# Eindexamen Natuur- en scheikunde 2 VMBO-GL/TL 2022 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2 ## Vraag 1 – Vraag 1 (1 punt) 1 Een bedrijf heeft speelgoedautootjes laten ontwikkelen die met behulp 2 van een kleine elektromotor op zout water kunnen rijden. Elk autootje 3 bevat een zogenoemde 'magnesium-lucht-batterij'. Deze batterij bevat 4 onder meer de vaste stof magnesium en een katalysator. De batterij wordt 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 1 Een bedrijf heeft speelgoedautootjes laten ontwikkelen die met behulp 2 van een kleine elektromotor op zout water kunnen rijden. Elk autootje 3 bevat een zogenoemde 'magnesium-lucht-batterij'. Deze batterij bevat 4 onder meer de vaste stof magnesium en een katalysator. De batterij wordt 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: metalen stofsoorten periodiek systeem Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van een element (magnesium) met een verbinding waar het element in voorkomt (zoals een zout, bijvoorbeeld magnesiumchloride). Onvoldoende kennis van de indeling van het periodiek systeem. Kernbegrippen: metalen, stofsoorten, periodiek systeem Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van een element (magnesium) met een verbinding waar het element in voorkomt (zoals een zout, bijvoorbeeld magnesiumchloride). - Onvoldoende kennis van de indeling van het periodiek systeem. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/1 ## Vraag 2 – Vraag 2 (1 punt) 2 tijdsduur: 2 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat kun je verwachten: 2 tijdsduur: 2 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat moet je kennen: periodiek systeem elementen groepen en perioden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van groep (kolom) en periode (rij) in het periodiek systeem. Het geven van het symbool (Pt) in plaats van de naam (platina), wat volgens het correctievoorschrift fout wordt gerekend. Kernbegrippen: periodiek systeem, elementen, groepen en perioden Veelgemaakte fouten: - Verwarren van groep (kolom) en periode (rij) in het periodiek systeem. - Het geven van het symbool (Pt) in plaats van de naam (platina), wat volgens het correctievoorschrift fout wordt gerekend. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/2 ## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt) 3 bevat een zogenoemde 'magnesium-lucht-batterij'. Deze batterij bevat 4 onder meer de vaste stof magnesium en een katalysator. De batterij wordt 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 3 bevat een zogenoemde 'magnesium-lucht-batterij'. Deze batterij bevat 4 onder meer de vaste stof magnesium en een katalysator. De batterij wordt 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: laboratoriumglaswerk labmateriaal herkennen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren met ander laboratoriummateriaal zoals een buret of maatcilinder, hoewel die er heel anders uitzien. Een te algemene naam geven zoals 'druppelaar' (hoewel dit mogelijk goed gerekend zou worden, is 'pipet' de correcte term). Kernbegrippen: laboratoriumglaswerk, labmateriaal herkennen Veelgemaakte fouten: - Het verwarren met ander laboratoriummateriaal zoals een buret of maatcilinder, hoewel die er heel anders uitzien. - Een te algemene naam geven zoals 'druppelaar' (hoewel dit mogelijk goed gerekend zou worden, is 'pipet' de correcte term). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/3 ## Vraag 4 – Vraag 4 (1 punt) 4 onder meer de vaste stof magnesium en een katalysator. De batterij wordt 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 4 onder meer de vaste stof magnesium en een katalysator. De batterij wordt 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: ionen zoutoplossing elektrische geleidbaarheid elektrolyt Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen atomen, moleculen en ionen. Niet weten dat mobiele geladen deeltjes nodig zijn voor stroomgeleiding in een oplossing. Kernbegrippen: ionen, zoutoplossing, elektrische geleidbaarheid, elektrolyt Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen atomen, moleculen en ionen. - Niet weten dat mobiele geladen deeltjes nodig zijn voor stroomgeleiding in een oplossing. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/4 ## Vraag 5 – Vraag 5 (3 punten) 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 5 aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: stoichiometrie massaberekening reactievergelijking massaverhouding atoommassa Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de coëfficiënten uit de reactievergelijking (2 voor Mg en 2 voor H₂O) te gebruiken in de massaverhouding. Een rekenfout maken bij het bepalen van de molecuulmassa van water (H₂O). Vergeten de massa van één druppel water te vermenigvuldigen met het totaal aantal druppels (6). De massaverhouding verkeerd om gebruiken (water/magnesium in plaats van magnesium/water). Kernbegrippen: stoichiometrie, massaberekening, reactievergelijking, massaverhouding, atoommassa Veelgemaakte fouten: - Vergeten de coëfficiënten uit de reactievergelijking (2 voor Mg en 2 voor H₂O) te gebruiken in de massaverhouding. - Een rekenfout maken bij het bepalen van de molecuulmassa van water (H₂O). - Vergeten de massa van één druppel water te vermenigvuldigen met het totaal aantal druppels (6). - De massaverhouding verkeerd om gebruiken (water/magnesium in plaats van magnesium/water). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/5 ## Vraag 6 – Vraag 6 (1 punt) 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 6 stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: katalysator chemische reactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van een katalysator met een beginstof (reactant). Denken dat een katalysator 'op' raakt of zijn werking verliest na één keer gebruiken. Kernbegrippen: katalysator, chemische reactie Veelgemaakte fouten: - Verwarren van een katalysator met een beginstof (reactant). - Denken dat een katalysator 'op' raakt of zijn werking verliest na één keer gebruiken. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/6 ## Vraag 7 – Vraag 7 (2 punten) 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 7 zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: zouten ionen samengestelde ionen formules van zouten naamgeving van zouten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het niet herkennen van de samengestelde ionen CO₃ en OH in de formule. Verwarring tussen namen van ionen, zoals carbonaat en carboniet, of hydroxide en oxide. De formule onjuist opdelen in ionen. Kernbegrippen: zouten, ionen, samengestelde ionen, formules van zouten, naamgeving van zouten Veelgemaakte fouten: - Het niet herkennen van de samengestelde ionen CO₃ en OH in de formule. - Verwarring tussen namen van ionen, zoals carbonaat en carboniet, of hydroxide en oxide. - De formule onjuist opdelen in ionen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/7 ## Vraag 8 – Vraag 8 (1 punt) 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 8 waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: reactietypen ontledingsreactie thermolyse Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen verschillende reactietypen. Onjuist identificeren van de beginstoffen en reactieproducten. Verwarren van een ontledingsreactie met een verbrandingsreactie omdat er een oxide (CuO) en koolstofdioxide (CO₂) ontstaan. Kernbegrippen: reactietypen, ontledingsreactie, thermolyse Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen verschillende reactietypen. - Onjuist identificeren van de beginstoffen en reactieproducten. - Verwarren van een ontledingsreactie met een verbrandingsreactie omdat er een oxide (CuO) en koolstofdioxide (CO₂) ontstaan. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/8 ## Vraag 9 – Vraag 9 (1 punt) 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat kun je verwachten: 9 Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking 10 worden weergegeven: 2 Mg + O_2 + 2 H_2O \longrightarrow 2 Mg(OH)_2 Wat moet je kennen: reactievergelijking kloppend maken wet van behoud van massa chemische formules Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: atomen tellen in complexe formules naam geven in plaats van gevraagde formule Kernbegrippen: reactievergelijking kloppend maken, wet van behoud van massa, chemische formules Veelgemaakte fouten: - atomen tellen in complexe formules - naam geven in plaats van gevraagde formule Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/9 ## Vraag 10 – Vraag 10 (3 punten) Een docent verhit 5,0 gram malachiet. Na afloop van reactie 1 is 2,9 gram koper(II)oxide aanwezig. → Bereken met behulp van de vergelijking van reactie 1 of alle malachiet is omgezet. Gebruik voor Cu₂CO₃(OH)₂ de massa 221 u en voor CuO de massa 79,5 u. Wat kun je verwachten: Een docent verhit 5,0 gram malachiet. Na afloop van reactie 1 is 2,9 gram koper(II)oxide aanwezig. → Bereken met behulp van de vergelijking van reactie 1 of alle malachiet is omgezet. Gebruik voor Cu₂CO₃(OH)₂ de massa 221 u en voor CuO de massa 79,5 u. Wat moet je kennen: rekenen aan reacties stoichiometrie massaverhouding reactievergelijking Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De stoichiometrische coëfficiënt '2' voor CuO vergeten in de massaverhouding. De massaverhouding verkeerd om gebruiken (beginstof/product i.p.v. product/beginstof). Een onjuiste of onduidelijke conclusie trekken na de berekening. Kernbegrippen: rekenen aan reacties, stoichiometrie, massaverhouding, reactievergelijking Veelgemaakte fouten: - De stoichiometrische coëfficiënt '2' voor CuO vergeten in de massaverhouding. - De massaverhouding verkeerd om gebruiken (beginstof/product i.p.v. product/beginstof). - Een onjuiste of onduidelijke conclusie trekken na de berekening. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/10 ## Vraag 11 – Vraag 11 (3 punten) Het koper(II)oxide (CuO) wordt in een bolbuis verhit, waarbij tegelijkertijd methaan door de bolbuis stroomt. Het koper(II)oxide reageert met een deel van het methaan tot koper, koolstofdioxide en water. Hierbij ontstaat een gasmengsel. Dit gasmengsel stroomt de bolbuis uit en wordt verbrand. In figuur 1 is de opstelling afgebeeld. figuur 1 Geef de vergelijking van de reactie van koper(II)oxide met methaan. Wat kun je verwachten: Het koper(II)oxide (CuO) wordt in een bolbuis verhit, waarbij tegelijkertijd methaan door de bolbuis stroomt. Het koper(II)oxide reageert met een deel van het methaan tot koper, koolstofdioxide en water. Hierbij ontstaat een gasmengsel. Dit gasmengsel stroomt de bolbuis uit en wordt verbrand. In figuur 1 is de opstelling afgebeeld. figuur 1 Geef de vergelijking van de reactie van koper(II)oxide met methaan. Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen reactanten en producten identificeren kloppend maken van reactievergelijking wet van behoud van massa Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Incorrecte chemische formules gebruiken voor de genoemde stoffen. De reactievergelijking niet correct balanceren (niet kloppend maken). Reactanten en producten verwisselen. Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, reactanten en producten identificeren, kloppend maken van reactievergelijking, wet van behoud van massa Veelgemaakte fouten: - Incorrecte chemische formules gebruiken voor de genoemde stoffen. - De reactievergelijking niet correct balanceren (niet kloppend maken). - Reactanten en producten verwisselen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/11 ## Vraag 12 – Vraag 12 (1 punt) 1 p 12 In het voorschrift staat dat het methaan eerst enige tijd door de bolbuis moet stromen, voordat het uitstromende gasmengsel wordt aangestoken. Dit voorkomt dat in de bolbuis een gasmengsel kan ontstaan dat bij ontbranding een explosie veroorzaakt. Er is dan in de bolbuis namelijk niet meer voldaan aan een bepaalde verbrandingsvoorwaarde. Welke verbrandingsvoorwaarde is dit? A de aanwezigheid van een brandbare stof B de aanwezigheid van zuurstof c het bereiken van de ontbrandingstemperatuur Het totale proces om koper te maken uit malachiet, is onvolledig met onderstaand blokschema weergegeven. De namen van twee stoffen zijn vervangen door Y en Z. Z ↓ malachiet Y koper I II Wat kun je verwachten: 1 p 12 In het voorschrift staat dat het methaan eerst enige tijd door de bolbuis moet stromen, voordat het uitstromende gasmengsel wordt aangestoken. Dit voorkomt dat in de bolbuis een gasmengsel kan ontstaan dat bij ontbranding een explosie veroorzaakt. Er is dan in de bolbuis namelijk niet meer voldaan aan een bepaalde verbrandingsvoorwaarde. Welke verbrandingsvoorwaarde is dit? A de aanwezigheid van een brandbare stof B de aanwezigheid van zuurstof c het bereiken van de ontbrandingstemperatuur Het totale proces om koper te maken uit malachiet, is onvolledig met onderstaand blokschema weergegeven. De namen van twee stoffen zijn vervangen door Y en Z. Z ↓ malachiet Y koper I II Wat moet je kennen: verbrandingsvoorwaarden branddriehoek explosiegevaar verdrijven van lucht Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring over welke van de drie verbrandingsvoorwaarden wordt weggenomen. Denken dat methaan (de brandstof) wordt verwijderd, terwijl het juist wordt toegevoegd. Focussen op de temperatuur, terwijl de opstelling juist verhit wordt. Kernbegrippen: verbrandingsvoorwaarden, branddriehoek, explosiegevaar, verdrijven van lucht Veelgemaakte fouten: - Verwarring over welke van de drie verbrandingsvoorwaarden wordt weggenomen. - Denken dat methaan (de brandstof) wordt verwijderd, terwijl het juist wordt toegevoegd. - Focussen op de temperatuur, terwijl de opstelling juist verhit wordt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/12 ## Vraag 13 – Vraag 13 (2 punten) Het totale proces om koper te maken uit malachiet, is onvolledig met onderstaand blokschema weergegeven. De namen van twee stoffen zijn vervangen door Y en Z. Geef de namen van de stoffen die horen bij de pijlen Y en Z. Noteer je antwoord als volgt: Y = ... Z = ... Wat kun je verwachten: Het totale proces om koper te maken uit malachiet, is onvolledig met onderstaand blokschema weergegeven. De namen van twee stoffen zijn vervangen door Y en Z. Geef de namen van de stoffen die horen bij de pijlen Y en Z. Noteer je antwoord als volgt: Y = ... Z = ... Wat moet je kennen: reactieschema blokschema reactanten producten tussenproducten synthese Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwisselen van de stoffen Y en Z. Niet correct koppelen van de tekstuele beschrijving van de reactiestappen aan het blokschema. Kernbegrippen: reactieschema, blokschema, reactanten, producten, tussenproducten, synthese Veelgemaakte fouten: - Verwisselen van de stoffen Y en Z. - Niet correct koppelen van de tekstuele beschrijving van de reactiestappen aan het blokschema. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/13 ## Vraag 14 – Vraag 14 (1 punt) De felle vlam is een verbrandingsverschijnsel. → Geef nog een verbrandingsverschijnsel. Wat kun je verwachten: De felle vlam is een verbrandingsverschijnsel. → Geef nog een verbrandingsverschijnsel. Wat moet je kennen: verbrandingsreactie verbrandingsverschijnselen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het 'verdwijnen' van de stof noemen, wat een waarneming is maar geen specifiek verbrandingsverschijnsel zoals rook of warmte. Een beginvoorwaarde voor verbranding noemen (zoals zuurstof) in plaats van een verschijnsel. Kernbegrippen: verbrandingsreactie, verbrandingsverschijnselen Veelgemaakte fouten: - Het 'verdwijnen' van de stof noemen, wat een waarneming is maar geen specifiek verbrandingsverschijnsel zoals rook of warmte. - Een beginvoorwaarde voor verbranding noemen (zoals zuurstof) in plaats van een verschijnsel. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/14 ## Vraag 15 – Vraag 15 (1 punt) 1p 15 Geef de formule van salpeterzuur. Wat kun je verwachten: 1p 15 Geef de formule van salpeterzuur. Wat moet je kennen: formules van zuren nomenclatuur anorganische stoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring met formules van andere veelvoorkomende zuren (zoals zwavelzuur H₂SO₄ of zoutzuur HCl). Het geven van de naam in plaats van de gevraagde formule. Kernbegrippen: formules van zuren, nomenclatuur anorganische stoffen Veelgemaakte fouten: - Verwarring met formules van andere veelvoorkomende zuren (zoals zwavelzuur H₂SO₄ of zoutzuur HCl). - Het geven van de naam in plaats van de gevraagde formule. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/15 ## Vraag 16 – Vraag 16 (1 punt) Uit welk(e) soort(en) deeltjes bestaat een oplossing van zwavelzuur? A alleen uit atomen B alleen uit ionen C alleen uit moleculen D uit atomen en uit ionen E uit ionen en uit moleculen Wat kun je verwachten: Uit welk(e) soort(en) deeltjes bestaat een oplossing van zwavelzuur? A alleen uit atomen B alleen uit ionen C alleen uit moleculen D uit atomen en uit ionen E uit ionen en uit moleculen Wat moet je kennen: zuren oplossingen ionisatie moleculen ionen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten dat de oplosmiddelmoleculen (water) ook aanwezig zijn in de oplossing. Denken dat een zuur in oplossing alleen uit ionen bestaat. Verwarren van atomen, ionen en moleculen. Kernbegrippen: zuren, oplossingen, ionisatie, moleculen, ionen Veelgemaakte fouten: - Vergeten dat de oplosmiddelmoleculen (water) ook aanwezig zijn in de oplossing. - Denken dat een zuur in oplossing alleen uit ionen bestaat. - Verwarren van atomen, ionen en moleculen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/16 ## Vraag 17 – Vraag 17 (2 punten) 2p 17 Bij het maken van flashpapier mag geen metalen roerstaaf gebruikt worden om te mengen. Er ontstaat dan namelijk waterstofgas als gevolg van een reactie met de aanwezige zuren. → Geef de formule van waterstofgas en geef aan wat het gevaar van dit gas is. Noteer je antwoord als volgt: formule: ... gevaar: ... Wat kun je verwachten: 2p 17 Bij het maken van flashpapier mag geen metalen roerstaaf gebruikt worden om te mengen. Er ontstaat dan namelijk waterstofgas als gevolg van een reactie met de aanwezige zuren. → Geef de formule van waterstofgas en geef aan wat het gevaar van dit gas is. Noteer je antwoord als volgt: formule: ... gevaar: ... Wat moet je kennen: reactie van zuur met metaal waterstofgas molecuulformule stofeigenschappen brandbaarheid explosiegevaar Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De formule van een waterstofatoom (H) geven in plaats van waterstofgas (H₂). Het gevaar van waterstofgas niet kennen of verwarren met andere gevaren zoals giftigheid. Kernbegrippen: reactie van zuur met metaal, waterstofgas, molecuulformule, stofeigenschappen, brandbaarheid, explosiegevaar Veelgemaakte fouten: - De formule van een waterstofatoom (H) geven in plaats van waterstofgas (H₂). - Het gevaar van waterstofgas niet kennen of verwarren met andere gevaren zoals giftigheid. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/17 ## Vraag 18 – Vraag 18 (1 punt) 1p 18 Met welke scheidingsmethode is het drogen van het papier vergelijkbaar? A adsorberen B bezinken c destilleren D extraheren E filtreren F indampen Wat kun je verwachten: 1p 18 Met welke scheidingsmethode is het drogen van het papier vergelijkbaar? A adsorberen B bezinken c destilleren D extraheren E filtreren F indampen Wat moet je kennen: scheidingsmethoden indampen verdampen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de verschillende scheidingsmethoden. De context 'drogen' niet direct koppelen aan de scheikundige term 'indampen', omdat er geen opgeloste stof wordt gewonnen. Kernbegrippen: scheidingsmethoden, indampen, verdampen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de verschillende scheidingsmethoden. - De context 'drogen' niet direct koppelen aan de scheikundige term 'indampen', omdat er geen opgeloste stof wordt gewonnen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/18 ## Vraag 19 – Vraag 19 (1 punt) 1p 19 Het bruisen is het gevolg van een reactieproduct. Welke formule heeft dit reactieproduct? A H^+ B NaHCO_3 C Na^+ D H_2O E CO_2 Wat kun je verwachten: 1p 19 Het bruisen is het gevolg van een reactieproduct. Welke formule heeft dit reactieproduct? A H^+ B NaHCO_3 C Na^+ D H_2O E CO_2 Wat moet je kennen: reactievergelijking reactieproducten gasontwikkeling neutralisatiereactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Reactanten (beginstoffen) verwarren met reactieproducten (eindstoffen). Niet weten dat 'bruisen' duidt op de vorming van een gas. Niet de juiste fase (gas) toekennen aan de stoffen in de reactievergelijking. Kernbegrippen: reactievergelijking, reactieproducten, gasontwikkeling, neutralisatiereactie Veelgemaakte fouten: - Reactanten (beginstoffen) verwarren met reactieproducten (eindstoffen). - Niet weten dat 'bruisen' duidt op de vorming van een gas. - Niet de juiste fase (gas) toekennen aan de stoffen in de reactievergelijking. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/19 ## Vraag 20 – Vraag 20 (2 punten) 2p 20 Leg uit of natriumcarbonaat gebruikt zou kunnen worden om het zuur te neutraliseren. Wat kun je verwachten: 2p 20 Leg uit of natriumcarbonaat gebruikt zou kunnen worden om het zuur te neutraliseren. Wat moet je kennen: neutralisatiereactie zuren en basen carbonaten reactie van zuur met carbonaat Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Alleen 'ja' antwoorden zonder uitleg. Denken dat alleen de specifiek genoemde stof (natriumwaterstofcarbonaat) werkt en niet een vergelijkbare stof. Het niet herkennen van het carbonaation als het actieve basische deeltje. Kernbegrippen: neutralisatiereactie, zuren en basen, carbonaten, reactie van zuur met carbonaat Veelgemaakte fouten: - Alleen 'ja' antwoorden zonder uitleg. - Denken dat alleen de specifiek genoemde stof (natriumwaterstofcarbonaat) werkt en niet een vergelijkbare stof. - Het niet herkennen van het carbonaation als het actieve basische deeltje. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/20 ## Vraag 21 – Vraag 21 (1 punt) 1p 21 Wat gebeurt er met de pH tijdens het neutraliseren? A De pH wordt lager. B De pH blijft gelijk. C De pH wordt hoger. Wat kun je verwachten: 1p 21 Wat gebeurt er met de pH tijdens het neutraliseren? A De pH wordt lager. B De pH blijft gelijk. C De pH wordt hoger. Wat moet je kennen: neutralisatie zuur-base reactie pH-schaal zuren basen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring over de richting van pH-verandering bij toevoegen van een base aan een zuur. Onjuiste interpretatie van de pH-schaal (lager getal = zuurder). Kernbegrippen: neutralisatie, zuur-base reactie, pH-schaal, zuren, basen Veelgemaakte fouten: - Verwarring over de richting van pH-verandering bij toevoegen van een base aan een zuur. - Onjuiste interpretatie van de pH-schaal (lager getal = zuurder). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/21 ## Vraag 22 – Vraag 22 (1 punt) 1 p 22 Uit het stoppen van het bruisen blijkt dat al het zuur heeft gereageerd. Maar ook universeelindicator kan dit aangeven. Hiernaast is de kleur weergegeven die universeelindicatorpapier krijgt bij elke pH. Welke kleur krijgt universeelindicatorpapier in de vloeistof wanneer de vloeistof neutraal is geworden? A blauw B geel C groen D rood rood oranje pH 1-14 geel blauw groen Wat kun je verwachten: 1 p 22 Uit het stoppen van het bruisen blijkt dat al het zuur heeft gereageerd. Maar ook universeelindicator kan dit aangeven. Hiernaast is de kleur weergegeven die universeelindicatorpapier krijgt bij elke pH. Welke kleur krijgt universeelindicatorpapier in de vloeistof wanneer de vloeistof neutraal is geworden? A blauw B geel C groen D rood rood oranje pH 1-14 geel blauw groen Wat moet je kennen: pH-schaal indicatoren neutralisatie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De fout in het correctievoorschrift negeren en het visueel correcte antwoord kiezen. Niet weten dat pH 7 neutraal is. Kleuren voor zuur, neutraal en basisch door elkaar halen. Kernbegrippen: pH-schaal, indicatoren, neutralisatie Veelgemaakte fouten: - De fout in het correctievoorschrift negeren en het visueel correcte antwoord kiezen. - Niet weten dat pH 7 neutraal is. - Kleuren voor zuur, neutraal en basisch door elkaar halen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/22 ## Vraag 23 – Vraag 23 (1 punt) 1p 23 Geef de naam van het positieve ionsoort dat de blauwe kleur van Fehlingsreagens veroorzaakt. Wat kun je verwachten: 1p 23 Geef de naam van het positieve ionsoort dat de blauwe kleur van Fehlingsreagens veroorzaakt. Wat moet je kennen: zouten in oplossing ionen naamgeving van zouten kationen en anionen eigenschappen van ionen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De formule (Cu²⁺) geven in plaats van de naam. Het Romeinse cijfer (II) vergeten, wat de lading van het koperion aangeeft. De naam van het negatieve ion (sulfaat) geven in plaats van het positieve ion. Kernbegrippen: zouten in oplossing, ionen, naamgeving van zouten, kationen en anionen, eigenschappen van ionen Veelgemaakte fouten: - De formule (Cu²⁺) geven in plaats van de naam. - Het Romeinse cijfer (II) vergeten, wat de lading van het koperion aangeeft. - De naam van het negatieve ion (sulfaat) geven in plaats van het positieve ion. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/23 ## Vraag 24 – Vraag 24 (2 punten) 2p 24 Kaliumnatriumtartraat bestaat uit kaliumionen, natriumionen en tartraationen in de verhouding 1 : 1 : 1. → Geef de formule van het tartraation. Wat kun je verwachten: 2p 24 Kaliumnatriumtartraat bestaat uit kaliumionen, natriumionen en tartraationen in de verhouding 1 : 1 : 1. → Geef de formule van het tartraation. Wat moet je kennen: ionen zouten formules van zouten lading van ionen samengestelde ionen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de lading van het ion te vermelden. Incorrecte lading bepalen door de ladingen van K⁺ en Na⁺ niet correct op te tellen. De lading als superscript schrijven, maar het getal voor het minteken zetten (bv. 2-) in plaats van erna (bv. -2). De notatie 2- is echter gebruikelijk en correct. Kernbegrippen: ionen, zouten, formules van zouten, lading van ionen, samengestelde ionen Veelgemaakte fouten: - Vergeten de lading van het ion te vermelden. - Incorrecte lading bepalen door de ladingen van K⁺ en Na⁺ niet correct op te tellen. - De lading als superscript schrijven, maar het getal voor het minteken zetten (bv. 2-) in plaats van erna (bv. -2). De notatie 2- is echter gebruikelijk en correct. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/24 ## Vraag 25 – Vraag 25 (1 punt) 1p 25 Geef de naam van het neerslag dat gevormd zou worden uit de reactie van koper(II)sulfaat met opgelost natriumhydroxide. Fehlingsreagens kan worden gebruikt om de aanwezigheid van bepaalde suikers, in bijvoorbeeld levensmiddelen, aan te tonen. Door het reagens aan een levensmiddel toe te voegen en het mengsel te verwarmen, kan worden onderzocht of deze suikers aanwezig zijn: er ontstaat dan een roodbruine suspensie. Deze suspensie ontstaat door de vorming van koper(I)oxide. Wat kun je verwachten: 1p 25 Geef de naam van het neerslag dat gevormd zou worden uit de reactie van koper(II)sulfaat met opgelost natriumhydroxide. Fehlingsreagens kan worden gebruikt om de aanwezigheid van bepaalde suikers, in bijvoorbeeld levensmiddelen, aan te tonen. Door het reagens aan een levensmiddel toe te voegen en het mengsel te verwarmen, kan worden onderzocht of deze suikers aanwezig zijn: er ontstaat dan een roodbruine suspensie. Deze suspensie ontstaat door de vorming van koper(I)oxide. Wat moet je kennen: neerslagreactie zouten ionen naamgeving zouten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Formule geven in plaats van de naam, wat 0 punten oplevert. Vergeten van de Romeinse II voor de lading van het koperion, hoewel 'koperhydroxide' ook goed gerekend wordt. Verkeerd combineren van de ionen, bijvoorbeeld natriumsulfaat noemen (wat wel ontstaat maar goed oplosbaar is). Kernbegrippen: neerslagreactie, zouten, ionen, naamgeving zouten Veelgemaakte fouten: - Formule geven in plaats van de naam, wat 0 punten oplevert. - Vergeten van de Romeinse II voor de lading van het koperion, hoewel 'koperhydroxide' ook goed gerekend wordt. - Verkeerd combineren van de ionen, bijvoorbeeld natriumsulfaat noemen (wat wel ontstaat maar goed oplosbaar is). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/25 ## Vraag 26 – Vraag 26 (1 punt) 1p 26 Uit de informatie in de twee bovenstaande tekstblokken blijkt dat de koperdeeltjes uit het reagens bij het vormen van de roodbruine suspensie een ladingsverandering ondergaan. Welke ladingsverandering is dit? A van 0 naar 1+ B van 0 naar 2+ C van 1+ naar 0 D van 1+ naar 2+ E van 2+ naar 0 F van 2+ naar 1+ Wat kun je verwachten: 1p 26 Uit de informatie in de twee bovenstaande tekstblokken blijkt dat de koperdeeltjes uit het reagens bij het vormen van de roodbruine suspensie een ladingsverandering ondergaan. Welke ladingsverandering is dit? A van 0 naar 1+ B van 0 naar 2+ C van 1+ naar 0 D van 1+ naar 2+ E van 2+ naar 0 F van 2+ naar 1+ Wat moet je kennen: ionen ionlading naamgeving zouten redoxreactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de Romeinse cijfers in de naam (I en II) en de lading van de ionen (1+ en 2+). Het omdraaien van de begin- en eindstof (van 1+ naar 2+ in plaats van 2+ naar 1+). Onjuist aannemen dat het om neutraal koper (lading 0) gaat in de begin- of eindtoestand. Kernbegrippen: ionen, ionlading, naamgeving zouten, redoxreactie Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de Romeinse cijfers in de naam (I en II) en de lading van de ionen (1+ en 2+). - Het omdraaien van de begin- en eindstof (van 1+ naar 2+ in plaats van 2+ naar 1+). - Onjuist aannemen dat het om neutraal koper (lading 0) gaat in de begin- of eindtoestand. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/26 ## Vraag 27 – Vraag 27 (1 punt) In Binas-tabel 35 is de oplosbaarheid van het koper(I)ion niet opgenomen. Welke notatie zou op de kruising van het koper(I)ion en het oxide-ion staan? A een streepje B de letter g C de letter s Wat kun je verwachten: In Binas-tabel 35 is de oplosbaarheid van het koper(I)ion niet opgenomen. Welke notatie zou op de kruising van het koper(I)ion en het oxide-ion staan? A een streepje B de letter g C de letter s Wat moet je kennen: oplosbaarheid oplosbaarheidstabel suspensie neerslag Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van de Binas-notaties voor oplosbaarheid (g, m, s, r, -). De link niet leggen tussen de term 'suspensie' in de casustekst en het begrip 'slecht oplosbaar'. Kernbegrippen: oplosbaarheid, oplosbaarheidstabel, suspensie, neerslag Veelgemaakte fouten: - Verwarren van de Binas-notaties voor oplosbaarheid (g, m, s, r, -). - De link niet leggen tussen de term 'suspensie' in de casustekst en het begrip 'slecht oplosbaar'. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/27 ## Vraag 28 – Vraag 28 (1 punt) 1p 28 Bij het aantonen van de suikers met behulp van Fehlingsreagens vindt een chemische reactie plaats. Welk(e) van onderstaande argumenten is/zijn hiervoor te geven? I Er vindt een kleurverandering plaats. II Er ontstaat een nieuwe stof. A geen van beide B alleen I c alleen II D beide: I en II Wat kun je verwachten: 1p 28 Bij het aantonen van de suikers met behulp van Fehlingsreagens vindt een chemische reactie plaats. Welk(e) van onderstaande argumenten is/zijn hiervoor te geven? I Er vindt een kleurverandering plaats. II Er ontstaat een nieuwe stof. A geen van beide B alleen I c alleen II D beide: I en II Wat moet je kennen: chemische reactie reactiekenmerken stofomzetting kleurverandering Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van een reactiekenmerk (zoals kleurverandering) met de definitie van een reactie (stofomzetting). Denken dat slechts één kenmerk tegelijk kan gelden. Kernbegrippen: chemische reactie, reactiekenmerken, stofomzetting, kleurverandering Veelgemaakte fouten: - Verwarren van een reactiekenmerk (zoals kleurverandering) met de definitie van een reactie (stofomzetting). - Denken dat slechts één kenmerk tegelijk kan gelden. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/28 ## Vraag 30 – Vraag 30 (1 punt) 1p 30 De eindstand van de buret was 8,02 mL. → Geef de beginstand die Selena heeft afgelezen in mL. Wat kun je verwachten: 1p 30 De eindstand van de buret was 8,02 mL. → Geef de beginstand die Selena heeft afgelezen in mL. Wat moet je kennen: titratie buret aflezen volume berekenen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: eindstand en beginstand verwarren optellen in plaats van aftrekken rekenfout verkeerde volgorde van aftrekken Kernbegrippen: titratie, buret aflezen, volume berekenen Veelgemaakte fouten: - eindstand en beginstand verwarren - optellen in plaats van aftrekken - rekenfout - verkeerde volgorde van aftrekken Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/30 ## Vraag 31 – Vraag 31 (1 punt) 1 p 31 In de gegeven reactievergelijking ontbreekt een formule. Dit is de formule van een ionsoort. Dit ionsoort heeft lading 3−. → Geef deze ontbrekende formule. Wat kun je verwachten: 1 p 31 In de gegeven reactievergelijking ontbreekt een formule. Dit is de formule van een ionsoort. Dit ionsoort heeft lading 3−. → Geef deze ontbrekende formule. Wat moet je kennen: reactievergelijking ionen atoombalans ladingsbalans zuur-base reactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De lading van het ion vergeten te noteren, wat expliciet in het correctievoorschrift als fout wordt aangemerkt. Een rekenfout maken bij het tellen van de atomen (waterstof of zuurstof). Kernbegrippen: reactievergelijking, ionen, atoombalans, ladingsbalans, zuur-base reactie Veelgemaakte fouten: - De lading van het ion vergeten te noteren, wat expliciet in het correctievoorschrift als fout wordt aangemerkt. - Een rekenfout maken bij het tellen van de atomen (waterstof of zuurstof). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/31 ## Vraag 32 – Vraag 32 (1 punt) 1 p 32 Bij de titratie is in de erlenmeyer ook een positieve ionsoort aanwezig dat niet aan de reactie deelneemt. → Geef de formule van dit positieve ion. Wat kun je verwachten: 1 p 32 Bij de titratie is in de erlenmeyer ook een positieve ionsoort aanwezig dat niet aan de reactie deelneemt. → Geef de formule van dit positieve ion. Wat moet je kennen: spectatorionen titratie zouten in oplossing ionen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Naam geven in plaats van formule (natriumion i.p.v. Na⁺) Lading van het ion vergeten (Na i.p.v. Na⁺) Een reagerend deeltje noemen (OH⁻ of H⁺) Kernbegrippen: spectatorionen, titratie, zouten in oplossing, ionen Veelgemaakte fouten: - Naam geven in plaats van formule (natriumion i.p.v. Na⁺) - Lading van het ion vergeten (Na i.p.v. Na⁺) - Een reagerend deeltje noemen (OH⁻ of H⁺) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/32 ## Vraag 33 – Vraag 33 (1 punt) 1 p 33 Bij de titratie is een indicator gebruikt. Het omslagtraject hiervan begint wanneer het mengsel in de erlenmeyer net basisch wordt. Welke indicator kan zijn gebruikt? Maak gebruik van Binas-tabel 36. A broomfenolrood B dimethylgeel C methylrood D thymolblauw Wat kun je verwachten: 1 p 33 Bij de titratie is een indicator gebruikt. Het omslagtraject hiervan begint wanneer het mengsel in de erlenmeyer net basisch wordt. Welke indicator kan zijn gebruikt? Maak gebruik van Binas-tabel 36. A broomfenolrood B dimethylgeel C methylrood D thymolblauw Wat moet je kennen: zuur-base titratie indicator omslagtraject pH equivalentiepunt Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verkeerd interpreteren van 'net basisch', wat een pH net boven de 7 impliceert. Het kiezen van een indicator met een omslagtraject in het zure gebied. Het niet correct aflezen of interpreteren van de gegevens in Binas-tabel 36. Kernbegrippen: zuur-base titratie, indicator, omslagtraject, pH, equivalentiepunt Veelgemaakte fouten: - Het verkeerd interpreteren van 'net basisch', wat een pH net boven de 7 impliceert. - Het kiezen van een indicator met een omslagtraject in het zure gebied. - Het niet correct aflezen of interpreteren van de gegevens in Binas-tabel 36. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/33 ## Vraag 34 – Vraag 34 (2 punten) 2p 34 Van de natronloog is bekend dat 5,00 mL nodig is om 31,4 mg citroenzuur volledig te laten reageren. → Bereken met de gegevens van Selena hoeveel mg citroenzuur heeft gereageerd. Selena gaat ervan uit dat alle citroenzuur van het snoepje gereageerd heeft. Ze heeft bepaald hoeveel milligram citroenzuur het snoepje bevatte, en wil nu ook weten wat het massapercentage citroenzuur van het onderzochte snoepje is. Helaas kan ze dit niet berekenen, omdat ze een gegeven vergeten heeft te bepalen. Wat kun je verwachten: 2p 34 Van de natronloog is bekend dat 5,00 mL nodig is om 31,4 mg citroenzuur volledig te laten reageren. → Bereken met de gegevens van Selena hoeveel mg citroenzuur heeft gereageerd. Selena gaat ervan uit dat alle citroenzuur van het snoepje gereageerd heeft. Ze heeft bepaald hoeveel milligram citroenzuur het snoepje bevatte, en wil nu ook weten wat het massapercentage citroenzuur van het onderzochte snoepje is. Helaas kan ze dit niet berekenen, omdat ze een gegeven vergeten heeft te bepalen. Wat moet je kennen: titratie verhoudingsrekenen stoichiometrie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De verhouding verkeerd om gebruiken (5,00 / 6,13 in plaats van 6,13 / 5,00). Reken- of intoetsfouten maken op de rekenmachine. De eenheid (mg) vergeten in het eindantwoord. Kernbegrippen: titratie, verhoudingsrekenen, stoichiometrie Veelgemaakte fouten: - De verhouding verkeerd om gebruiken (5,00 / 6,13 in plaats van 6,13 / 5,00). - Reken- of intoetsfouten maken op de rekenmachine. - De eenheid (mg) vergeten in het eindantwoord. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/34 ## Vraag 35 – Vraag 35 (1 punt) Selena gaat ervan uit dat alle citroenzuur van het snoepje gereageerd heeft. Ze heeft bepaald hoeveel milligram citroenzuur het snoepje bevatte, en wil nu ook weten wat het massapercentage citroenzuur van het onderzochte snoepje is. Helaas kan ze dit niet berekenen, omdat ze een gegeven vergeten heeft te bepalen. Welk gegeven had Selena vooraf moeten bepalen om het massapercentage citroenzuur te kunnen berekenen? Wat kun je verwachten: Selena gaat ervan uit dat alle citroenzuur van het snoepje gereageerd heeft. Ze heeft bepaald hoeveel milligram citroenzuur het snoepje bevatte, en wil nu ook weten wat het massapercentage citroenzuur van het onderzochte snoepje is. Helaas kan ze dit niet berekenen, omdat ze een gegeven vergeten heeft te bepalen. Welk gegeven had Selena vooraf moeten bepalen om het massapercentage citroenzuur te kunnen berekenen? Wat moet je kennen: massapercentage experimentele metingen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Een te algemeen antwoord geven zoals 'de massa' of 'wegen', zonder te specificeren wat er gewogen moet worden. Denken dat er een chemische eigenschap of een volume ontbreekt in plaats van de totale massa. Kernbegrippen: massapercentage, experimentele metingen Veelgemaakte fouten: - Een te algemeen antwoord geven zoals 'de massa' of 'wegen', zonder te specificeren wat er gewogen moet worden. - Denken dat er een chemische eigenschap of een volume ontbreekt in plaats van de totale massa. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/35 ## Vraag 36 – Vraag 36 (1 punt) Wat is het symbool van tin? A Si B Sn C Se D Te E Ti F Tn Wat kun je verwachten: Wat is het symbool van tin? A Si B Sn C Se D Te E Ti F Tn Wat moet je kennen: elementen symbolen periodiek systeem Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van de naam van een element met het symbool (Tn voor tin) Verwarren met symbolen van andere elementen die in de context worden genoemd (Si voor silicium/silica) Kiezen van een symbool dat lijkt op de naam (Ti voor tin) Kernbegrippen: elementen, symbolen, periodiek systeem Veelgemaakte fouten: - Verwarren van de naam van een element met het symbool (Tn voor tin) - Verwarren met symbolen van andere elementen die in de context worden genoemd (Si voor silicium/silica) - Kiezen van een symbool dat lijkt op de naam (Ti voor tin) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/36 ## Vraag 37 – Vraag 37 (2 punten) 2p 37 Geef de formule van het metaaloxide dat ontstaat bij de ontleding van soda in ruimte I. Wat kun je verwachten: 2p 37 Geef de formule van het metaaloxide dat ontstaat bij de ontleding van soda in ruimte I. Wat moet je kennen: chemische formules ontledingsreactie metaaloxiden zouten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde indices in de formule (bijv. NaO) door onjuiste toepassing van ionladingen. Verwarren van de formule van de beginstof (soda, Na₂CO₃) met het product (natriumoxide). Kernbegrippen: chemische formules, ontledingsreactie, metaaloxiden, zouten Veelgemaakte fouten: - Verkeerde indices in de formule (bijv. NaO) door onjuiste toepassing van ionladingen. - Verwarren van de formule van de beginstof (soda, Na₂CO₃) met het product (natriumoxide). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/37 ## Vraag 39 – Vraag 39 (2 punten) 2p 39 Leg uit aan de hand van een berekening dat het tin aan het einde van het tinbad vloeibaar is. – Maak gebruik van Binas-tabel 15 en vermeld in je antwoord het gegeven dat je hebt gebruikt. – Neem aan dat het kookpunt van tin hoger is dan 1100 °C. Wat kun je verwachten: 2p 39 Leg uit aan de hand van een berekening dat het tin aan het einde van het tinbad vloeibaar is. – Maak gebruik van Binas-tabel 15 en vermeld in je antwoord het gegeven dat je hebt gebruikt. – Neem aan dat het kookpunt van tin hoger is dan 1100 °C. Wat moet je kennen: smeltpunt fasetoestand temperatuurschalen omrekenen Kelvin en Celsius opzoeken van stofeigenschappen in Binas Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten het smeltpunt van tin op te zoeken in Binas-tabel 15. Een rekenfout maken bij het omrekenen van Kelvin naar graden Celsius (of andersom). De correcte formule is T(K) = T(°C) + 273. Temperaturen in verschillende eenheden (K en °C) met elkaar vergelijken zonder deze eerst om te rekenen naar dezelfde eenheid. De conclusie (dus het tin is vloeibaar) vergeten te trekken na de berekening en vergelijking. Kernbegrippen: smeltpunt, fasetoestand, temperatuurschalen, omrekenen Kelvin en Celsius, opzoeken van stofeigenschappen in Binas Veelgemaakte fouten: - Vergeten het smeltpunt van tin op te zoeken in Binas-tabel 15. - Een rekenfout maken bij het omrekenen van Kelvin naar graden Celsius (of andersom). De correcte formule is T(K) = T(°C) + 273. - Temperaturen in verschillende eenheden (K en °C) met elkaar vergelijken zonder deze eerst om te rekenen naar dezelfde eenheid. - De conclusie (dus het tin is vloeibaar) vergeten te trekken na de berekening en vergelijking. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/39 ## Vraag 40 – Vraag 40 (1 punt) 1p 40 Is de temperatuur waarbij glas stolt lager of hoger dan het smeltpunt van tin, of zijn deze temperaturen gelijk? Deze temperatuur is A lager dan het smeltpunt van tin. B hoger dan het smeltpunt van tin. C gelijk aan het smeltpunt van tin. Wat kun je verwachten: 1p 40 Is de temperatuur waarbij glas stolt lager of hoger dan het smeltpunt van tin, of zijn deze temperaturen gelijk? Deze temperatuur is A lager dan het smeltpunt van tin. B hoger dan het smeltpunt van tin. C gelijk aan het smeltpunt van tin. Wat moet je kennen: faseovergang stolpunt smeltpunt aggregatietoestand Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van stollen en smelten. Niet correct interpreteren van de informatie dat het glas stolt op vloeibaar tin. Aannemen dat de temperatuur van het glas en het tin overal gelijk is. Kernbegrippen: faseovergang, stolpunt, smeltpunt, aggregatietoestand Veelgemaakte fouten: - Verwarren van stollen en smelten. - Niet correct interpreteren van de informatie dat het glas stolt op vloeibaar tin. - Aannemen dat de temperatuur van het glas en het tin overal gelijk is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/40 ## Vraag 41 – Vraag 41 (1 punt) 1p 41 Het glas blijft op het tin drijven (ruimte III). Welke verklaring kan hiervoor worden gegeven? A Glas heeft een kleinere dichtheid dan tin. B Glas heeft minder massa dan tin. C Glas is onoplosbaar in tin. D Glas reageert niet met tin. Wat kun je verwachten: 1p 41 Het glas blijft op het tin drijven (ruimte III). Welke verklaring kan hiervoor worden gegeven? A Glas heeft een kleinere dichtheid dan tin. B Glas heeft minder massa dan tin. C Glas is onoplosbaar in tin. D Glas reageert niet met tin. Wat moet je kennen: dichtheid drijven en zinken Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen massa en dichtheid. Het kiezen van een andere eigenschap die wel relevant is voor het proces (onoplosbaarheid, niet-reactief) maar niet de reden is voor het drijven. Kernbegrippen: dichtheid, drijven en zinken Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen massa en dichtheid. - Het kiezen van een andere eigenschap die wel relevant is voor het proces (onoplosbaarheid, niet-reactief) maar niet de reden is voor het drijven. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/41 ## Vraag 42 – Vraag 42 (1 punt) 1p 42 Een glasfabriek brengt 600 ton beginstoffen in ruimte I. → Geef een mogelijke verklaring waarom minder dan 600 ton glas uit ruimte V wordt verkregen. Een glasfabriek produceert glas uit een mengsel van beginstoffen dat onder meer 72 massaprocent silica en 14 massaprocent soda bevat. Dit zijn percentages van de totale massa aan gebruikte beginstoffen. Voor de productie van glas wordt in deze fabriek 350 ton silica per dag gebruikt. Wat kun je verwachten: 1p 42 Een glasfabriek brengt 600 ton beginstoffen in ruimte I. → Geef een mogelijke verklaring waarom minder dan 600 ton glas uit ruimte V wordt verkregen. Een glasfabriek produceert glas uit een mengsel van beginstoffen dat onder meer 72 massaprocent silica en 14 massaprocent soda bevat. Dit zijn percentages van de totale massa aan gebruikte beginstoffen. Voor de productie van glas wordt in deze fabriek 350 ton silica per dag gebruikt. Wat moet je kennen: wet van massabehoud ontledingsreactie gasvorming open systeem Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten dat gasvormige producten massa hebben en kunnen ontsnappen uit een open systeem. Een antwoord geven dat expliciet wordt afgekeurd in het CV, zoals het verlies door snijden in ruimte V. Kernbegrippen: wet van massabehoud, ontledingsreactie, gasvorming, open systeem Veelgemaakte fouten: - Vergeten dat gasvormige producten massa hebben en kunnen ontsnappen uit een open systeem. - Een antwoord geven dat expliciet wordt afgekeurd in het CV, zoals het verlies door snijden in ruimte V. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/42 ## Vraag 43 – Vraag 43 (2 punten) Een glasfabriek produceert glas uit een mengsel van beginstoffen dat onder meer 72 massaprocent silica en 14 massaprocent soda bevat. Dit zijn percentages van de totale massa aan gebruikte beginstoffen. Voor de productie van glas wordt in deze fabriek 350 ton silica per dag gebruikt. 2p 43 Bereken hoeveel ton soda het mengsel van beginstoffen van deze glasfabriek per dag moet bevatten. Wat kun je verwachten: Een glasfabriek produceert glas uit een mengsel van beginstoffen dat onder meer 72 massaprocent silica en 14 massaprocent soda bevat. Dit zijn percentages van de totale massa aan gebruikte beginstoffen. Voor de productie van glas wordt in deze fabriek 350 ton silica per dag gebruikt. 2p 43 Bereken hoeveel ton soda het mengsel van beginstoffen van deze glasfabriek per dag moet bevatten. Wat moet je kennen: massapercentage verhoudingsrekenen rekenen met percentages Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De gegeven massa van 350 ton silica aanzien voor de totale massa van de beginstoffen. Een incorrecte verhouding opstellen, bijvoorbeeld 72/14 in plaats van 14/72. De percentages optellen of van elkaar aftrekken in plaats van een verhouding te gebruiken. Kernbegrippen: massapercentage, verhoudingsrekenen, rekenen met percentages Veelgemaakte fouten: - De gegeven massa van 350 ton silica aanzien voor de totale massa van de beginstoffen. - Een incorrecte verhouding opstellen, bijvoorbeeld 72/14 in plaats van 14/72. - De percentages optellen of van elkaar aftrekken in plaats van een verhouding te gebruiken. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/43 ## Vraag 44 – Vraag 44 (1 punt) Geef de rationele naam van N₂O₃. Wat kun je verwachten: Geef de rationele naam van N₂O₃. Wat moet je kennen: molecuulformule systematische naamgeving moleculaire stoffen oxiden Griekse voorvoegsels Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten van Griekse voorvoegsels (di-, tri-). Verwarren van naamgevingsregels voor moleculaire stoffen met die voor zouten. Kernbegrippen: molecuulformule, systematische naamgeving, moleculaire stoffen, oxiden, Griekse voorvoegsels Veelgemaakte fouten: - Vergeten van Griekse voorvoegsels (di-, tri-). - Verwarren van naamgevingsregels voor moleculaire stoffen met die voor zouten. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/44 ## Vraag 45 – Vraag 45 (2 punten) Geef de vergelijking van de reactie van stikstof tot NO₂ (regels 3 en 4). Wat kun je verwachten: Geef de vergelijking van de reactie van stikstof tot NO₂ (regels 3 en 4). Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen kloppend maken van reactievergelijking formules van elementen atoombalans Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten dat stikstof en zuurstof diatomische moleculen zijn (N₂ en O₂) Incorrect balanceren van de coëfficiënten Verwisselen van beginstoffen en reactieproducten Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, kloppend maken van reactievergelijking, formules van elementen, atoombalans Veelgemaakte fouten: - Vergeten dat stikstof en zuurstof diatomische moleculen zijn (N₂ en O₂) - Incorrect balanceren van de coëfficiënten - Verwisselen van beginstoffen en reactieproducten Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/45 ## Vraag 46 – Vraag 46 (1 punt) 1 p 46 Geef aan waarom stikstof en zuurstof in de lucht onder normale omstandigheden niet met elkaar reageren. Wat kun je verwachten: 1 p 46 Geef aan waarom stikstof en zuurstof in de lucht onder normale omstandigheden niet met elkaar reageren. Wat moet je kennen: reactieomstandigheden activeringstemperatuur ontbrandingstemperatuur chemische reactie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van normale omstandigheden met de hoge temperatuur in een verbrandingsmotor. Een onjuiste reden geven, zoals te lage concentraties van de stoffen. Een te vage reden geven zonder de rol van temperatuur te benoemen. Kernbegrippen: reactieomstandigheden, activeringstemperatuur, ontbrandingstemperatuur, chemische reactie Veelgemaakte fouten: - Verwarren van normale omstandigheden met de hoge temperatuur in een verbrandingsmotor. - Een onjuiste reden geven, zoals te lage concentraties van de stoffen. - Een te vage reden geven zonder de rol van temperatuur te benoemen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/46 ## Vraag 47 – Vraag 47 (1 punt) 1p 47 In de regels 5 en 6 staat dat stikstofoxiden "reageren met zonlicht". → Leg uit dat deze bewering chemisch onjuist is. Wat kun je verwachten: 1p 47 In de regels 5 en 6 staat dat stikstofoxiden "reageren met zonlicht". → Leg uit dat deze bewering chemisch onjuist is. Wat moet je kennen: stof energie chemische reactie reactieomstandigheden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van een energiebron (licht) met een reactant (stof). Het niet toepassen van de strikte chemische definitie van een reactie op een alledaagse formulering. Kernbegrippen: stof, energie, chemische reactie, reactieomstandigheden Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van een energiebron (licht) met een reactant (stof). - Het niet toepassen van de strikte chemische definitie van een reactie op een alledaagse formulering. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/47 ## Vraag 48 – Vraag 48 (1 punt) Bij de verbranding van sommige fossiele brandstoffen kan, behalve NOx, ook een andere stof vrijkomen die zure regen veroorzaakt. Welke stof is dat? A cfk B koolstofmono-oxide C roet D zwaveldioxide Wat kun je verwachten: Bij de verbranding van sommige fossiele brandstoffen kan, behalve NOx, ook een andere stof vrijkomen die zure regen veroorzaakt. Welke stof is dat? A cfk B koolstofmono-oxide C roet D zwaveldioxide Wat moet je kennen: zure regen verbranding fossiele brandstoffen zwaveldioxide luchtvervuiling Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen verschillende soorten luchtverontreinigende stoffen (cfk's, CO, roet) en hun specifieke effecten (ozonlaag, giftigheid, fijnstof vs. zure regen). Kernbegrippen: zure regen, verbranding, fossiele brandstoffen, zwaveldioxide, luchtvervuiling Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen verschillende soorten luchtverontreinigende stoffen (cfk's, CO, roet) en hun specifieke effecten (ozonlaag, giftigheid, fijnstof vs. zure regen). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/48 ## Vraag 49 – Vraag 49 (1 punt) Een reactievergelijking voor de vorming van het zuur (regels 8 en 9) is hieronder onvolledig weergegeven: ... NO₂ + O₂ + 2 H₂O → ... H⁺ + ... NO₃⁻ Alleen drie coëfficiënten ontbreken. → Neem deze onvolledige vergelijking over en vul de coëfficiënten aan. Wat kun je verwachten: Een reactievergelijking voor de vorming van het zuur (regels 8 en 9) is hieronder onvolledig weergegeven: ... NO₂ + O₂ + 2 H₂O → ... H⁺ + ... NO₃⁻ Alleen drie coëfficiënten ontbreken. → Neem deze onvolledige vergelijking over en vul de coëfficiënten aan. Wat moet je kennen: reactievergelijking kloppend maken atoombalans ladingsbalans Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de ladingen te balanceren. Telfout maken bij het balanceren van de atomen. Coëfficiënten en indices verwarren. Kernbegrippen: reactievergelijking kloppend maken, atoombalans, ladingsbalans Veelgemaakte fouten: - Vergeten de ladingen te balanceren. - Telfout maken bij het balanceren van de atomen. - Coëfficiënten en indices verwarren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-2/vraag/49 ## Vragen in dit examen ### Vraag 29 – Vraag 29 Wat kun je verwachten: 2p 29 Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en geef voor elke bewering aan of deze 'wel' of 'niet' van toepassing is op citroenzuur. | | Citroenzuur | wel/niet van toepassing | | :--- | :-------------------------- | :----------------------- | | I | is een koolwaterstof. | ... | | II | is ontleedbaar. | ... | | III | verhoogt de pH van water. | ... | Wat moet je kennen: koolwaterstoffen ontleedbare stoffen zuren pH-schaal Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen organische stof en koolwaterstof (een koolwaterstof bevat alléén C en H atomen). Verwarring tussen ontleedbaar (verbinding) en niet-ontleedbaar (element). Onjuist begrip van pH: een zuur verlaagt de pH, een base verhoogt de pH. ### Vraag 38 – Vraag 38 Wat kun je verwachten: 1p 38 Geef aan wat er gebeurt in ruimte II met de deeltjes in het glas. Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. | | | wel/niet | | :-- | :------------------------------------------------- | :------- | | I | De gemiddelde afstand tussen de deeltjes neemt af. | ... | | II | De deeltjes stoppen met bewegen. | ... | Wat moet je kennen: deeltjesmodel faseovergang temperatuur en deeltjesbeweging Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Denken dat deeltjes stoppen met bewegen als een stof afkoelt of stolt. Verwarring over de verandering in afstand tussen deeltjes bij afkoelen. ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-GL en TL 2022 tijd vak 2 tijdsduur: 2 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 49 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. GT-0174-a-22-2-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen – Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redeneren worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redeneren kunnen punten opleveren. – Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. – Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. GT-0174-a-22-2-0 2/14 lees verder ►►► ### Pagina 3 Speelgoedauto Een bedrijf heeft speelgoedautootjes laten ontwikkelen die met behulp van een kleine elektromotor op zout water kunnen rijden. Elk autootje bevat een zogenaamde 'magnesium-lucht-batterij'. Deze batterij bevat onder meer de vaste stof magnesium en een katalysator. De batterij wordt aangevuld met zes druppels zoutoplossing. Het opgeloste zout maakt stroomgeleiding mogelijk. In de batterij reageren magnesium, water en zuurstof uit de lucht. Bij deze reactie wordt elektrische stroom opgewekt, waardoor het autootje ongeveer 30 minuten kan rijden. Het proces in de batterij kan vereenvoudigd met de volgende vergelijking worden weergegeven: $2 \mathrm{Mg}+\mathrm{O}_{2}+2 \mathrm{H}_{2} \mathrm{O} \rightarrow 2 \mathrm{Mg}(\mathrm{OH})_{2}$ 1p 1 Tot welk soort stoffen behoort magnesium? A tot de metalen B tot de moleculaire stoffen C tot de zouten 1p 2 Een geschikte katalysator (regel 4) bevat het element dat staat in groep 10 en periode 6 van het periodiek systeem. $ ightarrow$ Geef de naam van dit element. 1p 3 De batterij kan worden aangevuld met behulp van het voorwerp dat hiernaast is afgebeeld. $ ightarrow$ Geef de naam van dit voorwerp. 1p 4 Welk soort deeltjes in de zoutoplossing maakt de elektrische stroomgeleiding mogelijk? A atomen B ionen C moleculen 3p 5 Eén druppel zoutoplossing bevat 0,05 gram water. $ ightarrow$ Bereken hoeveel gram magnesium kan reageren nadat de batterij met zoutoplossing is aangevuld (regels 4 en 5). Neem aan dat de batterij voldoende magnesium bevat. 1p 6 De batterij kan na gebruik opnieuw gevuld worden met zoutoplossing, waarna het autootje weer 30 minuten kan rijden. Bij het aanvullen van de batterij hoeft geen katalysator te worden aangevuld. $ ightarrow$ Geef aan waarom de katalysator niet hoeft te worden aangevuld. GT-0174-a-22-2-0 3 / 14 lees verder ### Pagina 4 Koper uit malachiet Malachiet (Cu₂CO₃(OH)₂) bevat de atoomsoort koper. Uit malachiet kan volgens een oud voorschrift in twee stappen zuiver koper worden gemaakt. Eerst wordt malachiet verhit, waarbij koper(II)oxide (CuO) ontstaat. De reactie die hierbij plaatsvindt, is hieronder onvolledig weergegeven. De formule van één stof is weergegeven met een X. Cu₂CO₃(OH)₂ → 2 CuO + CO₂ + X (reactie 1) Uit het koper(II)oxide wordt vervolgens in de tweede stap koper gemaakt. 2p 7 Malachiet is opgebouwd uit koper(II)ionen en twee verschillende soorten negatieve ionen. → Geef de namen van deze twee soorten negatieve ionen. 1p 8 Welk type reactie is reactie 1? A een neerslagreactie B een ontledingsreactie C een verbrandingsreactie D een zuur-base reactie 1p 9 Geef de formule van de ontbrekende stof (X). 3p 10 Een docent verhit 5,0 gram malachiet. Na afloop van reactie 1 is 2,9 gram koper(II)oxide aanwezig. → Bereken met behulp van de vergelijking van reactie 1 of alle malachiet is omgezet. Gebruik voor Cu₂CO₃(OH)₂ de massa 221 u en voor CuO de massa 79,5 u. Het koper(II)oxide (CuO) wordt in een bolbuis verhit, waarbij tegelijkertijd methaan door de bolbuis stroomt. Het koper(II)oxide reageert met een deel van het methaan tot koper, koolstofdioxide en water. Hierbij ontstaat een gasmengsel. Dit gasmengsel stroomt de bolbuis uit en wordt verbrand. In figuur 1 is de opstelling afgebeeld. figuur 1 uitstromend gasmengsel methaan koper(II)oxide 3p 11 Geef de vergelijking van de reactie van koper(II)oxide met methaan. GT-0174-a-22-2-o 4 / 14 lees verder ### Pagina 5 1p 12 In het voorschrift staat dat het methaan eerst enige tijd door de bolbuis moet stromen, voordat het uitstromende gasmengsel wordt aangestoken. Dit voorkomt dat in de bolbuis een gasmengsel kan ontstaan dat bij ontbranding een explosie veroorzaakt. Er is dan in de bolbuis namelijk niet meer voldaan aan een bepaalde verbrandingsvoorwaarde. Welke verbrandingsvoorwaarde is dit? A de aanwezigheid van een brandbare stof B de aanwezigheid van zuurstof C het bereiken van de ontbrandingstemperatuur [FIGUUR: Blokschema met twee stappen. Stap I ontvangt "malachiet" als input en produceert een output (niet benoemd). Stap II ontvangt input Y, en input Z komt van boven. Stap II produceert "koper" aan de rechterkant. Er is een output die naar beneden gaat.] Het totale proces om koper te maken uit malachiet, is onvolledig met onderstaand blokschema weergegeven. De namen van twee stoffen zijn vervangen door Y en Z. malachiet Z Y II koper 2p 13 Geef de namen van de stoffen die horen bij de pijlen Y en Z. Noteer je antwoord als volgt: Y = ... Z = ... GT-0174-a-22-2-o 5/14 lees verder ### Pagina 6 Flashpapier Flashpapier wordt door goochelaars tijdens de show aangestoken. Doordat dit papier onmiddellijk met een felle gele vlam verbrandt, lijkt het papier te ‘verdwijnen’. Flashpapier wordt gemaakt door papier te bewerken met salpeterzuur, zwavelzuur en water. Het teveel aan zuur wordt uiteindelijk geneutraliseerd met natriumwaterstofcarbonaat ($NaHCO_3$). Tot slot wordt het papier aan de lucht gedroogd, waarna het geschikt is voor gebruik. Het papier is door de bewerking veranderd van samenstelling, waardoor het veel sneller verbrandt. [FIGUUR: Een goochelaar in een top hat en cape met zijn handen uitgestrekt, terwijl er vlammen uit zijn handen komen.] 1p 14 De felle vlam is een verbrandingsverschijnsel. → Geef nog een verbrandingsverschijnsel. 1p 15 Geef de formule van salpeterzuur. 1p 16 Uit welk(e) soort(en) deeltjes bestaat een oplossing van zwavelzuur? A alleen uit atomen B alleen uit ionen C alleen uit moleculen D uit atomen en uit ionen E uit ionen en uit moleculen 2p 17 Bij het maken van flashpapier mag geen metalen roerstaaf gebruikt worden om te mengen. Er ontstaat dan namelijk waterstofgas als gevolg van een reactie met de aanwezige zuren. → Geef de formule van waterstofgas en geef aan wat het gevaar van dit gas is. Noteer je antwoord als volgt: formule: ... gevaar: ... 1p 18 Met welke scheidingsmethode is het drogen van het papier vergelijkbaar? A adsorberen B bezinken C destilleren D extraheren E filtreren F indampen GT-0174-a-22-2-0 6 / 14 lees verder ### Pagina 7 De reactie die plaatsvindt bij het neutraliseren (zie vorige tekstblok) is: $H^{+} + NaHCO_{3} \rightarrow Na^{+} + H_{2}O + CO_{2}$ Het mengsel gaat daarbij bruisen. Er wordt steeds een beetje NaHCO$_{3}$ toegevoegd, net zolang totdat het bruisen stopt. 1p 19 Het bruisen is het gevolg van een reactieproduct. Welke formule heeft dit reactieproduct? A $H^{+}$ B $NaHCO_{3}$ C $Na^{+}$ D $H_{2}O$ E $CO_{2}$ 2p 20 Leg uit of natriumcarbonaat gebruikt zou kunnen worden om het zuur te neutraliseren. 1p 21 Wat gebeurt er met de pH tijdens het neutraliseren? A De pH wordt lager. B De pH blijft gelijk. C De pH wordt hoger. 1p 22 Uit het stoppen van het bruisen blijkt dat al het zuur heeft gereageerd. Maar ook universeelindicator kan dit aangeven. Hiernaast is de kleur weergegeven die universeelindicatorpapier krijgt bij elke pH. Welke kleur krijgt universeelindicatorpapier in de vloeistof wanneer de vloeistof neutraal is geworden? A blauw B geel C groen D rood [FIGUUR: pH-schaal met kleuren van universeelindicatorpapier, van 1 (rood) tot 14 (blauw), met tussenliggende pH-waarden en bijbehorende kleuren zoals oranje, geel, groen en blauw.] GT-0174-a-22-2-o 7 / 14 lees verder ►►► ### Pagina 8 Fehlingsreagens 'Fehlingsreagens' is een blauwe oplossing die wordt gemaakt door twee oplossingen samen te voegen: – oplossing A: een oplossing van koper(II)sulfaat – oplossing B: een oplossing van kaliumnatriumtartraat (KNaC4H4O6) en van natriumhydroxide Oplossing B bevat kaliumnatriumtartraat om een neerslagreactie van koper(II)sulfaat (oplossing A) met het opgeloste natriumhydroxide te voorkomen. 1p 23 Geef de naam van het positieve ionsoort dat de blauwe kleur van Fehlingsreagens veroorzaakt. 2p 24 Kaliumnatriumtartraat bestaat uit kaliumionen, natriumionen en tartraationen in de verhouding 1 : 1 : 1. → Geef de formule van het tartraation. 1p 25 Geef de naam van het neerslag dat gevormd zou worden uit de reactie van koper(II)sulfaat met opgelost natriumhydroxide. Fehlingsreagens kan worden gebruikt om de aanwezigheid van bepaalde suikers, in bijvoorbeeld levensmiddelen, aan te tonen. Door het reagens aan een levensmiddel toe te voegen en het mengsel te verwarmen, kan worden onderzocht of deze suikers aanwezig zijn: er ontstaat dan een roodbruine suspensie. Deze suspensie ontstaat door de vorming van koper(I)oxide. 1p 26 Uit de informatie in de twee bovenstaande tekstblokken blijkt dat de koperdeeltjes uit het reagens bij het vormen van de roodbruine suspensie een ladingsverandering ondergaan. Welke ladingsverandering is dit? A van 0 naar 1+ B van 0 naar 2+ C van 1+ naar 0 D van 1+ naar 2+ E van 2+ naar 0 F van 2+ naar 1+ GT-0174-a-22-2-0 8 / 14 lees verder ### Pagina 9 1p 27 In Binas-tabel 35 is de oplosbaarheid van het koper(I)ion niet opgenomen. Welke notatie zou op de kruising van het koper(I)ion en het oxide-ion staan? A een streepje B de letter g C de letter s 1p 28 Bij het aantonen van de suikers met behulp van Fehlingsreagens vindt een chemische reactie plaats. Welk(e) van onderstaande argumenten is/zijn hiervoor te geven? I Er vindt een kleurverandering plaats. II Er ontstaat een nieuwe stof. A geen van beide B alleen I C alleen II D beide: I en II ### Pagina 10 Zure matjes Zure matjes zijn snoepjes die eerst erg zuur, en daarna zoet smaken. De zure smaak wordt veroorzaakt door citroenzuur $(C_6H_8O_7)$ dat als wit poeder aan de buitenkant van de snoepjes zit. [FIGUUR: Een buret met schaalverdeling van 0 tot 50, met vloeistof tot ongeveer 10.] Selena besluit om uit te zoeken hoeveel citroenzuur een snoepje bevat. Ze doet dit met behulp van een titratie. Ze doet eerst een snoepje in een erlenmeyer met voldoende water en zwenkt de erlenmeyer enige tijd. Vervolgens haalt ze het snoepje eruit en voegt drie druppels van een geschikte indicator toe aan het mengsel in de erlenmeyer. Ze leest de beginstand van de buret af en titreert het mengsel met natronloog. Zodra de kleur omslaat leest ze de eindstand van de buret af. Hieruit blijkt dat ze bij de titratie 6,13 mL natronloog heeft toegevoegd. De reactie die plaatsvindt tijdens de titratie is hieronder vereenvoudigd en onvolledig weergegeven. Eén formule ontbreekt. $C_6H_8O_7 + 3 OH^{-} \rightarrow 3 H_2O + ...$ 2p 29 Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en geef voor elke bewering aan of deze 'wel' of 'niet' van toepassing is op citroenzuur. Citroenzuur wel/niet van toepassing I is een koolwaterstof. II is ontleedbaar. III verhoogt de pH van water. 1p 30 De eindstand van de buret was 8,02 mL. Geef de beginstand die Selena heeft afgelezen in mL. 1p 31 In de gegeven reactievergelijking ontbreekt een formule. Dit is de formule van een ionsoort. Dit ionsoort heeft lading 3–. Geef deze ontbrekende formule. 1p 32 Bij de titratie is in de erlenmeyer ook een positieve ionsoort aanwezig dat niet aan de reactie deelneemt. Geef de formule van dit positieve ion. GT-0174-a-22-2-o 10 / 14 lees verder ### Pagina 11 1p 33 Bij de titratie is een indicator gebruikt. Het omslagtraject hiervan begint wanneer het mengsel in de erlenmeyer net basisch wordt. Welke indicator kan zijn gebruikt? Maak gebruik van Binas-tabel 36. A broomfenolrood B dimethylgeel C methylrood D thymolblauw 2p 34 Van de natronloog is bekend dat 5,00 mL nodig is om 31,4 mg citroenzuur volledig te laten reageren. → Bereken met de gegevens van Selena hoeveel mg citroenzuur heeft gereageerd. Selena gaat ervan uit dat alle citroenzuur van het snoepje gereageerd heeft. Ze heeft bepaald hoeveel milligram citroenzuur het snoepje bevatte, en wil nu ook weten wat het massapercentage citroenzuur van het onderzochte snoepje is. Helaas kan ze dit niet berekenen, omdat ze een gegeven vergeten heeft te bepalen. 1p 35 Welk gegeven had Selena vooraf moeten bepalen om het massapercentage citroenzuur te kunnen berekenen? GT-0174-a-22-2-o 11/14 lees verder ### Pagina 12 Glas Een bepaald type glas wordt gemaakt uit silica (SiO₂), soda (Na₂CO₃) en kalk (CaCO₃). Van het glas worden platen gemaakt. In figuur 1 is het productieproces schematisch en vereenvoudigd weergegeven. De beginstoffen worden in een oven (ruimte I) verwarmd tot zo'n 1600 °C. Bij deze temperatuur smelt de silica. De overige grondstoffen ontleden tot metaaloxiden en koolstofdioxide. Het ontstane vloeibare mengsel vormt gesmolten glas, dat vervolgens langzaam afkoelt bij een oventemperatuur van 1100 °C (ruimte II). Daarna wordt het gesmolten glas op vloeibare tin gegoten (ruimte III). Het glas stolt op het vloeibare tin waardoor mooie gladde glasplaten ontstaan. De temperatuur van het tin is 1100 °C aan het begin van dit tinbad en daalt geleidelijk tot 600 °C aan het einde van het bad. Tot slot wordt de zo gevormde laag glas verder gekoeld (ruimte IV) en op maat gesneden (ruimte V) waarna de glasplaten klaar zijn. figuur 1 beginstoffen verwarmen tinbad koelen snijden 1600 °C 1100 °C 1100 °C - 600 °C 600 °C - 60 °C I II III IV V 1p 36 Wat is het symbool van tin? A Si B Sn C Se D Te E Ti F Tn 2p 37 Geef de formule van het metaaloxide dat ontstaat bij de ontleding van soda in ruimte I. 1p 38 Geef aan wat er gebeurt in ruimte II met de deeltjes in het glas. Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. I De gemiddelde afstand tussen de deeltjes neemt af. wel/niet II De deeltjes stoppen met bewegen. GT-0174-a-22-2-0 12 / 14 lees verder ### Pagina 13 2p 39 Leg uit aan de hand van een berekening dat het tin aan het einde van het tinbad vloeibaar is. – Maak gebruik van Binas-tabel 15 en vermeld in je antwoord het gegeven dat je hebt gebruikt. – Neem aan dat het kookpunt van tin hoger is dan 1100 °C. 1p 40 Is de temperatuur waarbij glas stolt lager of hoger dan het smeltpunt van tin, of zijn deze temperaturen gelijk? Deze temperatuur is: A lager dan het smeltpunt van tin. B hoger dan het smeltpunt van tin. C gelijk aan het smeltpunt van tin. 1p 41 Het glas blijft op het tin drijven (ruimte III). Welke verklaring kan hiervoor worden gegeven? A Glas heeft een kleinere dichtheid dan tin. B Glas heeft minder massa dan tin. C Glas is onoplosbaar in tin. D Glas reageert niet met tin. 1p 42 Een glasfabriek brengt 600 ton beginstoffen in ruimte I. → Geef een mogelijke verklaring waarom minder dan 600 ton glas uit ruimte V wordt verkregen. Een glasfabriek produceert glas uit een mengsel van beginstoffen dat onder meer 72 massaprocent silica en 14 massaprocent soda bevat. Dit zijn percentages van de totale massa aan gebruikte beginstoffen. Voor de productie van glas wordt in deze fabriek 350 ton silica per dag gebruikt. 2p 43 Bereken hoeveel ton soda het mengsel van beginstoffen van deze glasfabriek per dag moet bevatten. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina. GT-0174-a-22-2-o 13 / 14 lees verder ►►► ### Pagina 14 Stikstofoxiden In een dagblad stond de volgende informatie: 1 Stikstofoxiden (NOx) is een verzamelnaam voor gassen zoals NO, NO2 en 2 N2O3. Deze gassen dragen bij aan het ontstaan van luchtverontreiniging. 3 Stikstofoxiden kunnen ontstaan wanneer stikstof uit de lucht reageert met 4 zuurstof uit de lucht. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens de verbranding 5 van een fossiele brandstof in een verbrandingsmotor. Stikstofoxiden 6 reageren met zonlicht in de atmosfeer, waardoor luchtverontreiniging 7 ontstaat. Vooral in stedelijke gebieden is deze verontreiniging zichtbaar 8 als een deken van geelbruine mist. Ook veroorzaken stikstofoxiden zure 9 regen doordat ze met waterdamp uit de lucht reageren tot een zuur. 1p 44 Geef de rationele naam van N2O3. 2p 45 Geef de vergelijking van de reactie van stikstof tot NO2 (regels 3 en 4). 1p 46 Geef aan waarom stikstof en zuurstof in de lucht onder normale omstandigheden niet met elkaar reageren. 1p 47 In de regels 5 en 6 staat dat stikstofoxiden "reageren met zonlicht". → Leg uit dat deze bewering chemisch onjuist is. 1p 48 Bij de verbranding van sommige fossiele brandstoffen kan, behalve NOx, ook een andere stof vrijkomen die zure regen veroorzaakt. Welke stof is dat? A cfk B koolstofmonoxide C roet D zwaveldioxide 1p 49 Een reactievergelijking voor de vorming van het zuur (regels 8 en 9) is hieronder onvolledig weergegeven: ... NO2 + O2 + 2 H2O → ... H+ + ... NO3- Alleen drie coëfficiënten ontbreken. → Neem deze onvolledige vergelijking over en vul de coëfficiënten aan. GT-0174-a-22-2-o 14/14 einde