# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-GL/TL 2022 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2

## Vraag 1 – Vraag 1 (2 punten)

1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 43 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat kun je verwachten: 1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 43 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat moet je kennen: faseovergang (stollen)
behoud van massa
thermische krimp
dichtheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Massa verwarren met volume of gewicht.
Denken dat volume constant blijft bij faseovergang.
Verkeerd redeneren over de relatie tussen dichtheid, massa en volume (ρ=m/V).

Kernbegrippen: faseovergang (stollen), behoud van massa, thermische krimp, dichtheid

Veelgemaakte fouten:
- Massa verwarren met volume of gewicht.
- Denken dat volume constant blijft bij faseovergang.
- Verkeerd redeneren over de relatie tussen dichtheid, massa en volume (ρ=m/V).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/1

## Vraag 2 – Vraag 2 (2 punten)

2p 1 Op de uitwerkbijlage staat een tabel over het kaarsvet terwijl het afkoelt in de reageerbuis. → Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Wat kun je verwachten: 2p 1 Op de uitwerkbijlage staat een tabel over het kaarsvet terwijl het afkoelt in de reageerbuis. → Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Wat moet je kennen: smeltpunt
stolpunt
faseovergang
stollen
afkoelgrafiek
zuivere stof

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het aflezen van de start- of eindtemperatuur in plaats van de temperatuur tijdens de faseovergang.
Niet weten dat het smeltpunt gelijk is aan het stolpunt.
Niet weten dat kaarsvet de triviale naam is voor de stof paraffine, of dit niet kunnen opzoeken in een tabellenboek zoals BINAS.
Slechts één van de twee gevraagde onderdelen (temperatuur of stofnaam) noteren.

Kernbegrippen: smeltpunt, stolpunt, faseovergang, stollen, afkoelgrafiek, zuivere stof

Veelgemaakte fouten:
- Het aflezen van de start- of eindtemperatuur in plaats van de temperatuur tijdens de faseovergang.
- Niet weten dat het smeltpunt gelijk is aan het stolpunt.
- Niet weten dat kaarsvet de triviale naam is voor de stof paraffine, of dit niet kunnen opzoeken in een tabellenboek zoals BINAS.
- Slechts één van de twee gevraagde onderdelen (temperatuur of stofnaam) noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/2

## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt)

1p 3 Wat is juist over de temperatuurdaling tussen 12 en 16 min? A Die is even groot als de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min. B Die is groter dan de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min. C Die is kleiner dan de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min.

Wat kun je verwachten: 1p 3 Wat is juist over de temperatuurdaling tussen 12 en 16 min? A Die is even groot als de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min. B Die is groter dan de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min. C Die is kleiner dan de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min.

Wat moet je kennen: afkoelen
temperatuur-tijd diagram
stollen
faseovergang
aflezen van een grafiek

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Incorrect aflezen van waarden op de assen van de grafiek.
Verkeerd interpreteren van de steilheid van de grafiek; een steilere lijn betekent een snellere temperatuurverandering.
Reken- of afleesfout bij het bepalen van het temperatuurverschil in de twee intervallen.

Kernbegrippen: afkoelen, temperatuur-tijd diagram, stollen, faseovergang, aflezen van een grafiek

Veelgemaakte fouten:
- Incorrect aflezen van waarden op de assen van de grafiek.
- Verkeerd interpreteren van de steilheid van de grafiek; een steilere lijn betekent een snellere temperatuurverandering.
- Reken- of afleesfout bij het bepalen van het temperatuurverschil in de twee intervallen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/3

## Vraag 4 – Vraag 4 (1 punt)

Welke fase(n) heeft dit kaarsvet op t = 6 min?
A alleen de vaste fase
B zowel de vaste als de vloeibare fase
C alleen de vloeibare fase
D zowel de vloeibare als de gasfase
E alleen de gasfase

Wat kun je verwachten: Welke fase(n) heeft dit kaarsvet op t = 6 min? A alleen de vaste fase B zowel de vaste als de vloeibare fase C alleen de vloeibare fase D zowel de vloeibare als de gasfase E alleen de gasfase

Wat moet je kennen: faseovergang
stollen
stolpunt
stoldiagram
aggregatietoestand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het horizontale deel van de grafiek (het stoltraject) verwarren met een enkele fase, terwijl hier juist twee fasen naast elkaar bestaan.
Niet correct aflezen van de tijd op de horizontale as.
Verwarren van stollen (vloeibaar naar vast) met smelten (vast naar vloeibaar).

Kernbegrippen: faseovergang, stollen, stolpunt, stoldiagram, aggregatietoestand

Veelgemaakte fouten:
- Het horizontale deel van de grafiek (het stoltraject) verwarren met een enkele fase, terwijl hier juist twee fasen naast elkaar bestaan.
- Niet correct aflezen van de tijd op de horizontale as.
- Verwarren van stollen (vloeibaar naar vast) met smelten (vast naar vloeibaar).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/4

## Vraag 5 – Vraag 5 (1 punt)

1p 5 Wat is juist over het stollen van kaarsvet? A Dit is een chemische reactie. B Dit is een natuurkundig proces. C Dit is zowel een chemische reactie als een natuurkundig proces. D Dit is geen chemische reactie en ook geen natuurkundig proces.

Wat kun je verwachten: 1p 5 Wat is juist over het stollen van kaarsvet? A Dit is een chemische reactie. B Dit is een natuurkundig proces. C Dit is zowel een chemische reactie als een natuurkundig proces. D Dit is geen chemische reactie en ook geen natuurkundig proces.

Wat moet je kennen: faseovergang
natuurkundig proces
chemische reactie
stollen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van een faseovergang (natuurkundig proces) met een chemische reactie. Bij een chemische reactie ontstaan nieuwe stoffen met andere eigenschappen, terwijl bij een faseovergang de stof zelf niet verandert, alleen de toestand (vast, vloeibaar, gas).

Kernbegrippen: faseovergang, natuurkundig proces, chemische reactie, stollen

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van een faseovergang (natuurkundig proces) met een chemische reactie. Bij een chemische reactie ontstaan nieuwe stoffen met andere eigenschappen, terwijl bij een faseovergang de stof zelf niet verandert, alleen de toestand (vast, vloeibaar, gas).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/5

## Vraag 6 – Vraag 6 (1 punt)

Mahera vraagt zich af of het stolpunt van kaarsvet anders is als zij de proef uitvoert bij een hogere omgevingstemperatuur.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het stolpunt van kaarsvet.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: Mahera vraagt zich af of het stolpunt van kaarsvet anders is als zij de proef uitvoert bij een hogere omgevingstemperatuur. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het stolpunt van kaarsvet. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: stofeigenschap
stolpunt
faseovergang
omgevingstemperatuur

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van stolpunt (een temperatuur) met stollingstijd (een tijdsduur).
Denken dat een hogere omgevingstemperatuur de stofeigenschap (stolpunt) verandert, in plaats van alleen de snelheid van het proces (afkoelen).

Kernbegrippen: stofeigenschap, stolpunt, faseovergang, omgevingstemperatuur

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van stolpunt (een temperatuur) met stollingstijd (een tijdsduur).
- Denken dat een hogere omgevingstemperatuur de stofeigenschap (stolpunt) verandert, in plaats van alleen de snelheid van het proces (afkoelen).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/6

## Vraag 7 – Vraag 7 (2 punten)

2p 7 Bereken de tijd die nodig is om de ring op deze hoogte te brengen. Vanaf deze hoogte valt de ring naar beneden. Na de vrije val wordt de ring met inzittenden afgeremd tot stilstand. Je ziet een tabel met gegevens van de valbeweging. t (s) 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 4,5 5,0 s (m) 0 5,0 20 45 65 67 67

Wat kun je verwachten: 2p 7 Bereken de tijd die nodig is om de ring op deze hoogte te brengen. Vanaf deze hoogte valt de ring naar beneden. Na de vrije val wordt de ring met inzittenden afgeremd tot stilstand. Je ziet een tabel met gegevens van de valbeweging. t (s) 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 4,5 5,0 s (m) 0 5,0 20 45 65 67 67

Wat moet je kennen: eenparige beweging
snelheid
afstand
tijd
formule s = v * t

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Formule verkeerd ombouwen (bijv. v/s of s*v)
Reken- of intoetsfout
Vergeten van de eenheid 's' in het eindantwoord.

Kernbegrippen: eenparige beweging, snelheid, afstand, tijd, formule s = v * t

Veelgemaakte fouten:
- Formule verkeerd ombouwen (bijv. v/s of s*v)
- Reken- of intoetsfout
- Vergeten van de eenheid 's' in het eindantwoord.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/7

## Vraag 8 – Vraag 8 (3 punten)

Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Wat kun je verwachten: Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Wat moet je kennen: s-t-diagram
valbeweging
versnelde beweging
grafiek tekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde asindeling (niet minstens 2/3 van de hoogte gebruiken).
Punten verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme.
Assen verwisselen (tijd op de y-as en afstand op de x-as).
Onnauwkeurig plotten van de punten.

Kernbegrippen: s-t-diagram, valbeweging, versnelde beweging, grafiek tekenen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde asindeling (niet minstens 2/3 van de hoogte gebruiken).
- Punten verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme.
- Assen verwisselen (tijd op de y-as en afstand op de x-as).
- Onnauwkeurig plotten van de punten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/8

## Vraag 9 – Vraag 9 (1 punt)

1p 9 Op de uitwerkbijlage staat een tabel over de soorten bewegingen tijdens de totale rit. → Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Wat kun je verwachten: 1p 9 Op de uitwerkbijlage staat een tabel over de soorten bewegingen tijdens de totale rit. → Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Wat moet je kennen: versnelde beweging
vertraagde beweging
vrije val
afremmen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen de verschillende soorten bewegingen. Een 'vrije val' is een versnelde beweging onder invloed van de zwaartekracht, niet een beweging met constante snelheid.

Kernbegrippen: versnelde beweging, vertraagde beweging, vrije val, afremmen

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen de verschillende soorten bewegingen. Een 'vrije val' is een versnelde beweging onder invloed van de zwaartekracht, niet een beweging met constante snelheid.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/9

## Vraag 10 – Vraag 10 (1 punt)

1 p 10 Ultrasoon geluid is een geluid boven de menselijke gehoorgrens. Op de uitwerkbijlage staat een zin over het bereik van het menselijk gehoor. → Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

Wat kun je verwachten: 1 p 10 Ultrasoon geluid is een geluid boven de menselijke gehoorgrens. Op de uitwerkbijlage staat een zin over het bereik van het menselijk gehoor. → Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

Wat moet je kennen: Gehoorbereik mens
Ultrasoon geluid
Frequentie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen de onder- en bovengrens van het gehoorbereik.
Verwarring tussen de eenheden Hz en kHz.

Kernbegrippen: Gehoorbereik mens, Ultrasoon geluid, Frequentie

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen de onder- en bovengrens van het gehoorbereik.
- Verwarring tussen de eenheden Hz en kHz.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/10

## Vraag 11 – Vraag 11 (1 punt)

1 p 11 Met welk apparaat is de echoscoop te vergelijken bij het uitzenden van geluid? A met een dB-meter B met een microfoon C met een oscilloscoop D met een luidspreker

Wat kun je verwachten: 1 p 11 Met welk apparaat is de echoscoop te vergelijken bij het uitzenden van geluid? A met een dB-meter B met een microfoon C met een oscilloscoop D met een luidspreker

Wat moet je kennen: geluidsbron
geluidsontvanger
ultrasoon geluid
analogie van apparaten

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een geluidszender (bron) en een geluidsontvanger. Een microfoon is een ontvanger, een luidspreker een zender.
Onbekendheid met de functie van de verschillende genoemde apparaten (dB-meter, microfoon, oscilloscoop, luidspreker).

Kernbegrippen: geluidsbron, geluidsontvanger, ultrasoon geluid, analogie van apparaten

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een geluidszender (bron) en een geluidsontvanger. Een microfoon is een ontvanger, een luidspreker een zender.
- Onbekendheid met de functie van de verschillende genoemde apparaten (dB-meter, microfoon, oscilloscoop, luidspreker).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/11

## Vraag 12 – Vraag 12 (1 punt)

1 p 12 In de echoscoop zit een geluidsontvanger. Waar is deze geluidsontvanger mee te vergelijken? A met een dB-meter B met een microfoon C met een oscilloscoop D met een luidspreker

Wat kun je verwachten: 1 p 12 In de echoscoop zit een geluidsontvanger. Waar is deze geluidsontvanger mee te vergelijken? A met een dB-meter B met een microfoon C met een oscilloscoop D met een luidspreker

Wat moet je kennen: geluidsontvanger
microfoon
transducer
energieomzetting (geluid naar elektrisch signaal)

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een geluidsontvanger en een geluidszender (luidspreker).
Verwarring tussen een ontvanger en een meetinstrument (dB-meter) of een weergaveapparaat (oscilloscoop).

Kernbegrippen: geluidsontvanger, microfoon, transducer, energieomzetting (geluid naar elektrisch signaal)

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een geluidsontvanger en een geluidszender (luidspreker).
- Verwarring tussen een ontvanger en een meetinstrument (dB-meter) of een weergaveapparaat (oscilloscoop).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/12

## Vraag 13 – Vraag 13 (3 punten)

Het uitgezonden geluid heeft een trillingstijd van 2,9 · 10⁻⁷ s.
→ Bereken de frequentie in MHz.

Wat kun je verwachten: Het uitgezonden geluid heeft een trillingstijd van 2,9 · 10⁻⁷ s. → Bereken de frequentie in MHz.

Wat moet je kennen: frequentie
trillingstijd
formule f = 1/T
eenheden omrekenen
MHz

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De formule f = 1/T vergeten of verkeerd toepassen (bijv. T = 1/f).
Fout bij het invoeren van de wetenschappelijke notatie (2,9 · 10⁻⁷) in de rekenmachine.
Vergeten de berekende frequentie in Hz om te rekenen naar MHz.
Een foute omrekenfactor gebruiken voor de conversie van Hz naar MHz (bijvoorbeeld delen door 1000 in plaats van 1.000.000).

Kernbegrippen: frequentie, trillingstijd, formule f = 1/T, eenheden omrekenen, MHz

Veelgemaakte fouten:
- De formule f = 1/T vergeten of verkeerd toepassen (bijv. T = 1/f).
- Fout bij het invoeren van de wetenschappelijke notatie (2,9 · 10⁻⁷) in de rekenmachine.
- Vergeten de berekende frequentie in Hz om te rekenen naar MHz.
- Een foute omrekenfactor gebruiken voor de conversie van Hz naar MHz (bijvoorbeeld delen door 1000 in plaats van 1.000.000).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/13

## Vraag 14 – Vraag 14 (3 punten)

3p 14 Tussen het uitzenden en het ontvangen van het geluidssignaal zit 3,8 · 10^-5 s. De gemiddelde geluidssnelheid in de knie is 1540 m/s. → Bereken de afstand tussen de echoscoop en de plaats waar het geluid weerkaatst.

Wat kun je verwachten: 3p 14 Tussen het uitzenden en het ontvangen van het geluidssignaal zit 3,8 · 10^-5 s. De gemiddelde geluidssnelheid in de knie is 1540 m/s. → Bereken de afstand tussen de echoscoop en de plaats waar het geluid weerkaatst.

Wat moet je kennen: snelheid
afstand
tijd
echo
geluidssnelheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de berekende afstand door 2 te delen (of de tijd door 2 te delen voor de berekening). De gegeven tijd is voor de heen- en terugweg van het geluidssignaal.

Kernbegrippen: snelheid, afstand, tijd, echo, geluidssnelheid

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de berekende afstand door 2 te delen (of de tijd door 2 te delen voor de berekening). De gegeven tijd is voor de heen- en terugweg van het geluidssignaal.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/14

## Vraag 15 – Vraag 15 (1 punt)

In de pees ontstaat een trekkracht.
→ Noteer de naam van de deze kracht.

Wat kun je verwachten: In de pees ontstaat een trekkracht. → Noteer de naam van de deze kracht.

Wat moet je kennen: spankracht
veerkracht
krachten

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het woord 'trekkracht' uit de vraag herhalen. De vraag stelt dat er een trekkracht ontstaat en vraagt naar de specifieke naam van deze kracht. 'Trekkracht' is een beschrijving van de richting, terwijl 'spankracht' of 'veerkracht' de naam van het type kracht is in een gespannen koord of elastisch voorwerp.

Kernbegrippen: spankracht, veerkracht, krachten

Veelgemaakte fouten:
- Het woord 'trekkracht' uit de vraag herhalen. De vraag stelt dat er een trekkracht ontstaat en vraagt naar de specifieke naam van deze kracht. 'Trekkracht' is een beschrijving van de richting, terwijl 'spankracht' of 'veerkracht' de naam van het type kracht is in een gespannen koord of elastisch voorwerp.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/15

## Vraag 16 – Vraag 16 (2 punten)

2p 16 Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het spannen van de boog. → Omcirkel in de tweede en derde zin de juiste mogelijkheid. Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van nét voor het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de krachten in de pees gegeven.

Wat kun je verwachten: 2p 16 Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het spannen van de boog. → Omcirkel in de tweede en derde zin de juiste mogelijkheid. Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van nét voor het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de krachten in de pees gegeven.

Wat moet je kennen: spankracht
vervorming
duwkracht
trekkracht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen duwkracht en trekkracht.
Aannemen dat de spankracht constant blijft of afneemt bij verder uittrekken.
Niet realiseren dat in een gebogen voorwerp zowel duw- als trekkrachten kunnen optreden.

Kernbegrippen: spankracht, vervorming, duwkracht, trekkracht

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen duwkracht en trekkracht.
- Aannemen dat de spankracht constant blijft of afneemt bij verder uittrekken.
- Niet realiseren dat in een gebogen voorwerp zowel duw- als trekkrachten kunnen optreden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/16

## Vraag 17 – Vraag 17 (1 punt)

Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van nét voor het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de krachten in de pees gegeven.

1p 17 Toon met een berekening aan dat de krachtenschaal 1 cm \hat= 40 N is.

Wat kun je verwachten: Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van nét voor het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de krachten in de pees gegeven. 1p 17 Toon met een berekening aan dat de krachtenschaal 1 cm \hat= 40 N is.

Wat moet je kennen: Krachten
Vectoren
Krachtenschaal
Resultante

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Niet opmeten van de vector op de uitwerkbijlage.
Meetfout bij het opmeten van de vector.
Verkeerd omrekenen (delen in plaats van vermenigvuldigen, of andersom).
Vergeten een conclusie te trekken dat de schaal klopt.

Kernbegrippen: Krachten, Vectoren, Krachtenschaal, Resultante

Veelgemaakte fouten:
- Niet opmeten van de vector op de uitwerkbijlage.
- Meetfout bij het opmeten van de vector.
- Verkeerd omrekenen (delen in plaats van vermenigvuldigen, of andersom).
- Vergeten een conclusie te trekken dat de schaal klopt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/17

## Vraag 18 – Vraag 18 (3 punten)

Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van nét voor het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de krachten in de pees gegeven.

Construeer in de afbeelding de kracht in deel A van de pees. Noteer de grootte van deze kracht onder de afbeelding.

Wat kun je verwachten: Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van nét voor het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de krachten in de pees gegeven. Construeer in de afbeelding de kracht in deel A van de pees. Noteer de grootte van deze kracht onder de afbeelding.

Wat moet je kennen: krachten ontbinden
parallellogrammethode
krachtenschaal
vectoren

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De parallellogrammethode incorrect toepassen, bijvoorbeeld door de constructielijnen vanaf het aangrijpingspunt te tekenen in plaats van vanaf de pijlpunt van de resultante.
De lengte van de geconstrueerde krachtvector onnauwkeurig opmeten.
Vergeten de opgemeten lengte om te rekenen naar een kracht in newton met de gegeven krachtenschaal (1 cm ≙ 40 N, uit vraag 17).
Het eindantwoord niet binnen de toegestane marge noteren.

Kernbegrippen: krachten ontbinden, parallellogrammethode, krachtenschaal, vectoren

Veelgemaakte fouten:
- De parallellogrammethode incorrect toepassen, bijvoorbeeld door de constructielijnen vanaf het aangrijpingspunt te tekenen in plaats van vanaf de pijlpunt van de resultante.
- De lengte van de geconstrueerde krachtvector onnauwkeurig opmeten.
- Vergeten de opgemeten lengte om te rekenen naar een kracht in newton met de gegeven krachtenschaal (1 cm ≙ 40 N, uit vraag 17).
- Het eindantwoord niet binnen de toegestane marge noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-2/vraag/18

## Vragen in dit examen

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2022
tijdvak 2
tijdsduur: 2 uur
natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.
Gebruik het BINAS informatieboek.
Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0173-a-22-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
— Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
— Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
— Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

Afkoelen van kaarsvet

Tijdens een practicum krijgen Jolanda en Mahera gesmolten kaarsvet in
een reageerbuis.

[FIGUUR: Een reageerbuis met een thermometer die in een glazen staafje is
vastgezet. Het geheel is in een statief gemonteerd.]

Ze laten het gesmolten kaarsvet afkoelen en meten regelmatig de
temperatuur.

2p 1 Op de uitwerkbijlage staat een tabel over het kaarsvet terwijl het afkoelt in
de reageerbuis.
→ Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

GT-0173-a-22-2-o 2 / 15 lees verder

### Pagina 3

Je ziet een diagram met de grafiek van hun meetresultaten.

[FIGUUR: Grafiek met temperatuur op de y-as (van 35 tot 65 graden Celsius) en tijd op de x-as (van 0 tot 20 minuten). De grafiek toont een afkoelcurve van kaarsvet.]

Dit kaarsvet is een zuivere stof.

2p 2 Noteer het smeltpunt van deze zuivere stof in °C en noteer de naam van deze stof.

1p 3 Wat is juist over de temperatuurdaling tussen 12 en 16 min?
A Die is even groot als de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min.
B Die is groter dan de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min.
C Die is kleiner dan de temperatuurdaling tussen 0 en 4 min.

1p 4 Welke fase(n) heeft dit kaarsvet op $t = 6$ min?
A alleen de vaste fase
B zowel de vaste als de vloeibare fase
C alleen de vloeibare fase
D zowel de vloeibare als de gasfase
E alleen de gasfase

1p 5 Wat is juist over het stollen van kaarsvet?
A Dit is een chemische reactie.
B Dit is een natuurkundig proces.
C Dit is zowel een chemische reactie als een natuurkundig proces.
D Dit is geen chemische reactie en ook geen natuurkundig proces.

1p 6 Mahera vraagt zich af of het stolpunt van kaarsvet anders is als zij de proef uitvoert bij een hogere omgevingstemperatuur.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het stolpunt van kaarsvet.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

GT-0173-a-22-2-o 3 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 4

Vrije val
Een populaire attractie in een pretpark is de vrije val.
[FIGUUR: Een hoge attractie in een pretpark met zittende mensen.]
Een ring met inzittenden wordt met een constante snelheid van 1,5 m/s tot een hoogte van 67,5 m gebracht.
2p 7 Bereken de tijd die nodig is om de ring op deze hoogte te brengen.
Vanaf deze hoogte valt de ring naar beneden. Na de vrije val wordt de ring met inzittenden afgeremd tot stilstand.
Je ziet een tabel met gegevens van de valbeweging.
| t (s) | 0,0 | 1,0 | 2,0 | 3,0 | 4,0 | 4,5 | 5,0 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| s (m) | 0 | 5,0 | 20 | 45 | 65 | 67 | 67 |
3p 8 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.
1p 9 Op de uitwerkbijlage staat een tabel over de soorten bewegingen tijdens de totale rit.
→ Zet in elke rij een kruisje in de juiste kolom.
GT-0173-a-22-2-o 4 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 5

Echoscopie
Femke heeft een knieblessure en gaat naar een fysiotherapeut.
De fysiotherapeut maakt tijdens het onderzoek een echo van de knie.
[FIGUUR: Een close-up van een echoscopist die een echo-apparaat bedient om een knie te onderzoeken.]

Voor het maken van de echo wordt een apparaat gebruikt dat ultrasoon
geluid uitzendt en weer opvangt. Zo'n apparaat heet een echoscop.

1p 10 Ultrasoon geluid is een geluid boven de menselijke gehoorgrens.
Op de uitwerkbijlage staat een zin over het bereik van het menselijk
gehoor.
→ Omirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

1p 11 Met welk apparaat is de echoscop te vergelijken bij het uitzenden van
geluid?
A met een dB-meter
B met een microfoon
C met een oscilloscoop
D met een luidspreker

1p 12 In de echoscop zit een geluidsontvanger.
Waar is deze geluidsontvanger mee te vergelijken?
A met een dB-meter
B met een microfoon
C met een oscilloscoop
D met een luidspreker

3p 13 Het uitgezonden geluid heeft een trillingstijd van $2,9 \cdot 10^{-7}$ s.
→ Bereken de frequentie in MHz.

3p 14 Tussen het uitzenden en het ontvangen van het geluidssignaal
zit $3,8 \cdot 10^{-5}$ s. De gemiddelde geluidssnelheid in de knie is 1540 m/s.
→ Bereken de afstand tussen de echoscop en de plaats waar het geluid
weerkaatst.

GT-0173-a-22-2-o
5/15
lees verder ►►►

### Pagina 6

Pijl-en-boog
Yvonne doet aan boogschieten. Ze probeert een pijl in het midden van
een schijf te schieten.
[FIGUUR: Een foto van een vrouw die met een boog en pijl schiet. De pees van de boog en de boog zelf zijn gemarkeerd.]
Yvonne legt de achterkant van de pijl tegen de pees (het koord) en trekt
deze pees naar achteren.
1p 15 In de pees ontstaat een trekkracht.
→ Noteer de naam van de deze kracht.
2p 16 Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het spannen van de boog.
→ Omcirkel in de tweede en derde zin de juiste mogelijkheid.
Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van nét voor
het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de
krachten in de pees gegeven.
1p 17 Toon met een berekening aan dat de krachtenschaal $1 \text{ cm} \triangleq 40 \text{ N}$ is.
3p 18 Construeer in de afbeelding de kracht in deel A van de pees. Noteer de
grootte van deze kracht onder de afbeelding.
Yvonne laat de pees los. De pijl bereikt in een tijd van 25 ms een snelheid
van 58 m/s. De gemiddelde versnelling van de pijl is 2320 m/s².
3p 19 Toon deze versnelling met een berekening aan.
3p 20 De pijl heeft een massa van 35 g.
→ Bereken de kracht op de pijl die nodig is om deze versnelling te
bereiken.
GT-0173-a-22-2-0
6 / 15
lees verder

### Pagina 7

Verkeerslichten op windenergie

Op een kruispunt werken de verkeerslichten op elektrische energie. Als
het waait, levert een windturbine de elektrische energie. Als het niet waait,
werken de verkeerslichten op het elektriciteitsnet.

[FIGUUR: Een windturbine bij een kruispunt met verkeerslichten.]

Een windturbine levert elektrische energie aan de verkeerslichten.

2p 21
De windturbine wekt elektrische energie op met behulp van een dynamo.
→ Noteer de twee onderdelen in een dynamo die nodig zijn om
elektrische energie op te wekken.

3p 22
De verkeerslichten hebben een jaarlijks energiegebruik van 2500 kWh.
1 jaar heeft 365 dagen.
→ Bereken het gemiddeld opgenomen vermogen.

1p 23
Als het hard waait, levert de windturbine meer energie dan nodig is om de
verkeerslichten te laten werken. Het overschot aan vermogen wordt dan
geleverd aan het elektriciteitsnet.
Wat is dan juist over het opgenomen vermogen van de verkeerslichten?
A Dat is even groot als het afgegeven vermogen van de windturbine.
B Dat is groter dan het afgegeven vermogen van de windturbine.
C Dat is kleiner dan het afgegeven vermogen van de windturbine.

GT-0173-a-22-2-o 7 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Heftruck
Een heftruck wordt gebruikt om zware pakketten te verplaatsen.
[FIGUUR: Een zwart-witfoto van een heftruck die een pallet met dozen optilt.]
3p 24 Je ziet een schematische afbeelding van de heftruck met een pakket.
[FIGUUR: Een schematische tekening van een heftruck met een pakket. De massa van het pakket is 600 kg en het zwaartepunt Z is aangegeven. De afstand van Z tot de as van het voorwiel is 1,1 m.]
Het pakket heeft een massa van 600 kg. Z is het zwaartepunt van het
pakket.
→ Bereken het moment van het pakket ten opzichte van de as van het
voorwiel. Gebruik het gegeven in de afbeelding.
GT-0173-a-22-2-o 8/15 lees verder ►►►

### Pagina 9

De hef truck heeft een lift om de pakketten te tillen. Een pakket is verticaal
opgetild om te stapelen.
[FIGUUR: Silhouetten van twee heftrucks, een met een pakket op de vorken (zonder tilmechanisme) en een ander met een pakket omhoog getild.]
1p 25 Wat is juist over het moment van het pakket ten opzichte van de as van
het voorwiel als het pakket is opgetild?
A Het moment is even groot.
B Het moment is groter.
C Het moment is kleiner.
Het pakket heeft een massa van 600 kg.
1p 26 De lift tilt het pakket met een constante snelheid omhoog.
Wat is juist over de kracht omhoog en de nettokracht op het pakket tijdens
het verplaatsen?
kracht omhoog
nettokracht
A
0 N
B
0 N
C
6000 N
0 N
D
6000 N
6000 N
2p 27 Tijdens het optillen is de zwaarte-energie van het pakket toegenomen met
14 000 J.
→ Bereken over welke hoogte het pakket is opgetild.
De lift van de heftruck werkt op een elektromotor die is aangesloten op
een accu.
1p 28 Welke energiesoort is er opgeslagen in de accu?
2p 29 Tijdens het optillen van het pakket is de stroomsterkte door de
elektromotor 135 A. De capaciteit van de opgeladen accu is 360 Ah.
→ Bereken de maximale tijd dat de accu deze stroom kan leveren.
GT-0173-a-22-2-o
9 / 15
lees verder ►

### Pagina 10

Vloerverwarming

Een kamer kun je comfortabel verwarmen met elektrische
vloerverwarming. De vloerverwarming is afgedekt met laminaat.

De vloerverwarming bestaat uit een aantal matjes die in stroken worden
gelegd. Elk matje heeft aan de zijkant koperen strips met daartussen
banen van grafiet. De vloerverwarming zit tussen kunststof folie.

[FIGUUR: Afbeelding van een vloer waarop vloerverwarmingmatten zijn gelegd, met de tekst 'vloerverwarming' boven de matten. Daarnaast een schematische weergave van een mat met horizontale lijnen, met de tekst 'koperen strip' en 'grafiet' ernaast.]

vloerverwarming met vier stroken een matje

2p 30 Op de uitwerkbijlage staat een tabel met de materialen van de
vloerverwarming.
→ Zet achter elk materiaal één kruisje in de juiste kolom.

1p 31 De vloerverwarming wordt ingeschakeld met een thermostaat.

[FIGUUR: Afbeelding van een digitale thermostaat met een temperatuurweergave van 4.5 graden Celsius en een datum/tijd van 03/12/2017 10:47.]

In de thermostaat zit een NTC.
Op de uitwerkbijlage staat een zin over de NTC.
→ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

2p 32 De vloerverwarming is ingeschakeld. Hierdoor wordt de kamer gelijkmatig
verwarmd.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met vormen van warmtetransport.
→ Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

GT-0173-a-22-2-o
10 / 15
lees verder ► ► ►

### Pagina 11

De vloerverwarming is aangesloten op een netspanning van 230 V.
Het vermogen van één strook vloerverwarming is 375 W.
3p 33 Bereken de weerstand van één strook vloerverwarming.
2p 34 De vloerverwarming bestaat uit vier stroken. Je ziet een vereenvoudigd
schakelschema.
[FIGUUR: Een stroomkring met een spanningsbron van 230 V en vier weerstanden (stroken) in serie, elk voorzien van een schakelaar.]
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de stroken.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
GT-0173-a-22-2-0
11 / 15
lees verder ▶▶▶

### Pagina 12

Afgedankte loodaccu's

Afgedankte loodaccu's worden in een fabriek verwerkt.
[FIGUUR: Stapel afgedankte loodaccu's]

Een loodaccu bestaat voornamelijk uit accuzuur, lood en plastic. Deze stoffen worden gerecycled.

Het accuzuur wordt in de fabriek uit de accu's gehaald en in jerrycans opgeslagen.
[FIGUUR: Jerrycans gevuld met vloeistof]

Accuzuur bevat bijtend (corrosief) zwavelzuur.

1p 35 Welk veiligheidspictogram hoort daarom op een jerrycan met accuzuur te staan?
[FIGUUR: Pictogram A: Milieu-gevaar]
[FIGUUR: Pictogram B: Explosiegevaar]
[FIGUUR: Pictogram C: Bijtend]
[FIGUUR: Pictogram D: Gezondheidsgevaar]
[FIGUUR: Pictogram E: Giftig]

1p 36 Noteer een voorzorgsmaatregel bij het werken met accuzuur.

3p 37 Volgens de Arbowet mag een werknemer maximaal een massa van 23 kg tillen. In een gevulde jerrycan zit 16 dm³ accuzuur. De dichtheid van accuzuur is 1,26 kg/dm³.
→ Bereken de massa van het accuzuur en noteer of de werknemer de jerrycan met deze hoeveelheid accuzuur mag tillen. Verwaarloos hierbij de massa van de lege jerrycan.

GT-0173-a-22-2-o 12 / 15
lees verder

### Pagina 13

Windmolens
In Nederland wordt steeds meer energie uit duurzame energiebronnen opgewekt. Hierdoor besparen we op fossiele brandstoffen.

[FIGUUR: Een landschap met meerdere windmolens op de achtergrond.]

Het niveau van het geluid dat een windmolen maakt, hangt onder andere af van de windsnelheid. Bij verschillende windsnelheden is het geluidsniveau aan de voet van een windmolen gemeten. Je ziet een tabel met de meetresultaten.

| windsnelheid (m/s) | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| geluidsniveau (dB) | 95 | 98 | 101 | 104 | 107 | 107 |

1p 38
In welke zone van gehoorgevoeligheid ligt het geluidsniveau van de
windmolen bij een windsnelheid van 6 m/s?
A extreem luid
B hinderlijk
C zeer hinderlijk
D zeer luid

3p 39
Voor het geluidsniveau geldt:

Bij elke verdubbeling van het geluid neemt het geluidsniveau met 3 dB toe.

Vergelijk het geluidsniveau bij een windsnelheid van 8 m/s met het
geluidsniveau bij een windsnelheid van 3 m/s.
$\rightarrow$ Bereken hoeveel keer zo hard het geluid is bij 8 m/s.

GT-0173-a-22-2-o
13 / 15
lees verder ► ► ►

### Pagina 14

Opladen

De accu van een elektrische auto kun je met een thuis lader opladen.

[FIGUUR: Een oplaadstation voor een elektrische auto, aangesloten op een witte auto.]

In de thuis lader zit een transformator. Op het display van de thuis lader kun je de spanning over en de stroomsterkte door de primaire spoel aflezen.

2p 40 Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema van de thuis lader.
$\rightarrow$ Maak het bovenste deel van het schakelschema compleet met spanningsmeter en stroommeter.

3p 41 Je ziet een afbeelding van een deel van het schakelschema van de transformator in de thuis lader met een aantal gegevens.

$$
\begin{array}{l}
U_p = 230 \text{ V} \\
n_p = 92 \\
\quad\quad\quad \omega\omega \\
n_s = 150
\end{array}
$$

De secundaire stroomsterkte is 16 A.
$\rightarrow$ Bereken het secundaire vermogen.
Ga er bij deze berekening van uit dat de transformator ideaal is.
Bereken hiervoor eerst de secundaire spanning van de transformator.

GT-0173-a-22-2-o 14 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 15

1p 42 De secundaire spoel in de thuislader levert wisselspanning. De thuislader levert gelijkspanning aan de accu van de auto. Daarom zit er in de lader een elektronica-component die stroom in één richting doorlaat.
→ Welke elektronica-component laat stroom in één richting door?

1p 43 De transformator blijkt warm te worden.
Welke conclusie over het rendement van de transformator is dan juist?
A Het rendement is gelijk aan 100%.
B Het rendement is groter dan 100%.
C Het rendement is kleiner dan 100%.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0173-a-22-2-0 15 / 15 einde ■