# Eindexamen Nederlands VMBO-GL/TL 2017 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nederlands/2017/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2017
tijdvak 2
dinsdag 20 juni
13.30 - 15.30 uur
Nederlands CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 25 vragen, een samenvattingsopdracht en een
schrijfopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 51 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0011-a-17-2-o

### Pagina 2

GT-0011-a-17-2-o 2/9 lees verder ►►►

### Pagina 3

Tekst 1 De gewone tuinslak

1p 1 Op welke manier wordt de tekst in alinea 1 ingeleid?
De tekst wordt vooral ingeleid door
A de aandacht te trekken met een pakkend detail.
B de mening van de schrijver weer te geven.
C een samenvatting van de rest van de tekst te geven.
D het introduceren van een deskundige.

2p 2 Tuinslakken zijn niet altijd populair, omdat mensen denken dat de tuinslak
al hun planten opeet. Toch klopt dit niet.
→ Geef twee redenen uit alinea 3 waarom dit niet klopt.

1p 3 De alinea’s 2 tot en met 9 vormen het middenstuk van deze tekst.
Je kunt dit middenstuk verdelen in twee verschillende delen:
deel 1: Kenmerkende eigenschappen tuinslak
deel 2: Onderzoek doen met behulp van de tuinslak
→ Bij welke alinea begint deel 2?

1p 4 “Tuinslakken zijn hermafrodiet (...)” (regel 34)
→ Wat is de belangrijkste reden dat juist de tuinslak hermafrodiet is?
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 25 woorden.

1p 5 Het slakkenhuis beschermt de slak ook tegen oververhitting (alinea 5).
→ In welke alinea komt deze oververhitting ook ter sprake?

2p 6 Onderzoeker Menno Schilthuizen vindt de tuinslak het ideale dier om de
evolutie mee te bestuderen.
Hiervoor geeft hij in alinea 6 vijf verschillende redenen.
→ Noteer deze vijf redenen.

2p 7 Schilthuizen doet onderzoek naar slakken in bossen en slakken in
graslanden.
→ Wat zijn de kenmerken van deze slakken?
Vul het schema in de uitwerkbijlage in.

[FIGUUR: Tabel met 3 kolommen: "kleur", "strepen", "Welke verandering van kleur?" en 2 rijen voor "slakken in bossen" en "slakken in graslanden". De cellen zijn leeg.]

1p 8 Noem twee redenen waarom huisjes van tuinslakken van kleur
verschillen.

GT-0011-a-17-2-0
3 / 9
lees verder

### Pagina 4

1p 9 Waarom waren juist de nieuwe Nederlandse polders de ideale plek om te
meten hoe snel slakken precies van kleur veranderen?
A omdat het gebied droog genoeg is voor slakken om in te leven
B omdat in de polders zowel bos als grasland voorkomt
C omdat je vrij precies weet hoe lang slakken al in dat gebied leven
D omdat slakken in eerste instantie niet in die polders voorkwamen

1p 10 Wat is de belangrijkste functie van alinea 10?
A het geven van een aanbeveling
B het geven van een conclusie
C het geven van een samenvatting
D het geven van een toekomstverwachting

1p 11 Hoe kun je de hoofdgedachte van deze tekst het best weergeven?
A Tuinslakken dragen hun eigen ontwikkelingsgeschiedenis al eeuwen
met zich mee.
B Tuinslakken weten zich, ondanks het hoge tempo waarin
veranderingen plaatsvinden, aan te passen aan het milieu.
C Tuinslakken zijn bijzondere dieren die door hun kenmerken ideaal zijn
om de evolutie mee te bestuderen.
D Tuinslakken zijn niet populair onder veel mensen, maar hebben wel
nuttige eigenschappen.

Tekst 2 De opmars van de robot

9p 12 Samenvattingsopdracht
Vat de tekst ‘De opmars van de robot’ samen in maximaal 190 woorden.
Besteed daarbij alleen aandacht aan de volgende punten:
1 de ontwikkelingen in de computertechnologie van de afgelopen jaren;
2 het algemene gevolg van deze ontwikkelingen voor de samenleving;
3 de stappen op weg naar een samenleving zonder contant geld;
4 de verandering in het verkeer;
5 de verandering die zich voordoet in de gezondheidszorg;
6 een nadeel van de technologische ontwikkelingen;
7 hoe Wassili Bertoen tegen dit nadeel aankijkt;
8 de mening van Jelte Timmer over de technologische ontwikkelingen.

Maak er een goedlopend geheel van. Gebruik volledig zinnen waarbij de
tekstverbanden duidelijk weergegeven worden. Noem niet onnodig
voorbeelden. Tel de woorden en zet dat aantal onder je samenvatting. Zet
de titel erboven.

GT-0011-a-17-2-0 4 / 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Tekst 3 Serieus pure chocolade
1p 13 Wat is het belangrijkste doel van deze advertentie?
De advertentie wil de lezer
A aansporen om een bedrijf in pure chocolade te steunen.
B erop wijzen dat kinderen pure chocolade niet lekker vinden.
C ervan overtuigen dat pure chocolade niet voor kinderen bestemd is.
D laten zien dat er een startend bedrijf in pure chocolade is.

1p 14 Een afbeelding in een advertentie kan verschillende functies hebben.
1 De afbeelding is nodig om de tekst te begrijpen.
2 De afbeelding trekt de aandacht van de lezer.
3 De afbeelding voegt inhoudelijk iets nieuws toe aan de tekst.
Welke functie of functies heeft de afbeelding in deze advertentie vooral?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 3
D 1 en 2
E 1 en 3
F 2 en 3

1p 15 Kitty Smeeten en Thomas de Groen noemen hun chocoladereep 'de
meest volwassen chocoladereep'.
→ Leg in eigen woorden uit wat Smeeten en De Groen hiermee
bedoelen.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 10 woorden.

1p 16 Citeer de zin uit de tekst die het best uitlegt wat er op de afbeelding te
zien is.

Tekst 4 Als je zelf schrijft, denk je na over wat je doet

1p 17 Op welke manier wordt de tekst in alinea 1 ingeleid?
De tekst wordt ingeleid door
A de aanleiding voor het schrijven van de tekst te geven.
B de mening van de schrijver te geven.
C een belangrijke conclusie voorop te stellen.
D een samenvatting van de tekst te geven.

GT-0011-a-17-2-o 5 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 18 lemand die aantekeningen met de hand schrijft, onthoudt deze beter dan
iemand die aantekeningen op de computer typt.
$\rightarrow$ Wat is volgens alinea 2 de belangrijkste reden hiervoor?
Vul voor je antwoord de volgende zin aan in de uitwerkbijlage:
Als je met de hand aantekeningen maakt, moet je ...... Hierdoor vindt er
...... plaats, waardoor de informatie beter onthouden wordt.

1p 19 In alinea 3 wordt gesproken over ‘onderzoek in Psychological Science’ en
‘eerdere onderzoeken’.
$\rightarrow$ Leg uit wat er precies onderzocht werd in het onderzoek in
Psychological Science en wat er precies onderzocht werd in de
eerdere onderzoeken.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 40 woorden.

2p 20 Uit het onderzoek in Psychological Science bleken meerdere verschillen
tussen laptoptikkers en schrijvers. (alinea 3 tot en met 6)
$\rightarrow$ Geef van onderstaande beweringen in de uitwerkbijlage aan of deze
juist of onjuist zijn volgens het onderzoek.
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: 'juist' en 'onjuist'. Rijen bevatten de beweringen: 'Laptoptikkers typen meer woorden dan handschrijvers en noteren vaker precies dezelfde woorden als collega-tikkers.', 'Laptoptikkers weten vlak na de lezing vrijwel net zoveel feiten als handschrijvers.', 'Laptoptikkers hebben vlak na de lezing net zoveel begrip als handschrijvers.', 'Laptoptikkers kunnen beter leren dan handschrijvers omdat ze een uitgebreider verslag hebben.', 'Laptoptikkers scoren na een week slechter op begripsvragen dan handschrijvers.']

1p 21 Wat is de functie van alinea 7?
Alinea 7
A geeft een gevolg van het gestelde in alinea 1.
B vormt een tegenstelling met de alinea's 4 tot en met 6.
C vormt samen met de alinea's 4 tot en met 6 een opsomming.
D werkt een deel van het gestelde in alinea 1 verder uit.

1p 22 In regel 96 staat "uitbesteding van geheugen".
$\rightarrow$ Wat wordt hier volgens de tekst mee bedoeld?
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 15 woorden.

GT-0011-a-17-2-o 6 / 9 lees verder

### Pagina 7

1p 23 Wat is het belangrijkste verband tussen alinea 7 en alinea 8?
A Alinea 8 geeft een advies bij alinea 7.
B Alinea 8 nuanceert het gestelde in alinea 7.
C Alinea 8 verklaart het gestelde in alinea 7.
D Alinea 8 vormt een tegenstelling met alinea 7.

1p 24 "Ook dragen voorstanders vaak aan dat handschrijven meer
geheugensporen in het brein achterlaat dan het simpelere tikken op
toetsenbordknopen. Dit komt doordat met de hand schrijven motorisch
complexer is." (regels 116-122)
→ Citeer uit alinea 9 of alinea 10 de zin die het duidelijkst het positieve
gevolg hiervan weergeeft.

1p 25 Wat is de hoofdgedachte van deze tekst?
A Om feiten op korte termijn goed te onthouden, kun je zowel je
aantekeningen typen als met de hand opschrijven.
B Omdat studenten tegenwoordig zo goed kunnen typen, hebben ze
minder mentale verwerking bij het maken van aantekeningen.
C Wanneer je met de hand schrijft, heb je meer mentale verwerking en
laat je meer geheugensporen achter in je brein.
D Wanneer je veel gebruikmaakt van internet en veel schrijft, is dat
slecht voor je parate kennis.

1p 26 Wat is de belangrijkste functie van alinea 10?
A een aanbeveling doen
B een toekomstverwachting geven
C een voorbeeld geven
D een waarschuwing geven

### Pagina 8

Schrijfopdracht
Op jouw school hebben veel leerlingen een eigen tablet of laptop en ze willen daarmee graag ook in de lessen werken. De directie van de school verbiedt echter dat leerlingen tijdens de les hun aantekeningen op tablets en laptops maken. Ook moet huiswerk gewoon op papier uitgeschreven worden. De schoolleiding geeft als argument dat aantekeningen die je opschrijft, beter onthouden worden dan wanneer je ze typt.

In jullie klas ontstaat een discussie over het verbod van de directie. Veel leerlingen zijn het niet met het verbod eens, maar er zijn ook medestanders. Jij weet niet precies wat je van deze discussie moet vinden en je wilt graag je eigen mening vormen. Daarom ga je op onderzoek uit. Je wilt weten wat de voor- en nadelen van het typen van aantekeningen en huiswerk zijn. Onthoud je echt meer als je aantekeningen en huiswerk met de hand schrijft?

Je komt in NRC next het artikel 'Als je zelf schrijft, denk je na over wat je doet' tegen en bestudeert het goed. In de tekst worden enkele nadelen genoemd van het maken van aantekeningen op de computer. Je zou inderdaad meer onthouden als je aantekeningen met de hand uitschrijft. Tegelijkertijd gaat het werken op de computer wel veel sneller.

Je besluit een artikel voor de schoolkrant te schrijven over het verbod van de directie. In je artikel vergelijk je de voor- en nadelen van het met de hand schrijven met die van het typen. Ook geef je aan of je vindt dat de directie het verbod moet handhaven of niet.

GT-0011-a-17-2-o 8/9 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

13p 27 Opdracht
Schrijf het artikel voor de schoolkrant. Gebruik daarvoor de gegevens op
de vorige bladzijde en de tekst 'Als je zelf schrijft, denk je na over wat je
doet'. Gegevens die niet in de opdracht staan, moet je zelf bedenken.
Besteed in jouw artikel aandacht aan de volgende punten:
de aanleiding om het artikel te schrijven;
twee verschillende voordelen van het schrijven met de hand;
twee verschillende voordelen van het typen;
wat volgens jou prettiger is: het met de hand schrijven van
aantekeningen en huiswerk of het typen ervan;
twee argumenten die jouw mening ondersteunen;
jouw mening over het verbod van de directie;
wat je hoopt te bereiken met je artikel.
Maak er een samenhangend geheel van en zet er een passende titel
boven.
Zet je voor- en achternaam onder het artikel.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0011-a-17-2-o
9/9
einde