# Eindexamen Nederlands VMBO-GL/TL 2018 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nederlands/2018/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 27 – Opgave 27

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2018
tijdvak 1
maandag 14 mei
13.30 - 15.30 uur
Nederlands CSE GL en TL

Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 25 vragen, een samenvattingsopdracht en een
schrijfopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 51 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

GT-0011-a-18-1-o

### Pagina 2

GT-0011-a-18-1-o 2 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 3

Tekst 1 De keerzijde van het spotprijsParadijs

1p 1 Een tekst kan op verschillende manieren ingeleid worden.
bijvoorbeeld door
1 een belangrijke conclusie voorop te stellen
2 een samenvatting van de tekst te geven
3 een voor de tekst belangrijke vraag te stellen
4 een voorbeeld bij het onderwerp te geven
Welke twee manieren worden in alinea's 1, 2 en 3 gebruikt om de tekst in
te leiden?
A 1 en 2
B 1 en 4
C 2 en 3
D 2 en 4

1p 2 In alinea 3 staat: "Koopverslaving is een aandoening geworden,
'ontspullen' een trend (...)."
In welke andere alinea komt deze tegenstelling het duidelijkst terug?
A in alinea 5
B in alinea 6
C in alinea 7
D in alinea 8

1p 3 In alinea 4 zeggen Lisa en Renée dat ze het eigenlijk afschuwelijk vinden
om bij Primark te winkelen.
-> Noem de drie redenen die zij in alinea 4 geven waarom ze liever niet
bij Primark winkelen.

1p 4 Welke zin uit alinea 5 geeft het duidelijkst aan wat Lisa en Renée eigenlijk
vinden van de producten die te koop zijn bij Primark?
A "Een beetje snauwen is vrouwen eigen." (regels 46-47)
B "En nu zitten ze hier met allebei twintig paar sokken, een shirtje, twee
shortjes, een olifantenpyjamabroek en een kaart." (regels 47-50)
C "Wij zijn wat ouder, we weten zo langzamerhand wat onze kledingstijl
is." (regels 52-54)
D "Als wij iets écht leuks willen, gaan we liever naar wat kleinere
winkels." (regels 54-56)

1p 5 "Veel mensen kopen daar om het kopen", zegt Renée. "Zo zijn wij niet."
(regels 50-52)
-> Citeer de zin uit alinea 5 die de bewering van Renée tegenspreekt.

2p 6 "Wooldrik vaart haar eigen koers." (regel 115)
-> Leg uit wat er met deze zin bedoeld wordt en geef een passend
voorbeeld uit de betekenis uit alinea 11.

GT-0011-a-18-1-o 3 / 9 lees verder ►►►


### Pagina 4

1p 7 "Maar ja, ik ben natuurlijk niet de doelgroep van Primark. Ik ben boven-
dien niet het type dat graag winkelt." (regels 135-138)
Welk verband bestaat er tussen deze twee zinnen?
De tweede zin
A geeft een conclusie bij de eerste zin.
B laat een gevolg zien bij de eerste zin.
C noemt een voorbeeld bij de eerste zin.
D vormt met de eerste zin een opsomming.

1p 8 Ans Wooldrik geeft in alinea 12 twee keerzijden aan van Primark.
-> Noteer de twee verschillende keerzijden die zij noemt.

1p 9 "Enkele meters vanaf het gekrioel in Primark begroet goud- en zilversmid
Cees Wolf iedere klant die binnenkomt." (regels 140-143)
Welke uitspraak past het beste bij deze zin?
A De winkel van Wolf draait niet zo goed. Daarom moet hij iedere klant
persoonlijk begroeten.
B Primark heeft heel veel klanten. Het personeel wil daarom niet iedere
klant begroeten.
C Wolf begroet iedere klant persoonlijk. Bij Primark kan dat niet door de
drukte.
D Wolf heeft niets beters met zijn tijd te doen. Daarom begroet hij iedere
klant die binnenkomt.

1p 10 Alinea 13 bevat een voorbeeld.
Waarom wordt dat voorbeeld gegeven?
om aan te tonen dat er winkels zijn
A die meer tegenstanders hebben dan Primark
B die veel langer bestaan dan winkels als Primark
C met andere waarden dan winkels als Primark
D waar het meer om in- en verkoop draait dan bij Primark

1p 11 Citeer de zin uit alinea 1, 2 of 3 die het beste de hoofdgedachte van de
tekst weergeeft.

GT-0011-a-18-1-o 4 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 5

Tekst 2 Leuk hoor zo'n hond, maar houdt hij wel echt van ons?

10p 12 Samenvattingsopdracht
Vat de tekst 'Leuk hoor zo'n hond, maar houdt hij wel echt van ons?'
samen in maximaal 220 woorden.
Besteed daarbij alleen aandacht aan de volgende punten:
1 De vraag die in de tekst centraal staat;
2 Het antwoord van Laura Marcus van The Guardian op de centrale
vraag en het argument dat ze daarvoor geeft;
3 Twee redenen waarom Marcus niet begrijpt dat mensen hun
huisdieren als familie zien;
4 Waarom het volgens dierenkenner Martin Gaus belangrijk is dat mens
en dier samen opgroeien;
5 De reden waarom huisdieren ons volgens Gaus als vriend of familie
zouden kunnen zien;
6 Drie redenen waarom katten en honden ons volgens Gaus belangrijker
vinden dan hun soortgenoten;
7 Waar het bij vriendschap van dieren voor andere dieren en voor
mensen volgens dierenwetenschapper Nienke Endenburg dan wel om
zou draaien;
8 De belangrijkste reden waarom de mens volgens Endenburg van
dieren houdt;
9 De conclusie die Gaus trekt over mens en dier.

Maak er een goedlopend geheel van. Gebruik volledig zinnen waarbij de
tekstverbanden duidelijk weergegeven worden. Noem niet onnodig
voorbeelden. Tel de woorden en zet dat aantal onder je samenvatting. Zet
de titel erboven.

Tekst 3 Een reis om de wereld in 177 foto's

1p 13 Wat is de belangrijkste functie van de afbeeldingen in deze advertentie?
De afbeeldingen
A trekken de aandacht.
B voegen nieuwe inhoudselementen aan de tekst toe.
C zijn nodig om de tekst te kunnen begrijpen.

1p 14 In de tekst onder de afbeeldingen en in de cirkel wordt gezegd dat het
boek Aarde op 1 gratis is.
Deze bewering in de advertentie is tegenstrijdig met de overige inhoud
van de advertentie.
→ Leg uit wat de tegenstrijdigheid is.

GT-0011-a-18-1-0 5/9 lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 15 Wat is het belangrijkste doel van deze advertentie? De advertentie wil de lezer
A aansporen een bedrag van minimaal € 39,95 aan het WNF te geven.
B informeren dat Humberto Tan een boek met prachtige natuurfoto's heeft gemaakt.
C meedelen dat het boek Aarde op 1 slechts in beperkte oplage is gedrukt.
D overtuigen dat we zuinig op de indrukwekkende natuur moeten zijn.

1p 16 Op welke doelgroep richt deze advertentie zich vooral?
A op mensen die apen willen beschermen
B op mensen die fan zijn van Humberto Tan
C op mensen die gratis een boek willen ontvangen
D op mensen die het WNF willen steunen

Tekst 4 Doggybag: gedoe of steuntje in de rug?

1p 17 Een tekst kan op verschillende manieren ingeleid worden. bijvoorbeeld door
1 de aanleiding voor het schrijven van de tekst geven
2 een anekdote vertellen
3 een voorbeeld geven bij het onderwerp van de tekst
4 zijn eigen mening geven
Welke manieren worden in alinea 1 en 2 gebruikt om de tekst in te leiden?
A 1 en 2
B 1 en 4
C 2 en 3
D 2 en 4

1p 18 "Werken om voedselverspilling tegen te gaan, is meer dan een nobel streven. Het is een morele verplichting ten opzichte van de hongerigen op de wereld en op termijn bittere noodzaak." (regels 19-24) Wat is het verband tussen deze twee zinnen? De tweede zin
A geeft een gevolg van wat er in de eerste zin gesteld wordt.
B geeft een uitwerking bij wat er in de eerste zin gesteld wordt.
C geeft een voorbeeld bij wat er in de eerste zin gesteld wordt.
D vormt samen met de eerste zin een opsomming.

1p 19 Volgens alinea 3 is er werken om voedselverspilling tegen te gaan op termijn bittere noodzaak. De schrijver geeft in deze alinea twee redenen voor deze noodzaak.
-> Citeer de woordgroep waarin deze twee redenen aangegeven worden.

GT-0011-a-18-1-o 6/9 lees verder

### Pagina 7

1p 20 Citeer de zin uit alinea 4 die het duidelijkst aangeeft waarom de
voedselverspilling een probleem is.
2p 21 De schrijver noemt in alinea 5 en alinea 6 drie verschillende redenen
waarom de doggybag in Nederland nog niet gebruikelijk is.
→ Noteer deze drie redenen.
1p 22 De schrijver gelooft niet dat een doggybagwet echt verschil gaat maken
bij onwillige restaurant houders. Toch vindt hij dat zo’n wet er wel moet
komen.
→ Citeer de zin uit alinea 7 die het duidelijkst zijn argument hiervoor
weergeeft.
1p 23 “Die hebben toch al zoveel op hun bord.” (regels 79-80)
Deze zin kan zowel letterlijk als figuurlijk bedoeld worden.
→ Leg uit wat de figuurlijke betekenis is.
Gebruik voor je antwoord maximaal 10 woorden.
2p 24 Een schrijver kan een tekst op verschillende manieren afsluiten:
1 door een aanbeveling te doen
2 door een conclusie te trekken
3 door een samenvatting te geven
4 door een toekomstverwachting te geven
5 door een waarschuwing te geven
→ Welke drie manieren vind je terug in alinea 8?
1p 25 Wat is het belangrijkste doel van de schrijver van deze tekst?
De schrijver wil
A de Nederlandse lezer informeren over de doggybagwet.
B de Nederlandse lezer overtuigen van het belang van een doggybagwet.
C de Nederlandse overheid informeren over het gebruik van een doggybag.
D de Nederlandse overheid overtuigen van het belang van een doggybag.
1p 26 Hoe kun je de hoofdgedachte van deze tekst het beste weergeven?
A De Franse overheid voldoet aan haar morele verplichting ten opzichte
van alle hongerigen op de wereld met de doggybagwet.
B Het invoeren van een doggybagwet is de oplossing voor het
voedselprobleem veroorzaakt door het Westen.
C Het invoeren van een doggybagwet kan mensen steunen in de strijd
om voedselverspilling tegen te gaan.
D Restaurant houders in Nederland zouden hun klanten sneller een
doggybag mee moeten geven.
GT-0011-a-18-1-o 7 / 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Schrijfopdracht
Afgelopen weekend ben je met je familie uit eten geweest bij het nieuwe
restaurant Heerlijk in jouw woonplaats. Je had bijzonder goede verhalen
gehoord over het eten en die klopten inderdaad. Het eten was niet alleen
bijzonder lekker, het was ook erg veel. Aangezien je het zonde vond dat
het overgebleven eten weggegooid zou worden, besloot jij om een
doggybag te vragen.

Je vroeg de ober vriendelijk of jullie het overgebleven eten mee konden
krijgen in een doggybag, maar zijn reactie was niet positief. Hij moest erg
lachen om je verzoek en negeerde het daarna. Toen je je vraag herhaalde
en zei dat jullie toch betaald hadden voor het eten, werd hij erg geïrriteerd
en reageerde kortaf. Daarna werkte hij jullie zo snel mogelijk het
restaurant uit.

Nu het een paar dagen later is, ben je eigenlijk best wel boos dat er niet
serieus op je verzoek om een doggybag is gereageerd. Je bent allereerst
boos omdat je geen doggybag gekregen hebt en daarnaast ook omdat je
vindt dat je niet op een juiste manier behandeld bent. Aangezien je het
eten wel erg lekker vond en er zeker nog vaker wilt gaan eten, besluit je
dan ook om een e-mail naar de manager van het restaurant te sturen,
waarin je je klachten uitlegt en vraagt om een oplossing. Op internet heb
je de naam van de manager en het e-mailadres van restaurant Heerlijk
gevonden.

GT-0011-a-18-1-o 8 / 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

13p 27 Opdracht
Schrijf de e-mail aan de manager, mevrouw Amanda Groen. Een aantal
gegevens is al voorgedrukt in de uitwerkbijlage. Vermeld het onderwerp
van je e-mail in de onderwerpregel.

Gebruik voor je e-mail de gegevens op de vorige bladzijde en eventueel
de tekst 'Doggybag: gedoe of steuntje in de rug?'. Gegevens die niet in de
opdracht staan, moet je zelf bedenken.
Besteed in jouw e-mail aandacht aan de volgende punten:
– de aanleiding om de e-mail te schrijven: klachten over je bezoek aan
Heerlijk;
– informatie over wanneer en met wie je in het restaurant gegeten hebt;
– datgene van het restaurantbezoek waar je heel positief over bent;
– het eerste punt waar je ontevreden over bent;
– een korte uitleg bij dit punt;
– het tweede punt waar je ontevreden over bent;
– een korte uitleg bij dit punt;
– een mogelijke oplossing voor elk punt waarover je ontevreden bent;
– een verzoek om een reactie binnen twee weken.

Sluit je e-mail af met 'Met vriendelijke groet,' en je eigen voor- en
achternaam.
Let erop dat je in je e-mail vriendelijk en beleefd blijft, ook al ben je best
geïrriteerd door de gang van zaken.

Let op: Zorg ervoor dat je tekst minimaal uit 100 woorden bestaat. Bij
minder dan 100 woorden krijg je geen punten voor taalgebruik.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0011-a-18-1-0
einde ■