschreven. In de tabel in de uitwerkbijlage staan vier situaties beschreven en worden de drie effecten genoemd.
→ Kruis in de tabel in de uitwerkbijlage aan welk effect bij welke situatie hoort. Let op! Er blijft een situatie over waarbij je geen kruisje kunt zetten. Als je meer of minder dan drie situaties aankruist, krijg je geen scorepunt.
GT-0011-a-25-1-o 3 / 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Tekstfragment 1
GEHEUGENSTEUNTJES
Om afbeeldingen, woorden en gesprekken beter te onthouden, bestaan er
een paar trucs:
1 Zeg hardop wat je wilt of moet onthouden.
2 Schrijf na een gesprek op waar dat over ging.
3 Doe dat niet te lang na afloop: anders ben je het leeuwendeel alweer
vergeten.
4 Lukt uitschrijven niet direct: beperk je tot de kern van het gesprek, dat
is doorgaans afdoende.

1p 11 In tekstfragment 1 staan vier geheugensteuntjes die horen bij de tekst
'Geen herinnering aan'.
→ Welk geheugensteuntje voor het onthouden van gesprekken past het
best bij alinea 10? Noteer het nummer van je antwoord in de
uitwerkbijlage.

1p 12 Wat is het verband tussen alinea 13 en de alinea's 2 tot en met 12?
Alinea 13 geeft
A een beknopte samenvatting van de onderzoeken in de alinea's 2 tot en
met 12.
B een duidelijke tegenstelling bij de onderzoeken in de alinea's 2 tot en
met 12.
C een kritische noot bij de onderzoeken in de alinea's 2 tot en met 12.
D een logisch gevolg van de onderzoeken in de alinea's 2 tot en met 12.

1p 13 Wat is het belangrijkste resultaat van de onderzoeken in de tekst
'Geen herinnering aan'?
A Gespreksdeelnemers onthouden kort na een gesprek het merendeel
van dat gesprek.
B Gespreksdeelnemers onthouden met name de opvallende woorden
van een gesprek.
C Gespreksdeelnemers onthouden vooral de kern van het gesprek.
D Gespreksdeelnemers onthouden voornamelijk wat ze zelf hebben
gezegd.

GT-0011-a-25-1-0 4 / 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

1p 14 Je moet een samenvatting maken van tekst 2.
$\rightarrow$ Welke twee van de onderstaande zinnen bevatten informatie die zeker in de samenvatting moet worden opgenomen? Noteer de twee cijfers van je antwoord in de uitwerkbijlage.
1 Hoe grillig en onbetrouwbaar het geheugen voor gesprekken is, blijkt onder meer uit het werk van Sarah Brown-Schmidt, cognitief psycholoog aan de Vanderbilt-universiteit in Nashville.
2 De beste weergave van het gesprek ontstaat wanneer ze het gesprek eruit mogen navertellen, dus zonder dat er vragen aan hen worden gesteld.
3 Dat is ideaal voor wie nepnieuws wil verspreiden.
4 De zelfbedachte woorden blijken ze zich achteraf beter te herinneren dan de gegeven woorden.
5 "Maar je zult inderdaad in het lab moeten beginnen om aan degelijke basiskennis te komen."
6 Belangrijk is dat duidelijk wordt dat mensen zich van nature de kern van wat is gezegd wél herinneren.

1p 15 Wat is het belangrijkste doel van de tekst ‘Geen herinnering aan’?
A adviseren over de manier waarop mensen de informatie in een gesprek beter kunnen onthouden
B adviseren over onderzoeken naar het onthouden van gesprekken
C informeren over de manier waarop mensen gesprekken voeren en hoe ze die woordelijk kunnen onthouden
D informeren over onderzoeken naar het onthouden van informatie in gesprekken

GT-0011-a-25-1-o 5 / 11 lees verder

### Pagina 6

Tekst 3 NK Tegelwippen
1p 16 Een functie van een illustratie is het trekken van de aandacht van lezers. Welke andere functie hebben de illustraties in deze tekst?
De illustraties
A laten zien voor wie de tekst is bedoeld.
B ondersteunen de inhoud van de tekst.
C tonen het belang van de inhoud van de tekst.
D voegen nieuwe inhoudselementen aan de tekst toe.
1p 17 Wat is het belangrijkste doel van deze tekst?
A gemeenten informeren op welke manier ze kunnen winnen met het NK Tegelwippen
B gemeenten oproepen om hun inwoners mee te laten doen aan het NK Tegelwippen
C lezers aansporen om met hun buren mee te doen aan het NK Tegelwippen
D lezers uitleggen hoe het NK Tegelwippen werkt
1p 18 Volgens de tekst is deelname aan het NK Tegelwippen niet zo moeilijk.
→ Citeer de zin waaruit dit blijkt.
1p 19 Het NK Tegelwippen is een wedstrijd voor gemeenten in Nederland.
Burgers worden echter ook in de verleiding gebracht om mee te doen.
→ Waarmee probeert men burgers te verleiden om mee te doen?
GT-0011-a-25-1-o 6 / 11 lees verder

### Pagina 7

Dit is een examenpagina met opgaven, specifiek gericht op het analyseren van tekstuele informatie en het begrijpen van concepten gerelateerd aan duurzaamheid en marketingevenementen zoals Black Friday. Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen aanwezig. De opgaven, genummerd 20 tot en met 24, vereisen van de student het interpreteren van verschillende alinea's uit een tekst getiteld 'Tekst 4: Een duurzame Green Friday in plaats van koopjesfestijn Black Friday, slaat dat aan?'. De studenten moeten de inleiding van de tekst identificeren, de relatie tussen specifieke alinea's (zoals tegenstelling of opsomming) bepalen, en de motieven achter bepaalde acties analyseren. Tevens wordt gevraagd naar de relatie tussen twee zinnen in een citaat, waarbij opties als oorzaak-gevolg, opsomming, tegenstelling of uitspraak-voorbeeld worden geboden. De opgaven testen analytisch leesvaardigheid en begrip van tekststructuur en inhoud.

### Pagina 8

2p 25 In de tabel in de uitwerkbijlage worden allerlei voorbeelden genoemd die of bij Black Friday of bij Green Friday passen.
→ Kruis in de tabel in de uitwerkbijlage aan welk voorbeeld bij welke Friday hoort.

1p 26 De alinea’s 6 en 7 gaan onder meer over de ideeën van Pablo Druijts, oprichter van de website Black Friday Nederland. In alinea 7 zet Druijts zijn vraagtekens bij ‘groene’ acties.
Wat maakt dat hij zijn vraagtekens zet bij die ‘groene’ acties?
A Hij denkt dat bedrijven zich alleen maar groener voordoen dan ze eigenlijk zijn en niet echt verduurzamen.
B Hij merkt aan het aanbod op zijn website dat bedrijven zich steeds vaker afkeren van Black Friday.
C Hij vindt dat consumenten tijdens Green Friday alleen dingen moeten kopen die ze nodig hebben.
D Hij wil met zijn website zo veel mogelijk verkopen op Black Friday, maar hij verliest klanten aan Green Friday.

1p 27 Is er bij Bol.com, Amazon en de Mediamarkt sprake van een echte ‘Black Friday’, volgens alinea 9?
Antwoord met ‘Ja’ of ‘Nee’ en licht je antwoord toe.

1p 28 In alinea 10 is sprake van een tegenstelling.
→ Citeer de zin waarin deze tegenstelling staat.

1p 29 Op welke vraag probeert de tekst antwoord te geven?
A Is het mogelijk dat dagen als Green Friday en Black Friday in de toekomst helemaal afgeschaft worden en wat komt daar eventueel voor in de plaats?
B Waarom is Green Friday volgens velen een slecht idee en waarom zouden winkelketens zich niet bezig moeten houden met deze vorm van greenwashing?
C Welke winkelketens kiezen voor Green Friday in plaats van voor Black Friday en wat zijn hun argumenten hiervoor?
D Zijn initiatieven als Green Friday van winkelketens een mooi initiatief of doen deze bedrijven alleen maar alsof ze zich bezighouden met duurzaamheid?

GT-0011-a-25-1-o 8 / 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

1p 30 Je moet een samenvatting maken van tekst 4.
-> Welke drie van de onderstaande zinnen moeten zeker worden
opgenomen in de samenvatting? Noteer de drie cijfers van je
antwoord in de uitwerkbijlage.
1 Green Friday is een duurzaam alternatief voor koopjesfestijn
Black Friday.
2 Voor velen is Black Friday een voortdurende ergernis, omdat het
kopen van extra spullen niet helpt bij het oplossen van het
klimaatprobleem.
3 Andere bedrijven konden zich aansluiten bij Trees for All.
4 Met als gevolg dat er tot nu toe ruim honderd aanmeldingen minder
zijn.
5 Maar is het bedrijven die meedoen aan Green Friday echt te doen om
duurzaamheid of is het greenwashing?
6 Uit onderzoek van Motivaction onder ruim duizend consumenten blijkt
ruim een kwart op 25 november op koopjesjacht te gaan, iets meer
dan vorig jaar.
7 Ook Pablo Druijts ziet de afgelopen weken tot zijn eigen verbazing het
aantal bezoekers op zijn website alweer oplopen.
GT-0011-a-25-1-o 9/11 lees verder

### Pagina 10

Schrijfopdracht
Zakelijke e-mail
Situatiebeschrijving
De laatste jaren hoor je van veel vrienden dat ze iets heel goedkoop hebben gekocht op Black Friday. Dit jaar wil jij hier ook je voordeel mee doen. Je hebt een week voor Black Friday een geweldig paar schoenen op de webshop van ‘Je Droom’ gezien. De prijs is echter 276 euro en dat kun je niet betalen. De webshop adverteert voor Black Friday en geeft alleen deze dag 75% korting. De schoenen kosten dan 69 euro en dit bedrag kun je wel betalen.

Je bestelt de schoenen op Black Friday. Pas na vijf weken worden ze eindelijk thuisbezorgd. In deze tijd ontdek je dat de schoenen inmiddels nog verder zijn afgeprijsd naar 55 euro.

Je baalt hiervan en wilt daarom een klacht indienen. Je hebt daarnaast twee andere klachten over je bestelling. Ook heb je ideeën over wat de webshop moet doen om je klachten af te handelen. Je ziet op de website dat je bij klachten een e-mail naar de klantenservice moet sturen. In de e-mail moet je je bestelnummer noemen en je klacht duidelijk en onderbouwd opschrijven.

Je schrijft een beleefde e-mail waarin je de drie klachten aan de orde laat komen en waarin je een voorstel doet voor een oplossing van je klachten. Ook geef je aan dat je binnen twee weken een antwoord wilt ontvangen.

GT-0011-a-25-1-o
10 / 11
lees verder

### Pagina 11

13p 31 Opdracht
Schrijf de e-mail aan de webshop ‘JeDroom’. Een aantal gegevens is al
voorgedrukt in de uitwerkbijlage. Vermeld het onderwerp van je e-mail in
de onderwerpregel.
Gebruik voor je e-mail de gegevens op de vorige bladzijde en eventueel
de tekst ‘Een duurzame Green Friday in plaats van koopjesfestijn Black
Friday: slaat dat aan?’. Gegevens die niet in de opdracht staan, moet je
zelf bedenken.

Besteed in jouw e-mail aandacht aan de volgende punten:
– de aanleiding om de e-mail te schrijven: klachten over bestelling;
– bestelnummer (zelf bedenken);
– klacht over de prijs;
– onderbouwing van die klacht met feitelijke informatie;
– twee andere klachten over je bestelling;
– per andere klacht een toelichting;
– voorstel voor een oplossing van je klachten;
– hoop op een goede afhandeling;
– een vriendelijk verzoek om een reactie binnen twee weken.

Sluit je e-mail af met ‘Met vriendelijke groet,’ of ‘Hoogachtend,’ en je
eigen voor- en achternaam.
Let erop dat je in je e-mail beleefd bent.

Let op: Zorg ervoor dat je tekst minimaal uit 100 woorden bestaat.
Bij minder dan 100 woorden krijg je geen punten voor taalgebruik.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.

GT-0011-a-25-1-0

11 / 11

einde