# Eindexamen Natuur- en scheikunde 2 VMBO-GL/TL 2016 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2016/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

### Vraag 47 – Opgave 47

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2016
tijdvak 2
donderdag 23 juni
13:30 - 15:30 uur
natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL
Gebruik zo nodig het informatieboek Binas vmbo kgt.
Dit examen bestaat uit 47 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0174-a-16-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
- Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
- Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
- Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

Tweetaktscooters in de stad
[FIGUUR: Twee personen op een tweetaktscooter met rookwolken eromheen.]
Tweetaktscooters dragen in grote mate
bij aan luchtvervuiling. De brandstof voor
deze scooters is 'mengsmering': een
mengsel van benzine en smeerolie.
In de verbrandingsmotor verbrandt deze
brandstof deels onvolledig, waardoor
sterk vervuilende verbrandingsproducten
ontstaan. In sommige wereldsteden zijn
deze scooters daarom verboden.

1p 1 Welke van de stof(fen), benzine en/of smeerolie, kan/kunnen uit aardolie
worden verkregen?
A alleen benzine
B alleen smeerolie
C geen van beide
D zowel benzine als smeerolie

Een reactie die kan optreden bij de onvolledige verbranding van
mengsmering is hieronder met een vergelijking weergegeven. In deze
vergelijking ontbreken nog twee coëfficiënten.
$C_8H_{18} + \ldots \, O_2 \rightarrow 9 \, H_2O + 5 \, CO_2 + \ldots \, CO$

GT-0174-a-16-2-o 2 / 15

### Pagina 3

1p 2 Geef aan uit welk reactieproduct in de gegeven vergelijking blijkt dat deze verbranding onvolledig is.

1p 3 Neem de gegevens over en maak deze volledig door de twee ontbrekende coëfficiënten in te vullen.

In de verbrandingsmotor wordt de mengsmenging gemengd met buitenlucht. Bij de verbranding van dit mengsel kunnen stikstofoxiden ontstaan.

2p 4 Leg uit dat door het gebruik van buitenlucht stikstofoxiden kunnen ontstaan in de verbrandingsmotor. Neem aan dat de mengsmenging uitsluitend bestaat uit koelwaterstoffen.

2p 5 Uit de uitlaat van een rijdende tweetaktscooter komt rook. Deze rook bevat onder meer koolstofmono-oxide, koolstofdioxide en koolstof. Rook is zichtbaar.
$\rightarrow$ Geef aan door welke van de genoemde stoffen de rook zichtbaar kan zijn. Neem onderstaande tabel over en vul deze in: kies uit 'wel' of 'niet' en licht je antwoord toe.

| stof              | wel/niet zichtbaar | toelichting |
|-------------------|--------------------|-------------|
| koolstofmono-oxide |                    |             |
| koolstofdioxide  |                    |             |
| koolstof          |                    |             |

In de uitlaatgassen van tweetaktscooters is ook benzeen aanwezig. Benzeen is een schadelijke stof. Een tweetaktscooter stoot per liter mengsmenging 0,57 gram benzeen ($C_6H_6$) uit. In Amsterdam rijden naar schatting dertienduidend tweetaktscooters.

1p 6 Welk van onderstaande begrippen is van toepassing op de stof benzeen?
A legering
B niet-ontleedbare stof
C verbinding
D zout

2p 7 Bereken hoeveel kg benzeen dertienduidend tweetaktscooters per week uitstoten. Neem aan dat een tweetaktscooter gemiddeld 6,4 L mengsmenging per week verbruikt. Rond je uitkomst af op hele kilogrammen.

GT-0174-a-16-2-o 3 / 15 lees verder $\rightarrow \rightarrow \rightarrow$

### Pagina 4

Ammoniakfabriek

1 Ammoniak is een grondstof voor onder andere kunstmest. In een fabriek
2 maakt men ammoniak door een reactie van stikstofgas met waterstofgas.
3 Het waterstofgas maakt men door een reactie van aardgas ($CH_4$) met
4 stoom. Deze reactie vindt plaats onder hoge druk en bij hoge
5 temperatuur. De vergelijking van deze reactie is hieronder onvolledig
6 weergegeven. Een stof ontbreekt.

7 $2 \, CH_4 + 3 \, H_2O \rightarrow \dots + CO_2 + 7 \, H_2$

8 Het waterstofgas dat ontstaat, wordt gemengd met stikstof. Uit dit
9 gasmengsel wordt ammoniak geproduceerd. Dit proces is hieronder in
10 een blokschema vereenvoudigd weergegeven.

[FIGUUR: Blokschema van een ammoniakfabriek. Stikstofgas ($N_2(g)$) en waterstofgas ($H_2(g)$) gaan een mengruimte in. Het gasmengsel ($N_2(g), H_2(g)$) gaat naar een reactor. Uit de reactor komt een gasmengsel ($N_2(g), H_2(g), NH_3(g)$) dat naar een scheidingsruimte gaat. Uit de scheidingsruimte komt ammoniak ($NH_3(l)$).]

11 In de reactor reageren stikstof en waterstof tot ammoniak. Hierbij blijft een
12 deel van de beginstoffen over. In de scheidingsruimte wordt ammoniak
13 gescheiden van de rest van het gasmengsel dat uit de reactor komt.

1p 8 Geef de formule van de ontbrekende stof (regels 5 en 6).

3p 9 Bereken hoeveel ton stoom minimaal nodig is om 5,0 ton aardgas volledig
om te zetten.

2p 10 Geef de vergelijking van de reactie die in de reactor plaatsvindt (regel 10).

1p 11 Het gasmengsel dat uit de reactor komt, wordt in de scheidingsruimte
afgekoeld.
$\rightarrow$ Geef aan hoe dit uit het blokschema blijkt.

1p 12 Welke stof(fen) wordt/worden teruggevoerd naar de mengruimte?
A alleen stikstof
B alleen waterstof
C stikstof en waterstof

GT-0174-a-16-2-o 4 / 15 lees verder ►►►


### Pagina 5

De reactor bevat een katalysator. Hiervoor kan een rooster van zuiver koolstof worden gebruikt, dat bedekt is met ruthenium (Ru).

1p 13 Wat is de functie van een katalysator?

1p 14 Tot welke soort elementen behoort ruthenium?
A tot de edelgassen
B tot de halogenen
C tot de metalen

In het onderstaande diagram is weergegeven hoe de hoeveelheid ammoniak die ontstaat, afhangt van de hoeveelheid stikstofgas die wordt omgezet.

[FIGUUR: Lijn-grafiek met op de y-as "massa ammoniak (g)" van 0 tot 25 en op de x-as "massa stikstof (g)" van 0 tot 25. Een rechte lijn loopt vanaf (0,0) naar (ongeveer 22, 22).]

2p 15 Een ammoniakfabriek produceert $2,7 \cdot 10^6$ kg ammoniak per dag.
→ Bereken met behulp van het diagram hoeveel kg stikstof per dag in deze fabriek wordt omgezet tot ammoniak.

GT-0174-a-16-2-o 5 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 6

Water ontleden in een plastic potje

Op internet is een experiment beschreven waarmee op
eenvoudige wijze water kan worden ontleed tot waterstof
en zuurstof. Met een plastic potje, stroomdraadjes,
potloden en een batterij kan een opstelling worden
gemaakt. Een voorbeeld van zo'n opstelling is hiernaast
weergegeven.
De potloden dienen als elektroden. De grafiet-vulling, die
uit koolstof bestaat, geleidt de stroom. De batterij wordt
via stroomdradjes aan de potloodpunten bevestigd. Om
stroomgeleiding mogelijk te maken, wordt een heel klein
beetje keukenzout toegevoegd aan het water.

naar: http://web.archive.org

1p 16 Geef de naam van het type ontleding dat in de tekst wordt beschreven.

2p 17 Leg uit waarom keukenzout kan worden gebruikt om water geleidend te
maken. Gebruik in je uitleg de naam van het soort deeltjes waaruit
keukenzout bestaat.

Om elke elektrode kan een buisje worden geplaatst, waarin de ontstane
gassen worden opgevangen. De buisjes moeten volledig zijn gevuld met
water. De volume verhouding van de gassen is gelijk aan de verhouding
van de coëfficiënten in de reactievergelijking van deze ontleding.

3p 18 In de afbeeldingen (I, II, III of IV) hieronder is de opstelling weergegeven
nadat enige tijd stroom is doorgeleid.
-> Geef de reactievergelijking van de ontleding en leg aan de hand van
deze vergelijking uit welke afbeelding de volume verhouding
waterstof : zuurstof juist weergeeft.

[FIGUUR: Vier grafieken (I, II, III, IV) die verschillende volume verhoudingen van twee gassen weergeven. Elke grafiek toont twee kolommen, waarvan de ene meer gevuld is dan de andere. De schaal aan de linkerkant loopt van 0 tot 3.]

GT-0174-a-16-2-o 6 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 7

Bram voert deze ontleding uit en vangt de gassen op. Hij neemt de
reageerbuis die is gevuld met waterstofgas en houdt een brandende
lucifer bij de opening.

1p 19 Welke waarneming doet Bram wanneer hij de lucifer bij het gas houdt?
1p 20 Waarmee kan de zuurstof in de andere reageerbuis worden aangetoond?
A met een gloeiende houtspaander
B met helder kalkwater
C met lakmoes
D met wit koper sulfaat
1p 21 Wanneer de proef wordt herhaald en de gassen uit beide reageerbuizen
bij elkaar worden gevoegd, ontstaat een explosief mengsel.
Welke stof ontstaat er uit dit mengsel wanneer er een vonk bij komt?
A chloor
B lachgas
C roet
D water
GT-0174-a-16-2-o 7/15 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Saffierschijf

1 Kernafval uit bijvoorbeeld kerncentrales kan nog honderdduizenden jaren
2 gevaarlijk blijven. Daarom wordt het ondergronds opgeslagen. Maar ook
3 dan blijft het gevaarlijk. Er wordt nagedacht over manieren om
4 toekomstige generaties te waarschuwen voor dit opgeslagen kernafval. Zo
5 wil Frankrijk informatie aanbrengen op koperen platen en deze platen in
6 de grond opbergen. Maar koper reageert met zuurstof tot CuO. Het
7 gevormde CuO kan vervolgens verder reageren tot $Cu_2CO_3(OH)_2$ en
8 $Cu(OH)_2SO_4$. Door deze reacties wordt de plaat aangetast en gaat de
9 informatie verloren.

1p 22 Hoe verandert de lading van de koperdeeltjes bij de reactie met zuurstof
(regel 6)?
A van 0 naar 1+
B van 0 naar 2+
C van 1+ naar 0
D van 2+ naar 0

2p 23 In onderstaande tabel staat een aantal stoffen vermeld. Twee van deze
stoffen kunnen samen met CuO reageren tot $Cu_2CO_3(OH)_2$.
$\rightarrow$ Geef de formules van deze twee stoffen.

stofnaam
stikstof
zuurstof
water
argon
koolstofdioxide
neon

2p 24 De stof $Cu_4(OH)_6SO_4$ bestaat uit koper(II)ionen, hydroxide-ionen en één
ander soort negatieve ionen.
$\rightarrow$ Geef de formule en de naam van dit andere ionsoort.

GT-0174-a-16-2-o 8 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 9

10 Patrick Charton bedacht een alternatief voor de
11 koperen platen: de 'saffierschijf'. Deze schijf bestaat
12 uit twee dunne platen van saffier waarop met een
13 'edelmetaal' tekst of afbeeldingen zijn aangebracht.
14 Deze platen worden aan elkaar vastgemaakt.
15 Saffier en het edelmetaal reageren beide nauwelijks
16 met andere stoffen.
[FIGUUR: Een ronde schijf met daarop diverse afbeeldingen en teksten, met het onderschrift 'voorbeeldmodel'.]
naar: Eos magazine en www.industrie-techno.com

1p 25 Van het edelmetaal (regel 13) staat hieronder een aantal gegevens.

|             | 195,1 u |
| :---------- | :------ |
| atoommassa  | 78      |
| atoomnummer | 21,4 g/cm³ |
| dichtheid (bij 20°C) | 3800 °C |
| kookpunt    | 1772 °C |
| smeltpunt   |         |

$\rightarrow$ Geef het symbool van dit edelmetaal. Maak gebruik van Binas.

1p 26 Geef een reden waarom saffier geschikter is om informatie op vast te
leggen dan koper. Maak gebruik van de informatie in deze opgave.

GT-0174-a-16-2-o 9 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 10

Maagzuurremmer
Hieronder is een deel van het etiket van een geneesmiddel weergegeven.

BIJ BRANDEND MAAGZUUR EN ZURE OPRISPING

Elke mL bevat 40 mg aluminiumoxide en 20 mg magnesiumhydroxide
300 mL suspensie – voor oraal gebruik

Voor gebruik de bijsluiter lezen
Bewaren beneden 25 °C
Na opening bewaren in de koelkast
Na opening maximaal 1 maand houdbaar

Schudden voor gebruik

Dosering:
1 uur na elke maaltijd en bij het naar bed gaan 10-15 mL suspensie
innemen.

naar: www.varuvo.nl

1p 27 Als het flesje enige tijd staat, ontstaat in het flesje een bezinksel.
Welk soort bestanddelen uit het geneesmiddel vormen dit bezinksel?
A goed opgeloste vaste stoffen
B goed opgeloste vloeistoffen
C slecht opgeloste vaste stoffen
D slecht opgeloste vloeistoffen

2p 28 Aluminiumoxide bevat 47,1 massaprocent oxide-ionen.
→ Laat dit met een berekening zien.

2p 29 Bereken het aantal mg oxide-ionen in een dosis van 15 mL geneesmiddel.
Gebruik hierbij het gegeven dat aluminiumoxide 47,1 massaprocent
oxide-ionen bevat.

2p 30 Geef de formule van magnesiumhydroxide.

1p 31 Het geneesmiddel bevat ook de E-nummers E-216 en E-218.
Wat is de functie van deze E-nummers?
A bederf van het medicijn tegengaan
B kleur geven aan het geneesmiddel
C ontmenging van het geneesmiddel tegengaan
D smaak van het medicijn versterken

GT-0174-a-16-2-0 10 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 11

Het geneesmiddel reageert met maagzuur door middel van een
zuur-basereactie. Maagzuur bevat zoutzuur.
1p 32 Wat is de notatie van zoutzuur?
A $H^+(aq) + Ac^-(aq)$
B $H^+(aq) + Cl^-(aq)$
C $H^+(aq) + NO_3^-(aq)$
D $2 H^+(aq) + SO_4^{2-}(aq)$
1p 33 Welke ionen kunnen als base optreden bij de reactie met
het geneesmiddel?
A aluminiumionen en hydroxide-ionen
B aluminiumionen en magnesiumionen
C hydroxide-ionen en oxide-ionen
D magnesiumionen en oxide-ionen
1p 34 Magnesiumhydroxide reageert met het opgeloste zuur in de
massaverhouding $58,3 : 73,0$.
→ Bereken hoeveel mg van het opgeloste zuur geneutraliseerd wordt
door $300$ mg magnesiumhydroxide.
GT-0174-a-16-2-o 11 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 12

Kopje koffie?
1 Veel mensen drinken graag een kopje
2 koffie. Dit kan op verschillende manieren
3 worden gemaakt, maar het principe is
4 steeds hetzelfde: met heet water worden
5 kleur-, geur- en smaakstoffen uit de
6 gemalen koffiebonen gehaald. Daarvoor
7 kan een 'snelfilter'-apparaat worden
8 gebruikt als hiernaast is weergegeven.
[FIGUUR: Schematische tekening van een koffiezetapparaat met de onderdelen waterreservoir, heet water, filter, gemalen koffie, koffiekopje, warmhoudplaat en verwarmingselement.]

1p 35 Welke scheidingsmethode wordt gebruikt om de kleur-, geur- en
smaakstoffen uit de gemalen koffiebonen te halen?
A adsorptie
B destillatie
C extractie
D indampen

1p 36 Welk begrip past bij de koffie in het kopje?
A bezinksel
B filtraat
C residu
D neerslag

9 De korrelgrootte van de gemalen koffiebonen heeft invloed op de geur en
10 smaak van de koffie die daarmee wordt gemaakt. Bij het zetten van koffie
11 lossen eerst de goed oplosbare geurstoffen op, daarna de meer bittere
12 stoffen zoals cafeïne. Veel geur- en smaakstoffen verdampen daarna snel
13 of worden omgezet onder invloed van bijvoorbeeld licht, zuurstof, vocht of
14 warmte. Hoe langer het koffiezetten duurt, hoe bitterder de koffie gaat
15 smaken.

2p 37 Leg uit bij het gebruik van welke korrels
(grote of kleine) de koffie het meest
bitter wordt. Baseer je antwoord op de
figuur hiernaast en op bovenstaande
informatie. Neem aan dat de snelheid
waarmee water op het koffiemaalsel
wordt gegoten, bij beide
korrelgroottes gelijk is.
[FIGUUR: Twee diagrammen die de korrelgrootte van gemalen koffiebonen weergeven. Links kleinere korrels, rechts grotere korrels. Bij de grotere korrels is een druppel water te zien die door de korrels heen loopt.]

GT-0174-a-16-2-o 12 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 13

1p 38 Welke faseovergang geeft het vrijkomen van de geurstoffen uit de gezette koffie weer?
A (aq) → (g)
B (l) → (aq)
C (l) → (g)
D (s) → (aq)

Hoeveel cafeïne (regel 12) uit de koffiebonen in de koffie terechtkomt, hangt af van de manier van koffiezetten. Bij het zetten van
'essokoffie' bijvoorbeeld, wordt onder hoge druk heet water door de gemalen koffiebonen geperst. Essokoffie bevat 130 mg cafeïne per
100 mL. Een kopje snelfilter-koffie (150 mL) bevat 80 mg cafeïne.

2p 39 Bereken welk kopje de meeste cafeïne bevat: een kopje espresso-koffie
(30 mL) of een kopje snelfilterkoffie.

'Cafeïnevrije' koffiebonen worden gemaakt door de koffiebonen te
behandelen met een speciaal oplosmiddel, waarin uitsluitend cafeïne
oplost. Een blokschema van dit proces is hieronder vereenvoudigd
weergegeven.

[FIGUUR: Blokschema van het proces om cafeïnevrije koffiebonen te maken. Er zijn vier stappen gemarkeerd met Romeinse cijfers I, II, III en IV. Stap I is 'bevochtigen' en ontvangt 'ruwe koffiebonen' en 'water'. Het produceert 'vochtige bonen'. Stap II is 'extractie en filtratie' en ontvangt 'vochtige bonen' en 'oplosmiddel'. Het produceert 'cafeïnevrije koffiebonen' en een 'cafeïneoplossing'. Stap III is 'drogen' en ontvangt 'cafeïnevrije koffiebonen' en produceert 'water'. Stap IV is 'verdampen en afkoelen' en ontvangt 'oplosmiddel' en produceert 'cafeïne' en 'verdampen en afkoelen'. De pijl van 'oplosmiddel' gaat van stap IV naar stap II. De pijl van 'cafeïneoplossing' gaat van stap II naar stap IV. Een pijl gaat ook van 'verdampen en afkoelen' naar 'cafeïne'.]

GT-0174-a-16-2-o 13 / 15 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie ook www.sslexamens.nl. Pagina: 519

### Pagina 14

2p 40 In dit proces wordt gebruikgemaakt van mengen en scheiden.
Neem onderstaand schema over en geef voor blok I, II en III aan welk(e)
begrip(pen) van toepassing zijn. Kies steeds (6x) uit: 'wel' of 'niet'.

| blok | wel/niet mengen | wel/niet scheiden |
|---|---|---|
| I | ... | ... |
| II | ... | ... |
| III | ... | ... |

1p 41 In blok IV vindt een scheiding plaats waarbij cafeïne als residu ontstaat.
$\rightarrow$ Geef aan welk verschil in stofeigenschap daarbij wordt gebruikt.

Koffie bevat ook zuren, zoals chlorogeenzuur. De pH van een kopje koffie
is ongeveer 5,5. Het bewaren van koffie op een warmhoudplaatje maakt
de koffie zuurder, doordat chlorogeenzuur met water wordt omgezet tot
twee andere zuren: chinazuur en koffiezuur. Door het toevoegen van
suiker of melk aan een kopje koffie, smaakt de koffie minder zuur.

2p 42 Leg uit of door deze omzetting de concentratie H+ in de koffie groter of
kleiner wordt.

1p 43 Zal de pH van de koffie veranderen door het toevoegen van suiker?
A ja, want suiker is een base
B ja, want suiker is een zuur
C nee, want suiker is een base
D nee, want suiker is een zuur
E nee, want suiker is geen zuur en geen base.

GT-0174-a-16-2-o 14 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 15

Onzichtbaar schrift

In de Tweede Wereldoorlog werd een oplossing van lood(II)nitraat,
Pb(NO$_3$)$_2$, gebruikt als onzichtbare inkt. De tekst die met deze kleurloze
inkt werd geschreven, werd zichtbaar gemaakt door het papier in te
smeren met een oplossing van natriumsulfide.

1p 44 Welke van onderstaande vergelijkingen geeft het oplossen van
lood(II)nitraat op de juiste manier weer?
A Pb(NO$_3$)$_2$ (s) $\rightarrow$ Pb (aq) + (NO$_3$)$_2$ (aq)
B Pb(NO$_3$)$_2$ (s) $\rightarrow$ Pb$^{2+}$ (aq) + 2 NO$_3^-$ (aq)
C Pb(NO$_3$)$_2$ (s) $\rightarrow$ Pb$^{2+}$ (aq) + (NO$_3$)$_2^{2-}$ (aq)
D Pb(NO$_3$)$_2$ (s) $\rightarrow$ Pb(NO$_3$)$_2$ (aq)

1p 45 De tekst wordt zichtbaar doordat een gekleurde stof wordt gevormd bij de
reactie van lood(II)nitraat met de oplossing van natriumsulfide.
$\rightarrow$ Geef de formule van de gekleurde stof. Maak hierbij gebruik van
Binas.

Janneke heeft deze techniek uitgeprobeerd en zegt: "Ik maak de geheime
tekst liever met fenolftaleïen. Ik kan de tekst dan zichtbaar maken met
een verdunde oplossing van gootsteenontstopper. En daarna kan ik met
een andere stof alles meteen weer onzichtbaar maken!"
Gootsteenontstopper bestaat voornamelijk uit natronloog.

1p 46 In welke kleur wordt de tekst zichtbaar?
A blauw
B geel
C groen
D paars

1p 47 Waarmee kan de tekst weer onzichtbaar worden gemaakt?
A ammonia
B azijn
C kalkwater
D soda-oplossing

GT-0174-a-16-2-o 15 / 15 einde