# Eindexamen Natuur- en scheikunde 2 VMBO-GL/TL 2022 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1 ## Vraag 1 – Vraag 1 (1 punt) 1 maandag 23 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat kun je verwachten: 1 maandag 23 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat moet je kennen: soorten mengsels suspensie emulsie oplossing vaste stof in vloeistof Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de verschillende soorten mengsels (suspensie, emulsie, oplossing). Aannemen dat pigment oplost in olie, wat zou leiden tot het foute antwoord 'oplossing'. Kernbegrippen: soorten mengsels, suspensie, emulsie, oplossing, vaste stof in vloeistof Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de verschillende soorten mengsels (suspensie, emulsie, oplossing). - Aannemen dat pigment oplost in olie, wat zou leiden tot het foute antwoord 'oplossing'. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/1 ## Vraag 2 – Vraag 2 (1 punt) 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat kun je verwachten: 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Wat moet je kennen: zouten ionlading oxidatiegetal systematische naamgeving Stock-notatie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De lading van het oxide-ion (O²⁻) niet correct toepassen. De subscript '3' in de formule CrO₃ verwarren met de lading van het chroomion. Een rekenfout maken bij het bepalen van de totale negatieve lading (3 x -2 = -6). Kernbegrippen: zouten, ionlading, oxidatiegetal, systematische naamgeving, Stock-notatie Veelgemaakte fouten: - De lading van het oxide-ion (O²⁻) niet correct toepassen. - De subscript '3' in de formule CrO₃ verwarren met de lading van het chroomion. - Een rekenfout maken bij het bepalen van de totale negatieve lading (3 x -2 = -6). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/2 ## Vraag 5 – Vraag 5 (1 punt) 5 Een van de pigmenten die de schilder Vincent van Gogh gebruikte, was 6 lood(II)chromaat. De plekken die zijn geschilderd met verf die dit pigment 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat kun je verwachten: 5 Een van de pigmenten die de schilder Vincent van Gogh gebruikte, was 6 lood(II)chromaat. De plekken die zijn geschilderd met verf die dit pigment 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat moet je kennen: gevarensymbolen stofeigenschappen toxiciteit opzoeken in Binas Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerd gevarensymbool interpreteren. Niet weten waar in Binas te zoeken naar informatie over lood. Gokken op basis van algemene kennis in plaats van Binas te gebruiken. Kernbegrippen: gevarensymbolen, stofeigenschappen, toxiciteit, opzoeken in Binas Veelgemaakte fouten: - Verkeerd gevarensymbool interpreteren. - Niet weten waar in Binas te zoeken naar informatie over lood. - Gokken op basis van algemene kennis in plaats van Binas te gebruiken. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/5 ## Vraag 6 – Vraag 6 (1 punt) 6 lood(II)chromaat. De plekken die zijn geschilderd met verf die dit pigment 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat kun je verwachten: 6 lood(II)chromaat. De plekken die zijn geschilderd met verf die dit pigment 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat moet je kennen: zouten ionen formules van zouten systematische naamgeving Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De naam van de stof opschrijven in plaats van de formule. Fouten maken in de lading van de ionen (Ba²⁺ en SO₄²⁻). Verkeerde formule voor het sulfaation gebruiken (bijv. SO₃²⁻ voor sulfiet). Kernbegrippen: zouten, ionen, formules van zouten, systematische naamgeving Veelgemaakte fouten: - De naam van de stof opschrijven in plaats van de formule. - Fouten maken in de lading van de ionen (Ba²⁺ en SO₄²⁻). - Verkeerde formule voor het sulfaation gebruiken (bijv. SO₃²⁻ voor sulfiet). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/6 ## Vraag 7 – Vraag 7 (1 punt) 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat kun je verwachten: 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat moet je kennen: stofeigenschappen pigmenten kleur chemische nomenclatuur Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde pigment uit de tabel kiezen De formule van lood(II)chromaat niet kunnen koppelen aan de tabel De vraag verkeerd lezen en de kleur *na* verkleuring proberen te raden. Kernbegrippen: stofeigenschappen, pigmenten, kleur, chemische nomenclatuur Veelgemaakte fouten: - Verkeerde pigment uit de tabel kiezen - De formule van lood(II)chromaat niet kunnen koppelen aan de tabel - De vraag verkeerd lezen en de kleur *na* verkleuring proberen te raden. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/7 ## Vraag 8 – Vraag 8 (1 punt) 1p 8 Welke kleur heeft de vloeistof in de maatbeker na stap 3? A geel B kleurloos C paars D rood Wat kun je verwachten: 1p 8 Welke kleur heeft de vloeistof in de maatbeker na stap 3? A geel B kleurloos C paars D rood Wat moet je kennen: zuren indicatoren pH Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De kleur van de indicator in een basische oplossing verwarren met die in een zure oplossing. Niet weten dat azijn een zure oplossing is. De kleuren van verschillende indicatoren door elkaar halen (bijv. fenolftaleïen of lakmoes). Kernbegrippen: zuren, indicatoren, pH Veelgemaakte fouten: - De kleur van de indicator in een basische oplossing verwarren met die in een zure oplossing. - Niet weten dat azijn een zure oplossing is. - De kleuren van verschillende indicatoren door elkaar halen (bijv. fenolftaleïen of lakmoes). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/8 ## Vraag 9 – Vraag 9 (2 punten) 2p 9 Neem de onvolledige vergelijking uit het tekstblok over, en maak deze volledig door de vier ontbrekende gegevens aan te vullen. Wat kun je verwachten: 2p 9 Neem de onvolledige vergelijking uit het tekstblok over, en maak deze volledig door de vier ontbrekende gegevens aan te vullen. Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen kloppend maken coëfficiënten toestandsaanduidingen reactie tussen een carbonaat en een zuur Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de ladingen kloppend te maken (2 H⁺ links en 2 Na⁺ rechts). Incorrecte toestandsaanduidingen, met name voor soda (natriumcarbonaat) dat een vaste stof (s) is en de H⁺-ionen die in oplossing zijn (aq). Vergeten de coëfficiënten voor H⁺ en Na⁺ in te vullen. Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, kloppend maken, coëfficiënten, toestandsaanduidingen, reactie tussen een carbonaat en een zuur Veelgemaakte fouten: - Vergeten de ladingen kloppend te maken (2 H⁺ links en 2 Na⁺ rechts). - Incorrecte toestandsaanduidingen, met name voor soda (natriumcarbonaat) dat een vaste stof (s) is en de H⁺-ionen die in oplossing zijn (aq). - Vergeten de coëfficiënten voor H⁺ en Na⁺ in te vullen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/9 ## Vraag 10 – Vraag 10 (1 punt) Welke rol hebben de negatieve ionen uit soda bij de reactie? A base B indicator C katalysator D oplosmiddel E stroomgeleider Wat kun je verwachten: Welke rol hebben de negatieve ionen uit soda bij de reactie? A base B indicator C katalysator D oplosmiddel E stroomgeleider Wat moet je kennen: zuur-base reactie ionen base protonacceptor Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de verschillende rollen die een stof kan hebben in een chemisch proces (reactant, indicator, katalysator, oplosmiddel). Niet herkennen dat het opnemen van een H⁺-ion de definitie van een base is. Kernbegrippen: zuur-base reactie, ionen, base, protonacceptor Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de verschillende rollen die een stof kan hebben in een chemisch proces (reactant, indicator, katalysator, oplosmiddel). - Niet herkennen dat het opnemen van een H⁺-ion de definitie van een base is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/10 ## Vraag 11 – Vraag 11 (1 punt) 1p 11 Geef de formule van het negatieve ionsoort in azijn. Maud concludeert na afloop van stap 4 dat alle azijnzuur gereageerd heeft en soda waarschijnlijk in overmaat was. Haar docent zegt dat dit niet zo hoeft te zijn en dat het beter is dat ze de overmaat berekent. Wat kun je verwachten: 1p 11 Geef de formule van het negatieve ionsoort in azijn. Maud concludeert na afloop van stap 4 dat alle azijnzuur gereageerd heeft en soda waarschijnlijk in overmaat was. Haar docent zegt dat dit niet zo hoeft te zijn en dat het beter is dat ze de overmaat berekent. Wat moet je kennen: ionen zuren formules van ionen azijnzuur Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Formule van het molecuul (azijnzuur, HAc) geven in plaats van het ion. De lading van het ion vergeten. De naam 'acetaat' geven in plaats van de formule. Kernbegrippen: ionen, zuren, formules van ionen, azijnzuur Veelgemaakte fouten: - Formule van het molecuul (azijnzuur, HAc) geven in plaats van het ion. - De lading van het ion vergeten. - De naam 'acetaat' geven in plaats van de formule. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/11 ## Vraag 12 – Vraag 12 (1 punt) Maud concludeert na afloop van stap 4 dat alle azijnzuur gereageerd heeft en soda waarschijnlijk in overmaat was. Haar docent zegt dat dit niet zo hoeft te zijn en dat het beter is dat ze de overmaat berekent. De kleuromslag hoeft niet te betekenen dat al het azijnzuur heeft gereageerd. → Geef aan, aan de hand van Binas-tabel 36, dat direct na de kleuromslag nog azijnzuur aanwezig kan zijn. Wat kun je verwachten: Maud concludeert na afloop van stap 4 dat alle azijnzuur gereageerd heeft en soda waarschijnlijk in overmaat was. Haar docent zegt dat dit niet zo hoeft te zijn en dat het beter is dat ze de overmaat berekent. De kleuromslag hoeft niet te betekenen dat al het azijnzuur heeft gereageerd. → Geef aan, aan de hand van Binas-tabel 36, dat direct na de kleuromslag nog azijnzuur aanwezig kan zijn. Wat moet je kennen: zuren en basen pH indicatoren omslagtraject Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Aannemen dat een kleuromslag van een indicator altijd bij een neutrale pH (pH=7) plaatsvindt. Het omslagtraject van een indicator niet correct aflezen of interpreteren uit Binas. Kernbegrippen: zuren en basen, pH, indicatoren, omslagtraject Veelgemaakte fouten: - Aannemen dat een kleuromslag van een indicator altijd bij een neutrale pH (pH=7) plaatsvindt. - Het omslagtraject van een indicator niet correct aflezen of interpreteren uit Binas. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/12 ## Vraag 13 – Vraag 13 (3 punten) 3p 13 Maud heeft azijn gebruikt die 40 gram azijnzuur per liter bevat. → Bereken welke stof in overmaat was: soda of azijnzuur. Ga bij de berekening uit van de volgende gegevens: - Er is 50 mL azijn gebruikt. - Drie eetlepels soda (Na_2CO_3) bevatten samen 9,0 gram. - De massaverhouding soda : azijnzuur is bij deze reactie 5,3 : 6,0. Vervolgens test Maud haar brandblusser. Ze leest in het voorschrift: 5 Zet een waxinelichtje op tafel en steek het aan. 6 Breng de opening van de fles zo dicht mogelijk bij het brandende waxinelichtje. Zorg ervoor dat de vloeistof niet in de hals van de fles komt. Wanneer Maud de fles schuin houdt, merkt ze dat de vlam van het waxinelichtje dooft. Dit komt doordat het koolstofdioxide uit de fles wordt geschonken. Wat kun je verwachten: 3p 13 Maud heeft azijn gebruikt die 40 gram azijnzuur per liter bevat. → Bereken welke stof in overmaat was: soda of azijnzuur. Ga bij de berekening uit van de volgende gegevens: - Er is 50 mL azijn gebruikt. - Drie eetlepels soda (Na_2CO_3) bevatten samen 9,0 gram. - De massaverhouding soda : azijnzuur is bij deze reactie 5,3 : 6,0. Vervolgens test Maud haar brandblusser. Ze leest in het voorschrift: 5 Zet een waxinelichtje op tafel en steek het aan. 6 Breng de opening van de fles zo dicht mogelijk bij het brandende waxinelichtje. Zorg ervoor dat de vloeistof niet in de hals van de fles komt. Wanneer Maud de fles schuin houdt, merkt ze dat de vlam van het waxinelichtje dooft. Dit komt doordat het koolstofdioxide uit de fles wordt geschonken. Wat moet je kennen: rekenen aan reacties massaverhouding overmaat en ondermaat concentratie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerd toepassen van de massaverhouding (bijvoorbeeld delen in plaats van vermenigvuldigen, of de getallen omdraaien). Fout bij het omrekenen van de hoeveelheid azijnzuur van 50 mL naar gram, bijvoorbeeld door de conversie van mL naar L te vergeten. Reken- of intoetsfouten op de rekenmachine. De verkeerde conclusie trekken uit de berekening (bijvoorbeeld de berekende benodigde hoeveelheid verwarren met de stof in overmaat). Kernbegrippen: rekenen aan reacties, massaverhouding, overmaat en ondermaat, concentratie Veelgemaakte fouten: - Verkeerd toepassen van de massaverhouding (bijvoorbeeld delen in plaats van vermenigvuldigen, of de getallen omdraaien). - Fout bij het omrekenen van de hoeveelheid azijnzuur van 50 mL naar gram, bijvoorbeeld door de conversie van mL naar L te vergeten. - Reken- of intoetsfouten op de rekenmachine. - De verkeerde conclusie trekken uit de berekening (bijvoorbeeld de berekende benodigde hoeveelheid verwarren met de stof in overmaat). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/13 ## Vraag 14 – Vraag 14 (3 punten) Vervolgens test Maud haar brandblusser. Ze leest in het voorschrift: 5 Zet een waxinelichtje op tafel en steek het aan. 6 Breng de opening van de fles zo dicht mogelijk bij het brandende waxinelichtje. Zorg ervoor dat de vloeistof niet in de hals van de fles komt. Wanneer Maud de fles schuin houdt, merkt ze dat de vlam van het waxinelichtje dooft. Dit komt doordat het koolstofdioxide uit de fles wordt geschonken. De brandbare stof van een waxinelichtje is parafine. → Geef de reactievergelijking voor de volledige verbranding van parafine. Gebruik voor parafine de molecuulformule C₂₅H₃₂. Wat kun je verwachten: Vervolgens test Maud haar brandblusser. Ze leest in het voorschrift: 5 Zet een waxinelichtje op tafel en steek het aan. 6 Breng de opening van de fles zo dicht mogelijk bij het brandende waxinelichtje. Zorg ervoor dat de vloeistof niet in de hals van de fles komt. Wanneer Maud de fles schuin houdt, merkt ze dat de vlam van het waxinelichtje dooft. Dit komt doordat het koolstofdioxide uit de fles wordt geschonken. De brandbare stof van een waxinelichtje is parafine. → Geef de reactievergelijking voor de volledige verbranding van parafine. Gebruik voor parafine de molecuulformule C₂₅H₃₂. Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen volledige verbranding koolwaterstoffen reactieproducten van verbranding atoombalans Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Zuurstof (O₂) vergeten als reactant. Onjuiste producten voor volledige verbranding noteren, zoals koolstofmonoxide (CO) of koolstof (C). Fouten maken bij het kloppend maken (balanceren) van de reactievergelijking, met name voor de zuurstofatomen. Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, volledige verbranding, koolwaterstoffen, reactieproducten van verbranding, atoombalans Veelgemaakte fouten: - Zuurstof (O₂) vergeten als reactant. - Onjuiste producten voor volledige verbranding noteren, zoals koolstofmonoxide (CO) of koolstof (C). - Fouten maken bij het kloppend maken (balanceren) van de reactievergelijking, met name voor de zuurstofatomen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/14 ## Vraag 15 – Vraag 15 (2 punten) Vervolgens test Maud haar brandblusser. Ze leest in het voorschrift: 5 Zet een waxinelichtje op tafel en steek het aan. 6 Breng de opening van de fles zo dicht mogelijk bij het brandende waxinelichtje. Zorg ervoor dat de vloeistof niet in de hals van de fles komt. Wanneer Maud de fles schuin houdt, merkt ze dat de vlam van het waxinelichtje dooft. Dit komt doordat het koolstofdioxide uit de fles wordt geschonken. De vlam dooft doordat een verbrandingsvoorwaarde is weggenomen. → Leg uit welke verbrandingsvoorwaarde dit is. Wat kun je verwachten: Vervolgens test Maud haar brandblusser. Ze leest in het voorschrift: 5 Zet een waxinelichtje op tafel en steek het aan. 6 Breng de opening van de fles zo dicht mogelijk bij het brandende waxinelichtje. Zorg ervoor dat de vloeistof niet in de hals van de fles komt. Wanneer Maud de fles schuin houdt, merkt ze dat de vlam van het waxinelichtje dooft. Dit komt doordat het koolstofdioxide uit de fles wordt geschonken. De vlam dooft doordat een verbrandingsvoorwaarde is weggenomen. → Leg uit welke verbrandingsvoorwaarde dit is. Wat moet je kennen: verbrandingsvoorwaarden zuurstof verdringing Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Alleen de verbrandingsvoorwaarde noemen zonder de uitleg hoe deze wordt weggenomen. Niet uitleggen dat koolstofdioxide de zuurstof verdringt. Kernbegrippen: verbrandingsvoorwaarden, zuurstof, verdringing Veelgemaakte fouten: - Alleen de verbrandingsvoorwaarde noemen zonder de uitleg hoe deze wordt weggenomen. - Niet uitleggen dat koolstofdioxide de zuurstof verdringt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/15 ## Vraag 16 – Vraag 16 (1 punt) 1p 16 Het schenken van koolstofdioxide is mogelijk door een verschil in stofeigenschap. Welk verschil is dit? A De dichtheid van koolstofdioxide is groter dan die van lucht. B De massa van koolstofdioxide is groter dan die van lucht. c Het smeltpunt van koolstofdioxide is lager dan dat van lucht. D Het volume van koolstofdioxide is lager dan dat van lucht. Wat kun je verwachten: 1p 16 Het schenken van koolstofdioxide is mogelijk door een verschil in stofeigenschap. Welk verschil is dit? A De dichtheid van koolstofdioxide is groter dan die van lucht. B De massa van koolstofdioxide is groter dan die van lucht. c Het smeltpunt van koolstofdioxide is lager dan dat van lucht. D Het volume van koolstofdioxide is lager dan dat van lucht. Wat moet je kennen: dichtheid stofeigenschappen gassen verbranding Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de begrippen massa en dichtheid. Het kiezen van een irrelevante stofeigenschap zoals smeltpunt. Kernbegrippen: dichtheid, stofeigenschappen, gassen, verbranding Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de begrippen massa en dichtheid. - Het kiezen van een irrelevante stofeigenschap zoals smeltpunt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/16 ## Vraag 17 – Vraag 17 (1 punt) Welke notatie geeft het verdampen van water weer? A H₂O (g) → H₂O (l) B H₂O (l) → H₂O (g) C 2 H₂O (g) → 2 H₂ (l) + O₂ (l) D 2 H₂O (l) → 2 H₂(g) + O₂ (g) Wat kun je verwachten: Welke notatie geeft het verdampen van water weer? A H₂O (g) → H₂O (l) B H₂O (l) → H₂O (g) C 2 H₂O (g) → 2 H₂ (l) + O₂ (l) D 2 H₂O (l) → 2 H₂(g) + O₂ (g) Wat moet je kennen: faseovergang verdampen toestandsaanduiding reactievergelijking Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verdampen verwarren met condenseren Faseovergang verwarren met een chemische reactie (ontleding) Onjuist interpreteren van toestandsaanduidingen (l) en (g) Kernbegrippen: faseovergang, verdampen, toestandsaanduiding, reactievergelijking Veelgemaakte fouten: - Verdampen verwarren met condenseren - Faseovergang verwarren met een chemische reactie (ontleding) - Onjuist interpreteren van toestandsaanduidingen (l) en (g) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/17 ## Vraag 18 – Vraag 18 (3 punten) 3p 18 Bereken het aantal kg water dat maximaal aanwezig kan zijn in 150 m³ lucht. Ga hierbij uit van de volgende gegevens: – De temperatuur van de lucht is 20 °C. – De massa van 1,00 m³ lucht is 1,20 kg. Wat kun je verwachten: 3p 18 Bereken het aantal kg water dat maximaal aanwezig kan zijn in 150 m³ lucht. Ga hierbij uit van de volgende gegevens: – De temperatuur van de lucht is 20 °C. – De massa van 1,00 m³ lucht is 1,20 kg. Wat moet je kennen: dichtheid luchtvochtigheid eenheden omrekenen tabel aflezen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de einduitkomst om te rekenen van gram naar kilogram. De verkeerde waarde uit de tabel aflezen (bijvoorbeeld voor een andere temperatuur). Rekenstappen door elkaar halen, bijvoorbeeld het volume direct vermenigvuldigen met het watergehalte. Kernbegrippen: dichtheid, luchtvochtigheid, eenheden omrekenen, tabel aflezen Veelgemaakte fouten: - Vergeten de einduitkomst om te rekenen van gram naar kilogram. - De verkeerde waarde uit de tabel aflezen (bijvoorbeeld voor een andere temperatuur). - Rekenstappen door elkaar halen, bijvoorbeeld het volume direct vermenigvuldigen met het watergehalte. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/18 ## Vraag 19 – Vraag 19 (2 punten) 2p 19 Wanneer warme lucht afkoelt, kan water uit de lucht condenseren. → Welke van onderstaande bewering(en) is/zijn in dat geval van toepassing? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. bewering wel/niet I De watermoleculen komen gemiddeld dichter bij elkaar. ... II Het maximale watergehalte in de lucht wordt bereikt. ... III De watermoleculen bewegen sneller. ... Wat kun je verwachten: 2p 19 Wanneer warme lucht afkoelt, kan water uit de lucht condenseren. → Welke van onderstaande bewering(en) is/zijn in dat geval van toepassing? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. bewering wel/niet I De watermoleculen komen gemiddeld dichter bij elkaar. ... II Het maximale watergehalte in de lucht wordt bereikt. ... III De watermoleculen bewegen sneller. ... Wat moet je kennen: condensatie faseovergang molecuulmodel temperatuur kinetische energie verzadigde lucht Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen temperatuur en snelheid van deeltjes (denken dat bij afkoelen deeltjes sneller bewegen). Niet begrijpen dat condensatie optreedt bij verzadiging. Niet kunnen toepassen van het molecuulmodel op faseovergangen (afstand tussen deeltjes). Kernbegrippen: condensatie, faseovergang, molecuulmodel, temperatuur, kinetische energie, verzadigde lucht Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen temperatuur en snelheid van deeltjes (denken dat bij afkoelen deeltjes sneller bewegen). - Niet begrijpen dat condensatie optreedt bij verzadiging. - Niet kunnen toepassen van het molecuulmodel op faseovergangen (afstand tussen deeltjes). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/19 ## Vraag 20 – Vraag 20 (2 punten) Geef de vergelijking voor de vorming van fosforzuur (regels 3 en 4). Wat kun je verwachten: Geef de vergelijking voor de vorming van fosforzuur (regels 3 en 4). Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen chemische formules reactievergelijking kloppend maken wet van behoud van atomen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Onjuiste chemische formules voor de reactanten of producten. Fouten bij het balanceren van de coëfficiënten. Vergeten om alle atoomsoorten (P, O, en H) te controleren. Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, chemische formules, reactievergelijking kloppend maken, wet van behoud van atomen Veelgemaakte fouten: - Onjuiste chemische formules voor de reactanten of producten. - Fouten bij het balanceren van de coëfficiënten. - Vergeten om alle atoomsoorten (P, O, en H) te controleren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/20 ## Vraag 21 – Vraag 21 (1 punt) 1p 21 Een bepaalde hoeveelheid lucht wordt door de opstelling geleid. De massatoename in buisje 1 na afloop van de proef blijkt 7,5 gram te zijn. Hoeveel gram fosforzuur bevat buisje 1 na afloop van de proef? A minder dan 7,5 gram B 7,5 gram C meer dan 7,5 gram Wat kun je verwachten: 1p 21 Een bepaalde hoeveelheid lucht wordt door de opstelling geleid. De massatoename in buisje 1 na afloop van de proef blijkt 7,5 gram te zijn. Hoeveel gram fosforzuur bevat buisje 1 na afloop van de proef? A minder dan 7,5 gram B 7,5 gram C meer dan 7,5 gram Wat moet je kennen: chemische reactie wet van massabehoud massatoename Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van massatoename (massa van één reactant) met de totale massa van het product. Kernbegrippen: chemische reactie, wet van massabehoud, massatoename Veelgemaakte fouten: - Verwarren van massatoename (massa van één reactant) met de totale massa van het product. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/21 ## Vraag 22 – Vraag 22 (1 punt) 1p 22 Flip zegt: "Je kunt in buisje 2 wit kopersulfaat gebruiken, in plaats van difosforpentaoxide." Wat blijkt in dat geval uit buisje 2, wanneer al het water uit de lucht reageert in buisje 1? In buisje 2 A blijft de kleur gelijk en verandert de massa. B verandert de kleur en blijft de massa gelijk. C blijven de kleur en de massa allebei gelijk. D veranderen de kleur en de massa allebei. Wat kun je verwachten: 1p 22 Flip zegt: "Je kunt in buisje 2 wit kopersulfaat gebruiken, in plaats van difosforpentaoxide." Wat blijkt in dat geval uit buisje 2, wanneer al het water uit de lucht reageert in buisje 1? In buisje 2 A blijft de kleur gelijk en verandert de massa. B verandert de kleur en blijft de massa gelijk. C blijven de kleur en de massa allebei gelijk. D veranderen de kleur en de massa allebei. Wat moet je kennen: aantoningsreactie reagens water aantonen wit kopersulfaat controle-experiment Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De functie van buisje 2 als controle-experiment niet begrijpen. Niet weten dat wit kopersulfaat blauw wordt in aanwezigheid van water. De voorwaarde 'wanneer al het water uit de lucht reageert in buisje 1' over het hoofd zien. Kernbegrippen: aantoningsreactie, reagens, water aantonen, wit kopersulfaat, controle-experiment Veelgemaakte fouten: - De functie van buisje 2 als controle-experiment niet begrijpen. - Niet weten dat wit kopersulfaat blauw wordt in aanwezigheid van water. - De voorwaarde 'wanneer al het water uit de lucht reageert in buisje 1' over het hoofd zien. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/22 ## Vraag 23 – Vraag 23 (1 punt) 1p 23 Zoutzuur bestaat uit moleculen water en uit andere deeltjes. Welke andere deeltjes zijn dit? A alleen chloride-ionen B alleen chloormoleculen C alleen waterstofchloridemoleculen D waterstofionen en chloride-ionen E waterstofmoleculen en chloormoleculen Wat kun je verwachten: 1p 23 Zoutzuur bestaat uit moleculen water en uit andere deeltjes. Welke andere deeltjes zijn dit? A alleen chloride-ionen B alleen chloormoleculen C alleen waterstofchloridemoleculen D waterstofionen en chloride-ionen E waterstofmoleculen en chloormoleculen Wat moet je kennen: zuren oplossing ionen dissociatie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de moleculaire stof (waterstofchloride, HCl) en de ionen in de oplossing (H⁺ en Cl⁻). Verwarring tussen atomen, ionen en moleculen (bijv. chloride-ion Cl⁻ vs. chloormolecuul Cl₂). Kernbegrippen: zuren, oplossing, ionen, dissociatie Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de moleculaire stof (waterstofchloride, HCl) en de ionen in de oplossing (H⁺ en Cl⁻). - Verwarring tussen atomen, ionen en moleculen (bijv. chloride-ion Cl⁻ vs. chloormolecuul Cl₂). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/23 ## Vraag 24 – Vraag 24 (1 punt) 1p 24 Quinty concludeert op basis van haar waarnemingen dat de reactiesnelheid steeds verder afneemt aan het einde van de proef. → Geef een van de waarnemingen op basis waarvan Quinty haar conclusie baseerde. Wat kun je verwachten: 1p 24 Quinty concludeert op basis van haar waarnemingen dat de reactiesnelheid steeds verder afneemt aan het einde van de proef. → Geef een van de waarnemingen op basis waarvan Quinty haar conclusie baseerde. Wat moet je kennen: reactiesnelheid waarneming gasontwikkeling Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het verwarren van een waarneming (wat je ziet) met een conclusie (wat je daaruit afleidt). Een te algemeen antwoord geven zoals 'de reactie stopt' in plaats van de waarneming die daartoe leidt. Kernbegrippen: reactiesnelheid, waarneming, gasontwikkeling Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van een waarneming (wat je ziet) met een conclusie (wat je daaruit afleidt). - Een te algemeen antwoord geven zoals 'de reactie stopt' in plaats van de waarneming die daartoe leidt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/24 ## Vraag 25 – Vraag 25 (1 punt) 1 p 25 Het stopje moet direct na het toevoegen van zoutzuur op de erlenmeyer geplaatst worden. → Geef aan waarom de uitkomst van Quinty's berekening te laag zal zijn, wanneer ze het stopje later plaatst. Wat kun je verwachten: 1 p 25 Het stopje moet direct na het toevoegen van zoutzuur op de erlenmeyer geplaatst worden. → Geef aan waarom de uitkomst van Quinty's berekening te laag zal zijn, wanneer ze het stopje later plaatst. Wat moet je kennen: reactieproduct gasontwikkeling experimentele fout meetnauwkeurigheid Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van de oorzaak (gas ontsnapt) met het gevolg (te lage uitkomst) zonder de link te leggen. Denken dat de reactie pas begint als het stopje erop zit, in plaats van direct bij het toevoegen van het zuur. Kernbegrippen: reactieproduct, gasontwikkeling, experimentele fout, meetnauwkeurigheid Veelgemaakte fouten: - Verwarren van de oorzaak (gas ontsnapt) met het gevolg (te lage uitkomst) zonder de link te leggen. - Denken dat de reactie pas begint als het stopje erop zit, in plaats van direct bij het toevoegen van het zuur. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/25 ## Vraag 26 – Vraag 26 (2 punten) Quinty berekent dat 288 mg magnesiumcarbonaat heeft gereageerd. → Laat met een berekening zien dat deze uitkomst klopt. Ga uit van de volgende gegevens: - De massaverhouding bij de reactie is MgCO₃ : CO₂ = 84,3 : 44,0. - 1,00 mL CO₂ heeft een massa van 1,98 mg. Wat kun je verwachten: Quinty berekent dat 288 mg magnesiumcarbonaat heeft gereageerd. → Laat met een berekening zien dat deze uitkomst klopt. Ga uit van de volgende gegevens: - De massaverhouding bij de reactie is MgCO₃ : CO₂ = 84,3 : 44,0. - 1,00 mL CO₂ heeft een massa van 1,98 mg. Wat moet je kennen: rekenen aan reacties massahouding dichtheid stoichiometrie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De massaverhouding verkeerd om gebruiken (bijvoorbeeld delen door 84,3 en vermenigvuldigen met 44,0). De dichtheid van CO₂ verkeerd gebruiken (delen in plaats van vermenigvuldigen). Reken- of intoetsfouten op de rekenmachine. Kernbegrippen: rekenen aan reacties, massahouding, dichtheid, stoichiometrie Veelgemaakte fouten: - De massaverhouding verkeerd om gebruiken (bijvoorbeeld delen door 84,3 en vermenigvuldigen met 44,0). - De dichtheid van CO₂ verkeerd gebruiken (delen in plaats van vermenigvuldigen). - Reken- of intoetsfouten op de rekenmachine. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/26 ## Vraag 27 – Vraag 27 (3 punten) Behalve magnesiumcarbonaat bevat turnmagnesium nog andere zouten. Een daarvan, het magnesiumoxide, reageert ook met zoutzuur, maar vormt hierbij geen gas. 3p 27 Geef de vergelijking van de reactie van magnesiumoxide met zoutzuur. Wat kun je verwachten: Behalve magnesiumcarbonaat bevat turnmagnesium nog andere zouten. Een daarvan, het magnesiumoxide, reageert ook met zoutzuur, maar vormt hierbij geen gas. 3p 27 Geef de vergelijking van de reactie van magnesiumoxide met zoutzuur. Wat moet je kennen: reactievergelijking opstellen zuur-base reactie metaaloxide ionen formules van zouten en zuren Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten de reactievergelijking kloppend te maken (ladingsbalans en atoombelans). Onjuiste formules voor deeltjes gebruiken, bijvoorbeeld HCl in plaats van H⁺ of MgOH als product. Niet herkennen dat een metaaloxide met een zuur reageert tot een zout (in ionen) en water. Kernbegrippen: reactievergelijking opstellen, zuur-base reactie, metaaloxide, ionen, formules van zouten en zuren Veelgemaakte fouten: - Vergeten de reactievergelijking kloppend te maken (ladingsbalans en atoombelans). - Onjuiste formules voor deeltjes gebruiken, bijvoorbeeld HCl in plaats van H⁺ of MgOH als product. - Niet herkennen dat een metaaloxide met een zuur reageert tot een zout (in ionen) en water. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/27 ## Vraag 28 – Vraag 28 (2 punten) Behalve magnesiumcarbonaat bevat turnmagnesium nog andere zouten. Een daarvan, het magnesiumoxide, reageert ook met zoutzuur, maar vormt hierbij geen gas. 28 De hoeveelheid zoutzuur in het voorschrift is een ruime overmaat. Hierdoor kan de hoeveelheid magnesiumcarbonaat in turnmagnesium juist worden berekend. → Geef aan waarom een overmaat zoutzuur nodig is voor de juiste uitkomst. Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'juist' of 'onjuist'. | omdat | juist/onjuist | | :-------------------------------------------------------- | :------------ | | I dan al het magnesiumcarbonaat reageert | ... | | II dan de maximale hoeveelheid koolstofdioxide ontstaat | ... | | III turnmagnesium een poeder is | ... | Wat kun je verwachten: Behalve magnesiumcarbonaat bevat turnmagnesium nog andere zouten. Een daarvan, het magnesiumoxide, reageert ook met zoutzuur, maar vormt hierbij geen gas. 28 De hoeveelheid zoutzuur in het voorschrift is een ruime overmaat. Hierdoor kan de hoeveelheid magnesiumcarbonaat in turnmagnesium juist worden berekend. → Geef aan waarom een overmaat zoutzuur nodig is voor de juiste uitkomst. Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'juist' of 'onjuist'. | omdat | juist/onjuist | | :-------------------------------------------------------- | :------------ | | I dan al het magnesiumcarbonaat reageert | ... | | II dan de maximale hoeveelheid koolstofdioxide ontstaat | ... | | III turnmagnesium een poeder is | ... | Wat moet je kennen: overmaat volledige reactie beperkende factor stoichiometrie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van reactiesnelheid met de totale hoeveelheid product. De poedervorm (III) beïnvloedt de snelheid, maar niet de noodzaak van een overmaat voor een volledige reactie. Niet inzien van het directe verband tussen een volledige reactie (I) en het ontstaan van de maximale hoeveelheid product (II). Kernbegrippen: overmaat, volledige reactie, beperkende factor, stoichiometrie Veelgemaakte fouten: - Verwarren van reactiesnelheid met de totale hoeveelheid product. De poedervorm (III) beïnvloedt de snelheid, maar niet de noodzaak van een overmaat voor een volledige reactie. - Niet inzien van het directe verband tussen een volledige reactie (I) en het ontstaan van de maximale hoeveelheid product (II). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/28 ## Vraag 29 – Vraag 29 (1 punt) 1p 29 Quinty berekent de massa magnesiumcarbonaat uit de gevormde hoeveelheid gas. Ze vraagt zich af of ze ook zou kunnen rekenen met de hoeveelheid zoutzuur die is verbruikt wanneer het bruisen stopt. → Geef aan waarom de verbruikte hoeveelheid zuur een te hoge uitkomst oplevert. Wat kun je verwachten: 1p 29 Quinty berekent de massa magnesiumcarbonaat uit de gevormde hoeveelheid gas. Ze vraagt zich af of ze ook zou kunnen rekenen met de hoeveelheid zoutzuur die is verbruikt wanneer het bruisen stopt. → Geef aan waarom de verbruikte hoeveelheid zuur een te hoge uitkomst oplevert. Wat moet je kennen: mengsels reactiviteit zuren nevenreactie stoichiometrie experimentele fouten Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Vergeten dat turnmagnesium een mengsel is en dat er meerdere componenten met het zuur kunnen reageren. Niet lezen of meenemen van de context die voor vraag 27 wordt gegeven, waarin staat dat magnesiumoxide ook met zoutzuur reageert. Een onjuiste redenering over het effect van de nevenreactie, bijvoorbeeld denken dat het resultaat te laag zou zijn. Kernbegrippen: mengsels, reactiviteit, zuren, nevenreactie, stoichiometrie, experimentele fouten Veelgemaakte fouten: - Vergeten dat turnmagnesium een mengsel is en dat er meerdere componenten met het zuur kunnen reageren. - Niet lezen of meenemen van de context die voor vraag 27 wordt gegeven, waarin staat dat magnesiumoxide ook met zoutzuur reageert. - Een onjuiste redenering over het effect van de nevenreactie, bijvoorbeeld denken dat het resultaat te laag zou zijn. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/29 ## Vraag 30 – Vraag 30 (1 punt) 1 p 30 Geef de formule van zwavelzuur. Wat kun je verwachten: 1 p 30 Geef de formule van zwavelzuur. Wat moet je kennen: chemische formules zuren naamgeving anorganische stoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring met andere zuren zoals zoutzuur (HCl) of salpeterzuur (HNO₃). Incorrecte subscripts, bijvoorbeeld HSO₄ of H₂SO₃ (zwaveligzuur). Kernbegrippen: chemische formules, zuren, naamgeving anorganische stoffen Veelgemaakte fouten: - Verwarring met andere zuren zoals zoutzuur (HCl) of salpeterzuur (HNO₃). - Incorrecte subscripts, bijvoorbeeld HSO₄ of H₂SO₃ (zwaveligzuur). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/30 ## Vraag 31 – Vraag 31 (1 punt) Manier 1 kan vereenvoudigd worden weergegeven met de volgende vergelijking: Fe(s) + 2 H⁺(aq) → Fe²⁺(aq) + H₂(g) Wat gebeurt er met de massa van het brok ijzer tijdens deze reactie? A De massa neemt af. B De massa blijft gelijk. C De massa neemt toe. Wat kun je verwachten: Manier 1 kan vereenvoudigd worden weergegeven met de volgende vergelijking: Fe(s) + 2 H⁺(aq) → Fe²⁺(aq) + H₂(g) Wat gebeurt er met de massa van het brok ijzer tijdens deze reactie? A De massa neemt af. B De massa blijft gelijk. C De massa neemt toe. Wat moet je kennen: chemische reactie reactievergelijking toestandsaanduidingen massaverandering van een reactant Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de massa van één reactant (het brok ijzer) en de totale massa van het reactiesysteem (wet van massabehoud). Niet correct interpreteren van de toestandsaanduidingen (s) voor vast en (aq) voor opgelost in water. Kernbegrippen: chemische reactie, reactievergelijking, toestandsaanduidingen, massaverandering van een reactant Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de massa van één reactant (het brok ijzer) en de totale massa van het reactiesysteem (wet van massabehoud). - Niet correct interpreteren van de toestandsaanduidingen (s) voor vast en (aq) voor opgelost in water. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/31 ## Vraag 32 – Vraag 32 (1 punt) 1p 32 Geef de naam van het hoofdbestanddeel van aardgas. Wat kun je verwachten: 1p 32 Geef de naam van het hoofdbestanddeel van aardgas. Wat moet je kennen: aardgas methaan fossiele brandstoffen koolwaterstoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De formule (CH₄) geven in plaats van de gevraagde naam. Een ander gas noemen dat als brandstof wordt gebruikt, zoals propaan of butaan. Kernbegrippen: aardgas, methaan, fossiele brandstoffen, koolwaterstoffen Veelgemaakte fouten: - De formule (CH₄) geven in plaats van de gevraagde naam. - Een ander gas noemen dat als brandstof wordt gebruikt, zoals propaan of butaan. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/32 ## Vraag 33 – Vraag 33 (1 punt) 1 p 33 Geef de symbolen van de atoomsoorten waaruit het gas uit steenolie bestaat. Wat kun je verwachten: 1 p 33 Geef de symbolen van de atoomsoorten waaruit het gas uit steenolie bestaat. Wat moet je kennen: koolwaterstoffen atoomsoorten elementsymbolen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Namen van elementen geven (koolstof, waterstof) in plaats van de gevraagde symbolen (C, H). Vergeten dat 'koolwaterstof' letterlijk aangeeft uit welke atoomsoorten de stof bestaat. Kernbegrippen: koolwaterstoffen, atoomsoorten, elementsymbolen Veelgemaakte fouten: - Namen van elementen geven (koolstof, waterstof) in plaats van de gevraagde symbolen (C, H). - Vergeten dat 'koolwaterstof' letterlijk aangeeft uit welke atoomsoorten de stof bestaat. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/33 ## Vraag 34 – Vraag 34 (1 punt) 1p 34 De drie gassen (waterstofgas, aardgas en gas uit steenolie) worden in de fantasiewereld van de ballonvaarder in luchtballonnen gebruikt. Deze gassen hebben echter alle drie dezelfde stofeigenschap, waardoor ze in de echte wereld meestal niet worden gebruikt in luchtballonnen. → Geef deze stofeigenschap. Wat kun je verwachten: 1p 34 De drie gassen (waterstofgas, aardgas en gas uit steenolie) worden in de fantasiewereld van de ballonvaarder in luchtballonnen gebruikt. Deze gassen hebben echter alle drie dezelfde stofeigenschap, waardoor ze in de echte wereld meestal niet worden gebruikt in luchtballonnen. → Geef deze stofeigenschap. Wat moet je kennen: stofeigenschappen brandbaarheid waterstofgas aardgas koolwaterstoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren met de eigenschap die de gassen geschikt maakt (lage dichtheid) in plaats van de eigenschap die ze ongeschikt/gevaarlijk maakt (brandbaarheid). Denken aan moderne heteluchtballonnen die met verwarmde lucht werken, niet met een lichter-dan-lucht gas. Kernbegrippen: stofeigenschappen, brandbaarheid, waterstofgas, aardgas, koolwaterstoffen Veelgemaakte fouten: - Verwarren met de eigenschap die de gassen geschikt maakt (lage dichtheid) in plaats van de eigenschap die ze ongeschikt/gevaarlijk maakt (brandbaarheid). - Denken aan moderne heteluchtballonnen die met verwarmde lucht werken, niet met een lichter-dan-lucht gas. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/34 ## Vraag 35 – Vraag 35 (1 punt) 1 p 35 Geef de ontbrekende formule in de vergelijking van reactie 1. Wat kun je verwachten: 1 p 35 Geef de ontbrekende formule in de vergelijking van reactie 1. Wat moet je kennen: atoombalans reactievergelijking wet van behoud van massa Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Telfout bij het bepalen van het aantal atomen. Vergeten de coëfficiënten in de reactievergelijking mee te nemen in de telling. Kernbegrippen: atoombalans, reactievergelijking, wet van behoud van massa Veelgemaakte fouten: - Telfout bij het bepalen van het aantal atomen. - Vergeten de coëfficiënten in de reactievergelijking mee te nemen in de telling. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/35 ## Vraag 36 – Vraag 36 (1 punt) Tot welk soort stoffen behoort methaanzuur? A halogenen B metalen C moleculaire stoffen D niet-ontleedbare stoffen E zouten Wat kun je verwachten: Tot welk soort stoffen behoort methaanzuur? A halogenen B metalen C moleculaire stoffen D niet-ontleedbare stoffen E zouten Wat moet je kennen: moleculaire stoffen atoomsoorten niet-metalen classificatie van stoffen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de verschillende stofklassen (metalen, zouten, moleculaire stoffen). Niet herkennen dat een stof opgebouwd uit alleen niet-metaalatomen (C, H, O) een moleculaire stof is. Verwarring tussen een ontleedbare stof (verbinding) en een niet-ontleedbare stof (element). Kernbegrippen: moleculaire stoffen, atoomsoorten, niet-metalen, classificatie van stoffen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de verschillende stofklassen (metalen, zouten, moleculaire stoffen). - Niet herkennen dat een stof opgebouwd uit alleen niet-metaalatomen (C, H, O) een moleculaire stof is. - Verwarring tussen een ontleedbare stof (verbinding) en een niet-ontleedbare stof (element). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/36 ## Vraag 37 – Vraag 37 (2 punten) 2p 37 Ruimte I bevat een mengsel van 200 kg beginstoffen. Hiervan bestaat 3,1 massaprocent uit een zwavelzuuroplossing. Deze oplossing heeft een dichtheid van 1,83 kg/L. → Bereken hoeveel L zwavelzuuroplossing het mengsel van beginstoffen bevat. Wat kun je verwachten: 2p 37 Ruimte I bevat een mengsel van 200 kg beginstoffen. Hiervan bestaat 3,1 massaprocent uit een zwavelzuuroplossing. Deze oplossing heeft een dichtheid van 1,83 kg/L. → Bereken hoeveel L zwavelzuuroplossing het mengsel van beginstoffen bevat. Wat moet je kennen: massaprocent dichtheid omrekenen massa en volume Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Formule voor dichtheid verkeerd om gebruiken (massa en volume omwisselen) Fout bij berekenen van percentage Vergeten van de eenheid in het eindantwoord Kernbegrippen: massaprocent, dichtheid, omrekenen massa en volume Veelgemaakte fouten: - Formule voor dichtheid verkeerd om gebruiken (massa en volume omwisselen) - Fout bij berekenen van percentage - Vergeten van de eenheid in het eindantwoord Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/37 ## Vraag 38 – Vraag 38 (1 punt) De massa levulinezuur die ontstaat bij reactie 1 verschilt van de massa methaanzuur. Welk(e) van onderstaande gegevens is/zijn hiervan de oorzaak? I Van beide stoffen ontstaan niet even veel moleculen. II De molecuulmassa's van beide stoffen zijn ongelijk. A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide Wat kun je verwachten: De massa levulinezuur die ontstaat bij reactie 1 verschilt van de massa methaanzuur. Welk(e) van onderstaande gegevens is/zijn hiervan de oorzaak? I Van beide stoffen ontstaan niet even veel moleculen. II De molecuulmassa's van beide stoffen zijn ongelijk. A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide Wat moet je kennen: reactievergelijking molverhouding molecuulmassa wet van massabehoud Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarren van het aantal moleculen (molverhouding) met de massa van de stoffen. Onjuist interpreteren van de coëfficiënten in de reactievergelijking. De coëfficiënten van 2 voor beide stoffen betekenen dat er evenveel moleculen ontstaan, waardoor stelling I onjuist is. Kernbegrippen: reactievergelijking, molverhouding, molecuulmassa, wet van massabehoud Veelgemaakte fouten: - Verwarren van het aantal moleculen (molverhouding) met de massa van de stoffen. - Onjuist interpreteren van de coëfficiënten in de reactievergelijking. De coëfficiënten van 2 voor beide stoffen betekenen dat er evenveel moleculen ontstaan, waardoor stelling I onjuist is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/38 ## Vraag 39 – Vraag 39 (1 punt) Bij filtreren wordt gebruikgemaakt van een verschil in stofeigenschap. Welke stofeigenschap is dit? A aanhechting B deeltjesgrootte C dichtheid D kookpunt E oplosbaarheid Wat kun je verwachten: Bij filtreren wordt gebruikgemaakt van een verschil in stofeigenschap. Welke stofeigenschap is dit? A aanhechting B deeltjesgrootte C dichtheid D kookpunt E oplosbaarheid Wat moet je kennen: scheidingsmethoden filtreren stofeigenschappen deeltjesgrootte suspensie Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de principes van verschillende scheidingsmethoden (filtratie, destillatie, extractie, bezinken). De term 'deeltjesgrootte' niet direct koppelen aan het mechanisme van een filter. Kernbegrippen: scheidingsmethoden, filtreren, stofeigenschappen, deeltjesgrootte, suspensie Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de principes van verschillende scheidingsmethoden (filtratie, destillatie, extractie, bezinken). - De term 'deeltjesgrootte' niet direct koppelen aan het mechanisme van een filter. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/39 ## Vraag 40 – Vraag 40 (1 punt) 1p 40 Geef de naam van de scheidingsmethode die gebruikt wordt in ruimte III. Wat kun je verwachten: 1p 40 Geef de naam van de scheidingsmethode die gebruikt wordt in ruimte III. Wat moet je kennen: scheidingsmethoden extractie oplosbaarheid Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring met andere scheidingsmethoden zoals filtreren of destilleren. Het niet herkennen van het proces van extractie uit de beschrijving 'met behulp van een oplosmiddel'. Kernbegrippen: scheidingsmethoden, extractie, oplosbaarheid Veelgemaakte fouten: - Verwarring met andere scheidingsmethoden zoals filtreren of destilleren. - Het niet herkennen van het proces van extractie uit de beschrijving 'met behulp van een oplosmiddel'. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/40 ## Vraag 41 – Vraag 41 (2 punten) 2p 41 Bij de destillatie (ruimte IV) wordt een 'kolom' gebruikt. Deze is hiernaast afgebeeld. → Welke van onderstaande kenmerken heeft destilleren met behulp van een kolom? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. → oplosmiddel IV levulinezuur residu B kenmerk wel/niet I De stof met het laagste kookpunt verdampt het eerst. ... II Onderin de kolom is de temperatuur het laagst. ... III De stof met het laagste kookpunt komt onder uit de kolom. ... Wat kun je verwachten: 2p 41 Bij de destillatie (ruimte IV) wordt een 'kolom' gebruikt. Deze is hiernaast afgebeeld. → Welke van onderstaande kenmerken heeft destilleren met behulp van een kolom? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. → oplosmiddel IV levulinezuur residu B kenmerk wel/niet I De stof met het laagste kookpunt verdampt het eerst. ... II Onderin de kolom is de temperatuur het laagst. ... III De stof met het laagste kookpunt komt onder uit de kolom. ... Wat moet je kennen: destillatie kookpunt scheidingsmethoden temperatuurgradient Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring over de temperatuurverdeling in een destillatiekolom (heetst onderaan, niet bovenaan). Verwarring over waar de verschillende fracties de kolom verlaten (lage kookpuntstof boven, hoge kookpuntstof onder). Kernbegrippen: destillatie, kookpunt, scheidingsmethoden, temperatuurgradient Veelgemaakte fouten: - Verwarring over de temperatuurverdeling in een destillatiekolom (heetst onderaan, niet bovenaan). - Verwarring over waar de verschillende fracties de kolom verlaten (lage kookpuntstof boven, hoge kookpuntstof onder). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/41 ## Vraag 42 – Vraag 42 (1 punt) 1 p 42 Uit het blokschema blijkt dat twee stoffen kunnen worden hergebruikt in dit proces. → Geef de namen van deze twee stoffen. Kies uit: levulinezuur, zwavelzuur, methaanzuur en oplosmiddel. Wat kun je verwachten: 1 p 42 Uit het blokschema blijkt dat twee stoffen kunnen worden hergebruikt in dit proces. → Geef de namen van deze twee stoffen. Kies uit: levulinezuur, zwavelzuur, methaanzuur en oplosmiddel. Wat moet je kennen: blokschema recycling proceschemie scheidingsmethoden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Niet goed kijken naar de pijlen die teruglopen in het proces. Een van de eindproducten of tussenproducten noemen in plaats van de hergebruikte hulpstoffen. Kernbegrippen: blokschema, recycling, proceschemie, scheidingsmethoden Veelgemaakte fouten: - Niet goed kijken naar de pijlen die teruglopen in het proces. - Een van de eindproducten of tussenproducten noemen in plaats van de hergebruikte hulpstoffen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/42 ## Vraag 43 – Vraag 43 (1 punt) 1p 43 Zwavelzuur komt voor in de ruimtes I, II en III. Alleen in ruimte I treedt dit zuur op als katalysator. Welk argument kan daarvoor worden gegeven? A Alleen in ruimte I is zwavelzuur nog geconcentreerd. B Alleen in ruimte I treden reacties op. c Alleen in ruimte I wordt zwavelzuur niet verbruikt. Wat kun je verwachten: 1p 43 Zwavelzuur komt voor in de ruimtes I, II en III. Alleen in ruimte I treedt dit zuur op als katalysator. Welk argument kan daarvoor worden gegeven? A Alleen in ruimte I is zwavelzuur nog geconcentreerd. B Alleen in ruimte I treden reacties op. c Alleen in ruimte I wordt zwavelzuur niet verbruikt. Wat moet je kennen: katalysator chemische reactie reactievoorwaarden Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De definitie van een katalysator verwarren met de invloed van concentratie op de reactiesnelheid. De eigenschap 'wordt niet verbruikt' van een katalysator verkeerd interpreteren in de context van de vraag. Kernbegrippen: katalysator, chemische reactie, reactievoorwaarden Veelgemaakte fouten: - De definitie van een katalysator verwarren met de invloed van concentratie op de reactiesnelheid. - De eigenschap 'wordt niet verbruikt' van een katalysator verkeerd interpreteren in de context van de vraag. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/43 ## Vraag 44 – Vraag 44 (1 punt) Vitamine C is een zuur. Welke eigenschap heeft een zuur? Een zuur kan A H⁺ afstaan. B H⁺ opnemen. C OH⁻ afstaan. D OH⁻ opnemen. Wat kun je verwachten: Vitamine C is een zuur. Welke eigenschap heeft een zuur? Een zuur kan A H⁺ afstaan. B H⁺ opnemen. C OH⁻ afstaan. D OH⁻ opnemen. Wat moet je kennen: zuur definitie zuur H+ ion Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen de definitie van een zuur en een base. Verwarring tussen H⁺-ionen en OH⁻-ionen. Kernbegrippen: zuur, definitie zuur, H+ ion Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de definitie van een zuur en een base. - Verwarring tussen H⁺-ionen en OH⁻-ionen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/44 ## Vraag 45 – Vraag 45 (1 punt) 1 p 45 In een capsule is de massa van één soort vitamine B het grootst. → Welk soort vitamine B is dit? Wat kun je verwachten: 1 p 45 In een capsule is de massa van één soort vitamine B het grootst. → Welk soort vitamine B is dit? Wat moet je kennen: data-interpretatie eenheden vergelijken tabel aflezen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De verschillende eenheden (mg en µg) over het hoofd zien en de getallen direct met elkaar vergelijken, waardoor 400 µg groter lijkt dan 56 mg. Kernbegrippen: data-interpretatie, eenheden vergelijken, tabel aflezen Veelgemaakte fouten: - De verschillende eenheden (mg en µg) over het hoofd zien en de getallen direct met elkaar vergelijken, waardoor 400 µg groter lijkt dan 56 mg. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/45 ## Vraag 46 – Vraag 46 (1 punt) 1p 46 Welk van de nutriënten kan worden aangeduid met E-322? Maak gebruik van Binas. Wat kun je verwachten: 1p 46 Welk van de nutriënten kan worden aangeduid met E-322? Maak gebruik van Binas. Wat moet je kennen: E-nummers Additieven Binas gebruiken Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Niet weten waar E-nummers in Binas te vinden zijn Verkeerde stof uit de lijst kiezen Kernbegrippen: E-nummers, Additieven, Binas gebruiken Veelgemaakte fouten: - Niet weten waar E-nummers in Binas te vinden zijn - Verkeerde stof uit de lijst kiezen Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/46 ## Vraag 47 – Vraag 47 (1 punt) 1 p 47 Op het etiket zijn bewaaradviezen gegeven. Welk bewaaradvies helpt afbraak van vitamines door fotolyse voorkomen? A buiten bereik bewaren B donker bewaren c droog bewaren D koel bewaren Wat kun je verwachten: 1 p 47 Op het etiket zijn bewaaradviezen gegeven. Welk bewaaradvies helpt afbraak van vitamines door fotolyse voorkomen? A buiten bereik bewaren B donker bewaren c droog bewaren D koel bewaren Wat moet je kennen: fotolyse reactieomstandigheden bewaaradviezen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De betekenis van het woord 'fotolyse' niet kennen. Verwarren van fotolyse met andere vormen van afbraak, zoals door warmte (koel bewaren) of water (droog bewaren). Kernbegrippen: fotolyse, reactieomstandigheden, bewaaradviezen Veelgemaakte fouten: - De betekenis van het woord 'fotolyse' niet kennen. - Verwarren van fotolyse met andere vormen van afbraak, zoals door warmte (koel bewaren) of water (droog bewaren). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/47 ## Vraag 48 – Vraag 48 (1 punt) Behalve potjes met multivitamines, zijn er ook potjes met alleen maar vitamine B6 (C₈H₁₁NO₃) of vitamine B12 (C₆₃H₈₈N₁₄O₁₄PCo) te koop. In een krantenartikeltje stond een gedeelte van een gesprek tussen een klant en een verkoopster. De klant wilde tabletten vitamine B12 kopen. Omdat deze tabletten uitverkocht waren, gaf de verkoopster een advies: "U kunt natuurlijk ook twee tabletten B6 innemen." Bestaat 1 mg vitamine B6 uit evenveel moleculen als 1 mg vitamine B12? A Ja, het aantal moleculen is gelijk. B Nee, het aantal moleculen vitamine B6 is lager. C Nee, het aantal moleculen vitamine B6 is hoger. Wat kun je verwachten: Behalve potjes met multivitamines, zijn er ook potjes met alleen maar vitamine B6 (C₈H₁₁NO₃) of vitamine B12 (C₆₃H₈₈N₁₄O₁₄PCo) te koop. In een krantenartikeltje stond een gedeelte van een gesprek tussen een klant en een verkoopster. De klant wilde tabletten vitamine B12 kopen. Omdat deze tabletten uitverkocht waren, gaf de verkoopster een advies: "U kunt natuurlijk ook twee tabletten B6 innemen." Bestaat 1 mg vitamine B6 uit evenveel moleculen als 1 mg vitamine B12? A Ja, het aantal moleculen is gelijk. B Nee, het aantal moleculen vitamine B6 is lager. C Nee, het aantal moleculen vitamine B6 is hoger. Wat moet je kennen: molecuulmassa aantal deeltjes massa van een stof Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: De aanname dat gelijke massa ook een gelijk aantal moleculen betekent, zonder rekening te houden met de massa per molecuul. Verwarring over de relatie tussen molecuulmassa en aantal deeltjes: denken dat een zwaarder molecuul betekent dat er meer deeltjes in een bepaalde massa zitten. Kernbegrippen: molecuulmassa, aantal deeltjes, massa van een stof Veelgemaakte fouten: - De aanname dat gelijke massa ook een gelijk aantal moleculen betekent, zonder rekening te houden met de massa per molecuul. - Verwarring over de relatie tussen molecuulmassa en aantal deeltjes: denken dat een zwaarder molecuul betekent dat er meer deeltjes in een bepaalde massa zitten. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/48 ## Vraag 49 – Vraag 49 (1 punt) 1 p 49 Moleculen vitamine B12 bevatten een metaalion. → Geef de naam van dit metaalion. Wat kun je verwachten: 1 p 49 Moleculen vitamine B12 bevatten een metaalion. → Geef de naam van dit metaalion. Wat moet je kennen: molecuulformule atoomsoorten metalen chemische symbolen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Het chemisch symbool 'Co' verwarren met 'CO' (koolstofmonoxide). Het symbool 'Co' geven in plaats van de naam 'kobalt', wat volgens het correctievoorschrift fout is. Niet weten dat kobalt een metaal is. Kernbegrippen: molecuulformule, atoomsoorten, metalen, chemische symbolen Veelgemaakte fouten: - Het chemisch symbool 'Co' verwarren met 'CO' (koolstofmonoxide). - Het symbool 'Co' geven in plaats van de naam 'kobalt', wat volgens het correctievoorschrift fout is. - Niet weten dat kobalt een metaal is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/49 ## Vraag 50 – Vraag 50 (1 punt) Bij haar advies heeft de verkoopster mogelijk gedacht: 2 × 6 = 12. Maar het is onwaarschijnlijk dat twee tabletten vitamine B6 dezelfde werking hebben als één tablet vitamine B12. → Geef aan waarom dit onwaarschijnlijk is. Neem aan dat de hoeveelheid vitamine B in beide soorten tabletten gelijk is. Wat kun je verwachten: Bij haar advies heeft de verkoopster mogelijk gedacht: 2 × 6 = 12. Maar het is onwaarschijnlijk dat twee tabletten vitamine B6 dezelfde werking hebben als één tablet vitamine B12. → Geef aan waarom dit onwaarschijnlijk is. Neem aan dat de hoeveelheid vitamine B in beide soorten tabletten gelijk is. Wat moet je kennen: molecuulformule stofeigenschappen stoffen en hun werking Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verkeerde interpretatie van de naamgeving (B6 vs B12) als een simpele numerieke verhouding. Negeren van de molecuulformules die aantonen dat het om verschillende stoffen gaat. Focussen op irrelevante aspecten zoals tabletgrootte of massa, in plaats van de chemische aard van de stof. Kernbegrippen: molecuulformule, stofeigenschappen, stoffen en hun werking Veelgemaakte fouten: - Verkeerde interpretatie van de naamgeving (B6 vs B12) als een simpele numerieke verhouding. - Negeren van de molecuulformules die aantonen dat het om verschillende stoffen gaat. - Focussen op irrelevante aspecten zoals tabletgrootte of massa, in plaats van de chemische aard van de stof. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2022/tijdvak-1/vraag/50 ## Vragen in dit examen ### Vraag 3 – Vraag 3 Wat kun je verwachten: 3 stoffen die kleur aan de verf geven. Hieronder staan vier pigmenten die 4 het element chroom bevatten, met de bijbehorende kleur. |pigment|kleur| |---|---| |CrO3|rood| |Cr2O3|groen| |K2Cr2O7|oranje| |PbCrO4|geel| 5 Een van de pigmenten die de schilder Vincent van Gogh gebruikte, was 6 lood(II)chromaat. De plekken die zijn geschilderd met verf die dit pigment 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat moet je kennen: soorten deeltjes atomen ionen moleculen zouten metaalverbindingen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Verwarring tussen atomen, moleculen en ionen. Niet herkennen dat een verbinding van een metaal (chroom) en een niet-metaal (zuurstof) een zout is en dus uit ionen bestaat. ### Vraag 4 – Vraag 4 Wat kun je verwachten: 4 het element chroom bevatten, met de bijbehorende kleur. |pigment|kleur| |---|---| |CrO3|rood| |Cr2O3|groen| |K2Cr2O7|oranje| |PbCrO4|geel| 5 Een van de pigmenten die de schilder Vincent van Gogh gebruikte, was 6 lood(II)chromaat. De plekken die zijn geschilderd met verf die dit pigment 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaationen (CrO42-) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte bariumsulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. Wat moet je kennen: ionen zouten formules van zouten lading van ionen elektrische neutraliteit van verbindingen Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit. Waar op letten: Lading van kaliumion vergeten of verkeerd toepassen. Subscript van kalium negeren. Rekenfout bij het bepalen van de totale positieve lading. ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-GL en TL 2022 tijdvak 1 maandag 23 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL Gebruik zo nodig het informatieboekje Binas vmbo kgt. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. GT-0174-a-22-1-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen – – – Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. De verf van Vincent van Gogh 1 Verf die door kunstschilders gebruikt wordt, kan worden gemaakt door het 2 mengen van olie, een pigment en een vulstof. Pigmenten zijn vaste 3 stoffen die kleur aan de verf geven. Hieronder staan vier pigmenten die 4 het element chroom bevatten, met de bijbehorende kleur. pigment kleur CrO, rood Cr₂O₃ groen K₂Cr₂O7 oranje PbCrO, geel 5 Een van de pigmenten die de schilder Vincent van Gogh gebruikte, was 6 lood(II)chromaat. De plekken die zijn geschilderd met verf die dit pigment 7 bevat, verkleuren langzaam. Dit komt doordat via een chemisch proces de 8 chroomdeeltjes uit de chromaatlonen (CrO, -) veranderen. Van Gogh 9 gebruikte barium sulfaat als vulstof in zijn verf. Deze vulstof speelt 10 mogelijk een rol bij de verkleuring. 1p 1 Welk soort mengsel is de beschreven verf? A een emulsie B een oplossing C een suspensie D een legering 1p 2 In de rationele naam van het rode pigment CrO₃ kan een Romeins cijfer worden gebruikt. → Geef dit Romeinse cijfer. GT-0174-a-22-1-o 2 / 15 leees verder ►►► ### Pagina 3 1p 3 Uit welk soort deeltjes bestaat het groene pigment? A uit atomen B uit ionen C uit moleculen 1p 4 Het oranje pigment bestaat uit kaliumionen en één soort negatieve ionen. Wat is de lading van dit soort negatieve ionen? A 1- B 2- C 3- D 4- 1p 5 Het gele pigment mag tegenwoordig niet meer worden gebruikt, omdat onder meer de looddeeltjes schadelijk zijn voor de gezondheid. Wat is het belangrijkste gevaarsaspect van deze looddeeltjes? Maak gebruik van Binas. A bitend B kankerverwekkend C uiterst brandbaar D zeer giftig 1p 6 Geef de formule van de vulstof die Van Gogh in zijn verf gebruikte. 1p 7 Welke kleur had Van Goghs verf vóór de verkleuring (regels 6 en 7)? Neem aan dat de vulstof en de olie geen bijdrage leveren aan de kleur. A geel B groen C oranje D rood GT-0174-a-22-1-0 3 / 15 lees verder ### Pagina 4 Brandblusser Maud maakt zelf een brandblusser volgens onderstaand voorschrift. Ze gebruikt hiervoor tafelazijn. Een brandblusser in vier stappen: 1 Doe 3 eetlepels soda in een grote lege plastic fles. 2 Doe ongeveer 50 mL azijn in een maatbeker. 3 Voeg wat methylrood toe aan de azijn. 4 Schenk de vloeistof uit de maatbeker bij de soda. Maud ziet dat bij stap 4 de vloeistof begint te bruisen en de indicator methylrood van kleur verandert. De vergelijking van de reactie die bij deze stap optreedt, is hieronder onvolledig weergegeven. Twee coëfficiënten en twee toestandsaanduidingen ontbreken: Na₂CO₃ (...) + ... H⁺ (...) → ... Na⁺ (aq) + H₂O (l) + CO₂ (g) 1p 8 Welke kleur heeft de vloeistof in de maatbeker na stap 3? A geel B kleurloos C paars D rood 2p 9 Neem de onvolledige vergelijking uit het tekstblok over, en maak deze volledig door de vier ontbrekende gegevens aan te vullen. 1p 10 Welke rol hebben de negatieve ionen uit soda bij de reactie? A base B indicator C katalysator D oplosmiddel E stroomgeleider 1p 11 Geef de formule van het negatieve ionsoort in azijn. Maud concludeert na afloop van stap 4 dat alle azijnzuur gereageerd heeft en soda waarschijnlijk in overmaat was. Haar docent zegt dat dit niet zo hoeft te zijn en dat het beter is dat ze de overmaat berekent. 1p 12 De kleuromslag hoeft niet te betekenen dat al het azijnzuur heeft gereageerd. → Geef aan, aan de hand van Binas-tabel 36, dat direct na de kleuromslag nog azijnzuur aanwezig kan zijn. GT-0174-a-22-1-0 4/15 lees verder ►►► ### Pagina 5 3p 13 Maud heeft azijn gebruikt die 40 gram azijnzuur per liter bevat. → Bereken welke stof in overmaat was: soda of azijnzuur. Ga bij de berekening uit van de volgende gegevens: – Er is 50 mL azijn gebruikt. – Drie eetlepels soda (Na, CO,) bevatten samen 9,0 gram. – De massaverhouding soda : azijnzuur is bij deze reactie 5,3 : 6,0. Vervolgens test Maud haar brandblusser. Ze leest in het voorschrift: 5 Zet een waxinelichtje op tafel en steek het aan. 6 Breng de opening van de fles zo dicht mogelijk bij het brandende waxinelichtje. Zorg ervoor dat de vloeistof niet in de hals van de fles komt. [FIGUUR: Afbeelding van een fles die vloeistof giet boven een waxinelichtje] Wanneer Maud de fles schuin houdt, merkt ze dat de vlam van het waxinelichtje dooft. Dit komt doordat het koolstofdioxide uit de fles wordt geschonken. 3p 14 De brandbare stof van een waxinelichtje is parafine. → Geef de reactievergelijking voor de volledige verbranding van parafine. Gebruik voor parafine de molecuulformule C, H32. 2p 15 De vlam dooft doordat een verbrandingsvoorwaarde is weggenomen. → Leg uit welke verbrandingsvoorwaarde dit is. 1p 16 Het schenken van koolstofdioxide is mogelijk door een verschil in stof eigenschap. Welk verschil is dit? A De dichtheid van koolstofdioxide is groter dan die van lucht. B De massa van koolstofdioxide is groter dan die van lucht. C Het smeltpunt van koolstofdioxide is lager dan dat van lucht. D Het volume van koolstofdioxide is lager dan dat van lucht. GT-0174-a-22-1-0 5/15 lees verder ### Pagina 6 Vochtige lucht Lucht bevat waterdamp. Het maximale gehalte waterdamp in lucht is afhankelijk van de temperatuur. Dit is in onderstaande tabel weergegeven. temperatuur (°C) maximale gehalte waterdamp (g per kg lucht) 15 10,7 20 14,6 25 20,0 30 27,3 1p 17 Welke notatie geeft het verdampen van water weer? A H₂O (g) → H₂O (I) B H₂O (I) → H₂O (g) C 2 H₂O (g) → 2 H₂ (I) + O₂ (I) D 2 H₂O (I) → 2 H₂(g) + O₂ (g) 3p 18 Bereken het aantal kg water dat maximaal aanwezig kan zijn in 150 m³ lucht. Ga hierbij uit van de volgende gegevens: - De temperatuur van de lucht is 20 °C. - De massa van 1,00 m³ lucht is 1,20 kg. 2p 19 Wanneer warme lucht afkoelt, kan water uit de lucht condenseren. → Welke van onderstaande bewering(en) is/zijn in dat geval van toepassing? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. bewering wel/niet I De watermoleculen komen gemiddeld dichter bij elkaar. II Het maximale watergehalte in de lucht wordt bereikt. III De watermoleculen bewegen sneller. GT-0174-a-22-1-0 6/15 lees verder ### Pagina 7 1 De hoeveelheid water in lucht kan worden bepaald door de lucht te leiden 2 door twee achter elkaar geplaatste U-vormige buisjes. Beide buisjes zijn 3 gevuld met difosforpentaoxide. Deze vaste stof reageert met water uit de 4 lucht tot de vaste stof fosforzuur (H PO ). Wanneer deze reactie optreedt 3 4 5 verandert de massa in het buisje. Beide buisjes worden vooraf en na 6 afloop van de proef gewogen. Het laatste buisje (buisje 2) dient als 7 controle: als de massa van buisje 2 niet is veranderd, heeft al het water 8 uit de lucht gereageerd in het eerste buisje (buisje 1). De hoeveelheid 9 water in de doorgeleide lucht wordt dan berekend aan de hand van de 10 massatoename van buisje 1. [FIGUUR: Schematische weergave van een opstelling met twee U-buisjes, gescheiden door een slang, om de hoeveelheid water in lucht te meten. Buisje 1 is gevuld met difosforpentaoxide en buisje 2 is leeg.] in slang uit buisje 1 difosfor- pentaoxide buisje 2 2p 20 Geef de vergelijking voor de vorming van fosforzuur (regels 3 en 4). 1p 21 Een bepaalde hoeveelheid lucht wordt door de opstelling geleid. De massatoename in buisje 1 na afloop van de proef blijkt 7,5 gram te zijn. Hoeveel gram fosforzuur bevat buisje 1 na afloop van de proef? A minder dan 7,5 gram B 7,5 gram C meer dan 7,5 gram 1p 22 Flip zegt: "Je kunt in buisje 2 wit kopersulfaat gebruiken, in plaats van difosforpentaoxide." Wat blijkt in dat geval uit buisje 2, wanneer al het water uit de lucht reageert in buisje 1? In buisje 2 A blijft de kleur gelijk en verandert de massa. B verandert de kleur en blijft de massa gelijk. C blijven de kleur en de massa allebei gelijk. D veranderen de kleur en de massa allebei. GT-0174-a-22-1-o 7/15 lees verder ➔►► ### Pagina 8 Turnmagnesium Turners gebruiken 'turnmagnesium' om de handen stroef te maken. Dit poeder is een mengsel van magnesiumzouten (zie figuur 1). Een van deze zouten is magnesiumcarbonaat. Quinty onderzoekt hoeveel magnesiumcarbonaat aanwezig is in turnmagnesium. Ze gebruikt een opstelling zoals is weergegeven in figuur 2. Quinty weegt 420 mg turnmagnesium af in een erlenmeyer. Vervolgens voegt ze volgens voorschrift zoutzuur toe en doet het stopje met een buisje erdoor op de erlenmeyer. De inhoud van de erlenmeyer gaat bruisen. Het zoutzuur reageert met carbonaationen waarbij koolstofdioxide ontstaat. Het gevormde koolstofdioxide wordt opgevangen. Na afloop van de reactie is 75,9 mL koolstofdioxide ontstaan. Quinty berekent hieruit hoeveel magnesiumcarbonaat heeft gereageerd. figuur 1 Turnmagnesium magnesiumcarbonaat magnesiumoxide magnesiumsulfaat figuur 2 1p 23 Zoutzuur bestaat uit moleculen water en uit andere deeltjes. Welke andere deeltjes zijn dit? A alleen chloride-ionen B alleen chloormoleculen C alleen waterstofchlorideionen D waterstofionen en chloride-ionen E waterstofmoleculen en chloormoleculen 1p 24 Quinty concludeert op basis van haar waarnemingen dat de reactiesnelheid steeds verder afneemt aan het einde van de proef. → Geef een van de waarnemingen op basis waarvan Quinty haar conclusie baseerde. 1p 25 Het stopje moet direct na het toevoegen van zoutzuur op de erlenmeyer geplaatst worden. → Geef aan waarom de uitkomst van Quinty's berekening te laag zal zijn, wanneer ze het stopje later plaatst. 2p 26 Quinty berekent dat 288 mg magnesiumcarbonaat heeft gereageerd. → Laat met een berekening zien dat deze uitkomst klopt. Ga uit van de volgende gegevens: De massaverhouding bij de reactie is MgCO3 : CO2 = 84,3 : 44,0. 1,00 mL CO2 heeft een massa van 1,98 mg. GT-0174-a-22-1-0 8 / 15 lees verder ### Pagina 9 ```json { "page_type": "opgaven", "exam_info": {}, "transcription": "Behalve magnesiumcarbonaat bevat turnmagnesium nog andere zouten.\nEen daarvan, het magnesiumoxide, reageert ook met zoutzuur, maar\nvormt hierbij geen gas.\n\n3p 27 Geef de vergelijking van de reactie van magnesiumoxide met zoutzuur.\n\n2p 28 De hoeveelheid zoutzuur in het voorschrift is een ruime overmaat.\nHierdoor kan de hoeveelheid magnesiumcarbonaat in turnmagnesium juist\nworden berekend.\n→ Geef aan waarom een overmaat zoutzuur nodig is voor de juiste\nuitkomst.\nNeem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds\n'juist' of 'onjuist'.\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n ### Pagina 10 De luchtballon Het boek Het gouden kompas van Philip Pullman speelt zich af in een fantasiewereld. Hierin vertelt een ballonvaarder dat hij op drie manieren aan gas kan komen voor het opblazen van zijn luchtballon: 1 door een oplossing van zwavelzuur over een brok ijzer te gieten en het waterstofgas dat daarbij ontstaat op te vangen; 2 door een aardgaslek te zoeken en dit aardgas op te vangen; 3 door uit 'steenolie' een gas te maken. Dit gas is een koolwaterstof. 1p 30 1p 31 Geef de formule van zwavelzuur. Manier 1 kan vereenvoudigd worden weergegeven met de volgende vergelijking: Fe (s) + 2 H+ (aq) → Fe2+ (aq) + H2 (g) Wat gebeurt er met de massa van het brok ijzer tijdens deze reactie? A De massa neemt af. B De massa blijft gelijk. C De massa neemt toe. 1p 32 1p 33 1p 34 Geef de naam van het hoofdbestanddeel van aardgas. Geef de symbolen van de atoomsoorten waaruit het gas uit steenolie bestaat. De drie gassen (waterstofgas, aardgas en gas uit steenolie) worden in de fantasiewereld van de ballonvaarder in luchtballonnen gebruikt. Deze gassen hebben echter alle drie dezelfde stofeigenschap, waardoor ze in de echte wereld meestal niet worden gebruikt in luchtballonnen. Geef deze stofeigenschap. GT-0174-a-22-1-o 10/15 lees verder ### Pagina 11 ```json { "page_type": "opgaven", "exam_info": { "subject": null, "year": null, "tijdvak": null }, "transcription": "Ga verder op de volgende pagina.\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n ### Pagina 12 Levulinezuur Levulinezuur (C₅H₈O₃) kan worden gebruikt voor het produceren van nylon, en wordt gemaakt uit pulp (gemalen afvalhout). In onderstaand blokschema is het proces waarbij levulinezuur wordt verkregen vereenvoudigd en onvolledig weergegeven. oplosmiddel pulp I II III IV levulinezuur residu A residu B oplosmiddel methaanzuur van zwavelzuur In ruimte I treden meerdere reacties op. Eén van deze reacties is hieronder vereenvoudigd met een vergelijking weergegeven. Alleen één formule ontbreekt. ... → 2 C₅H₈O₃ + 2 CH₂O₂ + H₂O (reactie 1) Het gevormde methaanzuur (CH₂O₂) wordt afgevoerd. Om zuiver levulinezuur te verkrijgen worden vervolgens drie verschillende scheidingsmethoden toegepast: – In ruimte I worden de pulpresten door middel van filtratie verwijderd uit het mengsel dat in ruimte I is ontstaan. – In ruimte III wordt vervolgens de zwavelzuuroplossing afgescheiden met behulp van een oplosmiddel waarin alle stoffen oplossen, behalve de zwavelzuuroplossing. – In ruimte IV wordt ten slotte het levulinezuur verkregen door middel van distillatie. 1p 35 Geef de ontbrekende formule in de vergelijking van reactie 1. 1p 36 Tot welk soort stoffen behoort methaanzuur? A halogenen B metalen C moleculaire stoffen D niet-ontleedbare stoffen E zouten 2p 37 Ruimte I bevat een mengsel van 200 kg beginstoffen. Hiervan bestaat 3,1 massaprocent uit een zwavelzuuroplossing. Deze oplossing heeft een dichtheid van 1,83 kg/L. → Bereken hoeveel L zwavelzuuroplossing het mengsel van beginstoffen bevat. GT-0174-a-22-1-o 12 / 15 lees verder ### Pagina 13 1p 38 De massa levulinezuur die ontstaat bij reactie 1 verschilt van de massa methaanzuur. Welk(e) van onderstaande gegevens is/zijn hiervan de oorzaak? I Van beide stoffen ontstaan niet even veel moleculen. II De molecuulmassa's van beide stoffen zijn ongelijk. A alleen I B alleen II C beide: I en II D geen van beide 1p 39 Bij filtreren wordt gebruikgemaakt van een verschil in stofeigenschap. Welke stofeigenschap is dit? A aanhechting B deeltjesgrootte C dichtheid D kookpunt E oplosbaarheid 1p 40 Geef de naam van de scheidingsmethode die gebruikt wordt in ruimte III. 2p 41 Bij de destillatie (ruimte IV) wordt een 'kolom' gebruikt. Deze is hiernaast afgebeeld. → Welke van onderstaande kenmerken heeft destilleren met behulp van een kolom? Neem de Romeinse cijfers uit onderstaande tabel over en kies steeds 'wel' of 'niet'. [FIGUUR: Schematische weergave van een destillatiekolom.] oplosmiddel IV levulinezuur residu B kenmerk wel/niet I De stof met het laagste kookpunt verdampt het eerst. II Onderin de kolom is de temperatuur het laagst. III De stof met het laagste kookpunt komt onder uit de kolom. 1p 42 Uit het blokschema blijkt dat twee stoffen kunnen worden hergebruikt in dit proces. → Geef de namen van deze twee stoffen. Kies uit: levulinezuur, zwavelzuur, methaanzuur en oplosmiddel. 1p 43 Zwavelzuur komt voor in de ruimtes I, II en III. Alleen in ruimte I treedt dit zuur op als katalysator. Welk argument kan daarvoor worden gegeven? A Alleen in ruimte I is zwavelzuur nog geconcentreerd. B Alleen in ruimte I treden reacties op. C Alleen in ruimte I wordt zwavelzuur niet verbruikt. GT-0174-a-22-1-0 13/15 lees verder ### Pagina 14 Vitamines Vitamines spelen een rol bij de groei en het herstel van het lichaam. Deze stoffen worden vaak aangeduid met letters, bijvoorbeeld vitamine B en vitamine C. Vitamines komen voor in ons voedsel. Om een eventueel vitaminetekort aan te vullen kunnen voedingssupplementen worden gebruikt. Het etiket op een verpakking van een 'multivitamine' geeft onder meer de volgende informatie: ingrediënten per capsule nutriënten: vitamine C vitamine B1 vitamine B2 vitamine B3 vitamine B5 vitamine B6 vitamine B11 vitamine B12 300 mg 7,5 mg 7,5 mg 50 mg 7,5 mg 56 mg 400 µg 12,5 µg appelzuur, rijstpoeder, cayennepeper, lectithine, zoethoutwortel dosering: 2 capsules per dag vlak voor een maaltijd met water innemen bewaaraad vies: - op een koele donkere droge plaats (7°C) - buiten bereik en uit het zicht van kinderen 1p 44 Vitamine C is een zuur. Welke eigenschap heeft een zuur? Een zuur kan A H⁺ afstaan. B H⁺ opnemen. C OH⁻ afstaan. D OH⁻ opnemen. 1p 45 In een capsule is de massa van één soort vitamine B het grootst. → Welk soort vitamine B is dit? 1p 46 Welk van de nutriënten kan worden aangeduid met E-322? Maak gebruik van Binas. 1p 47 Op het etiket zijn bewaaraad vies gegeven. Welk bewaaraadvies helpt afbraak van vitamines door fotolyse voorkomen? A buiten bereik bewaren B donker bewaren C droog bewaren D koel bewaren GT-0174-a-22-1-o 14/15 lees verder ### Pagina 15 Behalve potjes met multivitamines, zijn er ook potjes met alleen maar vitamine B6 ($C_8H_{11}NO_3$) of vitamine B12 ($C_{63}H_{88}N_{14}O_{14}PCo$) te koop. In een krantenartikeltje stond een gedeelte van een gesprek tussen een klant en een verkoopster. De klant wilde tabletten vitamine B12 kopen. Omdat deze tabletten uitverkocht waren, gaf de verkoopster een advies: "U kunt natuurlijk ook twee tabletten B6 innemen." 1p 48 Bestaat 1 mg vitamine B6 uit evenveel moleculen als 1 mg vitamine B12? A Ja, het aantal moleculen is gelijk. B Nee, het aantal moleculen vitamine B6 is lager. C Nee, het aantal moleculen vitamine B6 is hoger. 1p 49 Moleculen vitamine B12 bevatten een metaalion. → Geef de naam van dit metaalion. 1p 50 Bij haar advies heeft de verkoopster mogelijk gedacht: $2 imes 6 = 12$. Maar het is onwaarschijnlijk dat twee tabletten vitamine B6 dezelfde werking hebben als één tablet vitamine B12. → Geef aan waarom dit onwaarschijnlijk is. Neem aan dat de hoeveelheid vitamine B in beide soorten tabletten gelijk is. GT-0174-a-22-1-o 15 / 15 einde