# Eindexamen Natuur- en scheikunde 2 VMBO-GL/TL 2024 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1 ## Vraag 1 – Vraag 1 (1 punt) 1 maandag 27 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat kun je verwachten: 1 maandag 27 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat moet je kennen: ontleedbare stof verbinding element molecuulformule Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen een verbinding (MnO₂) en het metaal-element (Mn) waaruit het deels bestaat. Niet weten wat een ontleedbare stof is. Kernbegrippen: ontleedbare stof, verbinding, element, molecuulformule Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen een verbinding (MnO₂) en het metaal-element (Mn) waaruit het deels bestaat. - Niet weten wat een ontleedbare stof is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/1 ## Vraag 2 – Vraag 2 (2 punten) 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat kun je verwachten: 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat moet je kennen: naamgeving zouten oxidatiegetal ionlading Romeinse cijfers Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten het Romeinse cijfer te vermelden, wat leidt tot 'mangaanoxide'. Het verkeerde Romeinse cijfer gebruiken, bijvoorbeeld (II) omdat er twee zuurstofatomen zijn. De naam van het niet-metaal verkeerd afleiden, bijvoorbeeld 'mangaandioxide'. Kernbegrippen: naamgeving zouten, oxidatiegetal, ionlading, Romeinse cijfers Veelgemaakte fouten: - Vergeten het Romeinse cijfer te vermelden, wat leidt tot 'mangaanoxide'. - Het verkeerde Romeinse cijfer gebruiken, bijvoorbeeld (II) omdat er twee zuurstofatomen zijn. - De naam van het niet-metaal verkeerd afleiden, bijvoorbeeld 'mangaandioxide'. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/2 ## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt) 3 denken dat deze brokjes werden gebruikt als 4 een hulpmiddel bij het maken van vuur. 5 De brokjes blijken voornamelijk te bestaan uit 6 MnO_2. Uit experimenten blijkt dat houtschaafsel 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat kun je verwachten: 3 denken dat deze brokjes werden gebruikt als 4 een hulpmiddel bij het maken van vuur. 5 De brokjes blijken voornamelijk te bestaan uit 6 MnO_2. Uit experimenten blijkt dat houtschaafsel 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat moet je kennen: katalysator ontledingsreactie reactanten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van een hulpstof die een reactie versnelt met de strikte definitie van een katalysator. Niet goed lezen dat de stof MnO₂ zelf wordt omgezet en dus verbruikt wordt. Kernbegrippen: katalysator, ontledingsreactie, reactanten Veelgemaakte fouten: - Verwarren van een hulpstof die een reactie versnelt met de strikte definitie van een katalysator. - Niet goed lezen dat de stof MnO₂ zelf wordt omgezet en dus verbruikt wordt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/3 ## Vraag 4 – Vraag 4 (2 punten) 4 een hulpmiddel bij het maken van vuur. 5 De brokjes blijken voornamelijk te bestaan uit 6 MnO_2. Uit experimenten blijkt dat houtschaafsel 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat kun je verwachten: 4 een hulpmiddel bij het maken van vuur. 5 De brokjes blijken voornamelijk te bestaan uit 6 MnO_2. Uit experimenten blijkt dat houtschaafsel 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen ontledingsreactie kloppend maken van reactievergelijking atoombalans Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde formules voor de stoffen gebruiken. De reactievergelijking niet kloppend maken (niet balanceren). Niet de kleinst mogelijke gehele coëfficiënten gebruiken. Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, ontledingsreactie, kloppend maken van reactievergelijking, atoombalans Veelgemaakte fouten: - Verkeerde formules voor de stoffen gebruiken. - De reactievergelijking niet kloppend maken (niet balanceren). - Niet de kleinst mogelijke gehele coëfficiënten gebruiken. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/4 ## Vraag 5 – Vraag 5 (1 punt) 5 De brokjes blijken voornamelijk te bestaan uit 6 MnO_2. Uit experimenten blijkt dat houtschaafsel 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat kun je verwachten: 5 De brokjes blijken voornamelijk te bestaan uit 6 MnO_2. Uit experimenten blijkt dat houtschaafsel 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat moet je kennen: ionlading verhoudingsformule zouten ladingsbalans Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verhouding omdraaien (Mn³⁺:Mn²⁺) Reken- of telfout in de totale lading Niet uitgaan van een neutraal geladen molecuul Kernbegrippen: ionlading, verhoudingsformule, zouten, ladingsbalans Veelgemaakte fouten: - Verhouding omdraaien (Mn³⁺:Mn²⁺) - Reken- of telfout in de totale lading - Niet uitgaan van een neutraal geladen molecuul Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/5 ## Vraag 6 – Vraag 6 (2 punten) In een laboratorium kan zuurstofgas dat bij een reactie ontstaat, met een proefje worden aangetoond. → Beschrijf de uitvoering van dit proefje en geef de daarbij behorende waarneming(en). Noteer je antwoord als volgt: handeling(en): ... waarneming(en): ... Wat kun je verwachten: In een laboratorium kan zuurstofgas dat bij een reactie ontstaat, met een proefje worden aangetoond. → Beschrijf de uitvoering van dit proefje en geef de daarbij behorende waarneming(en). Noteer je antwoord als volgt: handeling(en): ... waarneming(en): ... Wat moet je kennen: aantoningsreactie zuurstof verbranding Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring met aantoningsreactie voor waterstof (blafproef) of koolstofdioxide (kalkwater). Gebruik van een brandende houtspaander in plaats van een gloeiende. Onduidelijke waarneming noteren. Kernbegrippen: aantoningsreactie, zuurstof, verbranding Veelgemaakte fouten: - Verwarring met aantoningsreactie voor waterstof (blafproef) of koolstofdioxide (kalkwater). - Gebruik van een brandende houtspaander in plaats van een gloeiende. - Onduidelijke waarneming noteren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/6 ## Vraag 7 – Vraag 7 (1 punt) 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat kun je verwachten: 7 eerder en sneller brandt wanneer MnO_2 eraan 8 is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij 9 verhitting MnO_2 wordt omgezet tot Mn_3O_4 en 10 zuurstof. Wat moet je kennen: Verbrandingsreactie Verbrandingsvoorwaarden Reactiesnelheid Concentratie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Alleen noemen dat zuurstof nodig is voor verbranding, zonder de invloed op het *verloop* (snelheid, gemak) te specificeren. Kernbegrippen: Verbrandingsreactie, Verbrandingsvoorwaarden, Reactiesnelheid, Concentratie Veelgemaakte fouten: - Alleen noemen dat zuurstof nodig is voor verbranding, zonder de invloed op het *verloop* (snelheid, gemak) te specificeren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/7 ## Vraag 8 – Vraag 8 (1 punt) 1p 8 Uit welk type deeltjes bestaat de witte stof? A uit atomen B uit ionen C uit moleculen Wat kun je verwachten: 1p 8 Uit welk type deeltjes bestaat de witte stof? A uit atomen B uit ionen C uit moleculen Wat moet je kennen: zouten ionen ionbinding moleculaire stoffen atomen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de begrippen atomen, ionen en moleculen. Niet herkennen dat natriumcarbonaat en natriumfosfaat zouten zijn. Kernbegrippen: zouten, ionen, ionbinding, moleculaire stoffen, atomen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de begrippen atomen, ionen en moleculen. - Niet herkennen dat natriumcarbonaat en natriumfosfaat zouten zijn. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/8 ## Vraag 9 – Vraag 9 (1 punt) 1p 9 Welke kleur heeft een oplossing van koper(II)nitraat? A blauw B bruin C geel D kleurloos Wat kun je verwachten: 1p 9 Welke kleur heeft een oplossing van koper(II)nitraat? A blauw B bruin C geel D kleurloos Wat moet je kennen: zouten ionen oplossingen koper(II)ionen stofkennis Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring met kleur van andere ionen (bijv. Fe³⁺) Aanname dat de oplossing kleurloos is omdat het zout wit is Verwarring met de kleur van vast koper Kernbegrippen: zouten, ionen, oplossingen, koper(II)ionen, stofkennis Veelgemaakte fouten: - Verwarring met kleur van andere ionen (bijv. Fe³⁺) - Aanname dat de oplossing kleurloos is omdat het zout wit is - Verwarring met de kleur van vast koper Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/9 ## Vraag 10 – Vraag 10 (2 punten) 2p 10 Geef de formules van de twee soorten ionen die aanwezig zijn in een oplossing van zwavelzuur. Wat kun je verwachten: 2p 10 Geef de formules van de twee soorten ionen die aanwezig zijn in een oplossing van zwavelzuur. Wat moet je kennen: ionen zuren formules van ionen zwavelzuur Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De lading van de ionen vergeten of verkeerd noteren (bijv. H i.p.v. H⁺, of SO₄⁻ i.p.v. SO₄²⁻). De molecuulformule van zwavelzuur (H₂SO₄) geven in plaats van de ionen waarin het splitst in water. De naam van de ionen geven (waterstofion en sulfaation) terwijl om de formules wordt gevraagd. Kernbegrippen: ionen, zuren, formules van ionen, zwavelzuur Veelgemaakte fouten: - De lading van de ionen vergeten of verkeerd noteren (bijv. H i.p.v. H⁺, of SO₄⁻ i.p.v. SO₄²⁻). - De molecuulformule van zwavelzuur (H₂SO₄) geven in plaats van de ionen waarin het splitst in water. - De naam van de ionen geven (waterstofion en sulfaation) terwijl om de formules wordt gevraagd. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/10 ## Vraag 11 – Vraag 11 (3 punten) 3p 11 Geef de vergelijking van de neerslagreactie die plaatsvindt bij proef 1. Wat kun je verwachten: 3p 11 Geef de vergelijking van de neerslagreactie die plaatsvindt bij proef 1. Wat moet je kennen: neerslagreactie ionen zoutformules reactievergelijking opstellen reactievergelijking balanceren Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Incorrecte ionladingen gebruiken, bijvoorbeeld Cu⁺ in plaats van Cu²⁺. De formule van het gevormde zout (het neerslag) onjuist afleiden, bijvoorbeeld CuPO₄ in plaats van Cu₃(PO₄)₂. Vergeten de reactievergelijking te balanceren met de juiste coëfficiënten. De tribune-ionen (Na⁺ en NO₃⁻) in de neerslagvergelijking opnemen. Kernbegrippen: neerslagreactie, ionen, zoutformules, reactievergelijking opstellen, reactievergelijking balanceren Veelgemaakte fouten: - Incorrecte ionladingen gebruiken, bijvoorbeeld Cu⁺ in plaats van Cu²⁺. - De formule van het gevormde zout (het neerslag) onjuist afleiden, bijvoorbeeld CuPO₄ in plaats van Cu₃(PO₄)₂. - Vergeten de reactievergelijking te balanceren met de juiste coëfficiënten. - De tribune-ionen (Na⁺ en NO₃⁻) in de neerslagvergelijking opnemen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/11 ## Vraag 12 – Vraag 12 (2 punten) Salty en Salin overdenken hun proeven. Salty zegt dat proef 1 eigenlijk ongeschikt is om te bepalen welke stof de witte stof is. Salin merkt vervolgens op dat proef 2 voldoende was geweest om de conclusie te trekken. Salty legt uit waarom proef 1 ongeschikt is om te bepalen welke stof de witte stof is. Ze maakt daarbij onderstaande tabel. Deze tabel is nog onvolledig, twee gegevens ontbreken. | | NO₃⁻ | CO₃²⁻ | PO₄³⁻ | | :---------- | :--- | :---- | :---- | | Cu²⁺ | g | X | s | | Na⁺ | g | g | Y | → Geef de ontbrekende gegevens en leg aan de hand daarvan uit waarom proef 1 ongeschikt is. *Noteer je antwoord als volgt:* X: ... Y: ... uitleg: ... Wat kun je verwachten: Salty en Salin overdenken hun proeven. Salty zegt dat proef 1 eigenlijk ongeschikt is om te bepalen welke stof de witte stof is. Salin merkt vervolgens op dat proef 2 voldoende was geweest om de conclusie te trekken. Salty legt uit waarom proef 1 ongeschikt is om te bepalen welke stof de witte stof is. Ze maakt daarbij onderstaande tabel. Deze tabel is nog onvolledig, twee gegevens ontbreken. | | NO₃⁻ | CO₃²⁻ | PO₄³⁻ | | :---------- | :--- | :---- | :---- | | Cu²⁺ | g | X | s | | Na⁺ | g | g | Y | → Geef de ontbrekende gegevens en leg aan de hand daarvan uit waarom proef 1 ongeschikt is. *Noteer je antwoord als volgt:* X: ... Y: ... uitleg: ... Wat moet je kennen: oplosbaarheid van zouten neerslagreacties ionen identificatiereacties Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de uitleg te geven na het invullen van X en Y. Incorrecte oplosbaarheid invullen voor koper(II)carbonaat (X) of natriumfosfaat (Y). De uitleg is onvolledig, bijvoorbeeld alleen stellen dat er een neerslag ontstaat, zonder te specificeren dat dit voor beide mogelijke stoffen geldt en de proef daarom ongeschikt is. Kernbegrippen: oplosbaarheid van zouten, neerslagreacties, ionen, identificatiereacties Veelgemaakte fouten: - Vergeten de uitleg te geven na het invullen van X en Y. - Incorrecte oplosbaarheid invullen voor koper(II)carbonaat (X) of natriumfosfaat (Y). - De uitleg is onvolledig, bijvoorbeeld alleen stellen dat er een neerslag ontstaat, zonder te specificeren dat dit voor beide mogelijke stoffen geldt en de proef daarom ongeschikt is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/12 ## Vraag 13 – Vraag 13 (1 punt) 1p 13 Proef 2 is voldoende om te weten welke stof de witte stof is. Als de witte stof natriumcarbonaat was, zou het zuur ermee reageren. Salty en Salin zouden dan een reactieverschijnsel waarnemen. Welke waarneming zouden Salty en Salin doen? **A** Er ontstaat een vaste stof. **B** Het mengsel gaat bruisen. **C** De kleur verandert. **D** Er ontstaat rook. **E** Het mengsel wordt helder. Wat kun je verwachten: 1p 13 Proef 2 is voldoende om te weten welke stof de witte stof is. Als de witte stof natriumcarbonaat was, zou het zuur ermee reageren. Salty en Salin zouden dan een reactieverschijnsel waarnemen. Welke waarneming zouden Salty en Salin doen? **A** Er ontstaat een vaste stof. **B** Het mengsel gaat bruisen. **C** De kleur verandert. **D** Er ontstaat rook. **E** Het mengsel wordt helder. Wat moet je kennen: reactie van carbonaat met zuur gasvorming koolstofdioxide waarnemingen bij chemische reacties Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van gasvorming (bruisen) met andere reactieverschijnselen zoals neerslagvorming (vaste stof) of een kleurverandering. Niet weten dat de reactie van een carbonaat met een zuur koolstofdioxidegas produceert. Kernbegrippen: reactie van carbonaat met zuur, gasvorming, koolstofdioxide, waarnemingen bij chemische reacties Veelgemaakte fouten: - Verwarren van gasvorming (bruisen) met andere reactieverschijnselen zoals neerslagvorming (vaste stof) of een kleurverandering. - Niet weten dat de reactie van een carbonaat met een zuur koolstofdioxidegas produceert. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/13 ## Vraag 14 – Vraag 14 (1 punt) 1p 14 Geef de naam van een fossiele brandstof. Wat kun je verwachten: 1p 14 Geef de naam van een fossiele brandstof. Wat moet je kennen: fossiele brandstoffen energiebronnen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het noemen van een product van een fossiele brandstof (zoals benzine) in plaats van de bron zelf (aardolie). Het noemen van een niet-fossiele brandstof (zoals hout of waterstof). Kernbegrippen: fossiele brandstoffen, energiebronnen Veelgemaakte fouten: - Het noemen van een product van een fossiele brandstof (zoals benzine) in plaats van de bron zelf (aardolie). - Het noemen van een niet-fossiele brandstof (zoals hout of waterstof). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/14 ## Vraag 15 – Vraag 15 (1 punt) Aan welke van de volgende milieueffecten dragen de verbrandingsproducten van fossiele brandstoffen bij? I aan het versterkt broeikaseffect II aan de aantasting van de ozonlaag A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide Wat kun je verwachten: Aan welke van de volgende milieueffecten dragen de verbrandingsproducten van fossiele brandstoffen bij? I aan het versterkt broeikaseffect II aan de aantasting van de ozonlaag A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide Wat moet je kennen: fossiele brandstoffen verbranding versterkt broeikaseffect aantasting ozonlaag koolstofdioxide Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van het versterkt broeikaseffect met de aantasting van de ozonlaag. Onvoldoende kennis van de verbrandingsproducten van fossiele brandstoffen. Kernbegrippen: fossiele brandstoffen, verbranding, versterkt broeikaseffect, aantasting ozonlaag, koolstofdioxide Veelgemaakte fouten: - Verwarren van het versterkt broeikaseffect met de aantasting van de ozonlaag. - Onvoldoende kennis van de verbrandingsproducten van fossiele brandstoffen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/15 ## Vraag 16 – Vraag 16 (1 punt) 1p 16 Welke van de stoffen methylcyclohexaan en tolueen is een koolwaterstof? A alleen methylcyclohexaan B alleen tolueen C beide: methylcyclohexaan en tolueen D geen van beide Wat kun je verwachten: 1p 16 Welke van de stoffen methylcyclohexaan en tolueen is een koolwaterstof? A alleen methylcyclohexaan B alleen tolueen C beide: methylcyclohexaan en tolueen D geen van beide Wat moet je kennen: koolwaterstoffen molecuulformule Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde definitie van koolwaterstof (bijv. denken dat er ook zuurstof in mag zitten) Aannemen dat slechts één van de twee stoffen correct kan zijn, zonder de formules te controleren. Kernbegrippen: koolwaterstoffen, molecuulformule Veelgemaakte fouten: - Verkeerde definitie van koolwaterstof (bijv. denken dat er ook zuurstof in mag zitten) - Aannemen dat slechts één van de twee stoffen correct kan zijn, zonder de formules te controleren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/16 ## Vraag 17 – Vraag 17 (1 punt) 1p 17 Met hoeveel moleculen waterstof kan een molecuul tolueen maximaal reageren? Maak gebruik van de vergelijking van reactie 1. A 1 B 2 C 3 D 4 E 5 F 6 Wat kun je verwachten: 1p 17 Met hoeveel moleculen waterstof kan een molecuul tolueen maximaal reageren? Maak gebruik van de vergelijking van reactie 1. A 1 B 2 C 3 D 4 E 5 F 6 Wat moet je kennen: reactievergelijking atoombalans molecuulformule coëfficiënt Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het aantal benodigde waterstofatomen verwarren met het aantal waterstofmoleculen (H₂). Een telfout maken bij het bepalen van het aantal waterstofatomen voor en na de pijl. Kernbegrippen: reactievergelijking, atoombalans, molecuulformule, coëfficiënt Veelgemaakte fouten: - Het aantal benodigde waterstofatomen verwarren met het aantal waterstofmoleculen (H₂). - Een telfout maken bij het bepalen van het aantal waterstofatomen voor en na de pijl. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/17 ## Vraag 18 – Vraag 18 (1 punt) 1p 18 In welk van de blokken I, II en III vindt een ontleding plaats? A alleen in I B alleen in II C alleen in III D in I en II E in I en III F in II en III Wat kun je verwachten: 1p 18 In welk van de blokken I, II en III vindt een ontleding plaats? A alleen in I B alleen in II C alleen in III D in I en II E in I en III F in II en III Wat moet je kennen: ontledingsreactie synthesereactie elektrolyse procesdiagram interpreteren Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van een ontledingsreactie (één beginstof wordt meerdere reactieproducten) met een synthesereactie (meerdere beginstoffen worden één reactieproduct). Niet alle stappen in het diagram correct identificeren; bijvoorbeeld alleen de ontleding in blok I of III herkennen en niet beide. Kernbegrippen: ontledingsreactie, synthesereactie, elektrolyse, procesdiagram interpreteren Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van een ontledingsreactie (één beginstof wordt meerdere reactieproducten) met een synthesereactie (meerdere beginstoffen worden één reactieproduct). - Niet alle stappen in het diagram correct identificeren; bijvoorbeeld alleen de ontleding in blok I of III herkennen en niet beide. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/18 ## Vraag 19 – Vraag 19 (1 punt) 1p 19 Bij welke van de pijlen a, b, c en d hoort het bijschrift methylcyclohexaan? A bij a en b B bij a en c C bij a en d D bij b en c E bij b en d F bij c en d In ruimte III wordt tolueen (C7H8) weer vrijgemaakt en hergebruikt om waterstof te binden. Wat kun je verwachten: 1p 19 Bij welke van de pijlen a, b, c en d hoort het bijschrift methylcyclohexaan? A bij a en b B bij a en c C bij a en d D bij b en c E bij b en d F bij c en d In ruimte III wordt tolueen (C7H8) weer vrijgemaakt en hergebruikt om waterstof te binden. Wat moet je kennen: stofstromen procesdiagram chemische opslag beginstoffen en reactieproducten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De rol van tolueen en methylcyclohexaan verwarren. De richting van de stofstromen (laden en lossen) verkeerd interpreteren. Kernbegrippen: stofstromen, procesdiagram, chemische opslag, beginstoffen en reactieproducten Veelgemaakte fouten: - De rol van tolueen en methylcyclohexaan verwarren. - De richting van de stofstromen (laden en lossen) verkeerd interpreteren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/19 ## Vraag 20 – Vraag 20 (2 punten) In ruimte III wordt tolueen (C₇H₈) weer vrijgemaakt en hergebruikt om waterstof te binden. Per molecuul methylcyclohexaan komt 1 molecuul tolueen vrij. De molecuulmassa van methylcyclohexaan (98 u) is bijna net zo groot als die van tolueen. De vervoerde massa wordt dus maar voor een klein percentage bepaald door het gewenste waterstofgas. 20 Laat met een berekening zien dat 4,7 ton tolueen vrijkomt uit 5,0 ton methylcyclohexaan. Wat kun je verwachten: In ruimte III wordt tolueen (C₇H₈) weer vrijgemaakt en hergebruikt om waterstof te binden. Per molecuul methylcyclohexaan komt 1 molecuul tolueen vrij. De molecuulmassa van methylcyclohexaan (98 u) is bijna net zo groot als die van tolueen. De vervoerde massa wordt dus maar voor een klein percentage bepaald door het gewenste waterstofgas. 20 Laat met een berekening zien dat 4,7 ton tolueen vrijkomt uit 5,0 ton methylcyclohexaan. Wat moet je kennen: massabehoud massaverhouding molecuulmassa stoichiometrie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de molecuulmassa van tolueen (C₇H₈) te berekenen. De verhouding omdraaien (98 / 92,0 in plaats van 92,0 / 98). Reken- of intoetsfouten bij het berekenen van de molecuulmassa of de einduitkomst. Kernbegrippen: massabehoud, massaverhouding, molecuulmassa, stoichiometrie Veelgemaakte fouten: - Vergeten de molecuulmassa van tolueen (C₇H₈) te berekenen. - De verhouding omdraaien (98 / 92,0 in plaats van 92,0 / 98). - Reken- of intoetsfouten bij het berekenen van de molecuulmassa of de einduitkomst. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/20 ## Vraag 21 – Vraag 21 (2 punten) 2p 21 Bereken hoeveel massaprocent van het vervoerde methylcyclohexaan wordt vrijgemaakt als waterstofgas. Neem aan dat 4,7 ton tolueen vrijkomt uit 5,0 ton methylcyclohexaan. Wat kun je verwachten: 2p 21 Bereken hoeveel massaprocent van het vervoerde methylcyclohexaan wordt vrijgemaakt als waterstofgas. Neem aan dat 4,7 ton tolueen vrijkomt uit 5,0 ton methylcyclohexaan. Wat moet je kennen: massaprocent wet van massabehoud chemische reactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verkeerde 'geheel' gebruiken in de procentberekening (bijvoorbeeld delen door de massa van tolueen of de massa van waterstof). Vergeten de massa van waterstof eerst te berekenen door de massa van tolueen af te trekken van de massa van methylcyclohexaan. Vergeten het resultaat met 100 te vermenigvuldigen om een percentage te krijgen. Kernbegrippen: massaprocent, wet van massabehoud, chemische reactie Veelgemaakte fouten: - Het verkeerde 'geheel' gebruiken in de procentberekening (bijvoorbeeld delen door de massa van tolueen of de massa van waterstof). - Vergeten de massa van waterstof eerst te berekenen door de massa van tolueen af te trekken van de massa van methylcyclohexaan. - Vergeten het resultaat met 100 te vermenigvuldigen om een percentage te krijgen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/21 ## Vraag 22 – Vraag 22 (1 punt) 1 p 22 Welk soort mengsel is parfum? Wat kun je verwachten: 1 p 22 Welk soort mengsel is parfum? Wat moet je kennen: mengsels oplossing homogeen mengsel Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van een oplossing met een ander type mengsel zoals een suspensie of emulsie. Het antwoorden met 'homogeen mengsel'. Hoewel een oplossing een homogeen mengsel is, wordt dit volgens het correctievoorschrift fout gerekend en wordt specifiek de term 'oplossing' verwacht. Kernbegrippen: mengsels, oplossing, homogeen mengsel Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van een oplossing met een ander type mengsel zoals een suspensie of emulsie. - Het antwoorden met 'homogeen mengsel'. Hoewel een oplossing een homogeen mengsel is, wordt dit volgens het correctievoorschrift fout gerekend en wordt specifiek de term 'oplossing' verwacht. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/22 ## Vraag 23 – Vraag 23 (1 punt) 1p 23 Welk soort proces vindt plaats in de kolf? A een neerslagreactie B een neutralisatie C een thermolyse D een scheiding E een verbranding Wat kun je verwachten: 1p 23 Welk soort proces vindt plaats in de kolf? A een neerslagreactie B een neutralisatie C een thermolyse D een scheiding E een verbranding Wat moet je kennen: scheidingsmethoden extractie fysische processen chemische reacties Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van een fysisch scheidingsproces met een chemische reactie. Incorrect interpreteren van de rol van warmte (thermolyse) of de vlam (verbranding). Kernbegrippen: scheidingsmethoden, extractie, fysische processen, chemische reacties Veelgemaakte fouten: - Verwarren van een fysisch scheidingsproces met een chemische reactie. - Incorrect interpreteren van de rol van warmte (thermolyse) of de vlam (verbranding). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/23 ## Vraag 24 – Vraag 24 (1 punt) 1p 24 Het koelwater passeert de stoom met geurstoffen. Als gevolg van het temperatuurverschil wordt warmte overgedragen, waardoor de gewenste koeling plaatsvindt. Het koelwater stroomt van beneden naar boven. Door welke van de volgende redenen gaat het koelen dan beter? I Dan vult de koeler zich helemaal met water en blijft niet gedeeltelijk gevuld met lucht. II Als het koelwater bovenin wordt ingeleid, wordt de stoom onder in de koeler mogelijk niet meer voldoende gekoeld. A alleen I B alleen II c beide: I en II D geen van beide Wat kun je verwachten: 1p 24 Het koelwater passeert de stoom met geurstoffen. Als gevolg van het temperatuurverschil wordt warmte overgedragen, waardoor de gewenste koeling plaatsvindt. Het koelwater stroomt van beneden naar boven. Door welke van de volgende redenen gaat het koelen dan beter? I Dan vult de koeler zich helemaal met water en blijft niet gedeeltelijk gevuld met lucht. II Als het koelwater bovenin wordt ingeleid, wordt de stoom onder in de koeler mogelijk niet meer voldoende gekoeld. A alleen I B alleen II c beide: I en II D geen van beide Wat moet je kennen: warmteoverdracht condensatie tegenstroomprincipe koeling Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het niet herkennen dat beide stellingen juist zijn en bijdragen aan een efficiëntere koeling. Verwarring over het tegenstroomprincipe en de voordelen daarvan. Kernbegrippen: warmteoverdracht, condensatie, tegenstroomprincipe, koeling Veelgemaakte fouten: - Het niet herkennen dat beide stellingen juist zijn en bijdragen aan een efficiëntere koeling. - Verwarring over het tegenstroomprincipe en de voordelen daarvan. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/24 ## Vraag 25 – Vraag 25 (1 punt) 1p 25 Welk van onderstaande begrippen past bij de vloeistoffen in het opvangvat? A bezinksel B destillaat c filtraat D neerslag E residu Wat kun je verwachten: 1p 25 Welk van onderstaande begrippen past bij de vloeistoffen in het opvangvat? A bezinksel B destillaat c filtraat D neerslag E residu Wat moet je kennen: scheidingsmethoden destillatie condenseren Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de namen van producten van verschillende scheidingsmethoden (destillaat, filtraat, residu, bezinksel). Kernbegrippen: scheidingsmethoden, destillatie, condenseren Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de namen van producten van verschillende scheidingsmethoden (destillaat, filtraat, residu, bezinksel). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/25 ## Vraag 26 – Vraag 26 (1 punt) 1p 26 Na enige tijd vormen de vloeistoffen in het opvangvat twee lagen. Dit is het gevolg van een verschil in twee stofeigenschappen. Welke twee stofeigenschappen zijn dat? A dichtheid en kookpunt B dichtheid en oplosbaarheid c dichtheid en smeltpunt D kookpunt en oplosbaarheid E kookpunt en smeltpunt F oplosbaarheid en smeltpunt Bij het maken van parfum wordt de vloeistoflaag die de geurstoffen bevat gemengd met alcohol. De geurstoffen blijven langer op de huid achter dan de alcohol. Er zijn 40.000 bloemblaadjes nodig om 50 mL parfum te maken die 25 volumeprocent geurstof bevat. Wat kun je verwachten: 1p 26 Na enige tijd vormen de vloeistoffen in het opvangvat twee lagen. Dit is het gevolg van een verschil in twee stofeigenschappen. Welke twee stofeigenschappen zijn dat? A dichtheid en kookpunt B dichtheid en oplosbaarheid c dichtheid en smeltpunt D kookpunt en oplosbaarheid E kookpunt en smeltpunt F oplosbaarheid en smeltpunt Bij het maken van parfum wordt de vloeistoflaag die de geurstoffen bevat gemengd met alcohol. De geurstoffen blijven langer op de huid achter dan de alcohol. Er zijn 40.000 bloemblaadjes nodig om 50 mL parfum te maken die 25 volumeprocent geurstof bevat. Wat moet je kennen: stofeigenschappen dichtheid oplosbaarheid heterogeen mengsel Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van stofeigenschappen die relevant zijn voor verschillende processen (destillatie vs. laagscheiding). Niet realiseren dat zowel een verschil in dichtheid als een slechte onderlinge oplosbaarheid nodig zijn voor het vormen van twee vloeistoflagen. Kernbegrippen: stofeigenschappen, dichtheid, oplosbaarheid, heterogeen mengsel Veelgemaakte fouten: - Verwarren van stofeigenschappen die relevant zijn voor verschillende processen (destillatie vs. laagscheiding). - Niet realiseren dat zowel een verschil in dichtheid als een slechte onderlinge oplosbaarheid nodig zijn voor het vormen van twee vloeistoflagen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/26 ## Vraag 27 – Vraag 27 (1 punt) Bij het maken van parfum wordt de vloeistoflaag die de geurstoffen bevat gemengd met alcohol. De geurstoffen blijven langer op de huid achter dan de alcohol. Er zijn 40.000 bloemblaadjes nodig om 50 mL parfum te maken die 25 volumeprocent geurstof bevat. Geef de formule van alcohol. Wat kun je verwachten: Bij het maken van parfum wordt de vloeistoflaag die de geurstoffen bevat gemengd met alcohol. De geurstoffen blijven langer op de huid achter dan de alcohol. Er zijn 40.000 bloemblaadjes nodig om 50 mL parfum te maken die 25 volumeprocent geurstof bevat. Geef de formule van alcohol. Wat moet je kennen: molecuulformule alcoholen ethanol Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring met andere alcoholen (zoals methanol, CH₃OH). Incorrecte indices in de formule. Vergeten dat 'alcohol' in dagelijks taalgebruik meestal ethanol betekent. Kernbegrippen: molecuulformule, alcoholen, ethanol Veelgemaakte fouten: - Verwarring met andere alcoholen (zoals methanol, CH₃OH). - Incorrecte indices in de formule. - Vergeten dat 'alcohol' in dagelijks taalgebruik meestal ethanol betekent. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/27 ## Vraag 28 – Vraag 28 (1 punt) 1p 28 De geurstoffen zijn te ruiken wanneer deze uit de parfum zijn verdampt. Welke fase hebben de geurstoffen in dat geval? A gas B vast c vloeibaar Wat kun je verwachten: 1p 28 De geurstoffen zijn te ruiken wanneer deze uit de parfum zijn verdampt. Welke fase hebben de geurstoffen in dat geval? A gas B vast c vloeibaar Wat moet je kennen: faseovergangen verdampen gasfase aggregatietoestanden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de fase van de bron (vloeibare parfum) en de fase waarin de stof wordt waargenomen (gas). Het niet correct interpreteren van de term 'verdampt'. Kernbegrippen: faseovergangen, verdampen, gasfase, aggregatietoestanden Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de fase van de bron (vloeibare parfum) en de fase waarin de stof wordt waargenomen (gas). - Het niet correct interpreteren van de term 'verdampt'. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/28 ## Vraag 29 – Vraag 29 (1 punt) 1p 29 Een andere parfum bevat maar 20 volumeprocent geurstoffen. Hoeveel mL van deze parfum kan worden gemaakt uit 40.000 bloemblaadjes? A minder dan 50 mL B meer dan 50 mL maar minder dan 100 mL C meer dan 100 mL Wat kun je verwachten: 1p 29 Een andere parfum bevat maar 20 volumeprocent geurstoffen. Hoeveel mL van deze parfum kan worden gemaakt uit 40.000 bloemblaadjes? A minder dan 50 mL B meer dan 50 mL maar minder dan 100 mL C meer dan 100 mL Wat moet je kennen: volumeprocent concentratie verhoudingsrekenen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerd interpreteren van de relatie tussen concentratie en totaal volume bij een vaste hoeveelheid opgeloste stof. Denken dat een lager percentage automatisch leidt tot een lager totaal volume. Niet realiseren dat de hoeveelheid geurstof uit 40.000 bloemblaadjes in beide situaties gelijk is. Kernbegrippen: volumeprocent, concentratie, verhoudingsrekenen Veelgemaakte fouten: - Verkeerd interpreteren van de relatie tussen concentratie en totaal volume bij een vaste hoeveelheid opgeloste stof. - Denken dat een lager percentage automatisch leidt tot een lager totaal volume. - Niet realiseren dat de hoeveelheid geurstof uit 40.000 bloemblaadjes in beide situaties gelijk is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/29 ## Vraag 30 – Vraag 30 (1 punt) 1p 30 Wat draagt bij aan het opblazen van de airbag (regels 4 en 5)? I de gasvorming II de warmte A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide Wat kun je verwachten: 1p 30 Wat draagt bij aan het opblazen van de airbag (regels 4 en 5)? I de gasvorming II de warmte A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide Wat moet je kennen: chemische reactie ontledingsreactie gasvorming exotherme reactie gaswetten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De rol van warmte bij gasexpansie onderschatten. Alleen de meest voor de hand liggende oorzaak (gasvorming) kiezen. Kernbegrippen: chemische reactie, ontledingsreactie, gasvorming, exotherme reactie, gaswetten Veelgemaakte fouten: - De rol van warmte bij gasexpansie onderschatten. - Alleen de meest voor de hand liggende oorzaak (gasvorming) kiezen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/30 ## Vraag 31 – Vraag 31 (1 punt) 1p 31 Natriumazide is een zout dat bestaat uit natriumionen en azide-ionen. Wat is de formule van het azide-ion? A N_3^- B N_3^2- C N_3^3- D N_3^+ E N_3^2+ F N_3^3+ Guanidinenitraat (CH6N4O3) kan worden gemaakt volgens: stof X + HNO3 → CH6N4O3 Wat kun je verwachten: 1p 31 Natriumazide is een zout dat bestaat uit natriumionen en azide-ionen. Wat is de formule van het azide-ion? A N_3^- B N_3^2- C N_3^3- D N_3^+ E N_3^2+ F N_3^3+ Guanidinenitraat (CH6N4O3) kan worden gemaakt volgens: stof X + HNO3 → CH6N4O3 Wat moet je kennen: zouten ionen ionlading formules van zouten elektrische neutraliteit Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Lading van natriumion (Na⁺) niet kennen Verwarring tussen subscript en lading Positieve lading toekennen aan een anion Kernbegrippen: zouten, ionen, ionlading, formules van zouten, elektrische neutraliteit Veelgemaakte fouten: - Lading van natriumion (Na⁺) niet kennen - Verwarring tussen subscript en lading - Positieve lading toekennen aan een anion Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/31 ## Vraag 32 – Vraag 32 (2 punten) Guanidinenitraat (CH₆N₄O₃) kan worden gemaakt volgens: stof X + HNO₃ → CH₆N₄O₃ Geef de formule van stof X. Wat kun je verwachten: Guanidinenitraat (CH₆N₄O₃) kan worden gemaakt volgens: stof X + HNO₃ → CH₆N₄O₃ Geef de formule van stof X. Wat moet je kennen: atoombalans reactievergelijking molecuulformule wet van behoud van massa Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Reken- of telfout bij het bepalen van het aantal atomen van elk soort. Vergeten dat atomen niet kunnen verdwijnen of verschijnen in een chemische reactie. Kernbegrippen: atoombalans, reactievergelijking, molecuulformule, wet van behoud van massa Veelgemaakte fouten: - Reken- of telfout bij het bepalen van het aantal atomen van elk soort. - Vergeten dat atomen niet kunnen verdwijnen of verschijnen in een chemische reactie. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/32 ## Vraag 33 – Vraag 33 (3 punten) De molecuulmassa van CH₆N₄O₃ is 122 u. → Bereken hoeveel liter N₂ maximaal kan ontstaan uit 83 gram CH₆N₄O₃. Neem aan dat 1,0 L N₂ een massa heeft van 1,4 gram. Wat kun je verwachten: De molecuulmassa van CH₆N₄O₃ is 122 u. → Bereken hoeveel liter N₂ maximaal kan ontstaan uit 83 gram CH₆N₄O₃. Neem aan dat 1,0 L N₂ een massa heeft van 1,4 gram. Wat moet je kennen: stoichiometrie rekenen met massa massaverhouding molecuulmassa dichtheid Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde massaverhouding opstellen, bijvoorbeeld door het aantal stikstofatomen (4) te vergeten. De massaverhouding omdraaien (122 / (4*14)). Reken- of intoetsfouten bij het vermenigvuldigen of delen. De laatste stap vergeten: het omrekenen van de massa stikstofgas naar volume. De massa stikstofgas vermenigvuldigen met 1,4 in plaats van erdoor te delen. Kernbegrippen: stoichiometrie, rekenen met massa, massaverhouding, molecuulmassa, dichtheid Veelgemaakte fouten: - Verkeerde massaverhouding opstellen, bijvoorbeeld door het aantal stikstofatomen (4) te vergeten. - De massaverhouding omdraaien (122 / (4*14)). - Reken- of intoetsfouten bij het vermenigvuldigen of delen. - De laatste stap vergeten: het omrekenen van de massa stikstofgas naar volume. - De massa stikstofgas vermenigvuldigen met 1,4 in plaats van erdoor te delen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/33 ## Vraag 34 – Vraag 34 (3 punten) 3p 34 Bij de ontleding van guanidinenitraat ontstaan behalve stikstofgas ook koolstof en waterdamp. → Geef de vergelijking van de ontleding van guanidinenitraat. Wat kun je verwachten: 3p 34 Bij de ontleding van guanidinenitraat ontstaan behalve stikstofgas ook koolstof en waterdamp. → Geef de vergelijking van de ontleding van guanidinenitraat. Wat moet je kennen: reactievergelijking ontledingsreactie atoombalans molecuulformules Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de reactievergelijking kloppend te maken (coëfficiënten). Onjuiste molecuulformules voor de reactieproducten gebruiken, zoals N in plaats van N₂. Een van de reactieproducten (koolstof of water) vergeten in de vergelijking. Telfouten maken bij het controleren van de atoombalans door de complexe formule van de beginstof. Kernbegrippen: reactievergelijking, ontledingsreactie, atoombalans, molecuulformules Veelgemaakte fouten: - Vergeten de reactievergelijking kloppend te maken (coëfficiënten). - Onjuiste molecuulformules voor de reactieproducten gebruiken, zoals N in plaats van N₂. - Een van de reactieproducten (koolstof of water) vergeten in de vergelijking. - Telfouten maken bij het controleren van de atoombalans door de complexe formule van de beginstof. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/34 ## Vraag 35 – Vraag 35 (1 punt) 1p 35 Hoeveel chlooratomen bevat een molecuul tetra? A 1 B 2 C 3 D 4 De productie van tetra kan vereenvoudigd worden beschreven in drie stappen: - stap 1: Uit methaan en chloor ontstaat een mengsel van verschillende stoffen (mengsel A). Wat kun je verwachten: 1p 35 Hoeveel chlooratomen bevat een molecuul tetra? A 1 B 2 C 3 D 4 De productie van tetra kan vereenvoudigd worden beschreven in drie stappen: - stap 1: Uit methaan en chloor ontstaat een mengsel van verschillende stoffen (mengsel A). Wat moet je kennen: chemische nomenclatuur Griekse telwoorden triviale naam Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het niet kennen van de betekenis van Griekse telwoorden (mono-, di-, tri-, tetra-) die in de scheikunde worden gebruikt. Kernbegrippen: chemische nomenclatuur, Griekse telwoorden, triviale naam Veelgemaakte fouten: - Het niet kennen van de betekenis van Griekse telwoorden (mono-, di-, tri-, tetra-) die in de scheikunde worden gebruikt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/35 ## Vraag 36 – Vraag 36 (1 punt) 1 p 36 Geef de formule van methaan. Wat kun je verwachten: 1 p 36 Geef de formule van methaan. Wat moet je kennen: molecuulformules koolwaterstoffen alkanen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring met andere alkanen (ethaan, propaan). Incorrecte notatie van de formule (bijvoorbeeld CH4 i.p.v. CH₄). Kernbegrippen: molecuulformules, koolwaterstoffen, alkanen Veelgemaakte fouten: - Verwarring met andere alkanen (ethaan, propaan). - Incorrecte notatie van de formule (bijvoorbeeld CH4 i.p.v. CH₄). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/36 ## Vraag 37 – Vraag 37 (1 punt) 1p 37 Geef het verband tussen het kookpunt en de molecuulmassa door de volgende zin juist aan te vullen. Maak gebruik van de informatie in de tabel. Hoe ...(1)... de molecuulmassa, hoe ...(2)... het kookpunt. Kies 'groter' of 'kleiner' (1) en 'hoger' of 'lager' (2). Noteer je antwoord als volgt: 1: .... 2: .... Wat kun je verwachten: 1p 37 Geef het verband tussen het kookpunt en de molecuulmassa door de volgende zin juist aan te vullen. Maak gebruik van de informatie in de tabel. Hoe ...(1)... de molecuulmassa, hoe ...(2)... het kookpunt. Kies 'groter' of 'kleiner' (1) en 'hoger' of 'lager' (2). Noteer je antwoord als volgt: 1: .... 2: .... Wat moet je kennen: molecuulmassa kookpunt vanderwaalsbinding verband aflezen uit tabel Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verband verkeerd om interpreteren (bijv. groter/lager) De gevraagde notatie niet correct overnemen. Kernbegrippen: molecuulmassa, kookpunt, vanderwaalsbinding, verband aflezen uit tabel Veelgemaakte fouten: - Verband verkeerd om interpreteren (bijv. groter/lager) - De gevraagde notatie niet correct overnemen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/37 ## Vraag 38 – Vraag 38 (1 punt) 1p 38 Geef de naam van stof X die wordt toegevoegd in stap 2 (blok II). Wat kun je verwachten: 1p 38 Geef de naam van stof X die wordt toegevoegd in stap 2 (blok II). Wat moet je kennen: extractie oplosmiddel zoutzuur Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De formule H₂O geven in plaats van de naam 'water', wat expliciet fout wordt gerekend volgens het correctievoorschrift. Niet weten dat zoutzuur een oplossing van waterstofchloride in water is. Kernbegrippen: extractie, oplosmiddel, zoutzuur Veelgemaakte fouten: - De formule H₂O geven in plaats van de naam 'water', wat expliciet fout wordt gerekend volgens het correctievoorschrift. - Niet weten dat zoutzuur een oplossing van waterstofchloride in water is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/38 ## Vraag 39 – Vraag 39 (1 punt) Na stap 2 blijven er stoffen over. Welke van onderstaande stoffen is bij kamertemperatuur gasvormig? A CH₃Cl B CH₂Cl₂ C CHCl₃ D CCl₄ Wat kun je verwachten: Na stap 2 blijven er stoffen over. Welke van onderstaande stoffen is bij kamertemperatuur gasvormig? A CH₃Cl B CH₂Cl₂ C CHCl₃ D CCl₄ Wat moet je kennen: kookpunt fase kamertemperatuur Kelvin Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten dat een stof gasvormig is als de temperatuur BOVEN het kookpunt ligt. Niet weten wat kamertemperatuur is in Kelvin (ongeveer 298 K). Temperatuurschalen verwarren (Celsius vs Kelvin). Kernbegrippen: kookpunt, fase, kamertemperatuur, Kelvin Veelgemaakte fouten: - Vergeten dat een stof gasvormig is als de temperatuur BOVEN het kookpunt ligt. - Niet weten wat kamertemperatuur is in Kelvin (ongeveer 298 K). - Temperatuurschalen verwarren (Celsius vs Kelvin). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/39 ## Vraag 40 – Vraag 40 (1 punt) 1p 40 Door welk verschil in stofeigenschap is tetra het residu bij stap 3? door het verschil in A deeltjesgrootte B dichtheid c kookpunt D oplosbaarheid E smeltpunt Wat kun je verwachten: 1p 40 Door welk verschil in stofeigenschap is tetra het residu bij stap 3? door het verschil in A deeltjesgrootte B dichtheid c kookpunt D oplosbaarheid E smeltpunt Wat moet je kennen: scheidingsmethoden destillatie kookpunt residu Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van destillatie met andere scheidingsmethoden zoals filtratie (deeltjesgrootte), extractie (oplosbaarheid) of bezinken (dichtheid). Niet weten wat 'residu' betekent in de context van destillatie. Kernbegrippen: scheidingsmethoden, destillatie, kookpunt, residu Veelgemaakte fouten: - Verwarren van destillatie met andere scheidingsmethoden zoals filtratie (deeltjesgrootte), extractie (oplosbaarheid) of bezinken (dichtheid). - Niet weten wat 'residu' betekent in de context van destillatie. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/40 ## Vraag 41 – Vraag 41 (1 punt) Om sneller rodekoolsap met dezelfde concentratie kleurstof te krijgen, moet Charlotte de bereidingswijze aanpassen. Welke van de volgende aanpassingen is in dat geval de beste? A de rodekool minder klein snijden en meer water gebruiken B de rodekool minder klein snijden en minder water gebruiken C de rodekool nog kleiner snijden en meer water gebruiken D de rodekool nog kleiner snijden en minder water gebruiken Wat kun je verwachten: Om sneller rodekoolsap met dezelfde concentratie kleurstof te krijgen, moet Charlotte de bereidingswijze aanpassen. Welke van de volgende aanpassingen is in dat geval de beste? A de rodekool minder klein snijden en meer water gebruiken B de rodekool minder klein snijden en minder water gebruiken C de rodekool nog kleiner snijden en meer water gebruiken D de rodekool nog kleiner snijden en minder water gebruiken Wat moet je kennen: extractie reactiesnelheid verdelingsgraad concentratie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van de invloed van de verdelingsgraad (grootte van de stukjes) op de snelheid van het proces. Het verkeerd interpreteren van de invloed van de hoeveelheid oplosmiddel (water) op de snelheid waarmee een bepaalde concentratie wordt bereikt. Kernbegrippen: extractie, reactiesnelheid, verdelingsgraad, concentratie Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van de invloed van de verdelingsgraad (grootte van de stukjes) op de snelheid van het proces. - Het verkeerd interpreteren van de invloed van de hoeveelheid oplosmiddel (water) op de snelheid waarmee een bepaalde concentratie wordt bereikt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/41 ## Vraag 42 – Vraag 42 (1 punt) 1p 42 Welke scheidingsmethoden gebruikt Charlotte (regels 9 tot en met 12)? A eerst adsorberen en daarna extraheren B eerst adsorberen en daarna filtreren c eerst extraheren en daarna adsorberen D eerst extraheren en daarna filtreren E eerst filtreren en daarna adsorberen F eerst filtreren en daarna extraheren Om de reeks oplossingen te maken krijgt Charlotte van haar docent een oplossing van salpeterzuur en een oplossing van natriumhydroxide. De zure oplossing, die 6,30 mg salpeterzuur per mL bevat, heeft pH = 1. Charlotte neemt steeds een beetje van de oplossing en voegt voldoende water toe. Zo maakt ze vijf oplossingen van pH = 2 tot en met pH = 6. Met de oplossing van natriumhydroxide maakt ze zeven oplossingen: van pH = 8 tot en met pH = 14. Ook zet ze een vloeistof met pH = 7 klaar. Wat kun je verwachten: 1p 42 Welke scheidingsmethoden gebruikt Charlotte (regels 9 tot en met 12)? A eerst adsorberen en daarna extraheren B eerst adsorberen en daarna filtreren c eerst extraheren en daarna adsorberen D eerst extraheren en daarna filtreren E eerst filtreren en daarna adsorberen F eerst filtreren en daarna extraheren Om de reeks oplossingen te maken krijgt Charlotte van haar docent een oplossing van salpeterzuur en een oplossing van natriumhydroxide. De zure oplossing, die 6,30 mg salpeterzuur per mL bevat, heeft pH = 1. Charlotte neemt steeds een beetje van de oplossing en voegt voldoende water toe. Zo maakt ze vijf oplossingen van pH = 2 tot en met pH = 6. Met de oplossing van natriumhydroxide maakt ze zeven oplossingen: van pH = 8 tot en met pH = 14. Ook zet ze een vloeistof met pH = 7 klaar. Wat moet je kennen: scheidingsmethoden extraheren filtreren Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de verschillende scheidingsmethoden (extraheren, filtreren, adsorberen). Onjuiste volgorde van de scheidingsmethoden. Kernbegrippen: scheidingsmethoden, extraheren, filtreren Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de verschillende scheidingsmethoden (extraheren, filtreren, adsorberen). - Onjuiste volgorde van de scheidingsmethoden. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/42 ## Vraag 43 – Vraag 43 (1 punt) 1p 43 Geef de naam van het negatieve ion in een oplossing van salpeterzuur. Wat kun je verwachten: 1p 43 Geef de naam van het negatieve ion in een oplossing van salpeterzuur. Wat moet je kennen: zuren ionen anionen naamgeving zouten en zuren Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Formule geven (NO₃⁻) in plaats van de gevraagde naam. Verwarring tussen het positieve ion (H⁺) en het negatieve ion. De naam van het zuur (salpeterzuur) verwarren met de naam van het ion. Kernbegrippen: zuren, ionen, anionen, naamgeving zouten en zuren Veelgemaakte fouten: - Formule geven (NO₃⁻) in plaats van de gevraagde naam. - Verwarring tussen het positieve ion (H⁺) en het negatieve ion. - De naam van het zuur (salpeterzuur) verwarren met de naam van het ion. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/43 ## Vraag 44 – Vraag 44 (1 punt) 1 p 44 Door 1 mL van de oplossing met pH = 1 te mengen met 9 mL water, kreeg Charlotte een oplossing met pH = 2. → Bereken hoeveel mg salpeterzuur is opgelost in 1 mL oplossing met pH = 2. Wat kun je verwachten: 1 p 44 Door 1 mL van de oplossing met pH = 1 te mengen met 9 mL water, kreeg Charlotte een oplossing met pH = 2. → Bereken hoeveel mg salpeterzuur is opgelost in 1 mL oplossing met pH = 2. Wat moet je kennen: verdunnen concentratie rekenen met verhoudingen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De totale volume verkeerd berekenen (bijv. 9 mL i.p.v. 1+9=10 mL). De pH-waarden gebruiken in de berekening, terwijl het een eenvoudige massaberekening is. De beginconcentratie verkeerd interpreteren. Kernbegrippen: verdunnen, concentratie, rekenen met verhoudingen Veelgemaakte fouten: - De totale volume verkeerd berekenen (bijv. 9 mL i.p.v. 1+9=10 mL). - De pH-waarden gebruiken in de berekening, terwijl het een eenvoudige massaberekening is. - De beginconcentratie verkeerd interpreteren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/44 ## Vraag 45 – Vraag 45 (1 punt) Charlotte maakt de basische oplossingen door te verdunnen met water. Moet ze beginnen met de oplossing met pH = 8 of met de oplossing met pH = 14? A met de oplossing met pH = 8 B met de oplossing met pH = 14 C het maakt niet uit met welke oplossing Charlotte begint Wat kun je verwachten: Charlotte maakt de basische oplossingen door te verdunnen met water. Moet ze beginnen met de oplossing met pH = 8 of met de oplossing met pH = 14? A met de oplossing met pH = 8 B met de oplossing met pH = 14 C het maakt niet uit met welke oplossing Charlotte begint Wat moet je kennen: pH-schaal basische oplossingen verdunnen concentratie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring over het effect van verdunnen op de pH van een basische oplossing. Verdunning met neutraal water (pH=7) brengt de pH van een base altijd omlaag, richting 7. Denken dat je van een lage pH naar een hoge pH kunt gaan door water toe te voegen aan een base, wat onmogelijk is. Kernbegrippen: pH-schaal, basische oplossingen, verdunnen, concentratie Veelgemaakte fouten: - Verwarring over het effect van verdunnen op de pH van een basische oplossing. Verdunning met neutraal water (pH=7) brengt de pH van een base altijd omlaag, richting 7. - Denken dat je van een lage pH naar een hoge pH kunt gaan door water toe te voegen aan een base, wat onmogelijk is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/45 ## Vraag 46 – Vraag 46 (1 punt) Charlotte voegt een klein beetje rodekoolsap toe aan elke oplossing. Hierdoor verandert steeds de kleur. Ze neemt aan dat het sap geen invloed heeft op de pH. Met kleurpotlood geeft ze de gevonden kleuren in de kleurencirkel (zie afbeelding hiernaast) aan. Charlotte gebruikt vervolgens haar kleurencirkel voor een onderzoekje. Ze voegt een beetje rodekoolsap toe aan een oplossing van keukenzout, aan een oplossing van soda (Na₂CO₃) en aan azijn. Ze vergelijkt daarna de kleur die elke vloeistof heeft gekregen met de kleuren op haar kleurencirkel en leest de bijbehorende pH-waarden af: pH = 3, pH = 7 en pH = 11. Welke kleur krijgt rodekoolsap volgens Binas bij pH = 14? Wat kun je verwachten: Charlotte voegt een klein beetje rodekoolsap toe aan elke oplossing. Hierdoor verandert steeds de kleur. Ze neemt aan dat het sap geen invloed heeft op de pH. Met kleurpotlood geeft ze de gevonden kleuren in de kleurencirkel (zie afbeelding hiernaast) aan. Charlotte gebruikt vervolgens haar kleurencirkel voor een onderzoekje. Ze voegt een beetje rodekoolsap toe aan een oplossing van keukenzout, aan een oplossing van soda (Na₂CO₃) en aan azijn. Ze vergelijkt daarna de kleur die elke vloeistof heeft gekregen met de kleuren op haar kleurencirkel en leest de bijbehorende pH-waarden af: pH = 3, pH = 7 en pH = 11. Welke kleur krijgt rodekoolsap volgens Binas bij pH = 14? Wat moet je kennen: pH-indicator zuur-base kleuromslag Binas Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De kleur aflezen uit de door Charlotte gemaakte kleurencirkel in de afbeelding in plaats van uit Binas. Kernbegrippen: pH-indicator, zuur-base, kleuromslag, Binas Veelgemaakte fouten: - De kleur aflezen uit de door Charlotte gemaakte kleurencirkel in de afbeelding in plaats van uit Binas. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/46 ## Vraag 47 – Vraag 47 (3 punten) Geef de vergelijking van het oplossen van soda in water. Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Wat kun je verwachten: Geef de vergelijking van het oplossen van soda in water. Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Wat moet je kennen: reactievergelijking oplosvergelijking zouten ionen toestandsaanduidingen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Toestandsaanduidingen vergeten Foutieve formule voor soda (natriumcarbonaat) Foutieve ionladingen (Na⁺, CO₃²⁻) Vergelijking niet kloppend maken (coëfficiënt 2 voor Na⁺ vergeten) Kernbegrippen: reactievergelijking, oplosvergelijking, zouten, ionen, toestandsaanduidingen Veelgemaakte fouten: - Toestandsaanduidingen vergeten - Foutieve formule voor soda (natriumcarbonaat) - Foutieve ionladingen (Na⁺, CO₃²⁻) - Vergelijking niet kloppend maken (coëfficiënt 2 voor Na⁺ vergeten) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/47 ## Vraag 48 – Vraag 48 (1 punt) 1 p 48 1p 49 Charlotte voegt een klein beetje rodekoolsap toe aan elke oplossing. Hierdoor verandert steeds de kleur. Ze neemt aan dat het sap geen invloed heeft op de pH. Met kleurpotlood geeft ze de gevonden kleuren in de kleurencirkel (zie afbeelding hiernaast) aan. Charlotte gebruikt vervolgens haar kleurencirkel voor een onderzoekje. Ze voegt een beetje rodekoolsap toe aan een oplossing van keukenzout, aan een oplossing van soda (Na_2CO_3) en aan azijn. Ze vergelijkt daarna de kleur die elke vloeistof heeft gekregen met de kleuren op haar kleurencirkel en leest de bijbehorende pH-waarden af: pH = 3, pH = 7 en pH = 11. Welke kleur krijgt rodekoolsap volgens Binas bij pH = 14? Geef de vergelijking van het oplossen van soda in water. Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Welke van onderstaande eigenschappen heeft soda? Soda kan A H^+ afstaan. B H^+ opnemen. c OH^- afstaan. D OH^- opnemen. Charlotte heeft verschillende pH-waarden afgelezen. Welke van de drie onderzochte vloeistoffen heeft pH = 7? A de oplossing van keukenzout B de oplossing van soda c de azijn Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. einde Wat kun je verwachten: 1 p 48 1p 49 Charlotte voegt een klein beetje rodekoolsap toe aan elke oplossing. Hierdoor verandert steeds de kleur. Ze neemt aan dat het sap geen invloed heeft op de pH. Met kleurpotlood geeft ze de gevonden kleuren in de kleurencirkel (zie afbeelding hiernaast) aan. Charlotte gebruikt vervolgens haar kleurencirkel voor een onderzoekje. Ze voegt een beetje rodekoolsap toe aan een oplossing van keukenzout, aan een oplossing van soda (Na_2CO_3) en aan azijn. Ze vergelijkt daarna de kleur die elke vloeistof heeft gekregen met de kleuren op haar kleurencirkel en leest de bijbehorende pH-waarden af: pH = 3, pH = 7 en pH = 11. Welke kleur krijgt rodekoolsap volgens Binas bij pH = 14? Geef de vergelijking van het oplossen van soda in water. Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Welke van onderstaande eigenschappen heeft soda? Soda kan A H^+ afstaan. B H^+ opnemen. c OH^- afstaan. D OH^- opne… Wat moet je kennen: zuren en basen pH protonacceptor Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen een stof die OH⁻-ionen bevat (zoals NaOH) en een stof die OH⁻-ionen vormt door reactie met water (zoals soda). Verwarring tussen de definitie van een zuur (H⁺-donor) en een base (H⁺-acceptor). Het niet correct interpreteren van de pH-waarde; een pH van 11 betekent een basische oplossing. Kernbegrippen: zuren en basen, pH, protonacceptor Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen een stof die OH⁻-ionen bevat (zoals NaOH) en een stof die OH⁻-ionen vormt door reactie met water (zoals soda). - Verwarring tussen de definitie van een zuur (H⁺-donor) en een base (H⁺-acceptor). - Het niet correct interpreteren van de pH-waarde; een pH van 11 betekent een basische oplossing. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/48 ## Vraag 49 – Vraag 49 (1 punt) 1p 49 Charlotte voegt een klein beetje rodekoolsap toe aan elke oplossing. Hierdoor verandert steeds de kleur. Ze neemt aan dat het sap geen invloed heeft op de pH. Met kleurpotlood geeft ze de gevonden kleuren in de kleurencirkel (zie afbeelding hiernaast) aan. Charlotte gebruikt vervolgens haar kleurencirkel voor een onderzoekje. Ze voegt een beetje rodekoolsap toe aan een oplossing van keukenzout, aan een oplossing van soda (Na_2CO_3) en aan azijn. Ze vergelijkt daarna de kleur die elke vloeistof heeft gekregen met de kleuren op haar kleurencirkel en leest de bijbehorende pH-waarden af: pH = 3, pH = 7 en pH = 11. Welke kleur krijgt rodekoolsap volgens Binas bij pH = 14? Geef de vergelijking van het oplossen van soda in water. Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Welke van onderstaande eigenschappen heeft soda? Soda kan A H^+ afstaan. B H^+ opnemen. c OH^- afstaan. D OH^- opnemen. Charlotte heeft verschillende pH-waarden afgelezen. Welke van de drie onderzochte vloeistoffen heeft pH = 7? A de oplossing van keukenzout B de oplossing van soda c de azijn Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. einde Wat kun je verwachten: 1p 49 Charlotte voegt een klein beetje rodekoolsap toe aan elke oplossing. Hierdoor verandert steeds de kleur. Ze neemt aan dat het sap geen invloed heeft op de pH. Met kleurpotlood geeft ze de gevonden kleuren in de kleurencirkel (zie afbeelding hiernaast) aan. Charlotte gebruikt vervolgens haar kleurencirkel voor een onderzoekje. Ze voegt een beetje rodekoolsap toe aan een oplossing van keukenzout, aan een oplossing van soda (Na_2CO_3) en aan azijn. Ze vergelijkt daarna de kleur die elke vloeistof heeft gekregen met de kleuren op haar kleurencirkel en leest de bijbehorende pH-waarden af: pH = 3, pH = 7 en pH = 11. Welke kleur krijgt rodekoolsap volgens Binas bij pH = 14? Geef de vergelijking van het oplossen van soda in water. Vermeld ook de toestandsaanduidingen. Welke van onderstaande eigenschappen heeft soda? Soda kan A H^+ afstaan. B H^+ opnemen. c OH^- afstaan. D OH^- opnemen. Ch… Wat moet je kennen: pH-schaal zuren basen neutrale stoffen eigenschappen van zouten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Niet weten dat een oplossing van keukenzout (NaCl) neutraal is. Niet weten dat een oplossing van soda (natriumcarbonaat) basisch is. Niet weten dat azijn (azijnzuur) zuur is. Verwarren van de termen zuur, basisch en neutraal met de bijbehorende pH-waarden. Kernbegrippen: pH-schaal, zuren, basen, neutrale stoffen, eigenschappen van zouten Veelgemaakte fouten: - Niet weten dat een oplossing van keukenzout (NaCl) neutraal is. - Niet weten dat een oplossing van soda (natriumcarbonaat) basisch is. - Niet weten dat azijn (azijnzuur) zuur is. - Verwarren van de termen zuur, basisch en neutraal met de bijbehorende pH-waarden. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2024/tijdvak-1/vraag/49 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-GL en TL 2024 tijdvak 1 maandag 27 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. GT-0174-a-24-1-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redeneren worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redeneren kunnen punten opleveren. Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. Neanderthalers 1 In voormalige kampen van Neanderthalers zijn zwarte brokjies gevonden. Wetenschappers denken dat deze brokjies werden gebruikt als een hulpmiddel bij het maken van vuur. De brokjies blijken voornamelijk te bestaan uit MnO . Uit experimenten blijkt dat houtschaafsel eerder en sneller brandt wanneer MnO eràan is toegevoegd. Dit zou komen doordat bij verhitting MnO wordt omgezet tot Mn O en zUUrstof. 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1p 1 Tot welke soort stoffen behoort MnO₂? A tot de halogenen B tot de legeringen C tot de metalen D tot de ontleedbare stoffen 2p 2 Geef de rationele naam van MnO₂. Maak hierbij gebruik van een Romeins cijfer. 1p 3 Geef een argument waarom MnO, geen katalysator genoemd mag worden bij deze experimenten (regels 6 tot en met 10). 2p 4 Geef de vergelijking van de omzetting van MnO, (regels 9 en 10). GT-0174-a-24-1-0 2/15 leest verder ### Pagina 3 1p 5 In Mn$_{3}$O$_{4}$ komen twee soorten mangaanionen voor: Mn$^{2+}$ en Mn$^{3+}$. Wat is de verhouding Mn$^{2+}$ : Mn$^{3+}$ in Mn$_{3}$O$_{4}$? A 1 : 2 B 2 : 1 C 2 : 3 D 3 : 2 E 3 : 4 F 4 : 3 2p 6 In een laboratorium kan zuurstofgas dat bij een reactie ontstaat, met een proefje worden aangetoond. $ ightarrow$ Beschrijf de uitvoering van dit proefje en geef de daarbij behorende waarneming(en). Noteer je antwoord als volgt: handeling(en): ... waarneming(en): ... 1p 7 Geef aan waarom de gevormde zuurstof invloed heeft op het verloop van de verbranding. GT-0174-a-24-1-o 3 / 15 lees verder ### Pagina 4 ```json { "page_type": "opgaven", "exam_info": { "subject": null, "year": null, "tijdvak": null }, "figures": [ "Schermafbeelding van een mobiele telefoon met een chatgesprek" ], "keywords": "scheikunde, witte stof, natriumcarbonaat, natriumfosfaat, koper(II)nitraat, zwavelzuur, neerslag, reacties, ionen, formules" } ``` ### Pagina 5 Salty en Salin overdenken hun proeven. Salty zegt dat proef 1 eigenlijk ongeschikt is om te bepalen welke stof de witte stof is. Salin merkt vervolgens op dat proef 2 voldoende was geweest om de conclusie te trekken. 2p 12 Salty legt uit waarom proef 1 ongeschikt is om te bepalen welke stof de witte stof is. Ze maakt daarbij onderstaande tabel. Deze tabel is nog onvolledig, twee gegevens ontbreken. Cu²+ Na⁺ NO, g CO,² g X g PO,³- S Y → Geef de ontbrekende gegevens en leg aan de hand daarvan uit waarom proef 1 ongeschikt is. Noteer je antwoord als volgt: X:... Y:... Uitleg: ... 1p 13 Proef 2 is voldoende om te weten welke stof de witte stof is. Als de witte stof natriumcarbonaat was, zou het zuur ermee reageren. Salty en Salin zouden dan een reactieverschijnsel waarnemen. Welke waarneming zouden Salty en Salin doen? A Er ontstaat een vaste stof. B Het mengsel gaat bruisen. C De kleur verandert. D Er ontstaat rook. E Het mengsel wordt helder. GT-0174-a-24-1-0 5/15 lees verder ### Pagina 6 Methylcyclohexaan Een alternatief voor fossiele brandstoffen is waterstof. Dit gas kan uit water worden verkregen door middel van elektrolyse. Gassen kunnen minder gemakkelijk opgeslagen en vervoerd worden dan vloeistoffen. Maar het vloeibaar maken van waterstof kost veel energie. Daarom is bedacht om waterstof te laten reageren met de vloeistof tolueen (C7H8). Hierbij ontstaat methylcyclohaxa an (C7H14), dat ook vloeibaar is. De reactievergelijking voor de vorming van methylcyclohexaan is hieronder onvolledig weergegeven. De formule van waterstof en de bijbehorende coëfficiënt ontbreken. C7H8 + ... C7H14 (reactie 1) Uit methylcyclohexaan worden waterstof en tolueen vervolgens weer volledig vrijgemaakt. De waterstof wordt daarna gebruikt als brandstof. Het tolueen kan worden hergebruikt. Deze cyclus van chemische processen, opslag en vervoer is hieronder vereenvoudigd weergegeven. [FIGUUR: Schematische weergave van een proces met opslag, schepen en reactoren] zuurstof water waterstof I II opsla g opsla g waterstof III 1p 14 Geef de naam van een fossiele brandstof. 1p 15 Aan welke van de volgende milieueffecten dragen de verbrandingsproducten van fossiele brandstoffen bij? I aan het versterkt broeikaseffect II aan de aantasting van de ozonlaag A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beiden 1p 16 Welke van de stoffen methylcyclohexaan en tolueen is een koolwaterstof? A alleen methylcyclohexaan B alleen tolueen C beide: methylcyclohexaan en tolueen D geen van beiden GT-0174-a-24-1-o 6/15 lees verder ### Pagina 7 1p 17 Met hoeveel moleculen waterstof kan een molecuul tolueen maximaal reageren? Maak gebruik van de vergelijking van reactie 1. A 1 B 2 C 3 D 4 E 5 F 6 1p 18 In welk van de blokken I, II en III vindt een ontleding plaats? A alleen in I B alleen in II C alleen in III D in I en II E in I en III F in II en III 1p 19 Bij welke van de pijlen a, b, c en d hoort het bijschrift methylcyclohexaan? A bij a en b B bij a en c C bij a en d D bij b en c E bij b en d F bij c en d In ruimte III wordt tolueen (C₇H₈) weer vrijgemaakt en hergebruikt om waterstof te binden. Per molecuul methylcyclohexaan komt 1 molecuul tolueen vrij. De molecuulmassa van methylcyclohexaan (98 u) is bijna net zo groot als die van tolueen. De vervoerde massa wordt dus maar voor een klein percentage bepaald door het gewenste waterstofgas. 2p 20 Laat met een berekening zien dat 4,7 ton tolueen vrijkomt uit 5,0 ton methylcyclohexaan. 2p 21 Bereken hoeveel massaprocent van het vervoerde methylcyclohexaan wordt vrijgemaakt als waterstofgas. Neem aan dat 4,7 ton tolueen vrijkomt uit 5,0 ton methylcyclohexaan. GT-0174-a-24-1-0 7/15 lees verder ### Pagina 8 Parfum Parfum is een heldere vloeistof die geurstoffen en alcohol bevat. De geurstoffen kunnen worden verkregen uit bloemblaadjes door er stoom door te leiden. Hieronder is een vereenvoudigde opstelling voor dit proces afgebeeld. De stoom trekt de geurstoffen uit de bloemblaadjes in de kolf. De stoom met geurstoffen wordt vervolgens door een koeler geleid. In de koeler vindt een faseovergang plaats. De opgevangen vloeistof vormt in het opvangvat twee lagen. De onderste laag bestaat voornamelijk uit water. De bovenste laag bevat de geurstoffen. [FIGUUR: Schematische weergave van een destillatieopstelling voor de extractie van parfum.] stooms water kolf koeler water opvangvat 1p 22 Welk soort mengsel is parfum? 1p 23 Welk soort proces vindt plaats in de kolf? A een neerslagreactie B een neutralisatie C een thermolyse D een scheiding E een verbranding 1p 24 Het koelwater passeert de stoom met geurstoffen. Als gevolg van het temperatuurverschil wordt warmte overgedragen, waardoor de gewenste koeling plaatsvindt. Het koelwater stroomt van beneden naar boven. Door welke van de volgende redenen gaat het koelen dan beter? I Dan vult de koeler zich helemaal met water en blijft niet gedeeltelijk ge- gevuld met lucht. II Als het koelwater bovenin wordt ingeleid, wordt de stoom onder in de kolf mogelijk niet meer voldoende gekoeld. A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide GT-0174-a-24-1-o 8 / 15 lees verder ### Pagina 9 1p 25 Welk van onderstaande begrippen past bij de vloeistoffen in het opvangvat? A bezinksel B destillaat C filtraat D neerslag E residu 1p 26 Na enige tijd vormen de vloeistoffen in het opvangvat twee lagen. Dit is het gevolg van een verschil in twee stofeigenschappen. Welke twee stofeigenschappen zijn dat? A dichtheid en kookpunt B dichtheid en oplosbaarheid C dichtheid en smeltpunt D kookpunt en oplosbaarheid E kookpunt en smeltpunt F oplosbaarheid en smeltpunt Bij het maken van parfum wordt de vloeistoflaag die de geurstoffen bevat gemengd met alcohol. De geurstoffen blijven langer op de huid achter dan de alcohol. Er zijn 40.000 bloemblaadjes nodig om 50 mL parfum te maken die 25 volume pro cent geurstof bevat. 1p 27 Geef de formule van alcohol. 1p 28 De geurstoffen zijn te ruiken wanneer deze uit de parfum zijn verdampt. Welke fase hebben de geurstoffen in dat geval? A gas B vast C vloeibaar 1p 29 Een andere parfum bevat maar 20 volume pro cent geurstoffen. Hoeveel mL van deze parfum kan worden gemaakt uit 40.000 bloemblaadjes? A minder dan 50 mL B meer dan 50 mL maar minder dan 100 mL C meer dan 100 mL GT-0174-a-24-1-0 9/15 lees verder ### Pagina 10 Airbag 1 Een airbag beschermt een inzittende van een auto bij 2 een botsing. Bij een botsing treedt een mechanisme in 3 werking waardoor een ontleding van een vaste stof 4 plaatsvindt en de airbag zich opblaast. Bij de ontleding 5 vindt gasvorming plaats en komt warmte vrij. In airbags 6 wordt bijvoorbeeld natriumazide (NaN3) of 7 guanidinenitraat (CH6N403) gebruikt. Beide stoffen 8 vormen bij ontleding onder meer stikstofgas (N2). 1p 30 Wat draagt bij aan het opblazen van de airbag (regels 4 en 5)? I de gasvorming II de warmte A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide 1p 31 Natriumazide is een zout dat bestaat uit natriumionen en azide-ionen. Wat is de formule van het azide-ion? A N3 B N2- C N3+ D N2+ E N32+ F N33+ Guanidinenitraat (CH6N403) kan worden gemaakt volgens: stof X + HNO3 → CH6N403 2p 32 Geef de formule van stof X. 3p 33 De molecuulmassa van CH6N403 is 122 u. → Bereken hoeveel liter N2 maximaal kan ontstaan uit 83 gram CH6N403. Neem aan dat 1,0 L N2 een massa heeft van 1,4 gram. 3p 34 Bij de ontleding van guanidinenitraat ontstaan behalve stikstofgas ook koolstof en waterdamp. → Geef de vergelijking van de ontleding van guanidinenitraat. GT-0174-a-24-1-0 10/15 lees verder ►►► ### Pagina 11 Ga verder op de volgende pagina. GT-0174-a-24-1-o 11 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 12 Tetra Tetra is de triviale naam voor een bepaalde chloorverbinding. De naam verwijst naar het Griekse telwoord voor het aantal chlooratomen in een molecuul van deze stof. Tetra kan worden gebruikt om vlekken te verwijderen die slecht oplosbaar zijn in water. 1p 35 Hoeveel chlooratomen bevat een molecuul tetra? A 1 B 2 C 3 D 4 De productie van tetra kan vereenvoudigd worden beschreven in drie stappen: - stap 1: Uit methaan en chloor ontstaat een mengsel van verschillende stoffen (mengsel A). Een daarvan is waterstofchloride. - stap 2: Waterstofchloride wordt verwijderd met behulp van extractie. Hierbij ontstaat zoutzuur. De overige stoffen lossen niet op in zoutzuur. Van deze stoffen zijn enkele gegevens vermeld in onderstaande tabel. molecuulformule molecuulmassa (u) kookpunt (K) CH,Cl 50,5 249 CH,Cl 85,0 313 CHCI, 119,5 334 CCI 154,0 350 - stap 3: Ten slotte wordt tetra van de overige stoffen gescheiden met behulp van destillatie. Tetra is hierbij het residu. In onderstaand blokschema zijn de drie stappen vereenvoudigd weergegeven. chloor stof X methaan mengsel A mengsel B tetra I II III zoutzuur overige stoffen GT-0174-a-24-1-o 12 / 15 lees verder ### Pagina 13 1p 36 Geef de formule van methaan. 1p 37 Geef het verband tussen het kookpunt en de molecuulmassa door de volgende zin juist aan te vullen. Maak gebruik van de informatie in de tabel. Hoe ...(1)... de molecuulmassa, hoe ...(2)... het kookpunt. Kies 'groter' of 'kleiner' (1) en 'hoger' of 'lager' (2). Noteer je antwoord als volgt: 1: .... 2: .... 1p 38 Geef de naam van stof X die wordt toegevoegd in stap 2 (blok II). 1p 39 Na stap 2 blijven er stoffen over. Welke van onderstaande stoffen is bij kamertemperatuur gasvormig? A CH3CI B CH2Cl2 C CHCl3 D CCl4 1p 40 Door welk verschil instoffeigenschap is tetra het residu bij stap 3? door het verschil in A deeltjesgrootte B dichtheid C kookpunt D oplosbaarheid E smeltpunt GT-0174-a-24-1-0 13/15 lees verder ►►► ### Pagina 14 pH-kleurencirkel 1 Universeel-indicator-papier wordt geleverd met een kleurencirkel. Bij elke kleur hoort een andere pH-waarde. Door een druppel vloeistof op het indicator-papier te brengen, krijgt het papier een bepaalde kleur. Door deze kleur te vergelijken met de kleuren van de kleurencirkel wordt de pH van de vloeistof bepaald. 2 3 4 5 6 7 Charlotte wil een kleurencirkel bij rodekoolsap maken. 8 9 10 11 12 13 14 15 Rodekoolsap (kookvocht van rodekool) heeft bij verschillende pH-waarden een andere kleur. Ze kookt daarom gesneden rodekool in water totdat de kleur van het kookvocht niet meer verandert. Daarna scheidt ze het gevormde rodekoolsap met behulp van een zeef. Het paarsblauwe rodekoolsap vangt ze op in een erlenmeyer. Vervolgens maakt ze een reeks oplossingen van pH = 1 tot en met pH = 14. Aan elke oplossing voegt ze een klein beetje rodekoolsap toe en ze bekijkt de kleur van het mengsel. 1p 41 Om sneller rodekoolsap met dezelfde concentratie kleurstof te krijgen, moet Charlotte de bereidingswijze aanpassen. Welke van de volgende aanpassingen is in dat geval de beste? A de rodekool minder klein snijden en meer water gebruiken B de rodekool minder klein snijden en minder water gebruiken C de rodekool nog kleiner snijden en meer water gebruiken D de rodekool nog kleiner snijden en minder water gebruiken 1p 42 Welke scheidingsmethoden gebruikt Charlotte (regels 9 tot en met 12)? A eerstAdsorberen en daarna extraheren B eerstAdsorberen en daarna filtreren C eerst extraheren en daarnaAdsorberen D eerst extraheren en daarna filtreren E eerst filtreren en daarnaAdsorberen F eerst filtreren en daarna extraheren Om de reeks oplossingen te maken krijgt Charlotte van haar docent een oplossing van salpeterzuur en een oplossing van natriumhydroxide. De zure oplossing, die 6,30 mg salpeterzuur per mL bevat, heeft pH = 1. Charlotte neemt steeds een beetje van de oplossing en voegt voldoende water toe. Zo maakt ze vijf oplossingen van pH = 2 tot en met pH = 6. Met de oplossing van natriumhydroxide maakt ze zeven oplossingen: van pH = 8 tot en met pH = 14. Ook zet ze een vloeistof met pH = 7 klaar. 1p 43 Geef de naam van het negatieve ion in een oplossing van salpeterzuur. GT-0174-a-24-1-o 14/15 lees verder ► ►► ### Pagina 15 1p 44 Door 1 mL van de oplossing met pH = 1 te mengen met 9 mL water, kreeg Charlotte een oplossing met pH = 2. → Bereken hoeveel mg salpeterzuur is opgelost in 1 mL oplossing met pH = 2. 1p 45 Charlotte maakt de basische oplossingen door te verdunnen met water. Moet ze beginnen met de oplossing met pH = 8 of met de oplossing met pH = 14? A met de oplossing met pH = 8 B met de oplossing met pH = 14 C het maakt niet uit met welke oplossing Charlotte begint Charlotte voegt een klein beetje rodekoolsap toe aan elke oplossing. Hierdoor verandert steeds de kleur. Ze neemt aan dat het sap geen invloed heeft op de pH. Met kleurpotlood geeft ze de gevonden kleuren in de kleurencirkel (zie afbeelding hiernaast) aan. Charlotte gebruikt vervolgens haar kleurencirkel voor een onderzoekje. Ze voegt een beetje rodekoolsap toe aan een oplossing van keukenzout, aan een oplossing van soda (Na2CO3) en aan azijn. Ze vergelijkt daarna de kleur die elke vloeistof heeft gekregen met de kleuren op haar kleurencirkel en leest de bijbehorende pH-waarden af: pH = 3, pH = 7 en pH = 11. 1p 46 Welke kleur krijgt rodekoolsap volgens Binas bij pH = 14? 3p 47 Geef de vergelijking van het oplossen van soda in water. Vermeld ook de toestandsaanduidingen. 1p 48 Welke van onderstaande eigenschappen heeft soda? Soda kan A H+ afstaan. B H+ opnemen. C OH- afstaan. D OH- opnemen. 1p 49 Charlotte heeft verschillende pH-waarden afgelezen. Welke van de drie onderzochte vloeistoffen heeft pH = 7? A de oplossing van keukenzout B de oplossing van soda C de azijn Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. GT-0174-a-24-1-0 15/15 einde