# Eindexamen Natuur- en scheikunde 2 VMBO-GL/TL 2010 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask2/2010/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

### Vraag 47 – Opgave 47

### Vraag 48 – Opgave 48

### Vraag 49 – Opgave 49

### Vraag 50 – Opgave 50

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2010
tijdvak 1
maandag 17 mei
13.30 - 15.30 uur
natuur- en scheikunde 2 CSE GL en TL
Gebruik zo nodig het informatieboek Binas vmbo kgt.
Dit examen bestaat uit 50 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
GT-0174-a-10-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld
twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de
eerste twee redens kunnen punten opleveren.
Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een
gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede
uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

Hematiet

1 Hematiet ($\mathrm{Fe_2O_3}$) is een mineraal waaruit ijzer wordt gewonnen. Dit gebeurt door
dit erts bij hoge temperatuur te laten reageren met koolstof. Zo ontstaat ruw-
ijzer.
Ruwijzer wordt vooral gebruikt om staal te produceren. Staal bevat behalve ijzer
ook een kleine hoeveelheid koolstof. Door andere elementen toe te voegen kan
staal bepaalde (verbeterde) eigenschappen krijgen.
Enkele voorbeelden zijn:
chroom: voorkomt roestvorming (roestvrij staal);
mangaan: verhoogt de hardheid;
molybdeen: verhoogt de treksterkte;
kobalt: verhoogt de magnetische eigenschappen.

2p 1 Geef de chemische naam van hematiet. Maak hierbij gebruik van een Romeins
cijfer.

1p 2 Uit welke soort deeltjes bestaat hematiet?
A atomen
B ionen
C moleculen

1p 3 Uit de tekst is een aantal stofeigenschappen van ijzer af te leiden (regel 7 tot en
met 10).
Geef nog een andere stofeigenschap van ijzer.

1p 4 Hoe wordt een mengsel van ijzer met chroom genoemd?
A emulsie
B legering
C polymeer
D suspensie

1p 5 Geef het symbool van molybdeen.

2p 6 Bereken het massapercentage Fe in $\mathrm{Fe_2O_3}$.

GT-0174-a-10-1-o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

Karten op waterstof
1 Een kart-racewagen is een kleine raceauto waarmee op buitenbanen of in grote
2 hallen gereden kan worden. Een kart-racewagen rijdt meestal op benzine. De
3 hal waarin gekart wordt, is vrijwel altijd vies en bedekt met een laagje zwarte
4 aanslag. Dat komt onder andere doordat de benzine vaak onvolledig wordt
5 verbrand.
6 Kart-racewagens kunnen ook met een 'Formula Zero'-brandstofcel zijn uitgerust.
7 In deze brandstofcel wordt waterstof met zuurstof uit de lucht omgezet tot water.
8 Daarbij ontstaat ook elektrische stroom waarmee de elektromotor wordt
9 aangedreven.
10 De waterstof zit in een speciale tank. De tank kan maximaal 6 L (= 0,42 kg)
11 vloeibaar waterstof bevatten.
[FIGUUR: Schematische weergave van een brandstofcel: waterstof en zuurstof gaan de brandstofcel in, waaruit elektrische stroom en water komen. De elektrische stroom drijft een elektromotor aan.]
1p 7 Benzine wordt in olieraffinaderijen uit aardolie geproduceerd.
→ Met welke scheidingsmethode wordt de benzine van de overige ruwe
aardolie gescheiden?
1p 8 De zwarte aanslag in de hal (regels 3 en 4) wordt onder andere veroorzaakt
door een stof die ontstaat bij de onvolledige verbranding van de benzine.
Wat is de formule van deze stof?
A $CO_2$
B $CO$
C $C$
1p 9 Waterstof kan worden gemaakt uit water.
Met welk proces kan dit gebeuren?
A elektrolyse
B kraken
C scheiden
D verbranding
2p 10 Geef de vergelijking van de reactie die wordt beschreven in regel 7.
2p 11 Bereken hoeveel kg water ontstaat bij de volledige verbranding van
6,0 L (= 0,42 kg) waterstof.
1p 12 De brandstofcel veroorzaakt geen zwarte aanslag en om die reden mag
waterstof een 'schone' brandstof worden genoemd.
→ Geef nog een reden waarom waterstof een 'schone' brandstof mag worden
genoemd.
GT-0174-a-10-1-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

Carbidschieten

In sommige delen van Nederland wordt op oudejaarsavond niet alleen vuurwerk
afgeschoten. Met carbid en een melkbus kunnen ook enorme knallen worden
gemaakt. In een regionaal dagblad stond het volgende artikel over
carbid schieten.

Carbid schieten knalt steeds verder het land in

1 Carbid schieten wordt de laatste jaren steeds populairder.
2 Dit traditionele knallen met ijzeren melkbussen is intussen van het platteland in
3 het noorden en oosten van Nederland overgewaaid naar andere delen van ons
4 land.
5 Wat is carbid?
6 (Calcium)carbid is een steenachtig materiaal, dat wordt gemaakt door cokes en
7 gebrande kalk elektrisch te versmelten.
8 Wat is carbid schieten?
9 Carbid schieten is het ontsteken van 'carbidgas' in een stevige (melk)bus met als
10 resultaat een harde knal.
11 Hoe kan dat?
12 Door water aan het carbid toe te voegen, treedt een chemische reactie op.
13 Hierbij komt acetyleengas vrij dat zich mengt met de lucht in de (melk)bus. Bij
14 het aansteken van het gas mengsel ontstaat een knal. Per knal is ongeveer
15 75 mL water nodig. Bij de explosie vliegt het deksel met forse snelheid van de
16 bus af. Het deksel kan tot wel 150 meter worden weggeschoten.
17 Hoe veilig is carbid schieten?
18 Carbid schieten is voor mensen met twee rechterhanden. Onervarenheid kan
19 voor schieter en omstanders gevaar opleveren als niet juist wordt gehandeld.
20 Het plaatsen van een voetbal in de opening van de melkbus is veiliger dan het
21 gebruik van een metalen deksel.

naar: De Stentor/GN

1p 13 Bij de productie van carbid (CaC$_{2}$) uit cokes (C) en gebrande kalk (CaO)
ontstaat nog een andere stof.
→ Leg uit dat er nog een andere stof moet ontstaan.

De vergelijking van de reactie van calciumcarbid met water (regel 12) is
hieronder in formules en in woorden weergegeven. De naam van één van de
reactieproducten is weggelaten.
CaC$_{2}$ + 2 H$_{2}$O $\rightarrow$ C$_{2}$H$_{2}$ + Ca(OH)$_{2}$
calciumcarbid + water $\rightarrow$ acetyleengas + ...

1p 14 Geef de naam van het reactieproduct Ca(OH)$_{2}$.

GT-0174-a-10-1-0


### Pagina 5

3p 15 Bij het carbid schieten is de harde knal een gevolg van de verbranding van acetyleengas (regels 13 en 14).
$\rightarrow$ Geef de reactievergelijking van de volledige verbranding van acetyleengas.

1p 16 In de praktijk is de verbranding van acetyleengas bij het carbid schieten niet volledig. Dat is te zien aan een zwarte rookwolk bij het schot.
Wat is rook?
A vaste deeltjes, fijn verdeeld in een gas
B vaste deeltjes, fijn verdeeld in een vloeistof
C vloeistofdruppeltjes, fijn verdeeld in een gas
D vloeistofdruppeltjes, fijn verdeeld in een vloeistof

Het krantenartikel is niet erg duidelijk over de ontsteking (regel 14) en de mogelijke gevaren (regels 17 t/m 21). Op de website www.carbidbus.nl is de volgende aanvullende informatie te vinden:

Voor het schieten met carbid is een grote, vrije ruimte nodig. Houd ruim afstand (voor jezelf én anderen), ga niet stoer doen door op de deksel te gaan zitten en gebruik gehoorbescherming. De melkbus mag ook niet verroest zijn of zwakke plekken vertonen, anders scheurt de bus open en ontstaan er allerlei gevaren. Voor een melkbus van 30 liter heb je aan 50 tot 60 gram carbid genoeg. Dan duurt het echter lang voordat het is omgezet in acetyleengas. In de praktijk gebruikt men vaak 2 of 3 brokken carbid (ca 200 gram), dan gaat het sneller. Het carbid reageert dan niet helemaal op, maar het carbid dat niet gereageerd heeft, kun je weer gebruiken voor de volgende knal.
Boor een gaatje van 6 mm in het midden van de bodem van de melkbus. De melkbus moet horizontaal geplaatst worden. Wanneer het carbid in de bus is gedaan en het water is toegevoegd, doe je de voetbal of de deksel erop. Het acetyleengas knalt al door een kleine vonk. Timmer dus niet met een ijzeren hamer de deksel op de bus, want deze kan vonken afgeven. Wacht ongeveer 45 tot 60 seconden met het aansteken van het gas. Steek het gas aan door het gaatje in de bodem. Gebruik hiervoor een (lange) stok met een brandend lapje.

1p 17 Een lid van het Internet-Carbidbus-forum raadt aan om grote brokken carbid eerst in kleinere stukken te slaan, voordat het carbid met het water in de melkbus wordt samengebracht. De totale hoeveelheid carbid die in de melkbus wordt gedaan, moet daarbij gelijk blijven.
$\rightarrow$ Welke invloed heeft het gebruik van kleinere stukken carbid op de reactie van carbid en water in de melkbus?

2p 18 Bij het stukslaan van grote brokken carbid moeten juiste voorzorgsmaatregelen worden genomen. Er mogen geen stukjes carbid in de ogen of in de mond terecht komen.
$\rightarrow$ Noem twee beschermingsmiddelen die iemand zou moeten gebruiken als hij de brokken carbid met een hamer stuk zou slaan.

GT-0174-a-10-1-o 5 lees verder ► ►►

### Pagina 6

1p 19 Het gas moet worden aangestoken bij het gaatje in de bodem van de melkbus.
-> Leg uit waarom je het acetyleengas daar niet mag aansteken met een
aansteker.

[FIGUUR: Een kader dat de volgende tekst bevat:
Martin schrijft met behulp van de informatie uit het krantenartikel en de
informatie van de website www.carbidsbus.nl een handleiding voor het afsteken
van carbid. Hij begint met:

benodigdheden:
- stevige melkbus van 30 L, met een klein gaatje in de bodem
- voetbal
- tang of handschoenen
- oordopjes
- 75 mL water
- 3 brokken carbid (ca 200 gram)
- lange stok met lapje, en aansteker
- stopwatch of horloge met secondewijzer

uitvoering:
- Plaats de melkbus horizontaal, licht ingegraven, op de grond.
- Pak wat brokjes carbid met een tang of met handschoenen en doe ze in de
melkbus.
]

3p 20 Maak het onderdeel 'uitvoering' af van de handleiding die Martin kan hebben
geschreven.

GT-0174-a-10-1-o 6 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

Fosfor

Het verbranden van fosfor is een bekende demonstratieproef.
De proef gaat als volgt:
- In een glazen bak wordt water gedaan. Aan het water wordt de indicator broomthymolblauw toegevoegd. Het water krijgt dan een kleur.
- Op het water wordt 'een bootje' geplaatst met daarop een stukje witte fosfor (figuur 1).
- Vervolgens wordt er een stolp overheen gezet (figuur 2).
- Het fosfor wordt aangestoken en de dop wordt snel op de stolp geplaatst.
- Er zijn vuurverschijnselen te zien, er ontstaat een dikke witte rook in de stolp en de vloeistof buiten de stolp stijgt (figuur 3).
- De vloeistof verandert van kleur en daalt langzaam in de bak. Binnen de stolp stijgt de vloeistof. Na enige tijd verdwijnt de witte rook weer (figuur 4).

[FIGUUR: Drie afbeeldingen van een bakje met vloeistof. In het eerste bakje ligt een klein stukje fosfor op het wateroppervlak. In het tweede bakje staat een omgekeerde stolp over het fosfor. In het derde bakje is de vloeistof in de stolp gestegen. Het vierde bakje is niet zichtbaar op deze pagina.]

1p 21 Tot welke groep stoffen behoort fosfor?
A edelgassen
B halogenen
C metalen
D niet-metalen

3p 22 De witte stof die bij deze proef ontstaat, heeft de formule $P_2O_5$.
-> Geef de reactievergelijking van de vorming van $P_2O_5$ bij deze proef.

2p 23 Verklaar waarom de vloeistof in de stolp stijgt (figuur 4).

[FIGUUR: Een tekstblok dat uitleg geeft over de reactie. In het blok staat: De witte rook verdwijnt doordat het ontstane $P_2O_5$ reageert met het water. Daarbij ontstaat onder andere fosforzuur. Doordat ook broomthymolblauw aanwezig is, verandert dan de kleur van het mengsel.]

1p 24 In een oplossing van fosforzuur komen $H^+$ ionen en $PO_4^{3-}$ ionen voor.
-> Geef de formule van fosforzuur.

1p 25 Welke kleurverandering vindt plaats in de vloeistof bij deze proef?
A van blauw naar geel
B van geel naar blauw
C van blauw naar rood
D van rood naar blauw

GT-0174-a-10-1-0 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

Bruin fruit
In het tijdschrift 'Intermediair' werd door één van de lezers de volgende vraag
gesteld:
'Gesneden fruit wordt vaak bruin. Hoe kan dat?'

Op deze vraag werd het volgende antwoord gegeven:
1 Veel vruchten hebben een enzym dat ervoor zorgt dat uit bepaalde
2 koolwaterstoffen in de vrucht bruine stoffen ontstaan.
3 Normaal zijn dit enzym en de betreffende koolwaterstoffen keurig van elkaar
4 gescheiden. Maar als je de celwanden breekt, zoals bij snijden van fruit, kunnen
5 ze bij elkaar komen. Een snelle bruining is het gevolg. Dat is goed te zien als je
6 een appel of een een avocado doorsnijdt.
7 De bruiningsreactie wordt afgeremd in een zure omgeving. Citrusvruchten
8 worden daarom niet snel bruin. Vandaar ook het bekende trucje om citroensap
9 te sprenkelen op gesneden fruit. Je kunt de vruchten ook koken. Dat vernietigt
10 het enzym.

2p 26 Uit de tekst kan worden opgemaakt dat het bruin worden van fruit een
chemische reactie is. De stoffen die bij deze reactie betrokken zijn worden vrij
algemeen beschreven.
Hoe worden in de tekst de beginstof(fen) en de reactieproduct(en) van deze
reactie beschreven?
Noteer je antwoord als volgt:
beginstof(fen): ...
reactieproduct(en): ...

1p 27 Het enzym (regel 1) versnelt de bruiningsreactie; het enzym wordt daarbij niet
verbruikt. Hoe wordt een enzym ook wel genoemd?
A conserveringsmiddel
B emulgator
C indicator
D katalysator

1p 28 In de tekst staat dat de werking van het enzym beïnvloed wordt door zuur. Uit de
regels 9 en 10 kan ook een andere eigenschap van het enzym worden afgeleid.
Welke eigenschap van het enzym is dat?

1p 29 Leg uit of azijn zou kunnen worden gebruikt, in plaats van citroensap, om de
bruiningsreactie tegen te gaan.

GT-0174-a-10-1-o 8 lees verder ►►►

### Pagina 9

Goudgehalte bepalen

1p 30 Hiernaast is het pigtogram afgebeeld dat op een etiket
van een fles geconcentreerd zoutzuur staat.
Wat is de betekenis van dit pictogram?
[FIGUUR: Pictogram van druppels die op een hand en een oppervlak vallen en beide aantasten]
A bijtend
B explosief
C giftig
D irriterend

1p 31 Op het etiket van geconcentreerd zoutzuur staat dat het 37% HCl bevat. De
overige 63% van de inhoud is een andere stof.
→ Geef de naam van die andere stof.

1p 32 Wat is de formule van salpeterzuur?
A H₂O₂
B H₂SO₄
C HAc
D HNO₃

Koningswater is een mengsel van geconcentreerd zoutzuur en geconcentreerd
salpeterzuur. Het mengsel heeft deze naam omdat het met goud, 'de koning der
metalen', reageert. Het wordt gebruikt om het goudgehalte van bijvoorbeeld
sieraden te bepalen. Een goudsmid kan het koningswater zelf maken: de
volumeverhouding van geconcentreerd zoutzuur en geconcentreerd salpeterzuur
is 1 staat tot 3.

1p 33 Bereken hoeveel mL geconcentreerd zoutzuur nodig is om 20 mL koningswater
te maken.

Om het goudgehalte in een sieraad te bepalen maakt een goudsmid gebruik van
de zogenoemde toets techniek. Deze bepaling is hieronder kort beschreven:
- Op een zwarte steen wordt met het sieraad een krasje gezet.
- Daarnaast worden krasjes gezet met verschillende gouden staafjes
waarvan de goudgehaltes bekend zijn.
- Op elk krasje wordt een druppel 'toetswater', bijvoorbeeld koningswater,
aangebracht.
- Er vindt een reactie plaats waardoor de kleur van de krasjes verandert.
De kleurverandering hangt af van de hoeveelheid goud in het krasje.
- De kleur van het sieraadkrasje wordt vergeleken met de andere
kraskleuren, waarvan het goudgehalte bekend is.

1p 34 Leg uit hoe door het vergelijken van de kleuren het goudgehalte van het sieraad
kan worden bepaald.

GT-0174-a-10-1-o 9 lees verder ►►►

### Pagina 10

De vergelijking van de reactie van goud met koningswater is hieronder onvolledig weergegeven. Alleen de coëfficiënt voor H₂O ontbreekt.
$Au (s) + 4 Cl^− (aq) + NO₃^− (aq) + 4 H⁺ (aq) \rightarrow AuCl₄^− (aq) + NO (g) + ... H₂O (l)$

1p 35 Welke coëfficiënt moet voor H₂O worden geplaatst om de vergelijking kloppend te maken?
A 1
B 2
C 3
D 4

1p 36 Bekijk nogmaals de reactievergelijking van goud met koningswater. Eén van de reactieproducten is giftig en kan ingeademd worden.
$\rightarrow$ Geef de naam van deze stof.

Nadat het goudgehalte is vastgesteld, wordt er een stempel in het sieraad gezet. Een sieraad van 24 karaat krijgt een stempel met het getal 1000. Dat betekent dat het sieraad van zuiver goud is gemaakt. Er zijn verschillende stempels die het goudgehalte aangeven.

1p 37 Door een berekening valt af te leiden welk stempel er gezet moet worden in een 18 karaat gouden ring. Welke van onderstaande stempels moet in de ring gezet worden?

A [FIGUUR: Een leeuw met een zwaard, met daaronder het getal 916.]
B [FIGUUR: Een leeuw met een zwaard, met daaronder het getal 833.]
C [FIGUUR: Een leeuw met een zwaard, met daaronder het getal 750.]
D [FIGUUR: Een ovaal met daarin een gestileerd dier met een kroon en het getal 585.]

GT-0174-a-10-1-o 10 lees verder ►►►

### Pagina 11

Kwik
1 Kwik is een
2 schadelijke stof voor het milieu en de gezondheid. De
3 afvalwater en drinkwater mag daarom niet hoger zijn dan
4 Deze concentratie
5 Indonesië. Vlakbij het dorp zijn veel kleine goudmijn
6 van kwik wordt goud gewonnen uit goudhoudend gesteente. Bij dit proces komt
7 kwik in het rivierwater terecht.
8 Het vervuilde rivierwater verontreinigd het grondwater dat de dorpelingen als
9 drinkwater gebruiken.
10 In onderstaande tabel is de kwikconcentratie van het rivierwater en grondwater
11 vermeld.

tabel
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: "rivierwater vlakbij de goudmijn" en "mg kwik per liter", en "grondwater bij het dorp" en "0,016". De eerste rij bevat "rivierwater vlakbij de goudmijn" en "0,095".]

1p 38 Wat is de notatie van kwik bij kamertemperatuur?
A Hg (l)
B Hg (s)
C K (l)
D K (s)

1p 39 Welk van de volgende uitspraken over de plaats van goud en kwik in het
Periodiek Systeem is juist?
A Ze staan in dezelfde groep en in dezelfde periode.
B Ze staan in dezelfde groep, maar in verschillende perioden.
C Ze staan in verschillende groepen, maar in dezelfde periode.
D Ze staan in verschillende groepen en in verschillende perioden.

1p 40 De kwikconcentratie in het vervuilde rivierwater vlakbij de goudmijn, is hoger
dan de norm voor afvalwater die in regel 3 is genoemd. Om de kwikconcentratie
te verminderen, kan het vervuilde rivierwater verdund worden met onvervuild
rivierwater (zonder kwik).
Hoeveel liter onvervuild rivierwater moet ongeveer bij 1 liter vervuild rivierwater
stromen om aan de norm voor afvalwater te voldoen?
A 5 L
B 10 L
C 50 L
D 100 L

GT-0174-a-10-1-o 11 lees verder ►►►

### Pagina 12

12 Om het grondwater geschikt te maken als drinkwater heeft elk huis in het dorp
13 een eenvoudig waterzuiveringssysteem. Men leidt het grondwater eerst door
14 een plastic buis die gevuld is met actieve kool (C). De actieve kool haalt het
15 kwik uit het water. Vervolgens gaat het water door een plastic buis die gevuld is
16 met schelpen (CaCO₃). De pH van het grondwater is 5,2. De schelpen zorgen
17 ervoor dat de pH van het water toeneemt.
18 Met dit systeem kan dagelijks 70 L water worden gezuiverd. Na 60 dagen moet
19 de actieve kool worden vervangen, omdat het systeem het grondwater dan niet
20 meer voldoende zuivert.

1p 41 Hoe heet de scheidingsmethode waarbij gebruik gemaakt wordt van actieve kool
(regels 13 tot en met 15)?
A adsorberen
B bezinken
C destilleren
D indampen

1p 42 Leg uit dat de schelpen een toename van de pH van het water veroorzaken
(regels 16 en 17).

1p 43 Waarom zuivert de actieve kool na verloop van tijd het grondwater niet meer
voldoende (regels 19 en 20)?

2p 44 Ga er bij de berekening van uit dat al het kwik uit het grondwater is verwijderd.
Maak bij de berekening gebruik van bovenstaande tekst (regels 18 tot en met
20) en de tabel op bladzijde 11 van dit examen.

1p 45 Met het beschreven waterzuiveringssysteem om kwik uit het water te halen
wordt de concentratie van de Ca²⁺ ionen in het water juist hoger.
→ Leg uit waarom de toegestane concentratie van Ca²⁺ ionen in het drinkwater
wel hoger mag zijn dan 0,001 mg per liter (regel 3).

GT-0174-a-10-1-0 12 lees verder ►►►

### Pagina 13

Natronloog
Marja en Peter maken voor een schoolpracticum allebei een hoeveelheid natronloog. Vervolgens meten ze de pH van de gemaakte oplossingen.
1p 46 Wat is de notatie van natronloog?
A NaOH (aq)
B NaOH (l)
C Na⁺ (aq) + OH⁻ (aq)
D Na⁺ (l) + OH⁻ (l)
1p 47 Marja heeft natronloog gemaakt door natriumhydroxide op te lossen in water. Ze bepaalt de pH. Deze blijkt 13 te zijn. Waarmee kon Marja de pH van de natronloog bepalen?
A blauw lakmoespapier
B fenolftaleïen
C rood lakmoespapier
D universeelindicatorpapier
1p 48 Peter heeft ook natronloog gemaakt door natriumhydroxide op te lossen in water. Hij heeft evenveel natriumhydroxide gebruikt als Marja. Als hij de pH meet van zijn oplossing, blijkt deze 11 te zijn. Waardoor is de pH van de natronloog die Peter heeft gemaakt lager dan van de natronloog die Marja heeft gemaakt?
A Peter heeft minder water gebruikt dan Marja.
B Peter heeft evenveel water gebruikt als Marja.
C Peter heeft meer water gebruikt dan Marja.
Als natronloog enige tijd met lucht in aanraking is geweest, bevat de oplossing ook carbonaationen. Marja wil dit aantonen. Ze voegt aan natronloog die enige tijd met lucht in aanraking is geweest, een magnesiumsulfaatoplossing toe.
2p 49 Kan de aanwezigheid van carbonaationen in de oplossing worden aangetoond op de manier die Marja gebruikt? Licht je antwoord toe.
1p 50 De carbonaationen zijn ontstaan door een reactie van natronloog met een stof die in lucht voorkomt. Welke stof is dit?
A koolstofdioxide
B stikstof
C water(damp)
D zuurstof
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0174-a-10-1-o* einde ■