# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-GL/TL 2023 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1

## Vraag 1 – Vraag 1 (1 punt)

1 vrijdag 12 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift opgenomen. Dit examen bestaat uit 45 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat kun je verwachten: 1 vrijdag 12 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift opgenomen. Dit examen bestaat uit 45 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat moet je kennen: veiligheid
remweg
botstijd
remkracht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen het vergroten/verkleinen van remweg, botstijd en remkracht. Een leerling kan denken dat een airbag 'harder' moet zijn en dus de kracht vergroot, of dat het de botsing sneller afhandelt.

Kernbegrippen: veiligheid, remweg, botstijd, remkracht

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen het vergroten/verkleinen van remweg, botstijd en remkracht. Een leerling kan denken dat een airbag 'harder' moet zijn en dus de kracht vergroot, of dat het de botsing sneller afhandelt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/1

## Vraag 2 – Vraag 2 (1 punt)

Voor het opblazen van de airbag wordt koolstofdioxide (CO₂) gebruikt. Dit gas zit onder hoge druk in een gasflesje.

Het gasflesje gaat open bij een val. Het gas zet uit en blaast de airbag op.

1p 2 Op de uitwerkbijlage staat een zin over het uitzetten van het gas.
→ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

Wat kun je verwachten: Voor het opblazen van de airbag wordt koolstofdioxide (CO₂) gebruikt. Dit gas zit onder hoge druk in een gasflesje. Het gasflesje gaat open bij een val. Het gas zet uit en blaast de airbag op. 1p 2 Op de uitwerkbijlage staat een zin over het uitzetten van het gas. → Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

Wat moet je kennen: natuurkundig proces
scheikundig proces
toestandsverandering
gasexpansie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van een natuurkundig proces (zoals gasexpansie) met een scheikundig proces (een reactie waarbij nieuwe stoffen ontstaan).

Kernbegrippen: natuurkundig proces, scheikundig proces, toestandsverandering, gasexpansie

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van een natuurkundig proces (zoals gasexpansie) met een scheikundig proces (een reactie waarbij nieuwe stoffen ontstaan).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/2

## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt)

Voor het opblazen van de airbag wordt koolstofdioxide (CO₂) gebruikt. Dit gas zit onder hoge druk in een gasflesje.

Het gasflesje gaat open bij een val. Het gas zet uit en blaast de airbag op.

Bij het leeg laten lopen van de airbag komt het CO₂ gas in het milieu.
→ Noteer een nadelig milieu-effect van CO₂.

Wat kun je verwachten: Voor het opblazen van de airbag wordt koolstofdioxide (CO₂) gebruikt. Dit gas zit onder hoge druk in een gasflesje. Het gasflesje gaat open bij een val. Het gas zet uit en blaast de airbag op. Bij het leeg laten lopen van de airbag komt het CO₂ gas in het milieu. → Noteer een nadelig milieu-effect van CO₂.

Wat moet je kennen: broeikaseffect
koolstofdioxide
milieu
verzuring

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van de milieueffecten van CO₂ (broeikaseffect, verzuring van oceanen) met die van andere stoffen, zoals SO₂ en NOx die zure regen veroorzaken.
Het geven van een te algemeen antwoord zoals 'luchtvervuiling' of 'slecht voor het milieu' zonder het specifieke effect te benoemen.

Kernbegrippen: broeikaseffect, koolstofdioxide, milieu, verzuring

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van de milieueffecten van CO₂ (broeikaseffect, verzuring van oceanen) met die van andere stoffen, zoals SO₂ en NOx die zure regen veroorzaken.
- Het geven van een te algemeen antwoord zoals 'luchtvervuiling' of 'slecht voor het milieu' zonder het specifieke effect te benoemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/3

## Vraag 4 – Vraag 4 (2 punten)

2p 4 Boven en onder heeft het vat een smalle rand. Het contactoppervlak van de smalle rand met de ondergrond is 30.0 cm^2. → Bereken de druk van het vat op de ondergrond. Het vat is gevuld met een volume van 60 dm^3 vloeistof. De massa van deze vloeistof is 48 kg.

Wat kun je verwachten: 2p 4 Boven en onder heeft het vat een smalle rand. Het contactoppervlak van de smalle rand met de ondergrond is 30.0 cm^2. → Bereken de druk van het vat op de ondergrond. Het vat is gevuld met een volume van 60 dm^3 vloeistof. De massa van deze vloeistof is 48 kg.

Wat moet je kennen: druk
kracht
oppervlak
formule p = F/A

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde eenheidsconversie van cm² naar m² bij berekening in Pascal.
Formule verkeerd om gebruiken (A/F).
De zwaartekracht (F) verwarren met massa (m).

Kernbegrippen: druk, kracht, oppervlak, formule p = F/A

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde eenheidsconversie van cm² naar m² bij berekening in Pascal.
- Formule verkeerd om gebruiken (A/F).
- De zwaartekracht (F) verwarren met massa (m).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/4

## Vraag 5 – Vraag 5 (3 punten)

3p 5 Bereken de dichtheid van de vloeistof en noteer welke vloeistof er in dit vat zit. Gebruik BINAS. Je kunt een gevuld vat veilig verplaatsen met vatenklemmen. kabel A vatenklem Het vat hangt met twee kabels met vatenklemmen aan een haak. Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie. De vector van de kracht op de haak is gegeven. De krachtenschaal is 1 cm \mathrel{\widehat=} 150 N.

Wat kun je verwachten: 3p 5 Bereken de dichtheid van de vloeistof en noteer welke vloeistof er in dit vat zit. Gebruik BINAS. Je kunt een gevuld vat veilig verplaatsen met vatenklemmen. kabel A vatenklem Het vat hangt met twee kabels met vatenklemmen aan een haak. Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie. De vector van de kracht op de haak is gegeven. De krachtenschaal is 1 cm \mathrel{\widehat=} 150 N.

Wat moet je kennen: dichtheid
massa
volume
formule ρ = m/V
stofidentificatie
BINAS gebruiken

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde eenheden gebruiken of foutief omrekenen (bijv. van kg/dm³ naar g/cm³).
De formule voor dichtheid verkeerd toepassen (bijv. V/m).
Vergeten de naam van de stof te noteren na het berekenen van de dichtheid.
De berekende dichtheid niet kunnen vinden of verkeerd aflezen in BINAS.

Kernbegrippen: dichtheid, massa, volume, formule ρ = m/V, stofidentificatie, BINAS gebruiken

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde eenheden gebruiken of foutief omrekenen (bijv. van kg/dm³ naar g/cm³).
- De formule voor dichtheid verkeerd toepassen (bijv. V/m).
- Vergeten de naam van de stof te noteren na het berekenen van de dichtheid.
- De berekende dichtheid niet kunnen vinden of verkeerd aflezen in BINAS.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/5

## Vraag 6 – Vraag 6 (1 punt)

Het vat hangt met twee kabels met vatenklemmen aan een haak. Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie. De vector van de kracht op de haak is gegeven. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 150 N.
Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Wat kun je verwachten: Het vat hangt met twee kabels met vatenklemmen aan een haak. Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie. De vector van de kracht op de haak is gegeven. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 150 N. Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Wat moet je kennen: krachten
vectoren
krachtenschaal

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de lengte van de vector op te meten of te noteren.
De berekening verkeerd om uitvoeren (bijvoorbeeld 150 / 3,5).
De eenheden niet correct gebruiken of noteren.

Kernbegrippen: krachten, vectoren, krachtenschaal

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de lengte van de vector op te meten of te noteren.
- De berekening verkeerd om uitvoeren (bijvoorbeeld 150 / 3,5).
- De eenheden niet correct gebruiken of noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/6

## Vraag 7 – Vraag 7 (3 punten)

3p 7 Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.

Wat kun je verwachten: 3p 7 Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.

Wat moet je kennen: krachten ontbinden
parallellogrammethode
krachtenschaal
vectoren

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De parallellogrammethode onjuist toepassen, bijvoorbeeld door de constructielijnen vanaf het startpunt van de vector te tekenen in plaats van het eindpunt.
De lengte van de geconstrueerde vector onnauwkeurig opmeten.
Vergeten de gemeten lengte in cm om te rekenen naar een kracht in N met behulp van de gegeven krachtenschaal.
Het eindantwoord (de grootte van de kracht) niet noteren.

Kernbegrippen: krachten ontbinden, parallellogrammethode, krachtenschaal, vectoren

Veelgemaakte fouten:
- De parallellogrammethode onjuist toepassen, bijvoorbeeld door de constructielijnen vanaf het startpunt van de vector te tekenen in plaats van het eindpunt.
- De lengte van de geconstrueerde vector onnauwkeurig opmeten.
- Vergeten de gemeten lengte in cm om te rekenen naar een kracht in N met behulp van de gegeven krachtenschaal.
- Het eindantwoord (de grootte van de kracht) niet noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/7

## Vraag 8 – Vraag 8 (2 punten)

2p 8 Het vat kan rechtop of gekanteld aan de vatenklemmen hangen. P kabel A P kabel A rechtop gekanteld Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het hangen van het vat. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 2p 8 Het vat kan rechtop of gekanteld aan de vatenklemmen hangen. P kabel A P kabel A rechtop gekanteld Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het hangen van het vat. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: zwaartekracht
spankracht
krachten ontbinden
evenwicht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Denken dat zwaartekracht afhangt van oriëntatie.
Niet inzien dat een grotere hoek van de kabels leidt tot een grotere spankracht om dezelfde verticale kracht te compenseren.

Kernbegrippen: zwaartekracht, spankracht, krachten ontbinden, evenwicht

Veelgemaakte fouten:
- Denken dat zwaartekracht afhangt van oriëntatie.
- Niet inzien dat een grotere hoek van de kabels leidt tot een grotere spankracht om dezelfde verticale kracht te compenseren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/8

## Vraag 9 – Vraag 9 (3 punten)

3p 9 Toon deze versnelling met een berekening aan.

Wat kun je verwachten: 3p 9 Toon deze versnelling met een berekening aan.

Wat moet je kennen: versnelling
snelheid
eenparig versnelde beweging
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de snelheid om te rekenen van km/h naar m/s.
Een rekenfout maken bij het delen door 3,6 of bij de eindberekening.
Niet herkennen dat 'vanuit stilstand' betekent dat de beginsnelheid (v_b) 0 m/s is.

Kernbegrippen: versnelling, snelheid, eenparig versnelde beweging, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de snelheid om te rekenen van km/h naar m/s.
- Een rekenfout maken bij het delen door 3,6 of bij de eindberekening.
- Niet herkennen dat 'vanuit stilstand' betekent dat de beginsnelheid (v_b) 0 m/s is.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/9

## Vraag 10 – Vraag 10 (2 punten)

2p 10 De massa van het treintje met inzittenden is 9800 kg. → Bereken de nettokracht op het treintje tijdens het versnellen.

Wat kun je verwachten: 2p 10 De massa van het treintje met inzittenden is 9800 kg. → Bereken de nettokracht op het treintje tijdens het versnellen.

Wat moet je kennen: Nettokracht
Massa
Versnelling
Tweede wet van Newton

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde formule gebruiken, bijvoorbeeld een formule met snelheid of tijd in plaats van versnelling.
Reken- of intoetsfout bij de vermenigvuldiging 9800 * 14.
Vergeten de eenheid (N) te noteren of een verkeerde eenheid gebruiken.

Kernbegrippen: Nettokracht, Massa, Versnelling, Tweede wet van Newton

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde formule gebruiken, bijvoorbeeld een formule met snelheid of tijd in plaats van versnelling.
- Reken- of intoetsfout bij de vermenigvuldiging 9800 * 14.
- Vergeten de eenheid (N) te noteren of een verkeerde eenheid gebruiken.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/10

## Vraag 11 – Vraag 11 (1 punt)

1p 11 Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het versnellen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 1p 11 Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het versnellen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: Tweede wet van Newton
Nettokracht
Massa
Versnelling
Recht evenredig verband

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring over de directe en omgekeerde evenredigheid in F=m*a. Bijvoorbeeld denken dat een grotere massa een grotere versnelling geeft bij gelijke kracht.
Niet correct isoleren van de variabelen in de vraag (wat blijft constant, wat verandert).

Kernbegrippen: Tweede wet van Newton, Nettokracht, Massa, Versnelling, Recht evenredig verband

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring over de directe en omgekeerde evenredigheid in F=m*a. Bijvoorbeeld denken dat een grotere massa een grotere versnelling geeft bij gelijke kracht.
- Niet correct isoleren van de variabelen in de vraag (wat blijft constant, wat verandert).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/11

## Vraag 12 – Vraag 12 (2 punten)

2p 12 Tijdens het versnellen leveren de motoren een gemiddeld vermogen van 25 MW. → Bereken de energie die tijdens het versnellen is omgezet. Na het versnellen bereikt het treintje punt S. Vanaf S rijdt het treintje zonder aandrijfkracht naar de top T. S T

Wat kun je verwachten: 2p 12 Tijdens het versnellen leveren de motoren een gemiddeld vermogen van 25 MW. → Bereken de energie die tijdens het versnellen is omgezet. Na het versnellen bereikt het treintje punt S. Vanaf S rijdt het treintje zonder aandrijfkracht naar de top T. S T

Wat moet je kennen: energie
vermogen
formule E = P * t

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Eenheid van vermogen (MW) niet correct omrekenen naar Watt (W).
Reken- of intoetsfout.
Foutieve omrekening van het eindantwoord naar MJ of wetenschappelijke notatie.

Kernbegrippen: energie, vermogen, formule E = P * t

Veelgemaakte fouten:
- Eenheid van vermogen (MW) niet correct omrekenen naar Watt (W).
- Reken- of intoetsfout.
- Foutieve omrekening van het eindantwoord naar MJ of wetenschappelijke notatie.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/12

## Vraag 13 – Vraag 13 (2 punten)

2p 13 Als het treintje van S naar T rijdt, is er een energie-omzetting. Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort voor en na de omzetting. Verwaarloos hierbij alle wrijvingskrachten. Je ziet twee situaties van het treintje tijdens een rit met de bewegingsenergie op dat moment. situatie 1: E_bew = 200 kJ situatie 2: E_bew = 800 kJ

Wat kun je verwachten: 2p 13 Als het treintje van S naar T rijdt, is er een energie-omzetting. Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort voor en na de omzetting. Verwaarloos hierbij alle wrijvingskrachten. Je ziet twee situaties van het treintje tijdens een rit met de bewegingsenergie op dat moment. situatie 1: E_bew = 200 kJ situatie 2: E_bew = 800 kJ

Wat moet je kennen: energieomzetting
bewegingsenergie
kinetische energie
zwaarte-energie
potentiële energie
wet van behoud van energie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Omkeren van de energieomzetting (zwaarte-energie naar bewegingsenergie)
Vergeten dat de snelheid afneemt als de hoogte toeneemt (zonder aandrijving)
Onterecht warmte of wrijvingsenergie noemen, terwijl de vraag aangeeft wrijving te verwaarlozen.

Kernbegrippen: energieomzetting, bewegingsenergie, kinetische energie, zwaarte-energie, potentiële energie, wet van behoud van energie

Veelgemaakte fouten:
- Omkeren van de energieomzetting (zwaarte-energie naar bewegingsenergie)
- Vergeten dat de snelheid afneemt als de hoogte toeneemt (zonder aandrijving)
- Onterecht warmte of wrijvingsenergie noemen, terwijl de vraag aangeeft wrijving te verwaarlozen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/13

## Vraag 14 – Vraag 14 (1 punt)

Je ziet twee situaties van het treintje tijdens een rit met de bewegingsenergie op dat moment.

situatie 1: E_bew = 200 kJ
situatie 2: E_bew = 800 kJ

Wat is juist over de snelheid in situatie 2?
A Die is twee keer zo groot als in situatie 1.
B Die is twee keer zo klein als in situatie 1.
C Die is vier keer zo groot als in situatie 1.
D Die is vier keer zo klein als in situatie 1.

Wat kun je verwachten: Je ziet twee situaties van het treintje tijdens een rit met de bewegingsenergie op dat moment. situatie 1: E_bew = 200 kJ situatie 2: E_bew = 800 kJ Wat is juist over de snelheid in situatie 2? A Die is twee keer zo groot als in situatie 1. B Die is twee keer zo klein als in situatie 1. C Die is vier keer zo groot als in situatie 1. D Die is vier keer zo klein als in situatie 1.

Wat moet je kennen: bewegingsenergie
kinetische energie
kwadratisch verband
snelheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een lineair en een kwadratisch verband. Aannemen dat als de energie 4x zo groot wordt, de snelheid ook 4x zo groot wordt.
Vergeten dat de snelheid in de formule voor kinetische energie ($E_k = 0,5 \cdot m \cdot v^2$) in het kwadraat staat.

Kernbegrippen: bewegingsenergie, kinetische energie, kwadratisch verband, snelheid

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een lineair en een kwadratisch verband. Aannemen dat als de energie 4x zo groot wordt, de snelheid ook 4x zo groot wordt.
- Vergeten dat de snelheid in de formule voor kinetische energie ($E_k = 0,5 \cdot m \cdot v^2$) in het kwadraat staat.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/14

## Vraag 15 – Vraag 15 (1 punt)

Aan het eind van de rit remt het treintje af. Hierdoor worden de inzittenden tegen de veiligheidsbeugels geduwd.
→ Noteer de naam van het natuurkundig verschijnsel dat dit veroorzaakt.

Wat kun je verwachten: Aan het eind van de rit remt het treintje af. Hierdoor worden de inzittenden tegen de veiligheidsbeugels geduwd. → Noteer de naam van het natuurkundig verschijnsel dat dit veroorzaakt.

Wat moet je kennen: traagheid
eerste wet van Newton

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verschijnsel (traagheid) verwarren met een kracht (zoals remkracht).
Een alledaagse omschrijving geven in plaats van de natuurkundige term 'traagheid'.

Kernbegrippen: traagheid, eerste wet van Newton

Veelgemaakte fouten:
- Het verschijnsel (traagheid) verwarren met een kracht (zoals remkracht).
- Een alledaagse omschrijving geven in plaats van de natuurkundige term 'traagheid'.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/15

## Vraag 16 – Vraag 16 (1 punt)

1p 16 Het afremmechanisme veroorzaakt kortstondig een geluid met een geluidssterkte van 116 dB. In welke zone valt dit geluid? A zeer hinderlijk B zeer luid C extreem luid D pijngrens

Wat kun je verwachten: 1p 16 Het afremmechanisme veroorzaakt kortstondig een geluid met een geluidssterkte van 116 dB. In welke zone valt dit geluid? A zeer hinderlijk B zeer luid C extreem luid D pijngrens

Wat moet je kennen: geluidssterkte
decibel (dB)
gehoordrempels
pijngrens

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van de verschillende zones voor geluidssterkte.
Het niet precies weten waar de pijngrens ligt (rond 120 dB) en daardoor voor optie D kiezen.

Kernbegrippen: geluidssterkte, decibel (dB), gehoordrempels, pijngrens

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van de verschillende zones voor geluidssterkte.
- Het niet precies weten waar de pijngrens ligt (rond 120 dB) en daardoor voor optie D kiezen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/16

## Vraag 17 – Vraag 17 (1 punt)

1p 17 De werknemers die de passagiers helpen met uitstappen moeten uitzicht hebben op de remmende treintjes, maar mogen geen gehoorbeschadiging oplopen. Noteer een veiligheidsmaatregel waarmee deze werknemers de kans op gehoorschade kunnen verminderen.

Wat kun je verwachten: 1p 17 De werknemers die de passagiers helpen met uitstappen moeten uitzicht hebben op de remmende treintjes, maar mogen geen gehoorbeschadiging oplopen. Noteer een veiligheidsmaatregel waarmee deze werknemers de kans op gehoorschade kunnen verminderen.

Wat moet je kennen: gehoorschade
geluidssterkte
veiligheidsmaatregelen
geluidsisolatie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een te algemeen antwoord geven, zoals 'voorzichtig zijn'.
Een maatregel noemen die het werk onmogelijk maakt, zoals 'niet in de buurt komen'.
Een maatregel noemen die het zicht belemmert, terwijl de vraag stelt dat ze uitzicht moeten hebben.

Kernbegrippen: gehoorschade, geluidssterkte, veiligheidsmaatregelen, geluidsisolatie

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven, zoals 'voorzichtig zijn'.
- Een maatregel noemen die het werk onmogelijk maakt, zoals 'niet in de buurt komen'.
- Een maatregel noemen die het zicht belemmert, terwijl de vraag stelt dat ze uitzicht moeten hebben.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/17

## Vraag 18 – Vraag 18 (3 punten)

Bereken het rendement van deze zonnecel. Reken eerst de waarde van het opgenomen vermogen van de zonnecel uit.

Wat kun je verwachten: Bereken het rendement van deze zonnecel. Reken eerst de waarde van het opgenomen vermogen van de zonnecel uit.

Wat moet je kennen: rendement
vermogen
energieomzetting
zonne-energie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het opgenomen vermogen (P_op) en het afgegeven vermogen (P_af) omdraaien in de formule.
Vergeten het totale opgenomen vermogen te berekenen door het vermogen per oppervlakte-eenheid te vermenigvuldigen met de totale oppervlakte.
Een rekenfout maken bij het vermenigvuldigen (10 * 0,64) of delen (1,6 / 6,4).

Kernbegrippen: rendement, vermogen, energieomzetting, zonne-energie

Veelgemaakte fouten:
- Het opgenomen vermogen (P_op) en het afgegeven vermogen (P_af) omdraaien in de formule.
- Vergeten het totale opgenomen vermogen te berekenen door het vermogen per oppervlakte-eenheid te vermenigvuldigen met de totale oppervlakte.
- Een rekenfout maken bij het vermenigvuldigen (10 * 0,64) of delen (1,6 / 6,4).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/18

## Vraag 19 – Vraag 19 (2 punten)

Je ziet een vereenvoudigd schakelschema van de lamp.

Over het automatisch inschakelen van de lamp staan op de uitwerkbijlage vier zinnen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: Je ziet een vereenvoudigd schakelschema van de lamp. Over het automatisch inschakelen van de lamp staan op de uitwerkbijlage vier zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: LDR (lichtgevoelige weerstand)
transistor als schakelaar
spanningsdeler
elektrische schakeling
weerstand
spanning
stroomsterkte

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De relatie tussen lichtintensiteit en weerstand van een LDR verwarren (denken dat weerstand toeneemt bij meer licht).
De werking van de transistor als schakelaar niet begrijpen.
De functie van de spanningsdeler in de schakeling verkeerd interpreteren.
De logische stappen van het inschakelproces (van donker worden tot leds die aangaan) niet correct kunnen volgen.

Kernbegrippen: LDR (lichtgevoelige weerstand), transistor als schakelaar, spanningsdeler, elektrische schakeling, weerstand, spanning, stroomsterkte

Veelgemaakte fouten:
- De relatie tussen lichtintensiteit en weerstand van een LDR verwarren (denken dat weerstand toeneemt bij meer licht).
- De werking van de transistor als schakelaar niet begrijpen.
- De functie van de spanningsdeler in de schakeling verkeerd interpreteren.
- De logische stappen van het inschakelproces (van donker worden tot leds die aangaan) niet correct kunnen volgen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/19

## Vraag 20 – Vraag 20 (2 punten)

De lamp is ingeschakeld.
20 De spanning over elke led is 1,8 V. De stroomsterkte door elke led is 0,020 A.
→ Bereken het opgenomen vermogen van één led.

Wat kun je verwachten: De lamp is ingeschakeld. 20 De spanning over elke led is 1,8 V. De stroomsterkte door elke led is 0,020 A. → Bereken het opgenomen vermogen van één led.

Wat moet je kennen: elektrisch vermogen
spanning
stroomsterkte
formule P = U * I

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Rekenmachinefout bij het vermenigvuldigen van de getallen.
Vergeten van de eenheid 'W' (Watt) in het eindantwoord.

Kernbegrippen: elektrisch vermogen, spanning, stroomsterkte, formule P = U * I

Veelgemaakte fouten:
- Rekenmachinefout bij het vermenigvuldigen van de getallen.
- Vergeten van de eenheid 'W' (Watt) in het eindantwoord.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/20

## Vraag 21 – Vraag 21 (2 punten)

2p 21 De capaciteit van de volledig opgeladen accu is 720 mAh. Als alle leds branden is de geleverde stroomsterkte 100 mA. → Bereken de tijd die de lamp met een volledig opgeladen accu kan blijven branden.

Wat kun je verwachten: 2p 21 De capaciteit van de volledig opgeladen accu is 720 mAh. Als alle leds branden is de geleverde stroomsterkte 100 mA. → Bereken de tijd die de lamp met een volledig opgeladen accu kan blijven branden.

Wat moet je kennen: capaciteit
stroomsterkte
tijd
formule C = I * t

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verkeerd ombouwen van de formule C = I * t, bijvoorbeeld naar t = C * I.
Het niet herkennen dat de eenheden mAh en mA direct compatibel zijn en dat de uitkomst in uren (h) is.
Het vergeten van de juiste eenheid (h) bij het eindantwoord.

Kernbegrippen: capaciteit, stroomsterkte, tijd, formule C = I * t

Veelgemaakte fouten:
- Het verkeerd ombouwen van de formule C = I * t, bijvoorbeeld naar t = C * I.
- Het niet herkennen dat de eenheden mAh en mA direct compatibel zijn en dat de uitkomst in uren (h) is.
- Het vergeten van de juiste eenheid (h) bij het eindantwoord.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/21

## Vraag 22 – Vraag 22 (1 punt)

1p 22 Een van de tien leds gaat kapot. Hoeveel leds geven dan licht als het donker wordt? A 0 B 5 C 8 D 9 lee`s verder

Wat kun je verwachten: 1p 22 Een van de tien leds gaat kapot. Hoeveel leds geven dan licht als het donker wordt? A 0 B 5 C 8 D 9 lee`s verder

Wat moet je kennen: parallelschakeling
serieschakeling
stroomkring

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van serie- en parallelschakeling: denken dat alle leds in serie staan (dan gaan ze allemaal uit) of dat alle leds parallel staan (dan gaat er maar één uit).
Niet goed kijken naar de structuur van de schakeling, waarbij er takken zijn met elk twee leds.

Kernbegrippen: parallelschakeling, serieschakeling, stroomkring

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van serie- en parallelschakeling: denken dat alle leds in serie staan (dan gaan ze allemaal uit) of dat alle leds parallel staan (dan gaat er maar één uit).
- Niet goed kijken naar de structuur van de schakeling, waarbij er takken zijn met elk twee leds.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/22

## Vraag 23 – Vraag 23 (1 punt)

1p 23 De kalimba heeft een klankkast die het geluid versterkt. Op de uitwerkbijlage staat een zin over de klankkast. → Omcirkel in deze zin de juiste mogelijkheden.

Wat kun je verwachten: 1p 23 De kalimba heeft een klankkast die het geluid versterkt. Op de uitwerkbijlage staat een zin over de klankkast. → Omcirkel in deze zin de juiste mogelijkheden.

Wat moet je kennen: geluid
resonantie
klankkast
amplitude
geluidssterkte

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van amplitude met frequentie. De klankkast versterkt het geluid (maakt het luider), wat correspondeert met een grotere amplitude, niet een andere toonhoogte (frequentie).

Kernbegrippen: geluid, resonantie, klankkast, amplitude, geluidssterkte

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van amplitude met frequentie. De klankkast versterkt het geluid (maakt het luider), wat correspondeert met een grotere amplitude, niet een andere toonhoogte (frequentie).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/23

## Vraag 24 – Vraag 24 (1 punt)

1p 24 De kalimba heeft strips met verschillende lengtes. Dit is te vergelijken met de verschillende lengtes van de snaren van bepaalde snaarinstrumenten. Irma slaat een lange en een korte strip aan. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de lange en de korte strip. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 1p 24 De kalimba heeft strips met verschillende lengtes. Dit is te vergelijken met de verschillende lengtes van de snaren van bepaalde snaarinstrumenten. Irma slaat een lange en een korte strip aan. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de lange en de korte strip. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: toonhoogte
frequentie
trillingstijd
snaarinstrumenten

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen lengte en toonhoogte (denken dat langer een hogere toon geeft).
Verwarring tussen frequentie en trillingstijd (niet weten dat een lagere frequentie een grotere trillingstijd betekent).

Kernbegrippen: toonhoogte, frequentie, trillingstijd, snaarinstrumenten

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen lengte en toonhoogte (denken dat langer een hogere toon geeft).
- Verwarring tussen frequentie en trillingstijd (niet weten dat een lagere frequentie een grotere trillingstijd betekent).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/24

## Vraag 25 – Vraag 25 (4 punten)

Op een oscilloscoop maakt Irma één toon van de kalimba zichtbaar.
Je ziet een afbeelding van het scherm van de oscilloscoop vlak na het aanslaan van een strip.

Bereken met het beeld op het oscilloscoopscherm de frequentie van het geluid. Noteer eerst de trillingstijd.

Wat kun je verwachten: Op een oscilloscoop maakt Irma één toon van de kalimba zichtbaar. Je ziet een afbeelding van het scherm van de oscilloscoop vlak na het aanslaan van een strip. Bereken met het beeld op het oscilloscoopscherm de frequentie van het geluid. Noteer eerst de trillingstijd.

Wat moet je kennen: trillingstijd
frequentie
oscilloscoop
f = 1/T

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Incorrect aflezen van het aantal hokjes voor één trilling.
Verkeerd interpreteren van de tijdbasis (0,5 ms per 2 hokjes, niet per 1 hokje).
Vergeten de trillingstijd om te rekenen van milliseconden (ms) naar seconden (s).
De formule f = 1/T verkeerd toepassen.

Kernbegrippen: trillingstijd, frequentie, oscilloscoop, f = 1/T

Veelgemaakte fouten:
- Incorrect aflezen van het aantal hokjes voor één trilling.
- Verkeerd interpreteren van de tijdbasis (0,5 ms per 2 hokjes, niet per 1 hokje).
- Vergeten de trillingstijd om te rekenen van milliseconden (ms) naar seconden (s).
- De formule f = 1/T verkeerd toepassen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/25

## Vraag 26 – Vraag 26 (1 punt)

1p 26 Na enkele seconden is de geluidssterkte van de toon kleiner. De instellingen van de oscilloscoop blijven gelijk. Welk oscilloscoopbeeld is juist in deze situatie? 0,5 ms A 0,5 ms B 0,5 ms C

Wat kun je verwachten: 1p 26 Na enkele seconden is de geluidssterkte van de toon kleiner. De instellingen van de oscilloscoop blijven gelijk. Welk oscilloscoopbeeld is juist in deze situatie? 0,5 ms A 0,5 ms B 0,5 ms C

Wat moet je kennen: geluidssterkte
amplitude
toonhoogte
frequentie
oscilloscoop

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van geluidssterkte (amplitude) met toonhoogte (frequentie).
Niet weten dat een zachter geluid een kleinere amplitude heeft op een oscilloscoop.

Kernbegrippen: geluidssterkte, amplitude, toonhoogte, frequentie, oscilloscoop

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van geluidssterkte (amplitude) met toonhoogte (frequentie).
- Niet weten dat een zachter geluid een kleinere amplitude heeft op een oscilloscoop.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/26

## Vraag 27 – Vraag 27 (1 punt)

1p 27 De massa van het blokje is 74 g. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van de krachtmeter. → Zet een streepje bij de juiste aanwijzing op de krachtmeter. Onder het hangende blokje zet Merte een spoel met een kern. De spoel is aangesloten op een variabele gelijkspanningsbron. Ze kan deze spanningsbron instellen op verschillende spanningen. Merte zet de spanningsbron aan. De spoel wordt magnetisch, waardoor het blokje verder naar de spoel toe beweegt.

Wat kun je verwachten: 1p 27 De massa van het blokje is 74 g. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van de krachtmeter. → Zet een streepje bij de juiste aanwijzing op de krachtmeter. Onder het hangende blokje zet Merte een spoel met een kern. De spoel is aangesloten op een variabele gelijkspanningsbron. Ze kan deze spanningsbron instellen op verschillende spanningen. Merte zet de spanningsbron aan. De spoel wordt magnetisch, waardoor het blokje verder naar de spoel toe beweegt.

Wat moet je kennen: massa
zwaartekracht
krachtmeter
omrekenen van eenheden

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de massa om te rekenen van gram naar kilogram (74 g = 0,074 kg).
Een onjuiste waarde voor de valversnelling (g) gebruiken. In het VMBO wordt vaak g = 10 N/kg gebruikt, wat hier leidt tot het juiste antwoord (0,074 kg * 10 N/kg = 0,74 N).
De schaal van de krachtmeter verkeerd aflezen. De kleinste schaalverdeling is 0,02 N.

Kernbegrippen: massa, zwaartekracht, krachtmeter, omrekenen van eenheden

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de massa om te rekenen van gram naar kilogram (74 g = 0,074 kg).
- Een onjuiste waarde voor de valversnelling (g) gebruiken. In het VMBO wordt vaak g = 10 N/kg gebruikt, wat hier leidt tot het juiste antwoord (0,074 kg * 10 N/kg = 0,74 N).
- De schaal van de krachtmeter verkeerd aflezen. De kleinste schaalverdeling is 0,02 N.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/27

## Vraag 28 – Vraag 28 (1 punt)

1p 28 Van welk materiaal kan het blokje gemaakt zijn? A van aluminium en van koper B van aluminium en van nikkel C van aluminium en van ijzer D van koper en van nikkel E van koper en van ijzer F van nikkel en van ijzer

Wat kun je verwachten: 1p 28 Van welk materiaal kan het blokje gemaakt zijn? A van aluminium en van koper B van aluminium en van nikkel C van aluminium en van ijzer D van koper en van nikkel E van koper en van ijzer F van nikkel en van ijzer

Wat moet je kennen: magnetisme
ferromagnetische materialen
elektromagneet

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen magnetische eigenschappen en elektrische geleidbaarheid.
Onvoldoende kennis van welke metalen ferromagnetisch zijn (ijzer, nikkel, kobalt).

Kernbegrippen: magnetisme, ferromagnetische materialen, elektromagneet

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen magnetische eigenschappen en elektrische geleidbaarheid.
- Onvoldoende kennis van welke metalen ferromagnetisch zijn (ijzer, nikkel, kobalt).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/28

## Vraag 29 – Vraag 29 (1 punt)

1p 29 Je ziet drie afbeeldingen van de elektromagneet met twee veldlijnen. In welke afbeelding zijn de richtingen van de veldlijnen juist getekend? noordpool zuidpool A noordpool zuidpool B noordpool zuidpool C

Wat kun je verwachten: 1p 29 Je ziet drie afbeeldingen van de elektromagneet met twee veldlijnen. In welke afbeelding zijn de richtingen van de veldlijnen juist getekend? noordpool zuidpool A noordpool zuidpool B noordpool zuidpool C

Wat moet je kennen: elektromagneet
magnetisch veld
veldlijnen
noordpool
zuidpool

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring over de richting van veldlijnen binnen en buiten een magneet.
Niet weten dat magnetische veldlijnen gesloten lussen zijn.

Kernbegrippen: elektromagneet, magnetisch veld, veldlijnen, noordpool, zuidpool

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring over de richting van veldlijnen binnen en buiten een magneet.
- Niet weten dat magnetische veldlijnen gesloten lussen zijn.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/29

## Vraag 31 – Vraag 31 (3 punten)

3p 31 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Wat kun je verwachten: 3p 31 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Wat moet je kennen: grafiek tekenen
assenstelsel schalen
meetpunten uitzetten
vloeiende lijn
verband tussen grootheden

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde schaalverdeling op de assen
Assen verwisselen
Meetpunten onnauwkeurig plaatsen
Punten verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme

Kernbegrippen: grafiek tekenen, assenstelsel schalen, meetpunten uitzetten, vloeiende lijn, verband tussen grootheden

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde schaalverdeling op de assen
- Assen verwisselen
- Meetpunten onnauwkeurig plaatsen
- Punten verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/31

## Vraag 32 – Vraag 32 (1 punt)

1p 32 Wat is juist over het afgegeven vermogen van de spanningsbron als de magnetische kracht op het blokje twee keer zo groot wordt? Het afgegeven vermogen A is minder dan twee keer zo groot. B is twee keer zo groot. C is meer dan twee keer zo groot.

Wat kun je verwachten: 1p 32 Wat is juist over het afgegeven vermogen van de spanningsbron als de magnetische kracht op het blokje twee keer zo groot wordt? Het afgegeven vermogen A is minder dan twee keer zo groot. B is twee keer zo groot. C is meer dan twee keer zo groot.

Wat moet je kennen: verbanden
niet-lineair verband
tabel aflezen
magnetische kracht
elektrisch vermogen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Aannemen van een lineair verband (evenredigheid).
Foutief aflezen van de tabelwaarden.
Verkeerd interpreteren van 'twee keer zo groot'.

Kernbegrippen: verbanden, niet-lineair verband, tabel aflezen, magnetische kracht, elektrisch vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Aannemen van een lineair verband (evenredigheid).
- Foutief aflezen van de tabelwaarden.
- Verkeerd interpreteren van 'twee keer zo groot'.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/32

## Vraag 33 – Vraag 33 (1 punt)

1p 33 Merte zet de spanningsbron uit. Het blokje gaat daardoor wat hoger hangen. Daarna verwisselt ze de aansluitingen op de + en de – van de spanningsbron. Wat gebeurt er nu met het blokje als Merte de spanningsbron aanzet? A Het blokje blijft stil hangen. B Het blokje wordt aangetrokken. C Het blokje wordt afgestoten.

Wat kun je verwachten: 1p 33 Merte zet de spanningsbron uit. Het blokje gaat daardoor wat hoger hangen. Daarna verwisselt ze de aansluitingen op de + en de – van de spanningsbron. Wat gebeurt er nu met het blokje als Merte de spanningsbron aanzet? A Het blokje blijft stil hangen. B Het blokje wordt aangetrokken. C Het blokje wordt afgestoten.

Wat moet je kennen: elektromagnetisme
magnetische polen
magnetische inductie
aantrekking

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Denken dat het omwisselen van de polen van de elektromagneet leidt tot afstoting. Dit is onjuist omdat het metalen blokje geen permanente magneet is, maar een ferromagnetisch materiaal dat door inductie altijd wordt aangetrokken.
Verwarren van de interactie tussen een magneet en een ferromagnetisch materiaal met de interactie tussen twee permanente magneten.

Kernbegrippen: elektromagnetisme, magnetische polen, magnetische inductie, aantrekking

Veelgemaakte fouten:
- Denken dat het omwisselen van de polen van de elektromagneet leidt tot afstoting. Dit is onjuist omdat het metalen blokje geen permanente magneet is, maar een ferromagnetisch materiaal dat door inductie altijd wordt aangetrokken.
- Verwarren van de interactie tussen een magneet en een ferromagnetisch materiaal met de interactie tussen twee permanente magneten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/33

## Vraag 34 – Vraag 34 (1 punt)

1p 34 De oude knoopcel is leeg. Bij welk soort afval hoort deze knoopcel? Gebruik BINAS. A bij het gft B bij het kca C bij het restafval De lege knoopcellen worden in een fabriek verwerkt. De knoopcellen worden eerst vermalen. Daarna worden de vermalen knoopcellen verhit tot boven het kookpunt van kwik. Het vloeibare kwik gaat daarbij over in de gasvorm.

Wat kun je verwachten: 1p 34 De oude knoopcel is leeg. Bij welk soort afval hoort deze knoopcel? Gebruik BINAS. A bij het gft B bij het kca C bij het restafval De lege knoopcellen worden in een fabriek verwerkt. De knoopcellen worden eerst vermalen. Daarna worden de vermalen knoopcellen verhit tot boven het kookpunt van kwik. Het vloeibare kwik gaat daarbij over in de gasvorm.

Wat moet je kennen: afvalscheiding
klein chemisch afval (kca)
gevaarlijke stoffen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Niet weten wat kca betekent.
Niet weten waar in BINAS te zoeken.
De batterij onterecht als restafval beschouwen.

Kernbegrippen: afvalscheiding, klein chemisch afval (kca), gevaarlijke stoffen

Veelgemaakte fouten:
- Niet weten wat kca betekent.
- Niet weten waar in BINAS te zoeken.
- De batterij onterecht als restafval beschouwen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2023/tijdvak-1/vraag/34

## Vragen in dit examen

### Vraag 30 – Vraag 30

Wat kun je verwachten: 3p 30 Merte meet de spanning over en de stroomsterkte door de spoel. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet met stroommeter, spanningsmeter en de spoel met kern. Merte bepaalt de magnetische kracht op het blokje bij verschillende afgegeven vermogens van de spanningsbron. Je ziet een tabel van het (berekende) afgegeven vermogen van de spanningsbron en de magnetische kracht op het blokje. | afgegeven vermogen (W) | 2,0 | 3,6 | 5,8 | 6,6 | 8,0 | |---|---|---|---|---|---| | magnetische kracht (N) | 0,01 | 0,02 | 0,04 | 0,05 | 0,07 |

Wat moet je kennen: Elektrische schakeling
Serieschakeling
Parallelschakeling
Symbolen elektrische componenten
Stroom meten
Spanning meten

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Stroommeter (ampèremeter) parallel schakelen in plaats van in serie.
Spanningsmeter (voltmeter) in serie schakelen in plaats van parallel.
Het verkeerde symbool voor de spoel gebruiken (zonder kern).
De symbolen voor de stroom- en spanningsmeter verwisselen.

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2023
tijdvak 1
vrijdag 12 mei
13.30 - 15.30 uur
natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.
Gebruik het BINAS informatieboek.
Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift
opgenomen.
Dit examen bestaat uit 45 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0173-a-23-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
- Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
- Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
- Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
- Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

Heup-airbag
Speciaal voor ouderen is er een heup-airbag ontwikkeld. Deze airbag beschermt bij een val.

[FIGUUR: Een persoon draagt een heupgordel in normale toestand.] de airbag in normale toestand
[FIGUUR: Een persoon draagt een heupgordel met een opgeblazen airbag aan de zijkant.] de airbag in opgeblazen toestand

De heup-airbag is een gordel die je om je middel draagt. Tijdens het vallen blaast de airbag zich automatisch op. Bij de landing val je op de opgeblazen airbag.

1p 1 Wat is juist bij een val?
De airbag
A vergroot de remkracht.
B verkort de botstijd.
C verlengt de remweg.

GT-0173-a-23-1-o
2 / 18
lees verder

### Pagina 3

Voor het opblazen van de airbag wordt kooldioxíde (CO$_{2}$) gebruikt.
Dit gas zit onder hoge druk in een gasflesje.
[FIGUUR: Een zilverkleurige gasfles met het logo "HELTE airbag technology expert".]
Het gasflesje gaat open bij een val. Het gas zet uit en blaast de airbag op.
1p 2 Op de uitwerkbijlage staat een zin over het uitzetten van het gas.
$\rightarrow$ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.
1p 3 Bij het leeg laten lopen van de airbag komt het CO$_{2}$ gas in het milieu.
$\rightarrow$ Noteer een nadelig milieu-effect van CO$_{2}$.
GT-0173-a-23-1-o 3 / 18 lees verder

### Pagina 4

Vat veilig verplaatsen

Een vat met vloeistof staat op de grond.
De zwaartekracht op het vat met inhoud is
525 N.
[FIGUUR: Vat op de grond met de tekst "smalle rand" erbij.]

2p 4 Boven en onder heeft het vat een smalle rand. Het contactoppervlak van
de smalle rand met de ondergrond is 30,0 cm².
→ Bereken de druk van het vat op de ondergrond.
Het vat is gevuld met een volume van 60 dm³ vloeistof. De massa van
deze vloeistof is 48 kg.

3p 5 Bereken de dichtheid van de vloeistof en noteer welke vloeistof er in dit
vat zit. Gebruik BINAS.
Je kunt een gevuld vat veilig verplaatsen met vatenklemmen.
kabel A
[FIGUUR: Een vat dat met twee kabels wordt opgetild.]
vatenklem

Het vat hangt met twee kabels met vatenklemmen aan een haak.
Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie.
De vector van de kracht op de haak is gegeven.
De krahctenschaal is 1 cm $\widehat{=}$ 150 N.

1p 6 Toon deze krahctenschaal met een berekening aan.

GT-0173-a-23-1-o 4 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 5

3p 7 Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.
2p 8 Het vat kan rechtop of gekanteld aan de vatenklemmen hangen.

[FIGUUR: Twee afbeeldingen van een vat dat hangt aan een punt P via kabels. De linker afbeelding toont het vat rechtop en de rechter afbeelding toont het vat gekanteld.]

recht op gekanteld
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het hangen van het vat.
$\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

GT-0173-a-23-1-0 5 / 18 lees verder ▶▶▶

### Pagina 6

Formula Rossa
'Formula Rossa' is de naam van
een achtbaan op een pretpark. De
treintjes krijgen eerst een
versnelling en daarna begint het
traject met hoogteverschillen en
loopings.
[FIGUUR: Een achtbaan met bochten en hellingen, onder een bewolkte lucht.]
Op een horizontale baan krijgt een treintje in een tijd van 4,8 s vanuit
stilstand een snelheid van 240 km/h. Het treintje beweegt eenparig
versneld. De versnelling is 14 m/s².

3p 9 Toon deze versnelling met een berekening aan.
2p 10 De massa van het treintje met inzittenden is 9800 kg.
→ Bereken de nettokracht op het treintje tijdens het versnellen.
1p 11 Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het versnellen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
2p 12 Tijdens het versnellen leveren de motoren een gemiddeld vermogen van
25 MW.
→ Bereken de energie die tijdens het versnellen is omgezet.
Na het versnellen bereikt het treintje punt S. Vanaf S rijdt het treintje
zonder aandrijfkracht naar de top T.
[FIGUUR: Een grafiek die de baan van het treintje weergeeft, met de punten S en T aangegeven.]
GT-0173-a-23-1-0
6 / 18
lees verder ►►►

### Pagina 7

2p 13 Als het treintje van S naar T rijdt, is er een energie-omzetting.
→ Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort voor en na de omzetting. Verwaarloos hierbij alle wrijvingskrachten.

Je ziet twee situaties van het treintje tijdens een rit met de bewegingsenergie op dat moment.
[FIGUUR: Twee foto's van een achtbaan. De eerste foto toont een achtbaan met het treintje op een hoger gelegen stuk van de baan. De tweede foto toont een achtbaan met het treintje op een lager gelegen stuk van de baan.]
situatie 1: $E_{bew}$ = 200 kJ
situatie 2: $E_{bew}$ = 800 kJ

1p 14 Wat is juist over de snelheid in situatie 2?
A Die is twee keer zo groot als in situatie 1.
B Die is twee keer zo klein als in situatie 1.
C Die is vier keer zo groot als in situatie 1.
D Die is vier keer zo klein als in situatie 1.

1p 15 Aan het eind van de rit remt het treintje af. Hierdoor worden de inzittenden tegen de veiligheidsbeugels geduwd.
→ Noteer de naam van het natuurkundig verschijnsel dat dit veroorzaakt.

1p 16 Het afremmechanisme veroorzaakt kortstondig een geluid met een geluidssterkte van 116 dB.
In welke zone valt dit geluid?
A zeer hinderlijk
B zeer luid
C extreem luid
D pijngrens

1p 17 De werknemers die de passagiers helpen met uitstappen moeten uitzicht hebben op de remmende treintjes, maar mogen geen gehoorbeschadiging oplopen.
→ Noteer een veiligheidsmaatregel waarmee deze werknemers de kans op gehoorschade kunnen verminderen.

GT-0173-a-23-1-o 7 / 18 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Altijd licht

De Solar Sensor Light is een lamp met 10 identieke leds. In de lamp zit
een lichtsensor die uit een LDR bestaat. Als het licht is, zijn de leds
uitgeschakeld. Als het donker wordt, worden de leds automatisch
ingeschakeld. De benodigde stroom komt van een oplaadbare accu.
Overdag laadt de zonnecel de accu op.

[FIGUUR: Een afbeelding van een zonnecel met een lamp met 10 leds, met pijlen en tekst die de onderdelen aangeven: zonnecel met accu, stroomdraad voor verbinding van accu met lamp, lamp met 10 leds, lichtsensor.]

Per dm² is het gemiddeld vermogen van zonlicht 10 W.
De zonnecel heeft een oppervlak van 0,64 dm².
Het gemiddeld afgegeven vermogen van de zonnecel is 1,6 W.

3p 18 Bereken het rendement van deze zonnecel. Reken eerst de waarde van
het opgenomen vermogen van de zonnecel uit.

GT-0173-a-23-1-0 8 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 9

Je ziet een vereenvoudigd schakelschema van de lamp.

[FIGUUR: Schakelschema met een batterij, weerstand, transistor en acht LEDs in een matrix.]

2p 19 Over het automatisch inschakelen van de lamp staan op de uitwerkbijlage vier zinnen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
De lamp is ingeschakeld.

2p 20 De spanning over elke led is 1,8 V. De stroomsterkte door elke led is 0,020 A.
→ Bereken het opgenomen vermogen van één led.

2p 21 De capaciteit van de volledig opgeladen accu is 720 mAh. Als alle leds branden is de geleverde stroomsterkte 100 mA.
→ Bereken de tijd die de lamp met een volledig opgeladen accu kan blijven branden.

1p 22 Een van de tien leds gaat kapot.
Hoeveel leds geven dan licht als het donker wordt?
A 0
B 5
C 8
D 9

GT-0173-a-23-1-0 9 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 10

Kalimba
Irma bespeelt een kalimba. Dit is een duimpiano die geluid maakt als de metalen strips worden aangeslagen.

1p 23 De kalimba heeft een klankkast die het geluid versterkt.
Op de uitwerkbijlage staat een zin over de klankkast.
$\rightarrow$ Omcirkel in deze zin de juiste mogelijkheden.

1p 24 De kalimba heeft strips met verschillende lengtes.
Dit is te vergelijken met de verschillende lengtes van de snaren van bepaalde snaarinstrumenten.

[FIGUUR: Een persoon die een kalimba bespeelt met beide duimen.]

Irma slaat een lange en een korte strip aan.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de lange en de korte strip.
$\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

GT-0173-a-23-1-o 10 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 11

Op een oscilloscoop maakt Irma één toon van de kalimba zichtbaar.
Je ziet een afbeelding van het scherm van de oscilloscoop vlak na het
aanslaan van een strip.

[FIGUUR: Een oscilloscoopafbeelding met een sinusvormige golf met een periode die ongeveer overeenkomt met 2 horizontale rastereenheden. De horizontale as is gemarkeerd met "0,5 ms".]

4p 25 Bereken met het beeld op het oscilloscoopscherm de frequentie van het
geluid. Noteer eerst de trillingstijd.

1p 26 Na enkele seconden is de geluidssterkte van de toon kleiner.
De instellingen van de oscilloscoop blijven gelijk.
Welk oscilloscoopbeeld is juist in deze situatie?

[FIGUUR: Drie oscilloscoopafbeeldingen, A, B en C.
Afbeelding A toont een sinusvormige golf met een iets kleinere amplitude dan in de eerste figuur, en een periode van ongeveer 2 horizontale rastereenheden. De horizontale as is gemarkeerd met "0,5 ms".
Afbeelding B toont een sinusvormige golf met een amplitude die vergelijkbaar is met de eerste figuur, maar met een iets kortere periode, ongeveer 1,5 horizontale rastereenheden. De horizontale as is gemarkeerd met "0,5 ms".
Afbeelding C toont een sinusvormige golf met een kleinere amplitude dan in de eerste figuur, en een periode die vergelijkbaar is met de eerste figuur, ongeveer 2 horizontale rastereenheden. De horizontale as is gemarkeerd met "0,5 ms".]

GT-0173-a-23-1-o 11 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 12

Practicum elektromagneten
Merte voert een practicum ‘elektromagneet’ uit. Je ziet een afbeelding met
de apparatuur die ze voor dit practicum gebruikt.
[FIGUUR: Opstelling met een krachtmeter waaraan een metalen blokje hangt, een spoel met een kern en een variabele gelijkspanningsbron.]
Er hangt een metalen blokje aan een krachtmeter.
1p 27 De massa van het blokje is 74 g.
Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van de
krachtmeter.
→ Zet een streepje bij de juiste aanwijzing op de krachtmeter.

Onder het hangende blokje zet Merte een spoel met een kern. De spoel is
aangesloten op een variabele gelijkspanningsbron. Ze kan deze
spanningsbron instellen op verschillende spanningen.

Merte zet de spanningsbron aan. De spoel wordt magnetisch, waardoor
het blokje verder naar de spoel toe beweegt.

1p 28 Van welk materiaal kan het blokje gemaakt zijn?
A van aluminium en van koper
B van aluminium en van nikkel
C van aluminium en van ijzer
D van koper en van nikkel
E van koper en van ijzer
F van nikkel en van ijzer

GT-0173-a-23-1-0
12 / 18
lees verder ► ► ►

### Pagina 13

1p 29 Je ziet drie afbeeldingen van de elektromagnet met twee veldlijnen. In welke afbeelding zijn de richtingen van de veldlijn juist getekend?
[FIGUUR: Drie spoelen met pijl die magnetische veldlijnen aanduiden]
noordpool noordpool noordpool
zuidpool zuidpool zuidpool
A B C

3p 30 Merte de de spanning over en de stroomsterkte door de spoel. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met een deel van het schakelschema.
Het maak het schakelschema compleet met stroommeter, spanningsmeter en de spoel met kern.
Merte bepaalt de magnetische kracht op het blokje bij verschillende afgegeven vermogens van de spanningsbron.
Je ziet een tabel van het (berekende) afgegeven vermogen van de spanningsbron en de magnetische kracht op het blokje.
afgegeven vermogen (W) 2,0 3,6 5,8 6,6 8,0
magnetische kracht (N) 0,01 0,02 0,04 0,05 0,07

3p 31 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

1p 32 Wat is juist over het afgegeven vermogen van de spanningsbron als de magnetische kracht op het blokje twee keer zo groot wordt?
Het afgegeven vermogen
A is minder dan twee keer zo groot.
B is twee keer zo groot.
C is meer dan twee keer zo groot.

1p 33 Merte zet de spanningsbron uit. Het blokje gaat daardoor wat hoger hangen. Daarna verwisselt ze de aansluitingen op de + en de – van de spanningsbron.
Wat gebeurt er nu met het blokje als Merte de spanningsbron aanzet?
A Het blokje blijft stil hangen.
B Het blokje wordt aangetrokken.
C Het blokje wordt afgestoten.

GT-0173-a-23-1-o
13 / 18
lees verder

### Pagina 14

Knoopcel-batterijen

Piet plaatst een nieuwe knoopcel in zijn horloge. Een knoopcel is een
batterij in de vorm van een knoop.

[FIGUUR: Close-up van een digitale horloge met een knoopcel batterij die eruit gehaald wordt.]

In de knoopcel zit kwik verwerkt.

1p 34 De oude knoopcel is leeg.
Bij welk soort afval hoort deze knoopcel? Gebruik BINAS.
A bij het gft
B bij het kca
C bij het restafval

De lege knoopcellen worden in een fabriek verwerkt.
De knoopcellen worden eerst vermalen. Daarna worden de vermalen
knoopcellen verhit tot boven het kookpunt van kwik.
Het vloeibare kwik gaat daarbij over in de gasvorm.

2p 35 Noteer op de uitwerkbijlage het kookpunt van kwik in K en °C.

1p 36 Het gasvormige kwik wordt opgevangen en koelt af naar
kamertemperatuur.
Van welke faseovergang is er sprake bij het afkoelen?
A van condenseren
B van rijpen
C van smelten
D van stollen
E van sublimeren
F van verdampen

GT-0173-a-23-1-o 14 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 15

1p 37 Werknemers in de fabriek gieten het opgevangen kwik in vaten.
De werknemers nemen voorzorgsmaatregelen.
Je ziet een afbeelding van een werknemer met speciale kleding,
handschoenen en een gelaatsscherm.
[FIGUUR: Een werknemer met een veiligheidsbril en beschermende kleding houdt een document vast.]
→ Tegen welk gevaar bij het overgieten van kwik zijn de werknemers met
deze voorzorgsmaatregelen niet beschermd? Gebruik de tabel
'Gevaarlijke chemicaliën' in BINAS.
1p 38 Het opgevangen kwik wordt hergebruikt bij de productie van spaarlampen.
→ Noteer de naam van deze vorm van afvalverwerking.
GT-0173-a-23-1-o 15 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 16

Geurverspreider
Anja gebruikt een elektrische geurverspreider om haar kamer lekker te laten ruiken.
[FIGUUR: Een donkere, druppelvormige elektrische geurverspreider met rook die eruit komt]
Anja vult de geurverspreider met een paar druppels geurstof uit een flesje
en verdunt dit met water.
Onverdunde geurstof kan gevaarlijk zijn. Je ziet een deel van de
veiligheidskaart van de onverdunde geurstof in het flesje.
Gevaarlijk voor in het water levende organismen.
Irriterend voor de huid en ogen.
2p 39 Op de veiligheidskaart van de geurstof staan de twee bijbehorende
veiligheidspictogrammen.
Zet in de tabel op de uitwerkbijlage een kruisje onder de twee juiste
veiligheidspictogrammen.
GT-0173-a-23-1-o
16 / 18
lees verder

### Pagina 17

In de geurverspreider zit een trillende plaat. Door het trillen van de plaat ontstaat er een mist met geurstof in de trillende lucht.

De plaat in de geurverspreider trilt met een frequentie van 2400 kHz.

1p 40 Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de frequentie van de trillende plaat.
Noteer in de eerste zin de juiste waarde en omcirkel in de tweede zin de juiste mogelijkheid.

2p 41 De geurverspreider is via een adapter aangesloten op de netspanning van 230 V. De secundaire spoel van de transformator levert een spanning van 12 V. De primaire spoel heeft 1150 windingen.
Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Ga ervan uit dat de transformator ideaal is.

1p 42 In de adapter zit een elektronica-onderdeel dat stroom maar in één richting doorlaat.
Wat is de naam van dat onderdeel?
A condensator
B diode
C reedcontact
D relais

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

GT-0173-a-23-1-o
17 / 18
lees verder ►►►

### Pagina 18

Meteoröide

Meteoröiden zijn voorwerpen die met grote snelheid door de ruimte bewegen.

3p 43 Een bepaalde meteoroïde beweegt door de ruimte met een snelheid van $1,0 \cdot 10^4$ m/s. De bewegingsenergie van deze meteoroïde is $1000$ MJ.
$\rightarrow$ Bereken de massa van deze meteoroïde.

1p 44 Als een meteoroïde dichter bij de aarde komt, wordt de bewegingsrichting van die meteoroïde beïnvloed door een kracht. De meteoroïde beweegt door deze kracht richting de aarde.
$\rightarrow$ Noteer de naam van deze kracht.

[FIGUUR: Een zwart-wit afbeelding van meerdere meteoroïden die op de aarde afkomen, met atmosferische effecten. Een grote meteoroïde is prominent zichtbaar in de voorgrond, die gloeit en uit elkaar valt. Een andere, kleinere meteoroïde is op de achtergrond te zien, met een duidelijk spoor.]

De meteoroïde beweegt door de dampkring en komt steeds dichter bij de aarde.

Door luchtwrijving stijgt de temperatuur, waardoor delen van de meteoroïde verbranden of verdampen. De massa van de meteoroïde neemt hierdoor af.

2p 45 De verandering van de hoogte en de massa hebben invloed op de zwaarte-energie van de meteoroïde.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over deze veranderingen.
$\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Verwaarloos hierbij de verandering van de valversnelling.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift.
GT-0173-a-23-1-0 einde ■