# Eindexamen Natuur- en scheikunde 2 VMBO-GL/TL 2025 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2 ## Vraag 2 – Vraag 2 (3 punten) 2 vrijdag 20 juni 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 47 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat kun je verwachten: 2 vrijdag 20 juni 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 47 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen ontledingsreactie atoombalans chemische formules Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde formule voor zuurstof (O i.p.v. O₂) Foutief kloppend maken van de reactievergelijking Verwarring tussen kaliumchloraat (KClO₃) en kaliumperchloraat (KClO₄) Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, ontledingsreactie, atoombalans, chemische formules Veelgemaakte fouten: - Verkeerde formule voor zuurstof (O i.p.v. O₂) - Foutief kloppend maken van de reactievergelijking - Verwarring tussen kaliumchloraat (KClO₃) en kaliumperchloraat (KClO₄) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/2 ## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt) Geef aan waarom de ontleding van de kaliumzouten invloed heeft op het verloop van de verbranding. Wat kun je verwachten: Geef aan waarom de ontleding van de kaliumzouten invloed heeft op het verloop van de verbranding. Wat moet je kennen: verbranding verbrandingsvoorwaarden zuurstof ontledingsreactie reactiesnelheid Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Alleen noemen dat er zuurstof ontstaat, zonder de link te leggen met de verbranding. De rol van zuurstof als beginstof/voorwaarde voor verbranding niet benoemen. Kernbegrippen: verbranding, verbrandingsvoorwaarden, zuurstof, ontledingsreactie, reactiesnelheid Veelgemaakte fouten: - Alleen noemen dat er zuurstof ontstaat, zonder de link te leggen met de verbranding. - De rol van zuurstof als beginstof/voorwaarde voor verbranding niet benoemen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/3 ## Vraag 4 – Vraag 4 (1 punt) 1 p 4 Bij de ontleding ontstaat per gram kaliumzout een bepaalde massa zuurstof. Welk van de twee kaliumzouten levert de grootste massa zuurstof? A kaliumchloraat B kaliumperchloraat c beide zouten leveren dezelfde massa zuurstof Wat kun je verwachten: 1 p 4 Bij de ontleding ontstaat per gram kaliumzout een bepaalde massa zuurstof. Welk van de twee kaliumzouten levert de grootste massa zuurstof? A kaliumchloraat B kaliumperchloraat c beide zouten leveren dezelfde massa zuurstof Wat moet je kennen: massapercentage molaire massa atoommassa chemische formule Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Alleen kijken naar het aantal zuurstofatomen (4 is meer dan 3) zonder de totale massa van het molecuul mee te wegen. Verwarren van de namen kaliumchloraat (KClO₃) en kaliumperchloraat (KClO₄). Reken- of opzoekfouten bij het bepalen van de atoommassa's en molecuulmassa's. Kernbegrippen: massapercentage, molaire massa, atoommassa, chemische formule Veelgemaakte fouten: - Alleen kijken naar het aantal zuurstofatomen (4 is meer dan 3) zonder de totale massa van het molecuul mee te wegen. - Verwarren van de namen kaliumchloraat (KClO₃) en kaliumperchloraat (KClO₄). - Reken- of opzoekfouten bij het bepalen van de atoommassa's en molecuulmassa's. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/4 ## Vraag 5 – Vraag 5 (3 punten) 3p 5 Geef de vergelijking van de volledige verbranding van lactose. Wat kun je verwachten: 3p 5 Geef de vergelijking van de volledige verbranding van lactose. Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen volledige verbranding reactieproducten atoombalans coëfficiënten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten zuurstof (O₂) als beginstof (reactant) op te nemen. Onjuiste reactieproducten noteren; bij volledige verbranding van een stof met C, H en O ontstaan altijd CO₂ en H₂O. Fouten maken bij het kloppend maken (balanceren) van de reactievergelijking, met name het correct tellen van de zuurstofatomen in zowel lactose als zuurstofgas. Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, volledige verbranding, reactieproducten, atoombalans, coëfficiënten Veelgemaakte fouten: - Vergeten zuurstof (O₂) als beginstof (reactant) op te nemen. - Onjuiste reactieproducten noteren; bij volledige verbranding van een stof met C, H en O ontstaan altijd CO₂ en H₂O. - Fouten maken bij het kloppend maken (balanceren) van de reactievergelijking, met name het correct tellen van de zuurstofatomen in zowel lactose als zuurstofgas. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/5 ## Vraag 6 – Vraag 6 (1 punt) Welke fase hebben de zwarte deeltjes in de zwarte rook? A gasvormig B vast C vloeibaar Wat kun je verwachten: Welke fase hebben de zwarte deeltjes in de zwarte rook? A gasvormig B vast C vloeibaar Wat moet je kennen: fasen aggregatietoestanden rook vaste stof verbranding Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de zichtbare vaste deeltjes (roet) en de onzichtbare gassen waarin ze zweven. Verwarring tussen zwarte rook (vaste deeltjes) en witte rook/stoom (vloeibare deeltjes). Kernbegrippen: fasen, aggregatietoestanden, rook, vaste stof, verbranding Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de zichtbare vaste deeltjes (roet) en de onzichtbare gassen waarin ze zweven. - Verwarring tussen zwarte rook (vaste deeltjes) en witte rook/stoom (vloeibare deeltjes). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/6 ## Vraag 7 – Vraag 7 (1 punt) 1p 7 Witte rook is vooral zichtbaar doordat waterdamp in de lucht condenseert tot kleine waterdruppeltjes. Wat is de naam voor het mengsel van deze waterdruppeltjes in lucht? A schuim B legering c nevel D oplossing E suspensie Wat kun je verwachten: 1p 7 Witte rook is vooral zichtbaar doordat waterdamp in de lucht condenseert tot kleine waterdruppeltjes. Wat is de naam voor het mengsel van deze waterdruppeltjes in lucht? A schuim B legering c nevel D oplossing E suspensie Wat moet je kennen: soorten mengsels heterogene mengsels nevel fasen (vloeistof, gas) Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen verschillende soorten heterogene mengsels (nevel, schuim, suspensie). Niet correct identificeren van de fasen van de componenten (vloeibare waterdruppels in gasvormige lucht). Kernbegrippen: soorten mengsels, heterogene mengsels, nevel, fasen (vloeistof, gas) Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen verschillende soorten heterogene mengsels (nevel, schuim, suspensie). - Niet correct identificeren van de fasen van de componenten (vloeibare waterdruppels in gasvormige lucht). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/7 ## Vraag 8 – Vraag 8 (1 punt) 1p 8 Mengsel A is een troebel mengsel. → Geef de algemene naam van dit soort mengsel. Wat kun je verwachten: 1p 8 Mengsel A is een troebel mengsel. → Geef de algemene naam van dit soort mengsel. Wat moet je kennen: mengsels emulsie heterogeen mengsel troebel Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het geven van de algemenere term 'heterogeen mengsel' in plaats van de specifieke term 'emulsie'. Verwarring met andere soorten mengsels zoals suspensie (vaste stof in vloeistof) of oplossing (helder mengsel). Kernbegrippen: mengsels, emulsie, heterogeen mengsel, troebel Veelgemaakte fouten: - Het geven van de algemenere term 'heterogeen mengsel' in plaats van de specifieke term 'emulsie'. - Verwarring met andere soorten mengsels zoals suspensie (vaste stof in vloeistof) of oplossing (helder mengsel). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/8 ## Vraag 9 – Vraag 9 (1 punt) Moet een zuur of juist een base worden toegevoegd om de pH van mengsel A aan te passen tot die van de huid? Neem aan dat de pH van mengsel A neutraal is. A De pH moet omlaag worden gebracht, dus een base. B De pH moet omlaag worden gebracht, dus een zuur. C De pH moet omhoog worden gebracht, dus een base. D De pH moet omhoog worden gebracht, dus een zuur. Wat kun je verwachten: Moet een zuur of juist een base worden toegevoegd om de pH van mengsel A aan te passen tot die van de huid? Neem aan dat de pH van mengsel A neutraal is. A De pH moet omlaag worden gebracht, dus een base. B De pH moet omlaag worden gebracht, dus een zuur. C De pH moet omhoog worden gebracht, dus een base. D De pH moet omhoog worden gebracht, dus een zuur. Wat moet je kennen: pH-schaal zuur base neutrale oplossing Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen zuur/base en het effect op pH (omlaag/omhoog). Onjuist redeneren: 'omlaag' koppelen aan 'base' of 'omhoog' aan 'zuur'. Kernbegrippen: pH-schaal, zuur, base, neutrale oplossing Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen zuur/base en het effect op pH (omlaag/omhoog). - Onjuist redeneren: 'omlaag' koppelen aan 'base' of 'omhoog' aan 'zuur'. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/9 ## Vraag 10 – Vraag 10 (1 punt) 1p 10 Op een fles zonnebrandcrème staat de tekst 'schudden voor gebruik'. Dit is nodig, omdat na enige tijd in de fles een bezinksel ontstaat. Welk van onderstaande beweringen is juist? I Het bezinksel bestaat uit niet-opgeloste stoffen. II Het bezinksel zal door het schudden beter gemengd zijn met de overige bestanddelen. A alleen I B alleen II c beide: I en II D geen van beide Een voorbeeld van een stof die uv-licht tegenhoudt is TiO2. Deze stof is slecht oplosbaar in water. Helaas werkt TiO2 onder invloed van zonlicht als katalysator bij de reactie van water en zuurstof tot waterstofperoxide. Waterstofperoxide is schadelijk voor de huid en heeft een negatieve invloed op het milieu. Om het ontstaan van deze stof te voorkomen, is een afsluitend laagje aluminiumoxide om de vaste TiO2-deeltjes aangebracht. Aan het strand komt zonnebrandcrème ook in het zeewater terecht. Doordat dan soms het laagje aluminiumoxide eraf gaat, komt TiO2 vrij. Wetenschappers toonden aan dat op een gemiddelde zomerdag aan een strand langs de Middellandse Zee zo'n 4,0 kg TiO2 in zee terechtkomt. Wat kun je verwachten: 1p 10 Op een fles zonnebrandcrème staat de tekst 'schudden voor gebruik'. Dit is nodig, omdat na enige tijd in de fles een bezinksel ontstaat. Welk van onderstaande beweringen is juist? I Het bezinksel bestaat uit niet-opgeloste stoffen. II Het bezinksel zal door het schudden beter gemengd zijn met de overige bestanddelen. A alleen I B alleen II c beide: I en II D geen van beide Een voorbeeld van een stof die uv-licht tegenhoudt is TiO2. Deze stof is slecht oplosbaar in water. Helaas werkt TiO2 onder invloed van zonlicht als katalysator bij de reactie van water en zuurstof tot waterstofperoxide. Waterstofperoxide is schadelijk voor de huid en heeft een negatieve invloed op het milieu. Om het ontstaan van deze stof te voorkomen, is een afsluitend laagje aluminiumoxide om de vaste TiO2-deeltjes aangebracht. Aan het strand komt zonnebrandcrème ook in het zeewater terecht. Doordat dan soms… Wat moet je kennen: mengsels suspensie bezinken oplossen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen suspensie, emulsie en oplossing. Niet begrijpen dat 'bezinksel' impliceert dat een stof niet is opgelost. Kernbegrippen: mengsels, suspensie, bezinken, oplossen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen suspensie, emulsie en oplossing. - Niet begrijpen dat 'bezinksel' impliceert dat een stof niet is opgelost. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/10 ## Vraag 11 – Vraag 11 (2 punten) Ti heeft atoomnummer 22. → Geef de rationele naam van TiO₂. Maak hierbij gebruik van een Romeins cijfer. Wat kun je verwachten: Ti heeft atoomnummer 22. → Geef de rationele naam van TiO₂. Maak hierbij gebruik van een Romeins cijfer. Wat moet je kennen: rationele naamgeving metaaloxiden ionlading Romeinse cijfers Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten een Romeins cijfer te gebruiken voor een overgangsmetaal. Het verkeerde Romeinse cijfer gebruiken, bijvoorbeeld door de subscript van het andere atoom te nemen (II) in plaats van de lading van het metaalion (IV) af te leiden. De lading van het oxide-ion (O²⁻) niet correct gebruiken om de lading van het metaalion te bepalen. Kernbegrippen: rationele naamgeving, metaaloxiden, ionlading, Romeinse cijfers Veelgemaakte fouten: - Vergeten een Romeins cijfer te gebruiken voor een overgangsmetaal. - Het verkeerde Romeinse cijfer gebruiken, bijvoorbeeld door de subscript van het andere atoom te nemen (II) in plaats van de lading van het metaalion (IV) af te leiden. - De lading van het oxide-ion (O²⁻) niet correct gebruiken om de lading van het metaalion te bepalen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/11 ## Vraag 12 – Vraag 12 (2 punten) Geef de definitie van fotolyse en leg aan de hand daarvan uit of de beschreven reactie met behulp van TiO₂ een fotolyse is. Wat kun je verwachten: Geef de definitie van fotolyse en leg aan de hand daarvan uit of de beschreven reactie met behulp van TiO₂ een fotolyse is. Wat moet je kennen: fotolyse ontledingsreactie reactiekenmerken katalysator Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van een reactie onder invloed van licht met fotolyse; fotolyse is specifiek een ontledingsreactie. Alleen de definitie geven zonder deze toe te passen op de context van de vraag. Kernbegrippen: fotolyse, ontledingsreactie, reactiekenmerken, katalysator Veelgemaakte fouten: - Verwarren van een reactie onder invloed van licht met fotolyse; fotolyse is specifiek een ontledingsreactie. - Alleen de definitie geven zonder deze toe te passen op de context van de vraag. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/12 ## Vraag 13 – Vraag 13 (1 punt) Welke reactie wordt voorkomen door de aanwezigheid van het laagje aluminiumoxide? A die van water en TiO₂ B die van water en zonlicht C die van water en zuurstof D die van waterstofperoxide en TiO₂ E die van waterstofperoxide en zonlicht F die van waterstofperoxide en zuurstof Wat kun je verwachten: Welke reactie wordt voorkomen door de aanwezigheid van het laagje aluminiumoxide? A die van water en TiO₂ B die van water en zonlicht C die van water en zuurstof D die van waterstofperoxide en TiO₂ E die van waterstofperoxide en zonlicht F die van waterstofperoxide en zuurstof Wat moet je kennen: chemische reactie katalysator beginstoffen reactieproducten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen beginstoffen (reactanten), reactieproducten en de katalysator. Het niet nauwkeurig lezen van de tekst die de reactie beschrijft. Zonlicht aanzien als een stof (reactant) in plaats van een voorwaarde (energie). Kernbegrippen: chemische reactie, katalysator, beginstoffen, reactieproducten Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen beginstoffen (reactanten), reactieproducten en de katalysator. - Het niet nauwkeurig lezen van de tekst die de reactie beschrijft. - Zonlicht aanzien als een stof (reactant) in plaats van een voorwaarde (energie). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/13 ## Vraag 14 – Vraag 14 (1 punt) Volgens Klaas komt er in de winter geen zonnebrandcrème in het zeewater. Toch wordt daar dan nog steeds waterstofperoxide gevormd. → Leg uit waarom dan nog steeds waterstofperoxide wordt gevormd. Wat kun je verwachten: Volgens Klaas komt er in de winter geen zonnebrandcrème in het zeewater. Toch wordt daar dan nog steeds waterstofperoxide gevormd. → Leg uit waarom dan nog steeds waterstofperoxide wordt gevormd. Wat moet je kennen: katalysator reactievoorwaarden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten dat een katalysator niet wordt verbruikt tijdens een reactie. Denken dat de reactie stopt als er geen nieuwe zonnebrandcrème wordt toegevoegd, zonder te beseffen dat de katalysator al in het water zit van de zomer. Kernbegrippen: katalysator, reactievoorwaarden Veelgemaakte fouten: - Vergeten dat een katalysator niet wordt verbruikt tijdens een reactie. - Denken dat de reactie stopt als er geen nieuwe zonnebrandcrème wordt toegevoegd, zonder te beseffen dat de katalysator al in het water zit van de zomer. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/14 ## Vraag 15 – Vraag 15 (2 punten) 2p 15 Het massapercentage TiO2 in een zonnebrandcrème is 15%. Bereken hoeveel flessen van deze zonnebrandcrème minimaal verbruikt zijn als 4,0 kg TiO2 in zee is terechtgekomen. Neem aan dat één fles 0,24 kg zonnebrandcrème bevat. Wat kun je verwachten: 2p 15 Het massapercentage TiO2 in een zonnebrandcrème is 15%. Bereken hoeveel flessen van deze zonnebrandcrème minimaal verbruikt zijn als 4,0 kg TiO2 in zee is terechtgekomen. Neem aan dat één fles 0,24 kg zonnebrandcrème bevat. Wat moet je kennen: massapercentage rekenen met verhoudingen stapsgewijze berekening Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het massapercentage verkeerd toepassen, bijvoorbeeld 0,24 kg delen door 15. De laatste deelsom omdraaien: de massa TiO₂ per fles delen door de totale massa TiO₂. Reken- of intoetsfouten. Kernbegrippen: massapercentage, rekenen met verhoudingen, stapsgewijze berekening Veelgemaakte fouten: - Het massapercentage verkeerd toepassen, bijvoorbeeld 0,24 kg delen door 15. - De laatste deelsom omdraaien: de massa TiO₂ per fles delen door de totale massa TiO₂. - Reken- of intoetsfouten. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/15 ## Vraag 16 – Vraag 16 (1 punt) Siliciumcarbide bestaat uit twee atoomsoorten. Waar staan deze atoomsoorten in het periodiek systeem? A in dezelfde groep en in dezelfde periode B in dezelfde groep, maar in verschillende perioden C in verschillende groepen, maar in dezelfde periode D in verschillende groepen en in verschillende perioden Wat kun je verwachten: Siliciumcarbide bestaat uit twee atoomsoorten. Waar staan deze atoomsoorten in het periodiek systeem? A in dezelfde groep en in dezelfde periode B in dezelfde groep, maar in verschillende perioden C in verschillende groepen, maar in dezelfde periode D in verschillende groepen en in verschillende perioden Wat moet je kennen: periodiek systeem groepen perioden atoomsoorten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de begrippen 'groep' (verticale kolom) en 'periode' (horizontale rij) in het periodiek systeem. Niet weten waar de elementen silicium (Si) en koolstof (C) zich in het periodiek systeem bevinden. Kernbegrippen: periodiek systeem, groepen, perioden, atoomsoorten Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de begrippen 'groep' (verticale kolom) en 'periode' (horizontale rij) in het periodiek systeem. - Niet weten waar de elementen silicium (Si) en koolstof (C) zich in het periodiek systeem bevinden. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/16 ## Vraag 17 – Vraag 17 (1 punt) Tot welk soort stoffen behoort cokes? A tot de brandstoffen B tot de halogenen C tot de ontleedbare stoffen D tot de zouten Wat kun je verwachten: Tot welk soort stoffen behoort cokes? A tot de brandstoffen B tot de halogenen C tot de ontleedbare stoffen D tot de zouten Wat moet je kennen: Stofclassificatie Elementen en verbindingen Brandstoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen element (niet-ontleedbaar) en verbinding (ontleedbaar). De hint '(C)' achter cokes in de inleiding over het hoofd zien. Onbekendheid met de definitie van halogenen of zouten. Kernbegrippen: Stofclassificatie, Elementen en verbindingen, Brandstoffen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen element (niet-ontleedbaar) en verbinding (ontleedbaar). - De hint '(C)' achter cokes in de inleiding over het hoofd zien. - Onbekendheid met de definitie van halogenen of zouten. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/17 ## Vraag 18 – Vraag 18 (2 punten) 2p 18 Reactie 1 kan worden weergegeven met onderstaand blokschema. Dit blokschema is nog onvolledig: drie formules ontbreken en één formule is vervangen door X. → Neem onderstaand blokschema over en noteer de drie ontbrekende formules bij de juiste pijlen. X Wat kun je verwachten: 2p 18 Reactie 1 kan worden weergegeven met onderstaand blokschema. Dit blokschema is nog onvolledig: drie formules ontbreken en één formule is vervangen door X. → Neem onderstaand blokschema over en noteer de drie ontbrekende formules bij de juiste pijlen. X Wat moet je kennen: reactieschema blokschema beginstoffen reactieproducten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van beginstoffen en reactieproducten, en daardoor de pijlen in de verkeerde richting tekenen. Niet alle stoffen uit de reactievergelijking in het schema opnemen. Coëfficiënten uit de reactievergelijking onnodig toevoegen aan het blokschema. Kernbegrippen: reactieschema, blokschema, beginstoffen, reactieproducten Veelgemaakte fouten: - Verwarren van beginstoffen en reactieproducten, en daardoor de pijlen in de verkeerde richting tekenen. - Niet alle stoffen uit de reactievergelijking in het schema opnemen. - Coëfficiënten uit de reactievergelijking onnodig toevoegen aan het blokschema. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/18 ## Vraag 19 – Vraag 19 (2 punten) 2p 19 Geef de formule van X en de daarbij behorende coëfficiënt (reactie 1). Wat kun je verwachten: 2p 19 Geef de formule van X en de daarbij behorende coëfficiënt (reactie 1). Wat moet je kennen: reactievergelijking kloppend maken wet van behoud van atomen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerd tellen van atomen voor en na de pijl. Vergeten de coëfficiënt te noteren. De formule van het reactieproduct verkeerd afleiden (bijvoorbeeld CO₂). De formule niet in de kleinst mogelijke verhouding opschrijven (bijv. C₂O₂ in plaats van 2 CO). Kernbegrippen: reactievergelijking kloppend maken, wet van behoud van atomen Veelgemaakte fouten: - Verkeerd tellen van atomen voor en na de pijl. - Vergeten de coëfficiënt te noteren. - De formule van het reactieproduct verkeerd afleiden (bijvoorbeeld CO₂). - De formule niet in de kleinst mogelijke verhouding opschrijven (bijv. C₂O₂ in plaats van 2 CO). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/19 ## Vraag 20 – Vraag 20 (1 punt) 1 p 20 Zand en cokes zijn geen zuivere stoffen. → Leg uit waarom dit betekent dat er mogelijk ook andere reacties plaatsvinden dan reactie 1. Wat kun je verwachten: 1 p 20 Zand en cokes zijn geen zuivere stoffen. → Leg uit waarom dit betekent dat er mogelijk ook andere reacties plaatsvinden dan reactie 1. Wat moet je kennen: zuivere stof mengsel chemische reactie verontreiniging reactieomstandigheden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het niet expliciet benoemen dat onzuiverheden andere stoffen zijn die ook kunnen reageren. Een te vage uitleg geven, zoals 'omdat het geen zuivere stof is', zonder de consequentie te beschrijven. Kernbegrippen: zuivere stof, mengsel, chemische reactie, verontreiniging, reactieomstandigheden Veelgemaakte fouten: - Het niet expliciet benoemen dat onzuiverheden andere stoffen zijn die ook kunnen reageren. - Een te vage uitleg geven, zoals 'omdat het geen zuivere stof is', zonder de consequentie te beschrijven. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/20 ## Vraag 21 – Vraag 21 (1 punt) 1p 21 Bij de productie van siliciumcarbide volgens reactie 1 mag geen zuurstof aanwezig zijn, omdat dit met een beginstof zou reageren. Er wordt dan een ander reactieproduct gevormd. → Leg uit dat dan een ander reactieproduct zou worden gevormd. Wat kun je verwachten: 1p 21 Bij de productie van siliciumcarbide volgens reactie 1 mag geen zuurstof aanwezig zijn, omdat dit met een beginstof zou reageren. Er wordt dan een ander reactieproduct gevormd. → Leg uit dat dan een ander reactieproduct zou worden gevormd. Wat moet je kennen: verbranding reactieomstandigheden reactieproducten beginstoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Niet herkennen dat cokes (C) een brandstof is die met zuurstof reageert. Verwarren welke beginstof met zuurstof zal reageren (C in plaats van SiO₂). Een te algemeen antwoord geven zoals 'de reactie mislukt' zonder het specifieke proces (verbranding) te noemen. Kernbegrippen: verbranding, reactieomstandigheden, reactieproducten, beginstoffen Veelgemaakte fouten: - Niet herkennen dat cokes (C) een brandstof is die met zuurstof reageert. - Verwarren welke beginstof met zuurstof zal reageren (C in plaats van SiO₂). - Een te algemeen antwoord geven zoals 'de reactie mislukt' zonder het specifieke proces (verbranding) te noemen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/21 ## Vraag 22 – Vraag 22 (2 punten) 2p 22 Een Nederlands bedrijf produceert 6,0·104 ton siliciumcarbide per jaar. → Bereken hoeveel ton siliciumdioxide minimaal nodig is voor de productie van 6,0·104 ton siliciumcarbide. Maak gebruik van de vergelijking van reactie 1 en gebruik voor SiC de massa 40,1 น. Wat kun je verwachten: 2p 22 Een Nederlands bedrijf produceert 6,0·104 ton siliciumcarbide per jaar. → Bereken hoeveel ton siliciumdioxide minimaal nodig is voor de productie van 6,0·104 ton siliciumcarbide. Maak gebruik van de vergelijking van reactie 1 en gebruik voor SiC de massa 40,1 น. Wat moet je kennen: stoichiometrie rekenen met massa's massverhouding reactievergelijking Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde massaverhouding gebruiken, bijvoorbeeld de verhouding omdraaien. Reken- of afrondingsfouten. Formulemassa van SiO₂ onjuist berekenen (bijvoorbeeld de index 2 bij zuurstof vergeten). Kernbegrippen: stoichiometrie, rekenen met massa's, massverhouding, reactievergelijking Veelgemaakte fouten: - Verkeerde massaverhouding gebruiken, bijvoorbeeld de verhouding omdraaien. - Reken- of afrondingsfouten. - Formulemassa van SiO₂ onjuist berekenen (bijvoorbeeld de index 2 bij zuurstof vergeten). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/22 ## Vraag 23 – Vraag 23 (1 punt) 1p 23 Geef aan waarom de samenstelling van gedestilleerd water anders is dan die van leidingwater. Wat kun je verwachten: 1p 23 Geef aan waarom de samenstelling van gedestilleerd water anders is dan die van leidingwater. Wat moet je kennen: zuivere stof mengsel oplossing destillatie opgeloste stoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vage antwoorden zoals 'leidingwater is vies' of 'er zit troep in' zijn niet specifiek genoeg. Verwarring tussen gedestilleerd water en gekookt water; koken verwijdert geen opgeloste zouten. Niet benoemen dat het om *opgeloste* stoffen gaat. Kernbegrippen: zuivere stof, mengsel, oplossing, destillatie, opgeloste stoffen Veelgemaakte fouten: - Vage antwoorden zoals 'leidingwater is vies' of 'er zit troep in' zijn niet specifiek genoeg. - Verwarring tussen gedestilleerd water en gekookt water; koken verwijdert geen opgeloste zouten. - Niet benoemen dat het om *opgeloste* stoffen gaat. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/23 ## Vraag 24 – Vraag 24 (1 punt) Wat is de algemene naam van stoffen zoals thymolblauw en rodekoolsap, waarvan de kleur afhangt van de pH? A halogenen B indicatoren C katalysatoren D legeringen E monomeren Wat kun je verwachten: Wat is de algemene naam van stoffen zoals thymolblauw en rodekoolsap, waarvan de kleur afhangt van de pH? A halogenen B indicatoren C katalysatoren D legeringen E monomeren Wat moet je kennen: zuur-base indicator pH Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van de term 'indicator' met andere chemische termen zoals 'katalysator' of 'halogeen' door onvoldoende kennis van de definities. Kernbegrippen: zuur-base indicator, pH Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van de term 'indicator' met andere chemische termen zoals 'katalysator' of 'halogeen' door onvoldoende kennis van de definities. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/24 ## Vraag 25 – Vraag 25 (1 punt) 25 mL leidingwater en doet daarmee een aantal proefjes: Bekerglas 1: ze voegt thymolblauw toe. Bekerglas 2: ze voegt rodekoolsap toe. Bekerglas 3: ze voegt een oplossing van natriumsulfaat toe. Bekerglas 4: ze leidt er elektrische stroom door. Chula zet een aantal van haar resultaten in een tabel: proef erbij waarneming 1 thymolblauw De vloeistof kleurt geel. 2 rodekoolsap De vloeistof kleurt blauw. 3 oplossing van natriumsulfaat De vloeistof wordt wit troebel. 4 elektrische stroom Het lampje gaat branden. Wat kun je verwachten: 25 mL leidingwater en doet daarmee een aantal proefjes: Bekerglas 1: ze voegt thymolblauw toe. Bekerglas 2: ze voegt rodekoolsap toe. Bekerglas 3: ze voegt een oplossing van natriumsulfaat toe. Bekerglas 4: ze leidt er elektrische stroom door. Chula zet een aantal van haar resultaten in een tabel: proef erbij waarneming 1 thymolblauw De vloeistof kleurt geel. 2 rodekoolsap De vloeistof kleurt blauw. 3 oplossing van natriumsulfaat De vloeistof wordt wit troebel. 4 elektrische stroom Het lampje gaat branden. Wat moet je kennen: oplossingen mengsels kookpunt kooktraject samenstelling van een oplossing Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen een kookpunt (voor een zuivere stof) en een kooktraject (voor een mengsel/oplossing). Foutief tellen van het aantal stoffen in een oplossing; een oplossing van natriumsulfaat in water bestaat uit twee stoffen (water en natriumsulfaat), niet drie. Kernbegrippen: oplossingen, mengsels, kookpunt, kooktraject, samenstelling van een oplossing Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen een kookpunt (voor een zuivere stof) en een kooktraject (voor een mengsel/oplossing). - Foutief tellen van het aantal stoffen in een oplossing; een oplossing van natriumsulfaat in water bestaat uit twee stoffen (water en natriumsulfaat), niet drie. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/25 ## Vraag 26 – Vraag 26 (1 punt) 1 p 26 Met welke van de volgende opstellingen kon Chula onderzoeken of het leidingwater de elektrische stroom geleidt? batterij batterij batterij batterij opstelling I opstelling II opstelling III opstelling IV A met opstelling I B met opstelling II C met opstelling III D met opstelling IV Wat kun je verwachten: 1 p 26 Met welke van de volgende opstellingen kon Chula onderzoeken of het leidingwater de elektrische stroom geleidt? batterij batterij batterij batterij opstelling I opstelling II opstelling III opstelling IV A met opstelling I B met opstelling II C met opstelling III D met opstelling IV Wat moet je kennen: elektrische geleidbaarheid stroomkring elektrolyt elektroden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Kortsluiting verwarren met een gesloten kring (opstelling I en IV). Niet herkennen dat de stroomkring door de vloeistof moet lopen om de geleidbaarheid te testen. Niet zien dat een elektrode de vloeistof niet raakt (opstelling II). Kernbegrippen: elektrische geleidbaarheid, stroomkring, elektrolyt, elektroden Veelgemaakte fouten: - Kortsluiting verwarren met een gesloten kring (opstelling I en IV). - Niet herkennen dat de stroomkring door de vloeistof moet lopen om de geleidbaarheid te testen. - Niet zien dat een elektrode de vloeistof niet raakt (opstelling II). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/26 ## Vraag 27 – Vraag 27 (1 punt) 1p 27 Uit de resultaten leidt Chula af dat de pH van het leidingwater tussen bepaalde waarden moet liggen. Welke pH-waarden zijn dit? A tussen 2 en 4 B tussen 4 en 6 C tussen 6 en 8 D tussen 8 en 10 Chula leest dat het leidingwater behoorlijk hard is. Wat kun je verwachten: 1p 27 Uit de resultaten leidt Chula af dat de pH van het leidingwater tussen bepaalde waarden moet liggen. Welke pH-waarden zijn dit? A tussen 2 en 4 B tussen 4 en 6 C tussen 6 en 8 D tussen 8 en 10 Chula leest dat het leidingwater behoorlijk hard is. Wat moet je kennen: pH indicatoren omslagtraject Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De kleuromslagen van slechts één van de twee indicatoren gebruiken in plaats van de informatie te combineren. De pH-gebieden voor de kleuren van de indicatoren niet correct kennen of opzoeken. Verwarring tussen de zure en basische kleuren van de indicatoren. Kernbegrippen: pH, indicatoren, omslagtraject Veelgemaakte fouten: - De kleuromslagen van slechts één van de twee indicatoren gebruiken in plaats van de informatie te combineren. - De pH-gebieden voor de kleuren van de indicatoren niet correct kennen of opzoeken. - Verwarring tussen de zure en basische kleuren van de indicatoren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/27 ## Vraag 28 – Vraag 28 (1 punt) Chula leest dat het leidingwater behoorlijk hard is. Daarom denkt ze dat bij proef 3 calciumsulfaat is ontstaan. Haar zus Taronah denkt dat het ook magnesiumsulfaat kan zijn. 1p 28 Geef de formules van twee ionsoorten die water 'hard' maken. Wat kun je verwachten: Chula leest dat het leidingwater behoorlijk hard is. Daarom denkt ze dat bij proef 3 calciumsulfaat is ontstaan. Haar zus Taronah denkt dat het ook magnesiumsulfaat kan zijn. 1p 28 Geef de formules van twee ionsoorten die water 'hard' maken. Wat moet je kennen: hard water ionen formules van ionen calciumion magnesiumion Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Namen geven in plaats van formules Vergeten van de ionlading Incorrecte ionlading noteren Kernbegrippen: hard water, ionen, formules van ionen, calciumion, magnesiumion Veelgemaakte fouten: - Namen geven in plaats van formules - Vergeten van de ionlading - Incorrecte ionlading noteren Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/28 ## Vraag 29 – Vraag 29 (1 punt) Chula leest dat het leidingwater behoorlijk hard is. Daarom denkt ze dat bij proef 3 calciumsulfaat is ontstaan. Haar zus Taronah denkt dat het ook magnesiumsulfaat kan zijn. 1p 29 Leg uit dat het neerslag bij proef 3 geen magnesiumsulfaat kan zijn. Maak gebruik van Binas-tabel 35. Wat kun je verwachten: Chula leest dat het leidingwater behoorlijk hard is. Daarom denkt ze dat bij proef 3 calciumsulfaat is ontstaan. Haar zus Taronah denkt dat het ook magnesiumsulfaat kan zijn. 1p 29 Leg uit dat het neerslag bij proef 3 geen magnesiumsulfaat kan zijn. Maak gebruik van Binas-tabel 35. Wat moet je kennen: oplosbaarheid van zouten neerslagreactie Binas-tabel gebruiken Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van 'goed oplosbaar' met 'slecht oplosbaar' Niet correct aflezen van de Binas-tabel De waarneming 'wit troebel' niet correct interpreteren als de vorming van een neerslag (vaste stof). Kernbegrippen: oplosbaarheid van zouten, neerslagreactie, Binas-tabel gebruiken Veelgemaakte fouten: - Verwarren van 'goed oplosbaar' met 'slecht oplosbaar' - Niet correct aflezen van de Binas-tabel - De waarneming 'wit troebel' niet correct interpreteren als de vorming van een neerslag (vaste stof). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/29 ## Vraag 30 – Vraag 30 (1 punt) 1p 30 Welke conclusie past bij de waarneming van proef 4? A Leidingwater bevat opgeloste atomen. B Leidingwater bevat opgeloste ionen. C Leidingwater bevat opgeloste moleculen. Wat kun je verwachten: 1p 30 Welke conclusie past bij de waarneming van proef 4? A Leidingwater bevat opgeloste atomen. B Leidingwater bevat opgeloste ionen. C Leidingwater bevat opgeloste moleculen. Wat moet je kennen: elektrische geleidbaarheid ionen oplossingen van zouten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen atomen, moleculen en ionen. De aanname dat zuiver water stroom geleidt. Niet weten dat opgeloste zouten splitsen in ionen. Kernbegrippen: elektrische geleidbaarheid, ionen, oplossingen van zouten Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen atomen, moleculen en ionen. - De aanname dat zuiver water stroom geleidt. - Niet weten dat opgeloste zouten splitsen in ionen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/30 ## Vraag 31 – Vraag 31 (1 punt) De vergelijking van de omzetting van glucose is: C₆H₁₂O₆ + 6 O₂ → 6 CO₂ + 6 H₂O Deze reactie is een **volledige** verbranding. Waaruit blijkt dit? A Glucose is een brandstof. B Eén van de beginstoffen is zuurstof. C Glucose en zuurstof zijn de enige beginstoffen. D Koolstofdioxide en water zijn de enige reactieproducten. E Er staat geen glucose meer na de pijl. Wat kun je verwachten: De vergelijking van de omzetting van glucose is: C₆H₁₂O₆ + 6 O₂ → 6 CO₂ + 6 H₂O Deze reactie is een **volledige** verbranding. Waaruit blijkt dit? A Glucose is een brandstof. B Eén van de beginstoffen is zuurstof. C Glucose en zuurstof zijn de enige beginstoffen. D Koolstofdioxide en water zijn de enige reactieproducten. E Er staat geen glucose meer na de pijl. Wat moet je kennen: volledige verbranding reactieproducten reactievergelijking brandstof zuurstof Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van de voorwaarden voor verbranding (brandstof, zuurstof) met de definitie van een *volledige* verbranding (specifieke producten). Denken dat het verdwijnen van een beginstof (optie E) voldoende is om de volledigheid van de verbranding te bepalen, terwijl het om de soort producten gaat. Kernbegrippen: volledige verbranding, reactieproducten, reactievergelijking, brandstof, zuurstof Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van de voorwaarden voor verbranding (brandstof, zuurstof) met de definitie van een *volledige* verbranding (specifieke producten). - Denken dat het verdwijnen van een beginstof (optie E) voldoende is om de volledigheid van de verbranding te bepalen, terwijl het om de soort producten gaat. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/31 ## Vraag 32 – Vraag 32 (1 punt) 1p 32 Door ventileren verandert de samenstelling van de lucht in het klaslokaal. Welke verandering vindt plaats? het gehalte koolstofdioxide het gehalte zuurstof A daalt daalt B daalt stijgt C stijgt daalt D stijgt stijgt Wat kun je verwachten: 1p 32 Door ventileren verandert de samenstelling van de lucht in het klaslokaal. Welke verandering vindt plaats? het gehalte koolstofdioxide het gehalte zuurstof A daalt daalt B daalt stijgt C stijgt daalt D stijgt stijgt Wat moet je kennen: ventilatie gassamenstelling lucht koolstofdioxide zuurstof gaswisseling Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring over de richting van de verandering (stijgen/dalen) voor CO₂ en O₂. Denken dat ventileren de concentratie van alle gassen verlaagt. Kernbegrippen: ventilatie, gassamenstelling lucht, koolstofdioxide, zuurstof, gaswisseling Veelgemaakte fouten: - Verwarring over de richting van de verandering (stijgen/dalen) voor CO₂ en O₂. - Denken dat ventileren de concentratie van alle gassen verlaagt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/32 ## Vraag 33 – Vraag 33 (1 punt) 1p 33 Geef de formule van het negatieve ionsoort in helder kalkwater. Wat kun je verwachten: 1p 33 Geef de formule van het negatieve ionsoort in helder kalkwater. Wat moet je kennen: ionen formules van ionen zouten oplossingen triviale namen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de ionen in de beginstof (kalkwater) en de ionen die tijdens de reactie ontstaan (carbonaationen). Het geven van de naam 'hydroxide-ion' in plaats van de gevraagde formule. Verwarring tussen kalkwater (calciumhydroxide) en kalksteen (calciumcarbonaat). Kernbegrippen: ionen, formules van ionen, zouten, oplossingen, triviale namen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de ionen in de beginstof (kalkwater) en de ionen die tijdens de reactie ontstaan (carbonaationen). - Het geven van de naam 'hydroxide-ion' in plaats van de gevraagde formule. - Verwarring tussen kalkwater (calciumhydroxide) en kalksteen (calciumcarbonaat). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/33 ## Vraag 34 – Vraag 34 (3 punten) 3p 34 Geef de vergelijking van de vorming van het neerslag (regels 2 en 3). Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Wat kun je verwachten: 3p 34 Geef de vergelijking van de vorming van het neerslag (regels 2 en 3). Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Wat moet je kennen: reactievergelijking neerslagreactie ionen zouten toestandsaanduidingen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten van ionladingen (Ca²⁺, CO₃²⁻) Incorrecte formules voor de ionen of het zout Weglaten of foutief noteren van de toestandsaanduidingen (aq) en (s) Reactievergelijking niet in ionvorm opschrijven Kernbegrippen: reactievergelijking, neerslagreactie, ionen, zouten, toestandsaanduidingen Veelgemaakte fouten: - Vergeten van ionladingen (Ca²⁺, CO₃²⁻) - Incorrecte formules voor de ionen of het zout - Weglaten of foutief noteren van de toestandsaanduidingen (aq) en (s) - Reactievergelijking niet in ionvorm opschrijven Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/34 ## Vraag 35 – Vraag 35 (1 punt) 1 Wanneer koolstofdioxide door helder kalkwater wordt geblazen, vindt een 2 reactie plaats. Hierbij ontstaan carbonaationen. Doordat carbonaationen 3 met de aanwezige calciumionen een neerslag vormen, wordt de vloeistof 4 troebel. 5 De klas gaat met behulp van deze reactie een proef doen. 6 Op een vel papier is een dikke zwarte stip getekend. 7 Het vel papier wordt achter een opstelling met een 8 gaswasfles geplaatst. De gaswasfles is gevuld met 9 helder kalkwater (zie figuur 2). Vervolgens wordt 10 lucht uit het klaslokaal door de gaswasfles geleid, 11 totdat de stip door de vloeistof heen niet meer 12 zichtbaar is. De klas meet hoelang het duurt voordat 13 de stip niet meer zichtbaar is. 35 In de afbeelding hiernaast is met pijlen de richting van de doorgeblazen lucht weergegeven. Bij het doorblazen verandert het gehalte koolstofdioxide in deze lucht. Waarom verandert het gehalte CO₂? A omdat CO₂ een katalysator is B omdat CO₂ gasvormig is C omdat CO₂ reageert D omdat CO₂ wordt gevormd Wat kun je verwachten: 1 Wanneer koolstofdioxide door helder kalkwater wordt geblazen, vindt een 2 reactie plaats. Hierbij ontstaan carbonaationen. Doordat carbonaationen 3 met de aanwezige calciumionen een neerslag vormen, wordt de vloeistof 4 troebel. 5 De klas gaat met behulp van deze reactie een proef doen. 6 Op een vel papier is een dikke zwarte stip getekend. 7 Het vel papier wordt achter een opstelling met een 8 gaswasfles geplaatst. De gaswasfles is gevuld met 9 helder kalkwater (zie figuur 2). Vervolgens wordt 10 lucht uit het klaslokaal door de gaswasfles geleid, 11 totdat de stip door de vloeistof heen niet meer 12 zichtbaar is. De klas meet hoelang het duurt voordat 13 de stip niet meer zichtbaar is. 35 In de afbeelding hiernaast is met pijlen de richting van de doorgeblazen lucht weergegeven. Bij het doorblazen verandert het gehalte koolstofdioxide in deze lucht. Waarom verandert het gehalte CO₂?… Wat moet je kennen: chemische reactie reactant beginstof kalkwaterreactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van een reactant met een katalysator. Verwarren van een eigenschap (gasvormig) met de oorzaak van een chemische verandering. Verwarren van een beginstof met een reactieproduct. Kernbegrippen: chemische reactie, reactant, beginstof, kalkwaterreactie Veelgemaakte fouten: - Verwarren van een reactant met een katalysator. - Verwarren van een eigenschap (gasvormig) met de oorzaak van een chemische verandering. - Verwarren van een beginstof met een reactieproduct. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/35 ## Vraag 36 – Vraag 36 (3 punten) Bij het begin van de les geeft de koolstofdioxide-meter 300 ppm aan. De klas meet op dat moment hoelang het duurt voordat de stip niet meer zichtbaar is (meting 1). Na een half uur is het koolstofdioxide-gehalte in het klaslokaal gestegen naar 700 ppm. De klas herhaalt dan de meting (meting 2). Bij beide metingen wordt een gelijke hoeveelheid helder kalkwater gebruikt. 36 Het klaslokaal heeft een volume van 230 m³. → Laat met een berekening zien dat 179 gram koolstofdioxide is ontstaan in een half uur. Neem aan dat 1 ppm = 1,95 mg/m³. Wat kun je verwachten: Bij het begin van de les geeft de koolstofdioxide-meter 300 ppm aan. De klas meet op dat moment hoelang het duurt voordat de stip niet meer zichtbaar is (meting 1). Na een half uur is het koolstofdioxide-gehalte in het klaslokaal gestegen naar 700 ppm. De klas herhaalt dan de meting (meting 2). Bij beide metingen wordt een gelijke hoeveelheid helder kalkwater gebruikt. 36 Het klaslokaal heeft een volume van 230 m³. → Laat met een berekening zien dat 179 gram koolstofdioxide is ontstaan in een half uur. Neem aan dat 1 ppm = 1,95 mg/m³. Wat moet je kennen: concentratie eenheden omrekenen rekenen met verhoudingen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de toename in ppm te berekenen (700 - 300) en rekenen met de begin- of eindwaarde. Vergeten te vermenigvuldigen met het volume van het lokaal. Fout bij het omrekenen van milligram naar gram (factor 1000). Kernbegrippen: concentratie, eenheden omrekenen, rekenen met verhoudingen Veelgemaakte fouten: - Vergeten de toename in ppm te berekenen (700 - 300) en rekenen met de begin- of eindwaarde. - Vergeten te vermenigvuldigen met het volume van het lokaal. - Fout bij het omrekenen van milligram naar gram (factor 1000). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/36 ## Vraag 37 – Vraag 37 (2 punten) 2p 37 Leg uit of bij meting 2 een langere of juist een kortere tijd wordt gemeten. Wat kun je verwachten: 2p 37 Leg uit of bij meting 2 een langere of juist een kortere tijd wordt gemeten. Wat moet je kennen: reactiesnelheid concentratie neerslagreactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van hogere concentratie met een langere reactietijd. Niet realiseren dat bij een hogere concentratie minder volume lucht nodig is voor dezelfde hoeveelheid CO₂. De relatie tussen de hoeveelheid neerslag en de zichtbaarheid van de stip niet leggen. Kernbegrippen: reactiesnelheid, concentratie, neerslagreactie Veelgemaakte fouten: - Verwarren van hogere concentratie met een langere reactietijd. - Niet realiseren dat bij een hogere concentratie minder volume lucht nodig is voor dezelfde hoeveelheid CO₂. - De relatie tussen de hoeveelheid neerslag en de zichtbaarheid van de stip niet leggen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/37 ## Vraag 38 – Vraag 38 (1 punt) 1 p 38 Geef de naam van het negatieve ionsoort in aluin. Wat kun je verwachten: 1 p 38 Geef de naam van het negatieve ionsoort in aluin. Wat moet je kennen: zouten ionen samengestelde ionen naamgeving ionen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Formule geven in plaats van de naam. Het positieve ion (kaliumion of aluminiumion) noemen in plaats van het negatieve ion. De naam van het SO₄²⁻-ion niet kennen. Kernbegrippen: zouten, ionen, samengestelde ionen, naamgeving ionen Veelgemaakte fouten: - Formule geven in plaats van de naam. - Het positieve ion (kaliumion of aluminiumion) noemen in plaats van het negatieve ion. - De naam van het SO₄²⁻-ion niet kennen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/38 ## Vraag 39 – Vraag 39 (2 punten) 2p 39 Geef de drie ontbrekende gegevens van de gegeven vergelijking. Wat kun je verwachten: 2p 39 Geef de drie ontbrekende gegevens van de gegeven vergelijking. Wat moet je kennen: zouten ionen oplosvergelijking kristalwater ionlading Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten van de ladingen op de ionen (K⁺ en Al³⁺). Incorrect bepalen van de lading van het aluminiumion. Niet herkennen dat de subscript 2 in (SO₄)₂ betekent dat er twee sulfaationen vrijkomen, wat leidt tot het missen van de coëfficiënt 2. Kernbegrippen: zouten, ionen, oplosvergelijking, kristalwater, ionlading Veelgemaakte fouten: - Vergeten van de ladingen op de ionen (K⁺ en Al³⁺). - Incorrect bepalen van de lading van het aluminiumion. - Niet herkennen dat de subscript 2 in (SO₄)₂ betekent dat er twee sulfaationen vrijkomen, wat leidt tot het missen van de coëfficiënt 2. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/39 ## Vraag 40 – Vraag 40 (2 punten) 2p 40 Bereken het massapercentage water in aluin. Gebruik voor KAl(SO_4)_2 · 12H_2O de massa 474,4 u. Bij de starter-set is onder meer de volgende informatie gegeven: - Let op: gebruik handschoenen en een veiligheidsbril. - Voorschrift: 1 Voeg de inhoud van een zakje aluin (15 gram) toe aan 50 mL heet water. 2 Roer het mengsel met de spatel, totdat alle aluin is opgelost. 3 Voeg dan nog eens 5 mL water toe en roer goed. 4 Laat de oplossing afkoelen totdat kristallen zijn ontstaan. 5 Filtreer de vloeistof met de kristallen. 6 Pak met een pincet de gevormde kristallen en leg ze op de bodem van een bekerglas om ze te laten drogen. Wat kun je verwachten: 2p 40 Bereken het massapercentage water in aluin. Gebruik voor KAl(SO_4)_2 · 12H_2O de massa 474,4 u. Bij de starter-set is onder meer de volgende informatie gegeven: - Let op: gebruik handschoenen en een veiligheidsbril. - Voorschrift: 1 Voeg de inhoud van een zakje aluin (15 gram) toe aan 50 mL heet water. 2 Roer het mengsel met de spatel, totdat alle aluin is opgelost. 3 Voeg dan nog eens 5 mL water toe en roer goed. 4 Laat de oplossing afkoelen totdat kristallen zijn ontstaan. 5 Filtreer de vloeistof met de kristallen. 6 Pak met een pincet de gevormde kristallen en leg ze op de bodem van een bekerglas om ze te laten drogen. Wat moet je kennen: massapercentage formulemassa kristalwater hydraat rekenen met atoommassa Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten het aantal watermoleculen (12) mee te nemen in de berekening. Onjuiste berekening van de massa van één watermolecuul. De 'deel' en 'geheel' omdraaien in de procentberekening. Vergeten te vermenigvuldigen met 100%. Kernbegrippen: massapercentage, formulemassa, kristalwater, hydraat, rekenen met atoommassa Veelgemaakte fouten: - Vergeten het aantal watermoleculen (12) mee te nemen in de berekening. - Onjuiste berekening van de massa van één watermolecuul. - De 'deel' en 'geheel' omdraaien in de procentberekening. - Vergeten te vermenigvuldigen met 100%. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/40 ## Vraag 41 – Vraag 41 (1 punt) Met welk van de volgende soorten glaswerk kan 50 mL het meest nauwkeurig worden afgemeten (stap 1)? A bekerglas B erlenmeyer C maatcilinder D reageerbuis Wat kun je verwachten: Met welk van de volgende soorten glaswerk kan 50 mL het meest nauwkeurig worden afgemeten (stap 1)? A bekerglas B erlenmeyer C maatcilinder D reageerbuis Wat moet je kennen: laboratoriumglaswerk volume meten nauwkeurigheid Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van de functie van verschillend glaswerk; denken dat de schaalverdeling op een bekerglas of erlenmeyer nauwkeurig is. Kernbegrippen: laboratoriumglaswerk, volume meten, nauwkeurigheid Veelgemaakte fouten: - Verwarren van de functie van verschillend glaswerk; denken dat de schaalverdeling op een bekerglas of erlenmeyer nauwkeurig is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/41 ## Vraag 42 – Vraag 42 (1 punt) 1p 42 Geef aan waaraan je kunt zien dat alle aluin is opgelost (stap 2). Wat kun je verwachten: 1p 42 Geef aan waaraan je kunt zien dat alle aluin is opgelost (stap 2). Wat moet je kennen: oplossen oplossing helder troebel homogeen mengsel Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen 'helder' (doorzichtig) en 'kleurloos'. Een oplossing kan een kleur hebben en toch helder zijn. Een te vage omschrijving geven, zoals 'het is veranderd'. Kernbegrippen: oplossen, oplossing, helder, troebel, homogeen mengsel Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen 'helder' (doorzichtig) en 'kleurloos'. Een oplossing kan een kleur hebben en toch helder zijn. - Een te vage omschrijving geven, zoals 'het is veranderd'. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/42 ## Vraag 43 – Vraag 43 (1 punt) Bij de starter-set is onder meer de volgende informatie gegeven: - Let op: gebruik handschoenen en een veiligheidsbril. - Voorschrift: 1 Voeg de inhoud van een zakje aluin (15 gram) toe aan 50 mL heet water. 2 Roer het mengsel met de spatel, totdat alle aluin is opgelost. 3 Voeg dan nog eens 5 mL water toe en roer goed. 4 Laat de oplossing afkoelen totdat kristallen zijn ontstaan. 5 Filtreer de vloeistof met de kristallen. 6 Pak met een pincet de gevormde kristallen en leg ze op de bodem van een bekerglas om ze te laten drogen. 43 Wat gebeurt er met de concentratie van de opgeloste ionen bij stap 3? A die wordt groter B die blijft gelijk C die wordt kleiner Wat kun je verwachten: Bij de starter-set is onder meer de volgende informatie gegeven: - Let op: gebruik handschoenen en een veiligheidsbril. - Voorschrift: 1 Voeg de inhoud van een zakje aluin (15 gram) toe aan 50 mL heet water. 2 Roer het mengsel met de spatel, totdat alle aluin is opgelost. 3 Voeg dan nog eens 5 mL water toe en roer goed. 4 Laat de oplossing afkoelen totdat kristallen zijn ontstaan. 5 Filtreer de vloeistof met de kristallen. 6 Pak met een pincet de gevormde kristallen en leg ze op de bodem van een bekerglas om ze te laten drogen. 43 Wat gebeurt er met de concentratie van de opgeloste ionen bij stap 3? A die wordt groter B die blijft gelijk C die wordt kleiner Wat moet je kennen: concentratie oplossing verdunnen oplosmiddel Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de hoeveelheid opgeloste stof (die gelijk blijft) en de concentratie (die verandert door toevoeging van oplosmiddel). Kernbegrippen: concentratie, oplossing, verdunnen, oplosmiddel Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de hoeveelheid opgeloste stof (die gelijk blijft) en de concentratie (die verandert door toevoeging van oplosmiddel). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/43 ## Vraag 44 – Vraag 44 (2 punten) 2p 44 In het diagram hiernaast is de oplosbaarheid van aluin afhankelijk van de temperatuur weergegeven. Hieruit blijkt waarom 25 °C een te lage temperatuur is voor 50 mL water bij stap 1 en stap 2. → Licht toe aan de hand van het diagram waarom 25 °C te laag is. → aluin (g per 100 mL water) 125 100 75 50 25 0 0 10 20 30 40 50 60 70 → temperatuur (°C) Wat kun je verwachten: 2p 44 In het diagram hiernaast is de oplosbaarheid van aluin afhankelijk van de temperatuur weergegeven. Hieruit blijkt waarom 25 °C een te lage temperatuur is voor 50 mL water bij stap 1 en stap 2. → Licht toe aan de hand van het diagram waarom 25 °C te laag is. → aluin (g per 100 mL water) 125 100 75 50 25 0 0 10 20 30 40 50 60 70 → temperatuur (°C) Wat moet je kennen: oplosbaarheid oplosbaarheidsdiagram concentratie verzadigde oplossing Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten om de hoeveelheid water uit het voorschrift (50 mL) te relateren aan de eenheid op de y-as van de grafiek (per 100 mL water). Het niet verbinden van de afgelezen waarde uit de grafiek met de hoeveelheid aluin die in het experiment wordt gebruikt (15 gram). Een te algemeen antwoord geven, zoals 'de oplosbaarheid is te laag', zonder dit te onderbouwen met getallen uit de grafiek. Kernbegrippen: oplosbaarheid, oplosbaarheidsdiagram, concentratie, verzadigde oplossing Veelgemaakte fouten: - Vergeten om de hoeveelheid water uit het voorschrift (50 mL) te relateren aan de eenheid op de y-as van de grafiek (per 100 mL water). - Het niet verbinden van de afgelezen waarde uit de grafiek met de hoeveelheid aluin die in het experiment wordt gebruikt (15 gram). - Een te algemeen antwoord geven, zoals 'de oplosbaarheid is te laag', zonder dit te onderbouwen met getallen uit de grafiek. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/44 ## Vraag 45 – Vraag 45 (1 punt) 1 p 45 De kristallen ontstaan (stap 4) als door afkoelen de oplosbaarheid van de aluin daalt. De ionen die niet meer opgelost kunnen blijven, vormen dan kleine vaste deeltjes in de vloeistof. Welke notatie beschrijft de toestandsverandering die daarbij plaatsvindt? A (aq) → (l) B (aq) → (s) C (l) → (aq) D (l) → (s) E (s) → (aq) F (s) → (l) Wat kun je verwachten: 1 p 45 De kristallen ontstaan (stap 4) als door afkoelen de oplosbaarheid van de aluin daalt. De ionen die niet meer opgelost kunnen blijven, vormen dan kleine vaste deeltjes in de vloeistof. Welke notatie beschrijft de toestandsverandering die daarbij plaatsvindt? A (aq) → (l) B (aq) → (s) C (l) → (aq) D (l) → (s) E (s) → (aq) F (s) → (l) Wat moet je kennen: toestandsaanduidingen kristalliseren faseovergang oplossen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de toestandsaanduiding (aq) voor opgelost in water en (l) voor vloeistof. Het proces omdraaien, dus het oplossen van een vaste stof beschrijven in plaats van het vormen van een vaste stof (kristalliseren). Het proces verwarren met stollen (vloeistof naar vast) of smelten (vast naar vloeistof). Kernbegrippen: toestandsaanduidingen, kristalliseren, faseovergang, oplossen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de toestandsaanduiding (aq) voor opgelost in water en (l) voor vloeistof. - Het proces omdraaien, dus het oplossen van een vaste stof beschrijven in plaats van het vormen van een vaste stof (kristalliseren). - Het proces verwarren met stollen (vloeistof naar vast) of smelten (vast naar vloeistof). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/45 ## Vraag 46 – Vraag 46 (1 punt) 1 p 46 Welk van de volgende begrippen past bij de kristallen na stap 5? A bezinksel B destillaat C filtraat D residu Wat kun je verwachten: 1 p 46 Welk van de volgende begrippen past bij de kristallen na stap 5? A bezinksel B destillaat C filtraat D residu Wat moet je kennen: filtreren residu filtraat scheidingsmethoden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de termen residu (de vaste stof die achterblijft op het filter) en filtraat (de vloeistof die door het filter loopt). Verwarring met termen van andere scheidingsmethoden, zoals bezinksel (van bezinken) of destillaat (van destilleren). Kernbegrippen: filtreren, residu, filtraat, scheidingsmethoden Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de termen residu (de vaste stof die achterblijft op het filter) en filtraat (de vloeistof die door het filter loopt). - Verwarring met termen van andere scheidingsmethoden, zoals bezinksel (van bezinken) of destillaat (van destilleren). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/46 ## Vraag 47 – Vraag 47 (1 punt) 1p 47 De resten van deze starters-set mogen niet in het riool of bij het huisafval terechtkomen. Sem zoekt dit uit en concludeert dat aluin schadelijk is. → Geef aan met welk van de volgende pictogrammen dit gevaar kan worden aangegeven. Noteer het Romeinse cijfer. I II III IV V Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. einde Wat kun je verwachten: 1p 47 De resten van deze starters-set mogen niet in het riool of bij het huisafval terechtkomen. Sem zoekt dit uit en concludeert dat aluin schadelijk is. → Geef aan met welk van de volgende pictogrammen dit gevaar kan worden aangegeven. Noteer het Romeinse cijfer. I II III IV V Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. einde Wat moet je kennen: gevarensymbolen GHS-pictogrammen veiligheid schadelijke stoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van de betekenis van de verschillende gevarenpictogrammen. Het pictogram voor milieugevaarlijk (V) kiezen vanwege de context 'niet in het riool', in plaats van het pictogram dat direct correspondeert met de term 'schadelijk' (II). Kernbegrippen: gevarensymbolen, GHS-pictogrammen, veiligheid, schadelijke stoffen Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van de betekenis van de verschillende gevarenpictogrammen. - Het pictogram voor milieugevaarlijk (V) kiezen vanwege de context 'niet in het riool', in plaats van het pictogram dat direct correspondeert met de term 'schadelijk' (II). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2025/tijdvak-2/vraag/47 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Vraag 1 Wat kun je verwachten: 2p 1 Tot welk soort stoffen behoort antraceen? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. | | antraceen behoort tot de | wel/niet | | - | ----------------------- | -------- | | I | moleculaire stoffen | ... | | II | koolwaterstoffen | ... | | III| ontleedbare stoffen | ... | Wat moet je kennen: moleculaire stoffen koolwaterstoffen ontleedbare stoffen verbindingen chemische formules Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen ontleedbare stoffen (verbindingen, meerdere atoomsoorten) en niet-ontleedbare stoffen (elementen, één atoomsoort). Niet weten dat een moleculaire stof is opgebouwd uit uitsluitend niet-metaalatomen. Niet weten dat een koolwaterstof uitsluitend uit koolstof- en waterstofatomen bestaat. ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-GL en TL 2025 tijdvak 2 vrijdag 20 juni 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 47 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. GT-0174-a-25-2-0 ### Pagina 2 Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen – Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. – Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. – Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. Rook Bij de verkiezing van een nieuwe paus in Rome wordt het resultaat met rook bekendgemaakt. Bij witte rook is een nieuwe paus gekozen. Zwarte rook betekent dat opnieuw moet worden gestemd. Om de rook te maken worden verschillende stoffen in een kachel verbrand. In onderstaande tabel zijn deze stoffen weergegeven. zwarte rook antraceen (C$_{14}$H$_{10}$) kaliumperchloraat (KClO$_{4}$) zwavel witte rook lactose (C$_{12}$H$_{22}$O$_{11}$) kaliumchloraat (KClO$_{3}$) dennen h ars Beide kaliumzouten ontleden in de kachel tot kaliumchloride en zuurstof. Hierdoor wordt de verbranding van de overige stoffen beïnvloed. 2p 1 Tot welk soort stoffen behoort antraceen? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. antraceen behoort tot de wel/niet I moleculaire stoffen II koolwaterstoffen III ontleedbare stoffen 3p 2 Geef de vergelijking van de ontleding van kaliumchloraat. 1p 3 Geef aan waarom de ontleding van de kaliumzouten invloed heeft op het verloop van de verbranding. GT-0174-a-25-2-o 2 / 13 lees verder ### Pagina 3 1p 4 Bij de ontleding ontstaat per gram kaliumzout een bepaalde massa zuurstof. Welk van de twee kaliumzouten levert de grootste massa zuurstof? A kaliumchloraat B kaliumperchloraat C beide zouten leveren dezelfde massa zuurstof 3p 5 Geef de vergelijking van de volledige verbranding van lactose. 1p 6 Welke fase hebben de zwarte deeltjes in de zwarte rook? A gasvormig B vast C vloeibaar 1p 7 Witte rook is vooral zichtbaar doordat waterdamp in de lucht condenseert tot kleine waterdruppeltjes. Wat is de naam voor het mengsel van deze waterdruppeltjes in lucht? A schuim B legering C nevel D oplossing E suspensie ### Pagina 4 Zonnebrandcrème in zee Zonnebrandcrème bestaat voornamelijk uit een mengsel van water en olie (mengsel A). Aan dit mengsel zijn stoffen toegevoegd om uv-licht tegen te houden. Ook bevat zonnebrandcrème stoffen die de pH van de crème aanpassen tot de pH van de huid. De pH van de huid is ongeveer 5. 1p 8 Mengsel A is een troebel mengsel. → Geef de algemene naam van dit soort mengsel. 1p 9 Moet een zuur of juist een base worden toegevoegd om de pH van mengsel A aan te passen tot die van de huid? Neem aan dat de pH van mengsel A neutraal is. A De pH moet omlaag worden gebracht, dus een bas e. B De pH moet omlaag worden gebracht, dus een zuur. C De pH moet omhoog worden gebracht, dus een base. D De pH moet omhoog worden gebracht, dus een zuur. 1p 10 Op een fles zonnebrandcrème staat de tekst 'schudden voor gebruik'. Dit is nodig, omdat na enige tijd in de fles een bezinksel ontstaat. Welk van onderstaande beweringen is juist? I Het bezinksel bestaat uit niet-opgeloste stoffen. II Het bezinksel zal door het schudden beter gemengd zijn met de overige bestanddelen. A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide Een voorbeeld van een stof die uv-licht tegenhoudt is TiO₂. Deze stof is slecht oplosbaar in water. Helaas werkt TiO₂ onder invloed van zonlicht als katalysator bij de reactie van water en zuurstof tot waterstofperoxide. Waterstofperoxide is schadelijk voor de huid en heeft een negatieve invloed op het milieu. Om het ontstaan van deze stof te voorkomen, is een afsluitend laagje aluminiumoxide om de vaste TiO₂-deeltjes aangebracht. Aan het strand komt zonnebrandcrème ook in het zeewater terecht. Doordat dan soms het laagje aluminiumoxide eraaf gaat, komt TiO₂ vrij. Wetenschappers toonden aan dat op een gemiddelde zomerdag aan een strand langs de Middellandse Zee zo'n 4,0 kg TiO₂ in zee terechtkomt. GT-0174-a-25-2-0 4/13 lees verder ### Pagina 5 2p 11 Ti heeft atoomnummer 22. → Geef de rationele naam van TiO₂. Maak hierbij gebruik van een Romeins cijfer. 2p 12 Geef de definitie van fotolyse en leg aan de hand daarvan uit of de beschreven reactie met behulp van TiO₂ een fotolyse is. 1p 13 Welke reactie wordt voorkomen door de aanwezigheid van het laagje aluminiumoxide? A die van water en TiO₂ B die van water en zonlicht C die van water en zuurstof D die van waterstofperoxide en TiO₂ E die van waterstofperoxide en zonlicht F die van waterstofperoxide en zuurstof 1p 14 Volgens Klaas komt er in de winter geen zonnebrandcrème in het zeewater. Toch wordt daar dan nog steeds waterstofperoxide gevormd. → Leg uit waarom dan nog steeds waterstofperoxide wordt gevormd. 2p 15 Het massapercentage TiO₂ in een zonnebrandcrème is 15%. → Bereken hoeveel flessen van deze zonnebrandcrème minimaal verbruikt zijn als 4,0 kg TiO₂ in zee is terechtgekomen. Neem aan dat één fles 0,24 kg zonnebrandcrème bevat. ### Pagina 6 Siliciumcarbide Siliciumcarbide (SiC) is een belangrijke grondstof voor bijvoorbeeld schuurpapier. Het wordt gevormd uit een mengsel van zand en cokes (C) bij een temperatuur van ongeveer 2500 °C. Zand bestaat voornamelijk uit siliciumdioxide (SiO₂). De totale vergelijking voor de productie van siliciumcarbide is hieronder vereenvoudigd en onvolledig weergegeven. De formule van één stof is vervangen door X en de daarbij behorende coëfficiënt ontbreekt. Deze stof is een gas. SiO₂ + 3 C → SiC + ... X (reactie 1) 1p 16 Siliciumcarbide bestaat uit twee atoomsoorten. Waar staan deze atoomsoorten in het periodiek systeem? A in dezelfde groep en in dezelfde periode B in dezelfde groep, maar in verschillende perioden C in verschillende groepen, maar in dezelfde periode D in verschillende groepen en in verschillende perioden 1p 17 Tot welk soort stoffen behoort cokes? A tot de brandstoffen B tot de halogenen C tot de ontleedbare stoffen D tot de zouten 2p 18 Reactie 1 kan worden weergegeven met onderstaand blokschema. Dit blokschema is nog onvolledig: drie formules ontbreken en één formule is vervangen door X. → Neem onderstaand blokschema over en noteer de drie ontbrekende formules bij de juiste pijlen. [FIGUUR: Een blokschema met twee pijlen die samenkomen in een vierkant, en vanuit dat vierkant komt een pijl naar beneden met daarop 'X'. De pijlen die samenkomen hebben '...' erboven. De pijl naar beneden heeft 'X' eronder.] 2p 19 Geef de formule van X en de daarbij behorende coëfficiënt (reactie 1). GT-0174-a-25-2-o 6 / 13 leest verder ### Pagina 7 1p 20 Zand en cokes zijn geen zuivere stoffen. → Leg uit waarom dit betekent dat er mogelijk ook andere reacties plaatsvinden dan reactie 1. 1p 21 Bij de productie van siliciumcarbide volgens reactie 1 mag geen zuurstof aanwezig zijn, omdat dit met een beginstof zou reageren. Er wordt dan een ander reactieproduct gevormd. → Leg uit dat dan een ander reactieproduct zou worden gevormd. 2p 22 Een Nederlands bedrijf produceert 6,0·104 ton siliciumcarbide per jaar. → Bereken hoeveel ton siliciumdioxide minimaal nodig is voor de productie van 6,0·104 ton siliciumcarbide. Maak gebruik van de vergelijking van reactie 1 en gebruik voor SiC de massa 40,1 u. GT-0174-a-25-2-o 7/13 lees verder ### Pagina 8 Leidingwater Chula onderzoekt het water uit de kraan (leidingwater). Ze vult vier bekerglazen elk met 25 mL leidingwater en doet daarmee een aantal proefjes. Bekerglas 1: ze voegt thymolblauw toe. Bekerglas 2: ze voegt rodekoolsap toe. Bekerglas 3: ze voegt een oplossing van natriumsulfaat toe. Bekerglas 4: ze leidt er elektrische stroom door. Chula zet een aantal van haar resultaten in een tabel: proef erbij waarneming 1 thymolblauw De vloeistof kleurt geel. 2 rodekoolsap De vloeistof kleurt blauw. 3 oplossing van natriumsulfaat De vloeistof wordt wit troebel. 4 elektrische stroom Het lampje gaat branden. 1p 23 Geef aan waarom de samenstelling van gedestilleerd water anders is dan die van leidingwater. 1p 24 Wat is de algemene naam van stoffen zoals thymolblauw en rodekoolsap, waarvan de kleur afhangt van de pH? A halogenen B indicatoren C katalysatoren D legeringen E monomeren 1p 25 Welke kenmerken heeft een oplossing van natriumsulfaat? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. kenmerk wel/niet I De oplossing heeft een kookpunt. II De oplossing is een mengsel van drie stoffen. GT-0174-a-25-2-o 8 / 13 lees verder ### Pagina 9 1p 26 Met welke van de volgende opstellingen kon Chula onderzoeken of het leidingwater de elektrische stroom geleidt? [FIGUUR: Vier opstellingen met een batterij, een lampje en twee elektroden ondergedompeld in een vloeistof. De opstellingen verschillen in de manier waarop de elektroden zijn aangesloten op de batterij en het lampje.] opstelling I opstelling II opstelling III opstelling IV A met opstelling I B met opstelling II C met opstelling III D met opstelling IV 1p 27 Uit de resultaten leidt Chula af dat de pH van het leidingwater tussen bepaalde waarden moet liggen. Welke pH-waarden zijn dit? A tussen 2 en 4 B tussen 4 en 6 C tussen 6 en 8 D tussen 8 en 10 Chula leest dat het leidingwater behoorlijk hard is. Daarom denkt ze dat bij proef 3 calcium sulfaat is ontstaan. Haar zus Taronah denkt dat het ook magnesium sulfaat kan zijn. 1p 28 Geef de formules van twee ioonsoorten die water 'hard' maken. 1p 29 Leg uit dat het neerslag bij proef 3 geen magnesium sulfaat kan zijn. Maak gebruik van Binas-tabel 35. 1p 30 Welke conclusie past bij de waarneming van proef 4? A Leidingwater bevat opgeloste atomen. B Leidingwater bevat opgeloste ionen. C Leidingwater bevat opgeloste moleculen. GT-0174-a-25-2-0 9/13 lees verder ### Pagina 10 Koolstofdioxide-meter In ons lichaam wordt glucose omgezet tot onder meer koolstofdioxide. Deze koolstofdioxide ademen we uit, waardoor het gehalte van deze stof in de omgeving toeneemt. Een te hoog gehalte koolstofdioxide heeft een negatieve invloed op de gezondheid. Daarom is in elk klaslokaal een koolstofdioxide-meter verplicht. De meter geeft aan hoeveel koolstofdioxide aanwezig is. Het gehalte van een gas in de lucht wordt weergegeven in ppm. Voor koolstofdioxide geldt: 1 ppm = 1,95 mg CO, per m³ lucht. figuur 1 400-800 ppm gezond 800-1200 ppm ongezond CO 0450 0-400 ppm erg gezond 1200-2000 ppm erg ongezond PPM 22°C 70% voorbeeld van een CO2-meter toelichting schaalverdeling 1p 31 De vergelijking van de omzetting van glucose is: CH, O6 + 6 O, → 6 CO, + 6 H,O Deze reactie is een volledige verbranding. Waaruit blijkt dit? A Glucose is een brandstof. B Eén van de beginstoffen is zuurstof. C Glucose en zuurstof zijn de enige beginstoffen. D Koolstofdioxide en water zijn de enige reactieproducten. E Er staat geen glucose meer na de pijl. 1p 32 Door ventileren verandert de samenstelling van de lucht in het klaslokaal. Welke verandering vindt plaats? het gehalte koolstofdioxide het gehalte zuurstof A daalt daalt B stijgt stijgt C stijgt daalt D stijgt stijgt GT-0174-a-25-2-0 10/13 lees verder ►►► ### Pagina 11 Wanneer koolstofdioxide door helder kalkwater wordt geblazen, vindt een reactie plaats. Hierbij ontstaan carbonaationen. Door dat carbonaationen met de aanwezige calciumionen een neerslag vormen, wordt de vloeistof troebel. De klas gaat met behulp van deze reactie een proef doen. Op een vel papier is een dikke zwarte stip getekend. Het vel papier wordt achter een opstelling met een gaswasfles geplaatst. De gaswasfles is gevuld met helder kalkwater (zie figuur 2). Vervolgens wordt lucht uit het klaslokaal door de gaswasfles geleid, totdat de stip door de vloeistof heen niet meer zichtbaar is. De klas meet hoelang het duurt voordat de stip niet meer zichtbaar is. figuur 2 lucht helder- kalkwater 1p 33 Geef de formule van het negatieve ionsoort in helder kalkwater. 3p 34 Geef de vergelijking van de vorming van het neerslag (regels 2 en 3). Vermeld ook de toestandsaanduidingen. 1p 35 In de afbeelding hiernaast is met pijlen de richting van de doorblazen lucht weergegeven. Bij het doorblazen verandert het gehalte koolstofdioxide in deze lucht. Waarom verandert het gehalte CO₂? A omdat CO₂ een katalysator is B omdat CO₂ gasvormig is C omdat CO₂ reageert D omdat CO₂ wordt gevormd Bij het begin van de les geeft de koolstofdioxide-meter 300 ppm aan. De klas meet op dat moment hoelang het duurt voordat de stip niet meer zichtbaar is (meting 1). Na een half uur is het koolstofdioxide-gehalte in het klaslokaal gestegen naar 700 ppm. De klas herhaalt dan de meting (meting 2). Bij beide metingen wordt een gelijke hoeveelheid helder kalkwater gebruikt. 3p 36 Het klaslokaal heeft een volume van 230 m³. → Laat met een berekening zien dat 179 gram koolstofdioxide is ontstaan in een half uur. Neem aan dat 1 ppm = 1,95 mg/m³. 2p 37 Leg uit of bij meting 2 een langere of juist een kortere tijd wordt gemeten. GT-0174-a-25-2-o 11 / 13 leest verder ### Pagina 12 Kristallen kweken Sem heeft voor zijn verjaardag een 'starter-set kristallen kweken' gekregen. Hij kan hiermee thuis mooie aluin-kristallen maken. Aluin is een zout met de formule KAl(SO₄)₂ · 12H₂O. Deze formule betekent dat in de vaste stof tussen de ionen ook watermoleculen aanwezig zijn. Deze moleculen zijn opgesloten tussen de ionen en komen vrij wanneer het zout wordt opgelost in water. Behalve watermoleculen bevat aluin twee soorten positieve en één soort negatieve ionen. De vergelijking van het oplossen van aluin is hieronder onvolledig weergegeven. Twee formules en één coëfficiënt ontbreken. KAl(SO₄)₂ · 12H₂O → ... + ... + ... SO₄²⁻ + 12 H₂O 1p 38 Geef de naam van het negatieve ionsoort in aluin. 2p 39 Geef de drie ontbrekende gegevens van de gegeven vergelijking. 2p 40 Bereken het massapercentage water in aluin. Gebruik voor KAl(SO₄)₂ · 12H₂O de massa 474,4 u. Bij de starter-set is onder meer de volgende informatie gegeven: - Let op: gebruik handschoenen en een veiligheidsbril. - Voorschrift: 1 Voeg de inhoud van een zakje aluin (15 gram) toe aan 50 mL heet water. 2 Roer het mengsel met de spatel, totdat alle aluin is opgelost. 3 Voeg dan nog eens 5 mL water toe en roer goed. 4 Laat de oplossing afkoelen totdat kristallen zijn ontstaan. 5 Filtreer de vloeistof met de kristallen. 6 Pak met een pincet de gevormde kristallen en leg ze op de bodem van een bekerglas om ze te laten drogen. 1p 41 Met welk van de volgende soorten glaswerk kan 50 mL het meest nauwkeurig worden afgemeten (stap 1)? A bekerglas B erlenmeyer C maatcilinder D reageerbuis 1p 42 Geef aan waaraan je kunt zien dat alle aluin is opgelost (stap 2). GT-0174-a-25-2-o 12 / 13 lees verder ### Pagina 13 1p 43 Wat gebeurt er met de concentratie van de opgeloste ionen bij stap 3? A die wordt groter B die blijft gelijk C die wordt kleiner 2p 44 In het diagram hiernaast is de oplosbaarheid van aluin afhankelijk van de temperatuur weergegeven. Hieruit blijkt waarom 25 °C een te lage temperatuur is voor 50 mL water bij stap 1 en stap 2. Licht toe aan de hand van het diagram waarom 25 °C te laag is. 1p 45 De kristallen ontstaan (stap 4) als door afkoelen de oplosbaarheid van de aluin daalt. De ionen die niet meer opgelost kunnen blijven, vormen dan kleine vaste deeltjes in de vloeistof. Welke notatie beschrijft de toestandsverandering die daarbij plaatsvindt? A (aq) (1) B (aq) → (s) C (1) → (aq) D (1) → (s) E (s) → (aq) F (s) → (1) 1p 46 Welk van de volgende begrippen past bij de kristallen na stap 5? A bezinksel B destillaat C filtraat D residu 1p 47 De resten van deze starters-set mogen niet in het riool of bij het huisafval terechtkomen. Zo zoekt dit uit en concludeert dat aluin schadelijk is. → Geef aan met welk van de volgende pictogrammen dit gevaar kan worden aangegeven. Noteer het Romeinse cijfer. [FIGUUR: Vier gevarenpictogrammen, genummerd met Romeinse cijfers I, II, III, IV, V.] Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. GT-0174-a-25-2-o 13/13 einde