# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-GL/TL 2023 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2

## Vraag 1 – Vraag 1 (1 punt)

1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat kun je verwachten: 1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat moet je kennen: wrijvingskracht
oppervlaktegesteldheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring met andere krachten zoals spierkracht of zwaartekracht.
Denken dat tape de gripkracht vergroot, wat wel zo is, maar de natuurkundige term voor de tegenwerkende kracht is wrijvingskracht.

Kernbegrippen: wrijvingskracht, oppervlaktegesteldheid

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring met andere krachten zoals spierkracht of zwaartekracht.
- Denken dat tape de gripkracht vergroot, wat wel zo is, maar de natuurkundige term voor de tegenwerkende kracht is wrijvingskracht.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/1

## Vraag 2 – Vraag 2 (2 punten)

Stan heeft een massa van 60 kg. Hij springt over de lat en valt daarna recht naar beneden tot hij de mat raakt.
Bij het raken van de mat is zijn snelheid 9,0 m/s.
→ Bereken zijn bewegingsenergie.

Wat kun je verwachten: Stan heeft een massa van 60 kg. Hij springt over de lat en valt daarna recht naar beneden tot hij de mat raakt. Bij het raken van de mat is zijn snelheid 9,0 m/s. → Bereken zijn bewegingsenergie.

Wat moet je kennen: Bewegingsenergie (kinetische energie)
Formule E_k = 1/2 * m * v^2

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de snelheid te kwadrateren in de formule.
De factor 0,5 in de formule vergeten.
Reken- of intoetsfout bij de berekening.

Kernbegrippen: Bewegingsenergie (kinetische energie), Formule E_k = 1/2 * m * v^2

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de snelheid te kwadrateren in de formule.
- De factor 0,5 in de formule vergeten.
- Reken- of intoetsfout bij de berekening.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/2

## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt)

Stan landt op de mat en komt door de tegenwerkende kracht tot stilstand.
Op de uitwerkbijlage staat een zin over het landen op de mat.
→ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: Stan landt op de mat en komt door de tegenwerkende kracht tot stilstand. Op de uitwerkbijlage staat een zin over het landen op de mat. → Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: kracht
tegenwerkende kracht
normaalkracht
vertraging

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van de bewegingsrichting (omlaag) met de richting van de tegenwerkende kracht (omhoog).
Denken aan de zwaartekracht in plaats van de kracht van de mat.

Kernbegrippen: kracht, tegenwerkende kracht, normaalkracht, vertraging

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de bewegingsrichting (omlaag) met de richting van de tegenwerkende kracht (omhoog).
- Denken aan de zwaartekracht in plaats van de kracht van de mat.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/3

## Vraag 4 – Vraag 4 (3 punten)

Stan heeft een massa van 60 kg. Hij springt over de lat en valt daarna recht naar beneden tot hij de mat raakt.

Bij het afremmen tot stilstand oefent de mat een gemiddelde tegenwerkende kracht van 1,2 kN uit op Stan.
→ Bereken de gemiddelde vertraging.

Wat kun je verwachten: Stan heeft een massa van 60 kg. Hij springt over de lat en valt daarna recht naar beneden tot hij de mat raakt. Bij het afremmen tot stilstand oefent de mat een gemiddelde tegenwerkende kracht van 1,2 kN uit op Stan. → Bereken de gemiddelde vertraging.

Wat moet je kennen: Tweede wet van Newton
kracht
massa
vertraging
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de kracht om te rekenen van kilonewton (kN) naar newton (N).
De formule F = m * a verkeerd omvormen naar a = F / m.
Reken- of intoetsfouten.

Kernbegrippen: Tweede wet van Newton, kracht, massa, vertraging, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de kracht om te rekenen van kilonewton (kN) naar newton (N).
- De formule F = m * a verkeerd omvormen naar a = F / m.
- Reken- of intoetsfouten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/4

## Vraag 5 – Vraag 5 (1 punt)

1p 5 Vuurwerk bevat buskruit. Buskruit is explosief. Welk veiligheidspictogram geeft het explosiegevaar aan? A B C D Elize zet een vuurpijl rechtop in een buis en steekt de lont aan. Het buskruit verbrandt. De verbrandingsgassen verlaten met hoge snelheid de opening aan de onderkant van de vuurpijl.

Wat kun je verwachten: 1p 5 Vuurwerk bevat buskruit. Buskruit is explosief. Welk veiligheidspictogram geeft het explosiegevaar aan? A B C D Elize zet een vuurpijl rechtop in een buis en steekt de lont aan. Het buskruit verbrandt. De verbrandingsgassen verlaten met hoge snelheid de opening aan de onderkant van de vuurpijl.

Wat moet je kennen: veiligheidspictogrammen
gevarensymbolen
explosiegevaar

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen het pictogram voor 'explosief' (exploderende bom) en 'ontvlambaar' (vlam).

Kernbegrippen: veiligheidspictogrammen, gevarensymbolen, explosiegevaar

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen het pictogram voor 'explosief' (exploderende bom) en 'ontvlambaar' (vlam).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/5

## Vraag 6 – Vraag 6 (1 punt)

Elize zet een vuurpijl rechtop in een buis en steekt de lont aan. Het buskruit verbrandt. De verbrandingsgassen verlaten met hoge snelheid de opening aan de onderkant van de vuurpijl.
1p 6 Op de uitwerkbijlage staat een zin over het verbranden van buskruit.
→ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

Wat kun je verwachten: Elize zet een vuurpijl rechtop in een buis en steekt de lont aan. Het buskruit verbrandt. De verbrandingsgassen verlaten met hoge snelheid de opening aan de onderkant van de vuurpijl. 1p 6 Op de uitwerkbijlage staat een zin over het verbranden van buskruit. → Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

Wat moet je kennen: chemische reactie
verbranding
stofomzetting

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een chemische reactie en een fysisch proces.
Onjuist redeneren dat er geen nieuwe stoffen ontstaan omdat de beginstof verdwijnt en de producten (gassen) niet goed zichtbaar zijn.
Slechts één van de twee opties correct omcirkelen, wat resulteert in nul punten.

Kernbegrippen: chemische reactie, verbranding, stofomzetting

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een chemische reactie en een fysisch proces.
- Onjuist redeneren dat er geen nieuwe stoffen ontstaan omdat de beginstof verdwijnt en de producten (gassen) niet goed zichtbaar zijn.
- Slechts één van de twee opties correct omcirkelen, wat resulteert in nul punten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/6

## Vraag 7 – Vraag 7 (1 punt)

1p 7 Op het moment dat de vuurpijl loskomt van de grond werken er verschillende krachten op de vuurpijl. In welke afbeelding zijn de kracht omhoog, de zwaartekracht en de nettokracht juist getekend? F_omhoog F_netto F_omhoog F_z A F_netto F_omhoog F_z B F_omhoog F_z F_netto C

Wat kun je verwachten: 1p 7 Op het moment dat de vuurpijl loskomt van de grond werken er verschillende krachten op de vuurpijl. In welke afbeelding zijn de kracht omhoog, de zwaartekracht en de nettokracht juist getekend? F_omhoog F_netto F_omhoog F_z A F_netto F_omhoog F_z B F_omhoog F_z F_netto C

Wat moet je kennen: krachten
zwaartekracht
nettokracht
resulterende kracht
vectoren

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De richting van de nettokracht verkeerd interpreteren; als een voorwerp versnelt, is de nettokracht in de richting van de versnelling.
De nettokracht zien als een afzonderlijke, extra kracht in plaats van de vectoriële som van alle werkende krachten.
De grootte van de nettokracht verkeerd inschatten; de nettokracht is het verschil tussen de opwaartse kracht en de zwaartekracht, niet gelijk aan de opwaartse kracht.

Kernbegrippen: krachten, zwaartekracht, nettokracht, resulterende kracht, vectoren

Veelgemaakte fouten:
- De richting van de nettokracht verkeerd interpreteren; als een voorwerp versnelt, is de nettokracht in de richting van de versnelling.
- De nettokracht zien als een afzonderlijke, extra kracht in plaats van de vectoriële som van alle werkende krachten.
- De grootte van de nettokracht verkeerd inschatten; de nettokracht is het verschil tussen de opwaartse kracht en de zwaartekracht, niet gelijk aan de opwaartse kracht.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/7

## Vraag 8 – Vraag 8 (2 punten)

2p 8 De massa van het buskruit is 30 g. De verbrandingswarmte is 2,9 MJ/kg. → Bereken de energie die vrijkomt als al het buskruit verbrandt.

Wat kun je verwachten: 2p 8 De massa van het buskruit is 30 g. De verbrandingswarmte is 2,9 MJ/kg. → Bereken de energie die vrijkomt als al het buskruit verbrandt.

Wat moet je kennen: verbrandingswarmte
energie
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de massa om te rekenen van gram (g) naar kilogram (kg) voordat de formule wordt toegepast.
Reken- of eenheidsfout bij het omzetten van MJ naar J, of andersom.
De formule voor energie uit verbrandingswarmte (E = r_v * m) onjuist toepassen.

Kernbegrippen: verbrandingswarmte, energie, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de massa om te rekenen van gram (g) naar kilogram (kg) voordat de formule wordt toegepast.
- Reken- of eenheidsfout bij het omzetten van MJ naar J, of andersom.
- De formule voor energie uit verbrandingswarmte (E = r_v * m) onjuist toepassen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/8

## Vraag 9 – Vraag 9 (1 punt)

1p 9 Welke metalen worden door een magneet aangetrokken? A ijzer en koper B ijzer en nikkel C magnesium en koper D magnesium en nikkel Je ziet een afbeelding van de zijkant van de lamp die door de magneet aan de metalen koelkastdeur is bevestigd.

Wat kun je verwachten: 1p 9 Welke metalen worden door een magneet aangetrokken? A ijzer en koper B ijzer en nikkel C magnesium en koper D magnesium en nikkel Je ziet een afbeelding van de zijkant van de lamp die door de magneet aan de metalen koelkastdeur is bevestigd.

Wat moet je kennen: magnetisme
ferromagnetische metalen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen magnetische metalen en andere bekende metalen zoals koper (goede geleider) of magnesium.
Onvolledige kennis van welke metalen ferromagnetisch zijn.

Kernbegrippen: magnetisme, ferromagnetische metalen

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen magnetische metalen en andere bekende metalen zoals koper (goede geleider) of magnesium.
- Onvolledige kennis van welke metalen ferromagnetisch zijn.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/9

## Vraag 10 – Vraag 10 (1 punt)

Je ziet een afbeelding van de zijkant van de lamp die door de magneet aan de metalen koelkastdeur is bevestigd.
De noordpool van de magneet is aangegeven met de letter N.
Welke magnetische pool is er bij 1 en bij 2?
| | bij 1 | bij 2 |
|---|---|---|
| A | noordpool | noordpool |
| B | noordpool | zuidpool |
| C | zuidpool | noordpool |
| D | zuidpool | zuidpool |

Wat kun je verwachten: Je ziet een afbeelding van de zijkant van de lamp die door de magneet aan de metalen koelkastdeur is bevestigd. De noordpool van de magneet is aangegeven met de letter N. Welke magnetische pool is er bij 1 en bij 2? | | bij 1 | bij 2 | |---|---|---| | A | noordpool | noordpool | | B | noordpool | zuidpool | | C | zuidpool | noordpool | | D | zuidpool | zuidpool |

Wat moet je kennen: magnetisme
magnetische polen
magnetische influentie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van de posities van de labels 1 en 2 in de afbeelding.
Vergeten dat een magneet altijd een noord- en een zuidpool heeft.
Denken dat een magneet een gelijke pool induceert in een ferromagnetisch materiaal in plaats van een tegenovergestelde pool, wat tot afstoting zou leiden.

Kernbegrippen: magnetisme, magnetische polen, magnetische influentie

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de posities van de labels 1 en 2 in de afbeelding.
- Vergeten dat een magneet altijd een noord- en een zuidpool heeft.
- Denken dat een magneet een gelijke pool induceert in een ferromagnetisch materiaal in plaats van een tegenovergestelde pool, wat tot afstoting zou leiden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/10

## Vraag 11 – Vraag 11 (1 punt)

1p 11 Noteer de functie van de weerstand R in deze schakeling.

Wat kun je verwachten: 1p 11 Noteer de functie van de weerstand R in deze schakeling.

Wat moet je kennen: weerstand
stroomsterkte
LED
serieschakeling
stroombegrenzing

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een te algemeen antwoord geven zoals 'weerstand bieden' zonder de functie in de context van de leds te specificeren.
De functie van een weerstand verwarren met die van andere componenten zoals een zekering of schakelaar.

Kernbegrippen: weerstand, stroomsterkte, LED, serieschakeling, stroombegrenzing

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven zoals 'weerstand bieden' zonder de functie in de context van de leds te specificeren.
- De functie van een weerstand verwarren met die van andere componenten zoals een zekering of schakelaar.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/11

## Vraag 12 – Vraag 12 (2 punten)

2p 12 Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over deze schakeling. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 2p 12 Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over deze schakeling. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: serieschakeling
parallelschakeling
spanning
stroomsterkte
vervangingsweerstand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen serie- en parallelschakeling.
Regels voor vervangingsweerstand in een parallelschakeling (deze wordt kleiner, niet groter).
Mogelijke inconsistentie tussen het schakelschema (parallelle leds) en het correctievoorschrift (dat voor weerstand een serieschakeling lijkt te impliceren).

Kernbegrippen: serieschakeling, parallelschakeling, spanning, stroomsterkte, vervangingsweerstand

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen serie- en parallelschakeling.
- Regels voor vervangingsweerstand in een parallelschakeling (deze wordt kleiner, niet groter).
- Mogelijke inconsistentie tussen het schakelschema (parallelle leds) en het correctievoorschrift (dat voor weerstand een serieschakeling lijkt te impliceren).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/12

## Vraag 13 – Vraag 13 (2 punten)

2p 13 De lamp staat aan. Alle leds branden. De totale stroomsterkte door de schakeling is 80 mA. De opgeladen batterijen hebben een totale capaciteit van 1800 mAh. → Bereken de tijd die de lamp kan branden op volledig opgeladen batterijen.

Wat kun je verwachten: 2p 13 De lamp staat aan. Alle leds branden. De totale stroomsterkte door de schakeling is 80 mA. De opgeladen batterijen hebben een totale capaciteit van 1800 mAh. → Bereken de tijd die de lamp kan branden op volledig opgeladen batterijen.

Wat moet je kennen: Elektrische capaciteit
Stroomsterkte
Formule C = I * t

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Eenheden niet op elkaar afstemmen (bijv. A en mAh)
Formule verkeerd ombouwen (vermenigvuldigen i.p.v. delen)

Kernbegrippen: Elektrische capaciteit, Stroomsterkte, Formule C = I * t

Veelgemaakte fouten:
- Eenheden niet op elkaar afstemmen (bijv. A en mAh)
- Formule verkeerd ombouwen (vermenigvuldigen i.p.v. delen)

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/13

## Vraag 14 – Vraag 14 (1 punt)

1p 14 De vervangingsweerstand van de vier leds is 50 Ω. Elke led heeft dezelfde weerstand. Wat is juist over de weerstand van één led? A Die is even groot als de vervangingsweerstand. B Die is groter dan de vervangingsweerstand. C Die is kleiner dan de vervangingsweerstand.

Wat kun je verwachten: 1p 14 De vervangingsweerstand van de vier leds is 50 Ω. Elke led heeft dezelfde weerstand. Wat is juist over de weerstand van één led? A Die is even groot als de vervangingsweerstand. B Die is groter dan de vervangingsweerstand. C Die is kleiner dan de vervangingsweerstand.

Wat moet je kennen: vervangingsweerstand
parallelschakeling
weerstand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De regels voor weerstand in een serieschakeling en een parallelschakeling door elkaar halen.
Denken dat de vervangingsweerstand het gemiddelde is van de individuele weerstanden.

Kernbegrippen: vervangingsweerstand, parallelschakeling, weerstand

Veelgemaakte fouten:
- De regels voor weerstand in een serieschakeling en een parallelschakeling door elkaar halen.
- Denken dat de vervangingsweerstand het gemiddelde is van de individuele weerstanden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/14

## Vraag 15 – Vraag 15 (1 punt)

1p 15 Tahra heeft een meetinstrument dat onder andere spanning en stroomsterkte kan meten. → Noteer de naam van dit meetinstrument dat verschillende grootheden kan meten. Tahra meet de spanning over en de stroomsterkte door het lampje.

Wat kun je verwachten: 1p 15 Tahra heeft een meetinstrument dat onder andere spanning en stroomsterkte kan meten. → Noteer de naam van dit meetinstrument dat verschillende grootheden kan meten. Tahra meet de spanning over en de stroomsterkte door het lampje.

Wat moet je kennen: multimeter
meetinstrument
spanning
stroomsterkte

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een specifiek meetinstrument noemen (zoals voltmeter of ampèremeter) in plaats van het algemene instrument dat meerdere grootheden kan meten.

Kernbegrippen: multimeter, meetinstrument, spanning, stroomsterkte

Veelgemaakte fouten:
- Een specifiek meetinstrument noemen (zoals voltmeter of ampèremeter) in plaats van het algemene instrument dat meerdere grootheden kan meten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/15

## Vraag 16 – Vraag 16 (2 punten)

Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van het schakelschema.
→ Maak het schakelschema compleet met spanningsmeter en stroommeter.

Wat kun je verwachten: Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet met spanningsmeter en stroommeter.

Wat moet je kennen: serieschakeling
parallelschakeling
spanningsmeter (voltmeter)
stroommeter (ampèremeter)
schakelsymbolen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Voltmeter en ampèremeter verwisselen
Voltmeter in serie schakelen
Ampèremeter parallel schakelen
Meters over de verkeerde componenten plaatsen

Kernbegrippen: serieschakeling, parallelschakeling, spanningsmeter (voltmeter), stroommeter (ampèremeter), schakelsymbolen

Veelgemaakte fouten:
- Voltmeter en ampèremeter verwisselen
- Voltmeter in serie schakelen
- Ampèremeter parallel schakelen
- Meters over de verkeerde componenten plaatsen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/16

## Vraag 17 – Vraag 17 (3 punten)

Tahra stelt de spanning van de spanningsbron in op verschillende waarden. Ze leest vervolgens de spanning over en de stroomsterkte door het lampje af. Je ziet een tabel met haar meetresultaten.

Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek.

Wat kun je verwachten: Tahra stelt de spanning van de spanningsbron in op verschillende waarden. Ze leest vervolgens de spanning over en de stroomsterkte door het lampje af. Je ziet een tabel met haar meetresultaten. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek.

Wat moet je kennen: (I,U)-diagram tekenen
assenstelsel indelen
meetpunten uitzetten
vloeiende lijn tekenen
karakteristiek van een lampje

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Assen verwisselen
Onjuiste schaalverdeling van de assen, bijvoorbeeld niet minstens 2/3 van de as gebruiken
Meetpunten onnauwkeurig uitzetten
Punten verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme

Kernbegrippen: (I,U)-diagram tekenen, assenstelsel indelen, meetpunten uitzetten, vloeiende lijn tekenen, karakteristiek van een lampje

Veelgemaakte fouten:
- Assen verwisselen
- Onjuiste schaalverdeling van de assen, bijvoorbeeld niet minstens 2/3 van de as gebruiken
- Meetpunten onnauwkeurig uitzetten
- Punten verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/17

## Vraag 18 – Vraag 18 (1 punt)

1p 18 Bepaal met behulp van de meetresultaten of het diagram de stroomsterkte bij een spanning van 6,4 V.

Wat kun je verwachten: 1p 18 Bepaal met behulp van de meetresultaten of het diagram de stroomsterkte bij een spanning van 6,4 V.

Wat moet je kennen: (U,I)-diagram
spanning
stroomsterkte
aflezen van een grafiek
interpoleren

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Onnauwkeurig aflezen van de grafiek.
Verkeerd interpoleren tussen de meetpunten in de tabel.
Vergeten van de eenheid (mA).

Kernbegrippen: (U,I)-diagram, spanning, stroomsterkte, aflezen van een grafiek, interpoleren

Veelgemaakte fouten:
- Onnauwkeurig aflezen van de grafiek.
- Verkeerd interpoleren tussen de meetpunten in de tabel.
- Vergeten van de eenheid (mA).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/18

## Vraag 19 – Vraag 19 (4 punten)

4p 19 Tahra stelt de spanningsbron zó in dat de spanning over het lampje 8,0 V is. De stroomsterkte door de schakeling is dan 46 mA. De weerstand R in de schakeling is 150 Ω. → Bereken de spanning over de weerstand en noteer de geleverde spanning van de spanningsbron.

Wat kun je verwachten: 4p 19 Tahra stelt de spanningsbron zó in dat de spanning over het lampje 8,0 V is. De stroomsterkte door de schakeling is dan 46 mA. De weerstand R in de schakeling is 150 Ω. → Bereken de spanning over de weerstand en noteer de geleverde spanning van de spanningsbron.

Wat moet je kennen: Serieschakeling
Wet van Ohm
Spanning
Stroomsterkte
Weerstand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de stroomsterkte om te rekenen van milliampère (mA) naar ampère (A).
Alleen de spanning over de weerstand berekenen en vergeten de totale spanning van de bron te noteren.
De spanning over het lampje en de spanning over de weerstand door elkaar halen.

Kernbegrippen: Serieschakeling, Wet van Ohm, Spanning, Stroomsterkte, Weerstand

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de stroomsterkte om te rekenen van milliampère (mA) naar ampère (A).
- Alleen de spanning over de weerstand berekenen en vergeten de totale spanning van de bron te noteren.
- De spanning over het lampje en de spanning over de weerstand door elkaar halen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/19

## Vraag 20 – Vraag 20 (1 punt)

Wat is juist over de weerstand van het lampje bij hogere spanning?
A die neemt af
B die blijft constant
C die neemt toe

Wat kun je verwachten: Wat is juist over de weerstand van het lampje bij hogere spanning? A die neemt af B die blijft constant C die neemt toe

Wat moet je kennen: Weerstand
Wet van Ohm
Niet-ohmse weerstand
Temperatuurafhankelijkheid van weerstand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Aannemen dat de weerstand van een component altijd constant is (Ohmse weerstand).
Verwarring over de relatie tussen temperatuur en weerstand voor een metaaldraad (gloeidraad).
Het niet gebruiken van de data uit de tabel om de weerstand op verschillende punten te berekenen en te vergelijken.

Kernbegrippen: Weerstand, Wet van Ohm, Niet-ohmse weerstand, Temperatuurafhankelijkheid van weerstand

Veelgemaakte fouten:
- Aannemen dat de weerstand van een component altijd constant is (Ohmse weerstand).
- Verwarring over de relatie tussen temperatuur en weerstand voor een metaaldraad (gloeidraad).
- Het niet gebruiken van de data uit de tabel om de weerstand op verschillende punten te berekenen en te vergelijken.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/20

## Vraag 21 – Vraag 21 (3 punten)

3p 21 Janos test zijn auto. De auto rijdt met een beginsnelheid van 21,0 m/s. Janos remt tot de auto stilstaat. Na een tijd van 3,6 s staat de auto stil. → Bereken de remweg. De auto wordt met een krik omhoog getild om de banden te verwisselen.

Wat kun je verwachten: 3p 21 Janos test zijn auto. De auto rijdt met een beginsnelheid van 21,0 m/s. Janos remt tot de auto stilstaat. Na een tijd van 3,6 s staat de auto stil. → Bereken de remweg. De auto wordt met een krik omhoog getild om de banden te verwisselen.

Wat moet je kennen: remweg
gemiddelde snelheid
eenparig vertraagde beweging

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De beginsnelheid gebruiken in de formule s = v * t in plaats van de gemiddelde snelheid.
Verkeerd berekenen van de gemiddelde snelheid, bijvoorbeeld door de tijd erbij te betrekken.
Reken- of afrondingsfouten.

Kernbegrippen: remweg, gemiddelde snelheid, eenparig vertraagde beweging

Veelgemaakte fouten:
- De beginsnelheid gebruiken in de formule s = v * t in plaats van de gemiddelde snelheid.
- Verkeerd berekenen van de gemiddelde snelheid, bijvoorbeeld door de tijd erbij te betrekken.
- Reken- of afrondingsfouten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/21

## Vraag 22 – Vraag 22 (2 punten)

2p 22 De auto wordt 0,20 m omhoog getild. Daarvoor is er een gemiddelde kracht van 1150 N nodig. → Bereken de geleverde arbeid. De krik staat met de grondplaat op de ondergrond. De krik duwt de auto omhoog vanuit het steunpunt. steunpunt grondplaat

Wat kun je verwachten: 2p 22 De auto wordt 0,20 m omhoog getild. Daarvoor is er een gemiddelde kracht van 1150 N nodig. → Bereken de geleverde arbeid. De krik staat met de grondplaat op de ondergrond. De krik duwt de auto omhoog vanuit het steunpunt. steunpunt grondplaat

Wat moet je kennen: arbeid
kracht
afstand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde formule gebruiken, bijvoorbeeld voor druk of moment.
Eenheid vergeten of een onjuiste eenheid noteren.
Reken- of typefout bij de vermenigvuldiging.

Kernbegrippen: arbeid, kracht, afstand

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde formule gebruiken, bijvoorbeeld voor druk of moment.
- Eenheid vergeten of een onjuiste eenheid noteren.
- Reken- of typefout bij de vermenigvuldiging.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/22

## Vraag 23 – Vraag 23 (3 punten)

De krik staat met de grondplaat op de ondergrond. De krik duwt de auto omhoog vanuit het steunpunt.
23 De kracht van de grondplaat op de ondergrond is 2300 N. Het contactoppervlak van de grondplaat met de ondergrond is 60 cm².
→ Bereken de druk op de ondergrond in Pa.

Wat kun je verwachten: De krik staat met de grondplaat op de ondergrond. De krik duwt de auto omhoog vanuit het steunpunt. 23 De kracht van de grondplaat op de ondergrond is 2300 N. Het contactoppervlak van de grondplaat met de ondergrond is 60 cm². → Bereken de druk op de ondergrond in Pa.

Wat moet je kennen: druk
kracht
oppervlak
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten het oppervlak om te rekenen van cm² naar m².
Foutieve omrekening van cm² naar m² (bijvoorbeeld delen door 100 in plaats van 10.000).
Formule voor druk verkeerd toepassen (bijv. F * A).

Kernbegrippen: druk, kracht, oppervlak, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten het oppervlak om te rekenen van cm² naar m².
- Foutieve omrekening van cm² naar m² (bijvoorbeeld delen door 100 in plaats van 10.000).
- Formule voor druk verkeerd toepassen (bijv. F * A).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/23

## Vraag 24 – Vraag 24 (1 punt)

1p 24 Op een zachte ondergrond kan de krik wegzakken in de grond. Hoe kan worden voorkomen dat de krik in de grond wegzakt? A door het oppervlak van de grondplaat te vergroten B door het oppervlak van de grondplaat te verkleinen C door het oppervlak van het steunpunt te vergroten D door het oppervlak van het steunpunt te verkleinen ➤

Wat kun je verwachten: 1p 24 Op een zachte ondergrond kan de krik wegzakken in de grond. Hoe kan worden voorkomen dat de krik in de grond wegzakt? A door het oppervlak van de grondplaat te vergroten B door het oppervlak van de grondplaat te verkleinen C door het oppervlak van het steunpunt te vergroten D door het oppervlak van het steunpunt te verkleinen ➤

Wat moet je kennen: druk
kracht
oppervlakte
p = F/A

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen het oppervlak van de grondplaat en het oppervlak van het steunpunt.
Onjuist verband tussen oppervlakte en druk; denken dat een kleiner oppervlak de druk verlaagt.
Niet herkennen dat de kracht (het gewicht van de auto op de krik) constant is in deze situatie.

Kernbegrippen: druk, kracht, oppervlakte, p = F/A

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen het oppervlak van de grondplaat en het oppervlak van het steunpunt.
- Onjuist verband tussen oppervlakte en druk; denken dat een kleiner oppervlak de druk verlaagt.
- Niet herkennen dat de kracht (het gewicht van de auto op de krik) constant is in deze situatie.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/24

## Vraag 25 – Vraag 25 (2 punten)

Janos heeft de band verwisseld en draait de wielbouten vast met een wielsleutel die in lengte verstelbaar is.
De afstand tussen het handvat van de wielsleutel en het draaipunt van de bout is 0,40 m.

25 Janos zet de wielsleutel op de eerste wielbout en duwt loodrecht op het handvat. Hij oefent een spierkracht uit van 400 N.
→ Bereken het moment van de spierkracht.

Wat kun je verwachten: Janos heeft de band verwisseld en draait de wielbouten vast met een wielsleutel die in lengte verstelbaar is. De afstand tussen het handvat van de wielsleutel en het draaipunt van de bout is 0,40 m. 25 Janos zet de wielsleutel op de eerste wielbout en duwt loodrecht op het handvat. Hij oefent een spierkracht uit van 400 N. → Bereken het moment van de spierkracht.

Wat moet je kennen: moment
kracht
arm
hefboomwet

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde formule gebruiken.
Een rekenfout maken.
De eenheid (Nm) vergeten of een verkeerde eenheid noteren.

Kernbegrippen: moment, kracht, arm, hefboomwet

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde formule gebruiken.
- Een rekenfout maken.
- De eenheid (Nm) vergeten of een verkeerde eenheid noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/25

## Vraag 26 – Vraag 26 (1 punt)

Voor het vastdraaien van de tweede bout schuift Janos de wielsleutel verder uit.
Bij het aandraaien met de verlengde wielsleutel is het moment op de tweede wielbout even groot als het moment op de eerste wielbout.

26 Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de spierkracht die Janos nu uitoefent om de bout vast te draaien.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: Voor het vastdraaien van de tweede bout schuift Janos de wielsleutel verder uit. Bij het aandraaien met de verlengde wielsleutel is het moment op de tweede wielbout even groot als het moment op de eerste wielbout. 26 Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de spierkracht die Janos nu uitoefent om de bout vast te draaien. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: moment (kracht)
arm (van een kracht)
hefboomwet
omgekeerd evenredig verband

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van een grotere arm met de noodzaak voor een grotere kracht.
Niet correct toepassen van het omgekeerd evenredig verband tussen kracht en arm bij een constant moment.
De context dat het moment gelijk blijft over het hoofd zien.

Kernbegrippen: moment (kracht), arm (van een kracht), hefboomwet, omgekeerd evenredig verband

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van een grotere arm met de noodzaak voor een grotere kracht.
- Niet correct toepassen van het omgekeerd evenredig verband tussen kracht en arm bij een constant moment.
- De context dat het moment gelijk blijft over het hoofd zien.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/26

## Vraag 27 – Vraag 27 (2 punten)

2p 27 De luidspreker bestaat uit drie onderdelen. De conus is een van deze onderdelen. → Noteer de namen van de andere twee onderdelen, die ervoor zorgen dat de conus trilt. Lydia geeft buiten een concert. Het publiek op de voorste rij zit op een afstand van 8 meter van de luidspreker. De geluidssterkte op deze afstand is 79 dB.

Wat kun je verwachten: 2p 27 De luidspreker bestaat uit drie onderdelen. De conus is een van deze onderdelen. → Noteer de namen van de andere twee onderdelen, die ervoor zorgen dat de conus trilt. Lydia geeft buiten een concert. Het publiek op de voorste rij zit op een afstand van 8 meter van de luidspreker. De geluidssterkte op deze afstand is 79 dB.

Wat moet je kennen: luidspreker
elektromagnetisme
spoel
magneet
conus
geluidstrillingen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een te algemene term gebruiken zoals 'koperdraad' in plaats van 'spoel'.
De drie essentiële onderdelen van een dynamische luidspreker (conus, spoel, magneet) niet kennen.

Kernbegrippen: luidspreker, elektromagnetisme, spoel, magneet, conus, geluidstrillingen

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemene term gebruiken zoals 'koperdraad' in plaats van 'spoel'.
- De drie essentiële onderdelen van een dynamische luidspreker (conus, spoel, magneet) niet kennen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/27

## Vraag 28 – Vraag 28 (1 punt)

Lydia geeft buiten een concert. Het publiek op de voorste rij zit op een afstand van 8 meter van de luidspreker. De geluidssterkte op deze afstand is 79 dB.

In welke zone valt dit geluid?
A indringend
B hinderlijk
C storend bij telefoneren
D zeer luid

Wat kun je verwachten: Lydia geeft buiten een concert. Het publiek op de voorste rij zit op een afstand van 8 meter van de luidspreker. De geluidssterkte op deze afstand is 79 dB. In welke zone valt dit geluid? A indringend B hinderlijk C storend bij telefoneren D zeer luid

Wat moet je kennen: geluidssterkte
decibel (dB)
classificatie van geluidsniveaus

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De zones voor geluidssterkte niet kennen of verkeerd opzoeken.
De dB-schaal is logaritmisch, maar dat is hier niet direct relevant, het gaat om de kwalitatieve indeling.
Gokken op basis van de woordkeuze in plaats van kennis over de dB-zones.

Kernbegrippen: geluidssterkte, decibel (dB), classificatie van geluidsniveaus

Veelgemaakte fouten:
- De zones voor geluidssterkte niet kennen of verkeerd opzoeken.
- De dB-schaal is logaritmisch, maar dat is hier niet direct relevant, het gaat om de kwalitatieve indeling.
- Gokken op basis van de woordkeuze in plaats van kennis over de dB-zones.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/28

## Vraag 29 – Vraag 29 (2 punten)

2p 29 Het publiek op de achterste rij zit op een afstand van 32 meter van de luidspreker. → Bereken de geluidssterkte in dB op deze afstand. Bij een bepaald geluid stopt Lydia met het verplaatsen van haar handen. Het geluid van de theremin wordt op dat moment opgevangen met een microfoon en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop. 0,5 ms

Wat kun je verwachten: 2p 29 Het publiek op de achterste rij zit op een afstand van 32 meter van de luidspreker. → Bereken de geluidssterkte in dB op deze afstand. Bij een bepaald geluid stopt Lydia met het verplaatsen van haar handen. Het geluid van de theremin wordt op dat moment opgevangen met een microfoon en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop. 0,5 ms

Wat moet je kennen: Geluidssterkte
Decibel (dB)
Afstandsregel voor geluid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerd aantal verdubbelingen van de afstand bepalen (bijv. 32/8=4 i.p.v. 2 verdubbelingen).
De afname van 6 dB per verdubbeling optellen bij de beginwaarde in plaats van aftrekken.
Reken- of aftrekfout in de laatste stap.

Kernbegrippen: Geluidssterkte, Decibel (dB), Afstandsregel voor geluid

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd aantal verdubbelingen van de afstand bepalen (bijv. 32/8=4 i.p.v. 2 verdubbelingen).
- De afname van 6 dB per verdubbeling optellen bij de beginwaarde in plaats van aftrekken.
- Reken- of aftrekfout in de laatste stap.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/29

## Vraag 30 – Vraag 30 (4 punten)

Bij een bepaald geluid stopt Lydia met het verplaatsen van haar handen. Het geluid van de theremin wordt op dat moment opgevangen met een microfoon en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop.

Bereken met behulp van het beeld op het oscilloscoopscherm de frequentie van het geluid. Noteer eerst de trillingstijd.

Wat kun je verwachten: Bij een bepaald geluid stopt Lydia met het verplaatsen van haar handen. Het geluid van de theremin wordt op dat moment opgevangen met een microfoon en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop. Bereken met behulp van het beeld op het oscilloscoopscherm de frequentie van het geluid. Noteer eerst de trillingstijd.

Wat moet je kennen: trillingstijd
frequentie
oscilloscoop
verband frequentie en trillingstijd
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Incorrect aflezen van het aantal hokjes voor één volledige trilling. In de figuur zijn twee trillingen te zien over 6 hokjes, dus één trilling duurt 3 hokjes. Een veelgemaakte fout is om de hele zichtbare golf (6 hokjes) als één trilling te zien.
Vergeten de afgelezen hokjes te vermenigvuldigen met de tijdbasis (0,5 ms/hokje).
Fout bij het omrekenen van milliseconden (ms) naar seconden (s). 1 ms = 0,001 s.
De formule f = 1/T verkeerd toepassen, bijvoorbeeld T en f omdraaien.

Kernbegrippen: trillingstijd, frequentie, oscilloscoop, verband frequentie en trillingstijd, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Incorrect aflezen van het aantal hokjes voor één volledige trilling. In de figuur zijn twee trillingen te zien over 6 hokjes, dus één trilling duurt 3 hokjes. Een veelgemaakte fout is om de hele zichtbare golf (6 hokjes) als één trilling te zien.
- Vergeten de afgelezen hokjes te vermenigvuldigen met de tijdbasis (0,5 ms/hokje).
- Fout bij het omrekenen van milliseconden (ms) naar seconden (s). 1 ms = 0,001 s.
- De formule f = 1/T verkeerd toepassen, bijvoorbeeld T en f omdraaien.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/30

## Vraag 31 – Vraag 31 (1 punt)

1p 31 Lydia maakt vervolgens een lagere, even harde toon. Welk oscilloscoopbeeld geeft deze toon juist weer? De instellingen van de oscilloscoop blijven gelijk. 0,5 ms A 0,5 ms B 0,5 ms C 0,5 ms D ▸

Wat kun je verwachten: 1p 31 Lydia maakt vervolgens een lagere, even harde toon. Welk oscilloscoopbeeld geeft deze toon juist weer? De instellingen van de oscilloscoop blijven gelijk. 0,5 ms A 0,5 ms B 0,5 ms C 0,5 ms D ▸

Wat moet je kennen: trilling
frequentie
amplitude
toonhoogte
geluidssterkte
oscilloscoopbeeld

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen toonhoogte (bepaald door frequentie/trillingstijd) en geluidssterkte (bepaald door amplitude).
Onjuist interpreteren van het oscilloscoopbeeld, met name het aflezen van de periode (horizontaal) en de amplitude (verticaal).
De vraag is mogelijk inconsistent: een 'lagere toon' vereist een langere trillingstijd dan de referentietoon (3 hokjes), maar het correcte antwoord D heeft een kortere trillingstijd (2 hokjes). De juiste strategie is om de eigenschappen te vergelijken tussen de gegeven opties.

Kernbegrippen: trilling, frequentie, amplitude, toonhoogte, geluidssterkte, oscilloscoopbeeld

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen toonhoogte (bepaald door frequentie/trillingstijd) en geluidssterkte (bepaald door amplitude).
- Onjuist interpreteren van het oscilloscoopbeeld, met name het aflezen van de periode (horizontaal) en de amplitude (verticaal).
- De vraag is mogelijk inconsistent: een 'lagere toon' vereist een langere trillingstijd dan de referentietoon (3 hokjes), maar het correcte antwoord D heeft een kortere trillingstijd (2 hokjes). De juiste strategie is om de eigenschappen te vergelijken tussen de gegeven opties.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/31

## Vraag 32 – Vraag 32 (1 punt)

1p 32 Noteer een reden waarom deze manier van energieopwekking duurzaam is. Zonlicht heeft per m^2 een gemiddeld vermogen van 800 W.

Wat kun je verwachten: 1p 32 Noteer een reden waarom deze manier van energieopwekking duurzaam is. Zonlicht heeft per m^2 een gemiddeld vermogen van 800 W.

Wat moet je kennen: duurzame energie
energiebronnen
fossiele brandstoffen
uitstoot

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een te algemeen antwoord geven zoals 'het is goed voor het milieu', zonder de specifieke reden te noemen (geen fossiele brandstoffen, geen uitstoot).

Kernbegrippen: duurzame energie, energiebronnen, fossiele brandstoffen, uitstoot

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven zoals 'het is goed voor het milieu', zonder de specifieke reden te noemen (geen fossiele brandstoffen, geen uitstoot).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/32

## Vraag 33 – Vraag 33 (2 punten)

Zonlicht heeft per m² een gemiddeld vermogen van 800 W.
Zonnepanelen leveren per m² gemiddeld 128 W aan elektrisch vermogen.
→ Bereken het rendement van zonnepanelen.

Wat kun je verwachten: Zonlicht heeft per m² een gemiddeld vermogen van 800 W. Zonnepanelen leveren per m² gemiddeld 128 W aan elektrisch vermogen. → Bereken het rendement van zonnepanelen.

Wat moet je kennen: rendement
vermogen
energieomzetting

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het opgenomen vermogen (P_op) en het afgegeven/nuttige vermogen (P_af) verwisselen in de formule.
Vergeten om het resultaat met 100 te vermenigvuldigen om een percentage te krijgen.
Reken- of intoetsfout bij de deling 128 / 800.

Kernbegrippen: rendement, vermogen, energieomzetting

Veelgemaakte fouten:
- Het opgenomen vermogen (P_op) en het afgegeven/nuttige vermogen (P_af) verwisselen in de formule.
- Vergeten om het resultaat met 100 te vermenigvuldigen om een percentage te krijgen.
- Reken- of intoetsfout bij de deling 128 / 800.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/33

## Vraag 34 – Vraag 34 (3 punten)

De zon beschijnt op een dag het zonnepaneel van de drinkbak gedurende 12 uur. De oppervlakte van het zonnepaneel is 0,24 m².
→ Bereken de energie die er die dag door het zonnepaneel is opgenomen. Noteer eerst de waarde van het opgenomen vermogen van het zonnepaneel.

Wat kun je verwachten: De zon beschijnt op een dag het zonnepaneel van de drinkbak gedurende 12 uur. De oppervlakte van het zonnepaneel is 0,24 m². → Bereken de energie die er die dag door het zonnepaneel is opgenomen. Noteer eerst de waarde van het opgenomen vermogen van het zonnepaneel.

Wat moet je kennen: Energie
Vermogen
Tijd
Formule E = P * t
Eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde waarde voor vermogen gebruiken (bijv. 128 W uit vraag 33).
Tijd niet omrekenen van uren naar seconden.
Reken- of omrekenfout bij het bepalen van het opgenomen vermogen (800 W/m² * 0,24 m²).
Foutieve eenheid in het eindantwoord.

Kernbegrippen: Energie, Vermogen, Tijd, Formule E = P * t, Eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde waarde voor vermogen gebruiken (bijv. 128 W uit vraag 33).
- Tijd niet omrekenen van uren naar seconden.
- Reken- of omrekenfout bij het bepalen van het opgenomen vermogen (800 W/m² * 0,24 m²).
- Foutieve eenheid in het eindantwoord.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/34

## Vraag 35 – Vraag 35 (2 punten)

2p 35 Het zonnepaneel levert een spanning van 12 V aan de accu. Bij fel zonlicht is het maximale afgegeven vermogen 50 W. → Bereken de maximale stroomsterkte die het zonnepaneel aan de accu kan leveren.

Wat kun je verwachten: 2p 35 Het zonnepaneel levert een spanning van 12 V aan de accu. Bij fel zonlicht is het maximale afgegeven vermogen 50 W. → Bereken de maximale stroomsterkte die het zonnepaneel aan de accu kan leveren.

Wat moet je kennen: Elektrisch vermogen
Spanning
Stroomsterkte
Formule P = U * I

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Formule onjuist omvormen (bijvoorbeeld I = P * U in plaats van I = P / U)
Reken- of intoetsfout
Vergeten de eenheid (A) te noteren bij het eindantwoord

Kernbegrippen: Elektrisch vermogen, Spanning, Stroomsterkte, Formule P = U * I

Veelgemaakte fouten:
- Formule onjuist omvormen (bijvoorbeeld I = P * U in plaats van I = P / U)
- Reken- of intoetsfout
- Vergeten de eenheid (A) te noteren bij het eindantwoord

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/35

## Vraag 36 – Vraag 36 (1 punt)

1p 36 Welke energiesoort is er in een accu opgeslagen? A chemische energie B elektrische energie C stralingsenergie D warmte-energie

Wat kun je verwachten: 1p 36 Welke energiesoort is er in een accu opgeslagen? A chemische energie B elektrische energie C stralingsenergie D warmte-energie

Wat moet je kennen: energiesoorten
energieopslag
chemische energie
accu

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen de energie die een accu levert (elektrisch) en de energie die erin is opgeslagen (chemisch).
Verwarring met de energiebron die de accu oplaadt (stralingsenergie via zonnepaneel).

Kernbegrippen: energiesoorten, energieopslag, chemische energie, accu

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen de energie die een accu levert (elektrisch) en de energie die erin is opgeslagen (chemisch).
- Verwarring met de energiebron die de accu oplaadt (stralingsenergie via zonnepaneel).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/36

## Vraag 37 – Vraag 37 (2 punten)

2p 37 Een massa van 80 kg slootwater wordt 2,0 m omhoog gepompt. → Bereken de minimale hoeveelheid energie die hiervoor nodig is. ▸ ▸ ▸

Wat kun je verwachten: 2p 37 Een massa van 80 kg slootwater wordt 2,0 m omhoog gepompt. → Bereken de minimale hoeveelheid energie die hiervoor nodig is. ▸ ▸ ▸

Wat moet je kennen: zwaarte-energie
arbeid
zwaartekracht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de valversnelling 'g' (ca. 9,8 N/kg of 10 N/kg) te gebruiken in de berekening.
Bij gebruik van de formule W = F · s, vergeten eerst de zwaartekracht F_z = m · g te berekenen.
Reken- of eenheidsfouten.

Kernbegrippen: zwaarte-energie, arbeid, zwaartekracht

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de valversnelling 'g' (ca. 9,8 N/kg of 10 N/kg) te gebruiken in de berekening.
- Bij gebruik van de formule W = F · s, vergeten eerst de zwaartekracht F_z = m · g te berekenen.
- Reken- of eenheidsfouten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/37

## Vraag 38 – Vraag 38 (1 punt)

1p 38 Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Wat kun je verwachten: 1p 38 Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Wat moet je kennen: krachten
krachtenschaal
vector

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de vector op de uitwerkbijlage op te meten.
De berekening verkeerd om uitvoeren (delen in plaats van vermenigvuldigen, of andersom).
Alleen de formule opschrijven zonder de getallen in te vullen.

Kernbegrippen: krachten, krachtenschaal, vector

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de vector op de uitwerkbijlage op te meten.
- De berekening verkeerd om uitvoeren (delen in plaats van vermenigvuldigen, of andersom).
- Alleen de formule opschrijven zonder de getallen in te vullen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/38

## Vraag 39 – Vraag 39 (3 punten)

Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van die kracht naast de afbeelding.

Wat kun je verwachten: Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van die kracht naast de afbeelding.

Wat moet je kennen: krachten ontbinden
parallellogrammethode
krachtenschaal
vector

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Krachten samenstellen in plaats van ontbinden.
Parallellogramconstructie onjuist toepassen.
Meetfout bij het bepalen van de vectorlengte.
Krachtenschaal vergeten toe te passen of verkeerd gebruiken.
Vergeten de berekende kracht te noteren.

Kernbegrippen: krachten ontbinden, parallellogrammethode, krachtenschaal, vector

Veelgemaakte fouten:
- Krachten samenstellen in plaats van ontbinden.
- Parallellogramconstructie onjuist toepassen.
- Meetfout bij het bepalen van de vectorlengte.
- Krachtenschaal vergeten toe te passen of verkeerd gebruiken.
- Vergeten de berekende kracht te noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/39

## Vraag 40 – Vraag 40 (2 punten)

Tijdens het hijsen van de betonplaat staan de kabels strak en buigt de betonplaat iets door.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de werkende krachten bij het hijsen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: Tijdens het hijsen van de betonplaat staan de kabels strak en buigt de betonplaat iets door. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de werkende krachten bij het hijsen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: trekkracht
duwkracht
buiging
krachten in materialen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen duwkracht en trekkracht.
Niet weten dat een kabel alleen een trekkracht kan uitoefenen.
Niet begrijpen dat bij buiging zowel duw- als trekkrachten in een voorwerp optreden.

Kernbegrippen: trekkracht, duwkracht, buiging, krachten in materialen

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen duwkracht en trekkracht.
- Niet weten dat een kabel alleen een trekkracht kan uitoefenen.
- Niet begrijpen dat bij buiging zowel duw- als trekkrachten in een voorwerp optreden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/40

## Vraag 41 – Vraag 41 (3 punten)

3p 41 De betonplaat is versterkt met staal. Het staal heeft een volume van 3,6 dm^3. → Bereken de massa van dit staal. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. einde \blacksquare

Wat kun je verwachten: 3p 41 De betonplaat is versterkt met staal. Het staal heeft een volume van 3,6 dm^3. → Bereken de massa van dit staal. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. einde \blacksquare

Wat moet je kennen: dichtheid
massa
volume
eenheden omrekenen
stofeigenschappen opzoeken

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde eenheidsconversie (dm³ naar cm³)
Foutieve ombouwing van de dichtheidsformule
Vergeten de einduitkomst om te rekenen van gram naar kilogram

Kernbegrippen: dichtheid, massa, volume, eenheden omrekenen, stofeigenschappen opzoeken

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde eenheidsconversie (dm³ naar cm³)
- Foutieve ombouwing van de dichtheidsformule
- Vergeten de einduitkomst om te rekenen van gram naar kilogram

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-2/vraag/41

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2023
tijdvak 2
tijdsduur: 2 uur
natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.
Gebruik het BINAS informatieboek.
Dit examen bestaat uit 41 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0173-a-23-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
- Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
- Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
- Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
- Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

Polsstokhoogspringen

Stan doet aan polsstokhoogspringen. Na een aanloop gebruikt hij zijn polsstok om over een lat te springen.

[FIGUUR: Een reeks silhouetten van een atleet die een polsstokhoogspringwedstrijd uitvoert. De nummers 1 tot en met 7 geven de verschillende fasen van de sprong aan.]

Stan neemt een aanloop met de polsstok in zijn handen (van 1 naar 2). Dan zet hij zich af en beweegt omhoog (van 3 naar 6).

1p 1 Om de polsstok is ribbelige tape gewikkeld. Stan houdt de polsstok bij de tape vast. De polsstok glijdt daardoor niet uit zijn handen.
→ Welke tegenwerkende kracht wordt door de tape vergroot?

GT-0173-a-23-2-o
2 / 16
lees verder ▶ ▶ ►

### Pagina 3

Stan heeft een massa van 60 kg. Hij springt over de lat en valt daarna
recht naar beneden tot hij de mat raakt.

2p 2 Bij het raken van de mat is zijn snelheid 9,0 m/s.
→ Bereken zijn bewegingsenergie.

1p 3 Stan landt op de mat en komt door de tegenwerkende kracht tot stilstand.
Op de uitwerkbijlage staat een zin over het landen op de mat.
→ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheid.

3p 4 Bij het afremmen tot stilstand oefent de mat een gemiddelde
tegenwerkende kracht van 1,2 kN uit op Stan.
→ Bereken de gemiddelde vertraging.

GT-0173-a-23-2-o 3 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Vuurpijl
Elize organiseert vuurwerkshows en koopt daarom regelmatig vuurpijlen.
[FIGUUR: Een vuurwerkpijl die wordt afgestoken, met veel vuurwerk in de lucht.]
1p 5 Vuurwerk bevat buskruit. Buskruit is explosief.
Welk veiligheidspictogram geeft het explosiegevaar aan?
[FIGUUR: Vier pictogrammen met de letters A, B, C en D eronder. A: Druppels vloeistof die op handen en een metalen staaf vallen, met vonken eronder. B: Een boom met afgestorven bladeren met daaronder een dode vis. C: Een klap van een explosie, met een centrale kern en daaromheen stukken die wegvliegen. D: Een vlam.]
Elize zet een vuurpijl rechtop in een buis en steekt de lont aan. Het
buskruit verbrandt. De verbrandingsgassen verlaten met hoge snelheid de
opening aan de onderkant van de vuurpijl.
1p 6 Op de uitwerkbijlage staat een zin over het verbranden van buskruit.
-> Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.
GT-0173-a-23-2-o
4/16
lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 7 Op het moment dat de vuurpijl loskomt van de grond werken er verschillende krachten op de vuurpijl.
In welke afbeelding zijn de kracht omhoog, de zwaartekracht en de nettokracht juist getekend?

[FIGUUR: Afbeelding A toont de zwaartekracht Fz naar beneden en de nettokracht Fnetto naar boven. De kracht omhoog is niet getekend.]
[FIGUUR: Afbeelding B toont de kracht omhoog en de zwaartekracht Fz naar beneden, met Fnetto naar beneden als gevolg.]
[FIGUUR: Afbeelding C toont de kracht omhoog en de zwaartekracht Fz naar beneden, met Fnetto naar boven als gevolg.]

2p 8 De massa van het buskruit is 30 g. De verbrandingswarmte is $2,9 \, \text{MJ/kg}$.
$\rightarrow$ Bereken de energie die vrijkomt als al het buskruit verbrandt.

### Pagina 6

Ledlamp

Ria heeft een lamp met vier leds. koelkastdeur met lamp

[FIGUUR: Lamp met vier LED's.]
lamp met 4 leds

De lamp werkt op batterijen. Aan de achterkant van de lamp zit een magneet. Ria bevestigt de lamp aan de deur van haar koelkast.

1p 9 Welke metalen worden door een magneet aangetrokken?
A ijzer en koper
B ijzer en nikkel
C magnesium en koper
D magnesium en nikkel

Je ziet een afbeelding van de zijkant van de lamp die door de magneet aan de metalen koelkastdeur is bevestigd.

[FIGUUR: Schematische weergave van de zijkant van de lamp en de koelkastdeur met magneet.]
koelkastdeur magneet lamp met 4 leds

1p 10 De noordpool van de magneet is aangegeven met de letter N. Welke magnetische pool is er bij 1 en bij 2?

bij 1 bij 2
A noordpool noordpool
B noordpool zuidpool
C zuidpool noordpool
D zuidpool zuidpool

GT-0173-a-23-2-o 6 / 16 lees verder ► ► ►


### Pagina 7

Je ziet een afbeelding van het schakelschema van de lamp.
[FIGUUR: Schakelschema met een weerstand R, een spanningsbron U_totaal van 4,5V bestaande uit drie batterijen in serie, en vier LED's in parallel geschakeld, met een schakelaar.]
1p 11 Noteer de functie van de weerstand $R$ in deze schakeling.
2p 12 Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over deze schakeling.
$\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
2p 13 De lamp staat aan. Alle leds branden. De totale stroomsterkte door de
schakeling is 80 mA. De opgeladen batterijen hebben een totale capaciteit
van 1800 mAh.
$\rightarrow$ Bereken de tijd die de lamp kan branden op volledig opgeladen
batterijen.
1p 14 De vervangingsweerstand van de vier leds is 50 $\Omega$. Elke led heeft
dezelfde weerstand.
Wat is juist over de weerstand van één led?
A Die is even groot als de vervangingsweerstand.
B Die is groter dan de vervangingsweerstand.
C Die is kleiner dan de vervangingsweerstand.
GT-0173-a-23-2-o 7 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 8

Practicum elektriciteit
Tahra voert een practicum elektriciteit uit. Ze schakelt een lampje in serie
met een weerstand. Als spanningsbron gebruikt ze een variabele
spanningsbron. Deze spanningsbron kan ze instellen op verschillende
spanningen.

[FIGUUR: Opstelling met een regelbare spanningsbron, een weerstand, een lampje en twee digitale multimeters.]

1p 15 Tahra heeft een meetinstrument dat onder andere spanning en
stroomsterkte kan meten.
Noteer de naam van dit meetinstrument dat verschillende grootheden
kan meten.

Tahra meet de spanning over en de stroomsterkte door het lampje.

2p 16 Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van het
schakelschema.
Maak het schakelschema compleet met spanningsmeter en
stroommeter.

GT-0173-a-23-2-o 8 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 9

Tahra stelt de spanning van de spanningsbron in op verschillende
waarden. Ze leest vervolgens de spanning over en de stroomsterkte door
het lampje af.
Je ziet een tabel met haar meetresultaten.

| $U_{\text{lampje}}$ (V) | 0   | 2,0 | 4,0 | 6,0 | 8,0 | 10  | 12  |
| :---------------------- | :-- | :-- | :-- | :-- | :-- | :-- | :-- |
| $I$ (mA)                | 0   | 20  | 32  | 40  | 46  | 51  | 54  |

3p 17 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de
grafiek.

1p 18 Bepaal met behulp van de meetresultaten of het diagram de stroomsterkte
bij een spanning van 6,4 V.

4p 19 Tahra stelt de spanningsbron zó in dat de spanning over het lampje 8,0 V
is. De stroomsterkte door de schakeling is dan 46 mA.
De weerstand R in de schakeling is 150 $\Omega$.
$\rightarrow$ Bereken de spanning over de weerstand en noteer de geleverde
spanning van de spanningsbron.

1p 20 Wat is juist over de weerstand van het lampje bij hogere spanning?
A die neemt af
B die blijft constant
C die neemt toe

GT-0173-a-23-2-0 9 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

Wiel verwisselen

Janos heeft een auto met versleten banden. Een auto met versleten
banden heeft een langere remweg dan een auto met nieuwe banden.

3p 21 Janos test zijn auto. De auto rijdt met een beginsnelheid van $21,0$ m/s.
Janos remt tot de auto stilstaat. Na een tijd van $3,6$ s staat de auto stil.
$\rightarrow$ Bereken de remweg.

De auto wordt met een krik omhoog getild om de banden te verwisselen.

2p 22 De auto wordt $0,20$ m omhoog getild. Daarvoor is er een gemiddelde
kracht van $1150$ N nodig.
$\rightarrow$ Bereken de geleverde arbeid.

De krik staat met de grondplaat op de ondergrond. De krik duwt de auto
omhoog vanuit het steunpunt.

[FIGUUR: Een krik tilt een auto omhoog. De krik staat op de grondplaat. Een pijl wijst van de krik naar het steunpunt van de auto.]
- steunpunt
- grondplaat

3p 23 De kracht van de grondplaat op de ondergrond is $2300$ N. Het
contactoppervlak van de grondplaat met de ondergrond is $60$ cm$^2$.
$\rightarrow$ Bereken de druk op de ondergrond in Pa.

1p 24 Op een zachte ondergrond kan de krik wegzakken in de grond.
Hoe kan worden voorkomen dat de krik in de grond wegzakt?
A door het oppervlak van de grondplaat te vergroten
B door het oppervlak van de grondplaat te verkleinen
C door het oppervlak van het steunpunt te vergroten
D door het oppervlak van het steunpunt te verkleinen

GT-0173-a-23-2-0 10 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 11

Janos heeft de band verwisseld en draait de wielbouten vast met een
wielsleutel die in lengte verstelbaar is.

[FIGUUR: Een foto van een hand die een wielbout vastdraait met een wielmoersleutel.]

De afstand tussen het handvat van de wielsleutel en het draaipunt van de
bout is 0,40 m.

[FIGUUR: Een schematische tekening van een wielmoersleutel met een pijl die de lengte van 0,40 m aangeeft.]

2p 25 Janos zet de wielsleutel op de eerste wielbout en duwt loodrecht op het
handvat. Hij oefent een spierkracht uit van 400 N.
→ Bereken het moment van de spierkracht.

Voor het vastdraaien van de tweede bout schuift Janos de wielsleutel
verder uit.

[FIGUUR: Een foto van een hand die een wielbout met een langere wielmoersleutel vastdraait.]

Bij het aandraaien met de verlengde wielsleutel is het moment op de
tweede wielbout even groot als het moment op de eerste wielbout.

1p 26 Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de spierkracht die Janos nu
uitoefent om de bout vast te draaien.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

GT-0173-a-23-2-0 11 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

Theremin
Lydia bespeelt een theremin. Dit is een elektronisch muziekinstrument
met twee antennes. Door de afstand van haar hand tot een antenne te
variëren, regelt ze de geluidssterkte en de toonhoogte.
[FIGUUR: Een vrouw, met haar handen nabij de antennes van een theremin.]
Lydia heeft de theremin aangesloten op een luidspreker.
2p 27 De luidspreker bestaat uit drie onderdelen. De conus is een van deze
onderdelen.
→ Noteer de namen van de andere twee onderdelen, die ervoor zorgen
dat de conus trilt.
Lydia geeft buiten een concert. Het publiek op de voorste rij zit op een
afstand van 8 meter van de luidspreker. De geluidssterkte op deze
afstand is 79 dB.
1p 28 In welke zone valt dit geluid?
A indringend
B hinderlijk
C storend bij telefoneren
D zeer luid
GT-0173-a-23-2-o
12 / 16
lees verder ►►►

### Pagina 13

Voor de geluidssterkte geldt:
Voor elke verdubbeling van de afstand neemt de geluidssterkte met 6 dB af.

2p 29 Het publiek op de achterste rij zit op een afstand van 32 meter van de
luidspreker.
→ Bereken de geluidssterkte in dB op deze afstand.
Bij een bepaald geluid stopt Lydia met het verplaatsen van haar handen.
Het geluid van de theremin wordt op dat moment opgevangen met een
microfoon en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop.
[FIGUUR: Een sinusvormige grafiek die de geluidsgolven weergeeft, met een tijdschaal van 0,5 ms onder de horizontale as.]

4p 30 Bereken met behulp van het beeld op het oscilloscoopscherm de
frequentie van het geluid. Noteer eerst de trillingstijd.
GT-0173-a-23-2-o
13 / 16
lees verder ►►►

### Pagina 14

1p 31 Lydia maakt vervolgens een lagere, even harde toon.
Welk oscilloscoopbeeld geeft deze toon juist weer? De instellingen van de
oscilloscoop blijven gelijk.
[FIGUUR: Vier oscilloscoopbeelden met de letters A, B, C en D eronder. Elk beeld toont een sinusvormige golf binnen een rooster. Onder beeld A en B staat de tijdschaal 0,5 ms. Onder beeld C en D staat ook de tijdschaal 0,5 ms.]
GT-0173-a-23-2-o
14 / 16
lees verder ► ► ►

### Pagina 15

Drinkbak

Om de koeien in de wei drinkwater te geven, staat er een drinkbak in de wei. Uit de sloot wordt water in de drinkbak gepompt.
[FIGUUR: Drinkbak met een zonnepaneel en twee koeien ernaast.]

De pomp krijgt zijn energie van een accu die wordt opgeladen door een zonnepaneel.

1p 32 Noteer een reden waarom deze manier van energieopwekking duurzaam is.

Zonlicht heeft per $m^2$ een gemiddeld vermogen van $800$ W.

2p 33 Zonnepanelen leveren per $m^2$ gemiddeld $128$ W aan elektrisch vermogen.
-> Bereken het rendement van zonnepanelen.

3p 34 De zon beschijnt op een dag het zonnepaneel van de drinkbak gedurende $12$ uur. De oppervlakte van het zonnepaneel is $0,24$ $m^2$.
-> Bereken de energie die er die dag door het zonnepaneel is opgenomen. Noteer eerst de waarde van het opgenomen vermogen van het zonnepaneel.

2p 35 Het zonnepaneel levert een spanning van $12$ V aan de accu. Bij fel zonlicht is het maximale afgegeven vermogen $50$ W.
-> Bereken de maximale stroomsterkte die het zonnepaneel aan de accu kan leveren.

1p 36 Welke energiesoort is er in een accu opgeslagen?
A chemische energie
B elektrische energie
C stralingsenergie
D warmte-energie

2p 37 Een massa van $80$ kg slootwater wordt $2,0$ m omhoog gepompt.
-> Bereken de minimale hoeveelheid energie die hiervoor nodig is.

GT-0173-a-23-2-o 15 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 16

Betonplaten

In de woningbouw worden voor het aanleggen van een vloer betonplaten gebruikt. Met een hijskraan worden de platen opgetild en verplaatst.

[FIGUUR: Een hijskraan tilt een betonplaat op aan twee kabels.]
[FIGUUR: Betonplaten liggen klaar om geplaatst te worden, met metalen staven die uitsteken.]

Op de uitwerkbijlage zie je een vereenvoudigde afbeelding van een betonplaat die met twee kabels aan de hijskraan hangt.
Op de betonplaat werkt een zwaartekracht van 18 kN.
De krachtenschaal is $1 \text{ cm} \triangleq 4,5 \text{ kN}$.

1p 38 Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

3p 39 Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van die kracht naast de afbeelding.

2p 40 Tijdens het hijsen van de betonplaat staan de kabels strak en buigt de betonplaat iets door.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de werkende krachten bij het hijsen.
$\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

3p 41 De betonplaat is versterkt met staal.
Het staal heeft een volume van $3,6 \text{ dm}^3$.
$\rightarrow$ Bereken de massa van dit staal.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift.
GT-0173-a-23-2-o
16 / 16
einde ■