# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-GL/TL 2022 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1

## Vraag 1 – Vraag 1 (2 punten)

1 donderdag 19 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat kun je verwachten: 1 donderdag 19 mei 13.30 - 15.30 uur natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Wat moet je kennen: stofeigenschap

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van stofeigenschappen (zoals kleur, fase) met eigenschappen van een voorwerp (zoals vorm, massa).

Kernbegrippen: stofeigenschap

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van stofeigenschappen (zoals kleur, fase) met eigenschappen van een voorwerp (zoals vorm, massa).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/1

## Vraag 2 – Vraag 2 (2 punten)

2p 1 Anna bekijkt de munt. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met een aantal waarnemingen van Anna. → Zet een kruisje achter een waarneming als het een stofeigenschap is. Anna neemt de munt mee naar school. Ze controleert tijdens de natuurkundeles of de munt van zuiver zilver is. Anna stelt voor om het smeltpunt van de munt te bepalen. Dit kan ze dan vergelijken met de waarde in BINAS.

Wat kun je verwachten: 2p 1 Anna bekijkt de munt. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met een aantal waarnemingen van Anna. → Zet een kruisje achter een waarneming als het een stofeigenschap is. Anna neemt de munt mee naar school. Ze controleert tijdens de natuurkundeles of de munt van zuiver zilver is. Anna stelt voor om het smeltpunt van de munt te bepalen. Dit kan ze dan vergelijken met de waarde in BINAS.

Wat moet je kennen: smeltpunt
stofeigenschap
temperatuurschalen
Kelvin
graden Celsius
omrekenen van temperatuureenheden
BINAS gebruiken

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde waarde opzoeken in BINAS (bijvoorbeeld kookpunt i.p.v. smeltpunt, of een ander metaal).
Fout bij het omrekenen van Kelvin naar graden Celsius (of andersom). De omrekenfactor is 273, maar leerlingen kunnen dit vergeten, verkeerd optellen/aftrekken, of een ander getal gebruiken.
De waarden voor K en °C omdraaien.

Kernbegrippen: smeltpunt, stofeigenschap, temperatuurschalen, Kelvin, graden Celsius, omrekenen van temperatuureenheden, BINAS gebruiken

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde waarde opzoeken in BINAS (bijvoorbeeld kookpunt i.p.v. smeltpunt, of een ander metaal).
- Fout bij het omrekenen van Kelvin naar graden Celsius (of andersom). De omrekenfactor is 273, maar leerlingen kunnen dit vergeten, verkeerd optellen/aftrekken, of een ander getal gebruiken.
- De waarden voor K en °C omdraaien.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/2

## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt)

1p 3 Anna vult eerst een maatcilinder voor een deel met water. Je ziet een afbeelding van een deel van de gevulde maatcilinder. FORTUNA® W. - GERMANY 100:2 mL 20° C 100 80 60 → Noteer het volume aan water in de maatcilinder.

Wat kun je verwachten: 1p 3 Anna vult eerst een maatcilinder voor een deel met water. Je ziet een afbeelding van een deel van de gevulde maatcilinder. FORTUNA® W. - GERMANY 100:2 mL 20° C 100 80 60 → Noteer het volume aan water in de maatcilinder.

Wat moet je kennen: volume aflezen
maatcilinder
meniscus
eenheid van volume

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Schaalverdeling verkeerd interpreteren (bijvoorbeeld 1 mL per streepje i.p.v. 2 mL).
Bovenkant van de meniscus aflezen in plaats van de onderkant.
Parallaxfout bij het aflezen (niet op ooghoogte kijken).
Vergeten van de eenheid (mL of cm³).

Kernbegrippen: volume aflezen, maatcilinder, meniscus, eenheid van volume

Veelgemaakte fouten:
- Schaalverdeling verkeerd interpreteren (bijvoorbeeld 1 mL per streepje i.p.v. 2 mL).
- Bovenkant van de meniscus aflezen in plaats van de onderkant.
- Parallaxfout bij het aflezen (niet op ooghoogte kijken).
- Vergeten van de eenheid (mL of cm³).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/3

## Vraag 4 – Vraag 4 (3 punten)

3p 4 Anna merkt op dat het volume niet nauwkeurig genoeg te meten is. Van de rijksdaalders uit 1966 vindt Anna op internet dat haar munt een volume moet hebben van 1,45 cm^3. Met een weegschaal meet ze een massa van 15,0 g. → Bereken de dichtheid en noteer of de munt van zuiver zilver is.

Wat kun je verwachten: 3p 4 Anna merkt op dat het volume niet nauwkeurig genoeg te meten is. Van de rijksdaalders uit 1966 vindt Anna op internet dat haar munt een volume moet hebben van 1,45 cm^3. Met een weegschaal meet ze een massa van 15,0 g. → Bereken de dichtheid en noteer of de munt van zuiver zilver is.

Wat moet je kennen: dichtheid
massa
volume
stofeigenschap

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De formule voor dichtheid vergeten of onjuist toepassen (bijvoorbeeld volume delen door massa).
Reken- of intoetsfout bij de deling.
Vergeten de conclusie te noteren na de berekening.
De berekende dichtheid niet vergelijken met de bekende dichtheid van zilver.

Kernbegrippen: dichtheid, massa, volume, stofeigenschap

Veelgemaakte fouten:
- De formule voor dichtheid vergeten of onjuist toepassen (bijvoorbeeld volume delen door massa).
- Reken- of intoetsfout bij de deling.
- Vergeten de conclusie te noteren na de berekening.
- De berekende dichtheid niet vergelijken met de bekende dichtheid van zilver.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/4

## Vraag 5 – Vraag 5 (1 punt)

1p 5 Het staal is geverfd om het tegen corrosie te beschermen. Roesten is een vorm van corrosie. → Wat is corrosie?

Wat kun je verwachten: 1p 5 Het staal is geverfd om het tegen corrosie te beschermen. Roesten is een vorm van corrosie. → Wat is corrosie?

Wat moet je kennen: corrosie
roesten
metaal
aantasting door omgeving
oxidatie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Alleen 'roesten' noemen, wat een specifiek voorbeeld is en niet de algemene definitie.
Verwarren met verbranden of andere chemische reacties.
Niet noemen dat het om een metaal gaat.

Kernbegrippen: corrosie, roesten, metaal, aantasting door omgeving, oxidatie

Veelgemaakte fouten:
- Alleen 'roesten' noemen, wat een specifiek voorbeeld is en niet de algemene definitie.
- Verwarren met verbranden of andere chemische reacties.
- Niet noemen dat het om een metaal gaat.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/5

## Vraag 6 – Vraag 6 (2 punten)

2p 6 Leg uit of het aansluitsnoer een stekker met randaarde moet hebben.

Wat kun je verwachten: 2p 6 Leg uit of het aansluitsnoer een stekker met randaarde moet hebben.

Wat moet je kennen: elektrische veiligheid
randaarde
geleiders en isolatoren
kortsluiting

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten dat de metalen (stalen) behuizing een geleider is.
Denken dat de verflaag voldoende isolatie biedt en randaarde overbodig maakt.
De functie van randaarde verwarren met die van een zekering (hoewel ze samenwerken).

Kernbegrippen: elektrische veiligheid, randaarde, geleiders en isolatoren, kortsluiting

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten dat de metalen (stalen) behuizing een geleider is.
- Denken dat de verflaag voldoende isolatie biedt en randaarde overbodig maakt.
- De functie van randaarde verwarren met die van een zekering (hoewel ze samenwerken).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/6

## Vraag 8 – Vraag 8 (2 punten)

2p 8 De kachel is ingeschakeld. De lucht om de verwarmingsdraden in de kachel wordt warm. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de verwarmde lucht. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 2p 8 De kachel is ingeschakeld. De lucht om de verwarmingsdraden in de kachel wordt warm. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de verwarmde lucht. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: thermische expansie
dichtheid
convectie
deeltjesmodel

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen massa en volume bij het verwarmen van een gas; de massa blijft gelijk, het volume neemt toe.
Onjuiste relatie tussen volume en dichtheid; als het volume toeneemt bij gelijke massa, neemt de dichtheid af.

Kernbegrippen: thermische expansie, dichtheid, convectie, deeltjesmodel

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen massa en volume bij het verwarmen van een gas; de massa blijft gelijk, het volume neemt toe.
- Onjuiste relatie tussen volume en dichtheid; als het volume toeneemt bij gelijke massa, neemt de dichtheid af.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/8

## Vraag 9 – Vraag 9 (2 punten)

De kachel heeft twee verwarmingsdraden. Je ziet het vereenvoudigde schakelschema van deze verwarming.

Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld. Over deze situatie staan op de uitwerkbijlage drie zinnen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: De kachel heeft twee verwarmingsdraden. Je ziet het vereenvoudigde schakelschema van deze verwarming. Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld. Over deze situatie staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: parallelschakeling
spanning
stroomsterkte
weerstand
elektrisch vermogen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Regels voor serie- en parallelschakelingen verwarren.
Denken dat een hoger vermogen een hogere weerstand betekent, terwijl bij een parallelschakeling het omgekeerde geldt (P = U²/R).

Kernbegrippen: parallelschakeling, spanning, stroomsterkte, weerstand, elektrisch vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Regels voor serie- en parallelschakelingen verwarren.
- Denken dat een hoger vermogen een hogere weerstand betekent, terwijl bij een parallelschakeling het omgekeerde geldt (P = U²/R).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/9

## Vraag 10 – Vraag 10 (3 punten)

3p 10 De kachel werkt gedurende een tijd van 8,5 h op maximaal vermogen. 1 kWh kost € 0,25. Bereken de energie die is gebruikt en noteer de kosten voor deze gebruikte hoeveelheid energie.

Wat kun je verwachten: 3p 10 De kachel werkt gedurende een tijd van 8,5 h op maximaal vermogen. 1 kWh kost € 0,25. Bereken de energie die is gebruikt en noteer de kosten voor deze gebruikte hoeveelheid energie.

Wat moet je kennen: elektrische energie
elektrisch vermogen
parallelschakeling
formule E = P * t
eenheid kWh
kostenberekening

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten het totale vermogen te berekenen door de vermogens van de twee draden op te tellen (750 W + 1250 W).
Het vermogen in Watt (W) niet omrekenen naar kilowatt (kW) voordat de energie in kWh wordt berekend.
Vergeten de tweede stap van de vraag uit te voeren: het berekenen van de kosten.
Reken- of intoetsfouten.

Kernbegrippen: elektrische energie, elektrisch vermogen, parallelschakeling, formule E = P * t, eenheid kWh, kostenberekening

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten het totale vermogen te berekenen door de vermogens van de twee draden op te tellen (750 W + 1250 W).
- Het vermogen in Watt (W) niet omrekenen naar kilowatt (kW) voordat de energie in kWh wordt berekend.
- Vergeten de tweede stap van de vraag uit te voeren: het berekenen van de kosten.
- Reken- of intoetsfouten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/10

## Vraag 11 – Vraag 11 (2 punten)

De transformator is aangesloten op een netspanning van 230 V.
2p 11 Het opgenomen vermogen is 14,5 W.
→ Bereken de stroomsterkte door de primaire spoel.

Wat kun je verwachten: De transformator is aangesloten op een netspanning van 230 V. 2p 11 Het opgenomen vermogen is 14,5 W. → Bereken de stroomsterkte door de primaire spoel.

Wat moet je kennen: elektrisch vermogen
spanning
stroomsterkte
formule P = U * I
transformator

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde spanning gebruiken (secundair i.p.v. primair)
Formule P = U * I verkeerd ombouwen
Reken- of eenheidsfout

Kernbegrippen: elektrisch vermogen, spanning, stroomsterkte, formule P = U * I, transformator

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde spanning gebruiken (secundair i.p.v. primair)
- Formule P = U * I verkeerd ombouwen
- Reken- of eenheidsfout

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/11

## Vraag 12 – Vraag 12 (2 punten)

2p 12 De transformator verlaagt de spanning naar 5,0 V. → Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Gebruik de gegevens in de afbeelding.

Wat kun je verwachten: 2p 12 De transformator verlaagt de spanning naar 5,0 V. → Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Gebruik de gegevens in de afbeelding.

Wat moet je kennen: transformator
spanning
windingen
primaire spoel
secundaire spoel
transformatorformule

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Formule verkeerd om gebruiken (bijv. ns/np = Up/Us)
Waarden voor primair en secundair verwisselen
Reken- of afrondingsfouten

Kernbegrippen: transformator, spanning, windingen, primaire spoel, secundaire spoel, transformatorformule

Veelgemaakte fouten:
- Formule verkeerd om gebruiken (bijv. ns/np = Up/Us)
- Waarden voor primair en secundair verwisselen
- Reken- of afrondingsfouten

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/12

## Vraag 13 – Vraag 13 (1 punt)

1p 13 Wat is juist over de stroomsterkte door de secundaire spoel? A Die is gelijk aan de stroomsterkte door de primaire spoel. B Die is groter dan de stroomsterkte door de primaire spoel. C Die is kleiner dan de stroomsterkte door de primaire spoel.

Wat kun je verwachten: 1p 13 Wat is juist over de stroomsterkte door de secundaire spoel? A Die is gelijk aan de stroomsterkte door de primaire spoel. B Die is groter dan de stroomsterkte door de primaire spoel. C Die is kleiner dan de stroomsterkte door de primaire spoel.

Wat moet je kennen: transformator
spanning
stroomsterkte
vermogen
vermogensbehoud

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van de relatie tussen spanning en stroomsterkte in een transformator (denken dat als spanning daalt, stroomsterkte ook daalt).
Aannemen dat de stroomsterkte in de primaire en secundaire spoel gelijk is.

Kernbegrippen: transformator, spanning, stroomsterkte, vermogen, vermogensbehoud

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de relatie tussen spanning en stroomsterkte in een transformator (denken dat als spanning daalt, stroomsterkte ook daalt).
- Aannemen dat de stroomsterkte in de primaire en secundaire spoel gelijk is.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/13

## Vraag 14 – Vraag 14 (1 punt)

De spanning van de secundaire spoel is niet meteen geschikt voor het opladen van een accu. Daarom zit in de lader een elektronica-component die stroom in één richting doorlaat.
Welke elektronica-component is dit?
A een diode
B een LDR
C een NTC
D een reedcontact

Wat kun je verwachten: De spanning van de secundaire spoel is niet meteen geschikt voor het opladen van een accu. Daarom zit in de lader een elektronica-component die stroom in één richting doorlaat. Welke elektronica-component is dit? A een diode B een LDR C een NTC D een reedcontact

Wat moet je kennen: diode
gelijkrichter
elektronische componenten
gelijkspanning
wisselspanning

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van de functies van verschillende elektronische componenten zoals LDR, NTC en reedcontact.

Kernbegrippen: diode, gelijkrichter, elektronische componenten, gelijkspanning, wisselspanning

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van de functies van verschillende elektronische componenten zoals LDR, NTC en reedcontact.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/14

## Vraag 15 – Vraag 15 (1 punt)

1p 15 De transformator in de lader blijkt niet ideaal te zijn. Wat is juist voor een niet-ideale transformator? A Het secundaire vermogen is even groot als het primaire vermogen. B Het secundaire vermogen is groter dan het primaire vermogen. C Het secundaire vermogen is kleiner dan het primaire vermogen.

Wat kun je verwachten: 1p 15 De transformator in de lader blijkt niet ideaal te zijn. Wat is juist voor een niet-ideale transformator? A Het secundaire vermogen is even groot als het primaire vermogen. B Het secundaire vermogen is groter dan het primaire vermogen. C Het secundaire vermogen is kleiner dan het primaire vermogen.

Wat moet je kennen: transformator
ideaal en niet-ideaal
vermogen
energieverlies
rendement

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een ideale en een niet-ideale transformator.
Denken dat een transformator energie kan creëren (vermogen secundair > vermogen primair).
De wet van behoud van energie verkeerd toepassen.

Kernbegrippen: transformator, ideaal en niet-ideaal, vermogen, energieverlies, rendement

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een ideale en een niet-ideale transformator.
- Denken dat een transformator energie kan creëren (vermogen secundair > vermogen primair).
- De wet van behoud van energie verkeerd toepassen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/15

## Vraag 16 – Vraag 16 (3 punten)

De cheeta staat klaar om op een prooi af te rennen. Het totale contactoppervlak van de poten met de ondergrond is dan 140 cm².
→ Bereken de druk op de ondergrond.

Wat kun je verwachten: De cheeta staat klaar om op een prooi af te rennen. Het totale contactoppervlak van de poten met de ondergrond is dan 140 cm². → Bereken de druk op de ondergrond.

Wat moet je kennen: druk
kracht
oppervlakte
zwaartekracht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de massa (in kg) om te rekenen naar zwaartekracht (in N) met F_z = m * g.
Een rekenfout maken bij het delen van de kracht door de oppervlakte.
De eenheid van de druk vergeten of een verkeerde eenheid noteren.
Foutief omrekenen van cm² naar m² als de druk in Pascal (Pa) wordt uitgedrukt.

Kernbegrippen: druk, kracht, oppervlakte, zwaartekracht

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de massa (in kg) om te rekenen naar zwaartekracht (in N) met F_z = m * g.
- Een rekenfout maken bij het delen van de kracht door de oppervlakte.
- De eenheid van de druk vergeten of een verkeerde eenheid noteren.
- Foutief omrekenen van cm² naar m² als de druk in Pascal (Pa) wordt uitgedrukt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/16

## Vraag 17 – Vraag 17 (2 punten)

2p 17 De cheeta vertrekt vanuit stilstand. Bij het wegrennen is sprake van een energieomzetting. → Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort vóór en na deze energieomzetting. De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt.

Wat kun je verwachten: 2p 17 De cheeta vertrekt vanuit stilstand. Bij het wegrennen is sprake van een energieomzetting. → Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort vóór en na deze energieomzetting. De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt.

Wat moet je kennen: energieomzetting
chemische energie
warmte
bewegingsenergie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De meest voor de hand liggende energieomzetting is naar bewegingsenergie (kinetische energie), maar het correctievoorschrift rekent alleen 'warmte' goed als de energie na de omzetting.
De energiebron is chemische energie uit de spieren, niet een andere vorm zoals zwaarte-energie.

Kernbegrippen: energieomzetting, chemische energie, warmte, bewegingsenergie

Veelgemaakte fouten:
- De meest voor de hand liggende energieomzetting is naar bewegingsenergie (kinetische energie), maar het correctievoorschrift rekent alleen 'warmte' goed als de energie na de omzetting.
- De energiebron is chemische energie uit de spieren, niet een andere vorm zoals zwaarte-energie.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/17

## Vraag 18 – Vraag 18 (3 punten)

De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt.

Bereken de afstand die de cheeta in die tijd aflegt.

Wat kun je verwachten: De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt. Bereken de afstand die de cheeta in die tijd aflegt.

Wat moet je kennen: eenparig versnelde beweging
gemiddelde snelheid
afstand
tijd

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De eindsnelheid (30 m/s) gebruiken in de formule s = v * t in plaats van de gemiddelde snelheid.
Vergeten de gemiddelde snelheid te berekenen uit de begin- en eindsnelheid.
Reken- of intoetsfouten bij de vermenigvuldiging.

Kernbegrippen: eenparig versnelde beweging, gemiddelde snelheid, afstand, tijd

Veelgemaakte fouten:
- De eindsnelheid (30 m/s) gebruiken in de formule s = v * t in plaats van de gemiddelde snelheid.
- Vergeten de gemiddelde snelheid te berekenen uit de begin- en eindsnelheid.
- Reken- of intoetsfouten bij de vermenigvuldiging.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/18

## Vraag 19 – Vraag 19 (2 punten)

De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt.
De versnelling van de cheeta is 7,1 m/s².
Toon deze versnelling met een berekening aan.

Wat kun je verwachten: De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt. De versnelling van de cheeta is 7,1 m/s². Toon deze versnelling met een berekening aan.

Wat moet je kennen: versnelling
snelheid
tijd
formule van versnelling

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten dat de beginsnelheid 0 m/s is ('vanuit stilstand').
Formule verkeerd omstellen of invullen.
Rekenmachinefout.

Kernbegrippen: versnelling, snelheid, tijd, formule van versnelling

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten dat de beginsnelheid 0 m/s is ('vanuit stilstand').
- Formule verkeerd omstellen of invullen.
- Rekenmachinefout.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/19

## Vraag 20 – Vraag 20 (2 punten)

2p 20 Bereken de nettokracht op de cheeta tijdens het versnellen.

Wat kun je verwachten: 2p 20 Bereken de nettokracht op de cheeta tijdens het versnellen.

Wat moet je kennen: Nettokracht
Tweede wet van Newton
Formule F = m · a

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De benodigde gegevens (massa en versnelling) moeten uit verschillende delen van de opgavetekst gehaald worden.
Correct toepassen van de formule F = m · a.
Vergeten van de eenheid Newton (N) in het eindantwoord.

Kernbegrippen: Nettokracht, Tweede wet van Newton, Formule F = m · a

Veelgemaakte fouten:
- De benodigde gegevens (massa en versnelling) moeten uit verschillende delen van de opgavetekst gehaald worden.
- Correct toepassen van de formule F = m · a.
- Vergeten van de eenheid Newton (N) in het eindantwoord.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/20

## Vraag 21 – Vraag 21 (2 punten)

2p 21 Bereken de bewegingsenergie van de cheeta bij de snelheid van 30 m/s. \blacktriangleright\blacktriangleright

Wat kun je verwachten: 2p 21 Bereken de bewegingsenergie van de cheeta bij de snelheid van 30 m/s. \blacktriangleright\blacktriangleright

Wat moet je kennen: bewegingsenergie
kinetische energie
massa
snelheid
formule E_k = 0,5*m*v^2

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de snelheid te kwadrateren.
De factor 0,5 vergeten in de formule.
Reken- of intoetsfout.
De eenheid (Joule) vergeten bij het eindantwoord.

Kernbegrippen: bewegingsenergie, kinetische energie, massa, snelheid, formule E_k = 0,5*m*v^2

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de snelheid te kwadrateren.
- De factor 0,5 vergeten in de formule.
- Reken- of intoetsfout.
- De eenheid (Joule) vergeten bij het eindantwoord.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/21

## Vraag 22 – Vraag 22 (3 punten)

3p 22 Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet met LDR, led, spanningsmeter en stroommeter. De spanning over de led is 3,3 V en de stroomsterkte door de led is 4,7 mA.

Wat kun je verwachten: 3p 22 Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet met LDR, led, spanningsmeter en stroommeter. De spanning over de led is 3,3 V en de stroomsterkte door de led is 4,7 mA.

Wat moet je kennen: elektrische schakeling
schakelsymbolen
LDR
led
voltmeter
ampèremeter
serieschakeling
parallelschakeling
doorlaatrichting

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Voltmeter in serie tekenen in plaats van parallel.
Ampèremeter parallel tekenen in plaats van in serie.
De led in de verkeerde richting (sperrichting) tekenen.
Verkeerde symbolen voor de componenten gebruiken.
De stroomkring niet sluiten.

Kernbegrippen: elektrische schakeling, schakelsymbolen, LDR, led, voltmeter, ampèremeter, serieschakeling, parallelschakeling, doorlaatrichting

Veelgemaakte fouten:
- Voltmeter in serie tekenen in plaats van parallel.
- Ampèremeter parallel tekenen in plaats van in serie.
- De led in de verkeerde richting (sperrichting) tekenen.
- Verkeerde symbolen voor de componenten gebruiken.
- De stroomkring niet sluiten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/22

## Vraag 23 – Vraag 23 (3 punten)

De spanning over de led is 3,3 V en de stroomsterkte door de led is 4,7 mA.
Bereken de weerstand van de LDR bij deze meting.

Wat kun je verwachten: De spanning over de led is 3,3 V en de stroomsterkte door de led is 4,7 mA. Bereken de weerstand van de LDR bij deze meting.

Wat moet je kennen: serieschakeling
spanning
stroomsterkte
weerstand
wet van Ohm
LDR

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de stroomsterkte om te rekenen van milliampère (mA) naar ampère (A).
De spanning over de led gebruiken voor de berekening van de weerstand van de LDR, in plaats van de spanning over de LDR zelf.
Niet realiseren dat in een serieschakeling de totale spanning van de bron wordt verdeeld over de componenten.

Kernbegrippen: serieschakeling, spanning, stroomsterkte, weerstand, wet van Ohm, LDR

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de stroomsterkte om te rekenen van milliampère (mA) naar ampère (A).
- De spanning over de led gebruiken voor de berekening van de weerstand van de LDR, in plaats van de spanning over de LDR zelf.
- Niet realiseren dat in een serieschakeling de totale spanning van de bron wordt verdeeld over de componenten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/23

## Vraag 24 – Vraag 24 (2 punten)

Samia dekt de LDR af met haar vinger.
24 Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over de gevolgen van het afdekken van de LDR.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: Samia dekt de LDR af met haar vinger. 24 Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over de gevolgen van het afdekken van de LDR. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: LDR
weerstand
serieschakeling
spanning
stroomsterkte
wet van Ohm

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring over de werking van een LDR (denken dat de weerstand afneemt bij minder licht).
Moeite met het doorredeneren van de gevolgen voor de hele schakeling (totale weerstand, stroom, spanning over de andere componenten).
Verwarring tussen spanning en stroomsterkte.

Kernbegrippen: LDR, weerstand, serieschakeling, spanning, stroomsterkte, wet van Ohm

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring over de werking van een LDR (denken dat de weerstand afneemt bij minder licht).
- Moeite met het doorredeneren van de gevolgen voor de hele schakeling (totale weerstand, stroom, spanning over de andere componenten).
- Verwarring tussen spanning en stroomsterkte.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/24

## Vraag 25 – Vraag 25 (1 punt)

1p 25 Samia haalt haar vinger van de LDR en sluit de led andersom aan. Welke stroomsterkte geeft de stroommeter dan aan? A -4,7 mA B 0 mA C 2,4 mA D 4,7 mA

Wat kun je verwachten: 1p 25 Samia haalt haar vinger van de LDR en sluit de led andersom aan. Welke stroomsterkte geeft de stroommeter dan aan? A -4,7 mA B 0 mA C 2,4 mA D 4,7 mA

Wat moet je kennen: diode
LED
doorlaatrichting
sperrichting
elektrische stroom

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Niet weten dat een LED een diode is en dus een specifieke stroomrichting heeft.
Denken dat het omdraaien van een component de stroomsterkte negatief maakt.
Veronderstellen dat een LED zich gedraagt als een gewone weerstand, waarbij de richting niet uitmaakt.

Kernbegrippen: diode, LED, doorlaatrichting, sperrichting, elektrische stroom

Veelgemaakte fouten:
- Niet weten dat een LED een diode is en dus een specifieke stroomrichting heeft.
- Denken dat het omdraaien van een component de stroomsterkte negatief maakt.
- Veronderstellen dat een LED zich gedraagt als een gewone weerstand, waarbij de richting niet uitmaakt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/25

## Vraag 26 – Vraag 26 (1 punt)

1p 26 Samia wil de schakeling zó aanpassen, dat de led gaat branden als de LDR een grote weerstand heeft. Welk schakelschema is hiervoor geschikt? A B C

Wat kun je verwachten: 1p 26 Samia wil de schakeling zó aanpassen, dat de led gaat branden als de LDR een grote weerstand heeft. Welk schakelschema is hiervoor geschikt? A B C

Wat moet je kennen: Transistor als schakelaar
LDR (lichtgevoelige weerstand)
Spanningsdeler

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring over de werking van een LDR (hoge weerstand in donker, lage in licht)
Verkeerd interpreteren van de spanningsdeler die de transistor aanstuurt
Niet weten dat een transistor een bepaalde basisspanning nodig heeft om 'aan' te gaan

Kernbegrippen: Transistor als schakelaar, LDR (lichtgevoelige weerstand), Spanningsdeler

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring over de werking van een LDR (hoge weerstand in donker, lage in licht)
- Verkeerd interpreteren van de spanningsdeler die de transistor aanstuurt
- Niet weten dat een transistor een bepaalde basisspanning nodig heeft om 'aan' te gaan

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/26

## Vraag 27 – Vraag 27 (3 punten)

3p 27 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Wat kun je verwachten: 3p 27 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Wat moet je kennen: v,t-diagram
grafiek tekenen
data visualiseren
versnelde beweging
constante snelheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Incorrecte as-indeling, bijvoorbeeld door niet minstens 2/3 van de as te gebruiken.
De punten voor de versnelde beweging (0-12s) verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme.
Verkeerd aflezen of plotten van de datapunten uit de tabel.
De assen verwisselen (tijd op de y-as en snelheid op de x-as).

Kernbegrippen: v,t-diagram, grafiek tekenen, data visualiseren, versnelde beweging, constante snelheid

Veelgemaakte fouten:
- Incorrecte as-indeling, bijvoorbeeld door niet minstens 2/3 van de as te gebruiken.
- De punten voor de versnelde beweging (0-12s) verbinden met rechte lijnen in plaats van een vloeiende kromme.
- Verkeerd aflezen of plotten van de datapunten uit de tabel.
- De assen verwisselen (tijd op de y-as en snelheid op de x-as).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/27

## Vraag 28 – Vraag 28 (1 punt)

1p 28 Wat is de snelheid van Luke in km/h op t = 18 s? A 15 km/h B 55 km/h C 198 km/h

Wat kun je verwachten: 1p 28 Wat is de snelheid van Luke in km/h op t = 18 s? A 15 km/h B 55 km/h C 198 km/h

Wat moet je kennen: snelheid
eenheden omrekenen
m/s naar km/h

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde omrekenfactor gebruiken (delen door 3,6 in plaats van vermenigvuldigen)
De eenheid niet omrekenen en de waarde direct uit de tabel overnemen

Kernbegrippen: snelheid, eenheden omrekenen, m/s naar km/h

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde omrekenfactor gebruiken (delen door 3,6 in plaats van vermenigvuldigen)
- De eenheid niet omrekenen en de waarde direct uit de tabel overnemen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/28

## Vraag 29 – Vraag 29 (2 punten)

2p 29 Over de eerste 12 s van de val staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 2p 29 Over de eerste 12 s van de val staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: snelheid
versnelling
luchtweerstand
nettokracht
bewegingsanalyse

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen snelheid (die toeneemt) en versnelling (die afneemt).
Niet correct afleiden uit de tabel dat de snelheidstoename steeds kleiner wordt.
Aannemen dat de luchtweerstand constant is, terwijl deze toeneemt met de snelheid.
De analyse niet beperken tot de eerste 12 seconden, zoals de vraag specificeert.

Kernbegrippen: snelheid, versnelling, luchtweerstand, nettokracht, bewegingsanalyse

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen snelheid (die toeneemt) en versnelling (die afneemt).
- Niet correct afleiden uit de tabel dat de snelheidstoename steeds kleiner wordt.
- Aannemen dat de luchtweerstand constant is, terwijl deze toeneemt met de snelheid.
- De analyse niet beperken tot de eerste 12 seconden, zoals de vraag specificeert.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/29

## Vraag 30 – Vraag 30 (2 punten)

2p 30 Tijdens de landing komt Luke door de remmende werking van het net na 33 m tot stilstand. De gemiddelde remkracht is 3700 N. → Bereken de minimaal verrichte arbeid die nodig is om Luke tot stilstand te brengen.

Wat kun je verwachten: 2p 30 Tijdens de landing komt Luke door de remmende werking van het net na 33 m tot stilstand. De gemiddelde remkracht is 3700 N. → Bereken de minimaal verrichte arbeid die nodig is om Luke tot stilstand te brengen.

Wat moet je kennen: arbeid
kracht
afstand
formule W = F * s

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde formule gebruiken
Reken- of intoetsfout
Eenheid (Joule) vergeten of verkeerd noteren
Gegevens uit de tabel (zoals snelheid) gebruiken in plaats van de in de vraag gegeven kracht en afstand.

Kernbegrippen: arbeid, kracht, afstand, formule W = F * s

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde formule gebruiken
- Reken- of intoetsfout
- Eenheid (Joule) vergeten of verkeerd noteren
- Gegevens uit de tabel (zoals snelheid) gebruiken in plaats van de in de vraag gegeven kracht en afstand.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/30

## Vraag 31 – Vraag 31 (3 punten)

3p 31 Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie. → Construeer de kracht in kabel A. Noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.

Wat kun je verwachten: 3p 31 Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie. → Construeer de kracht in kabel A. Noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.

Wat moet je kennen: krachten ontbinden
parallellogrammethode
vectoren
krachtenschaal
zwaartekracht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Incorrect toepassen van de parallellogrammethode (bijv. kop-staartmethode gebruiken).
Onnauwkeurig meten van de vectorlengtes op de tekening.
Vergeten de gemeten lengte om te rekenen naar een kracht in kN met behulp van de krachtschaal.
De zwaartekracht ontbinden langs assen die niet de richtingen van de kabels volgen.

Kernbegrippen: krachten ontbinden, parallellogrammethode, vectoren, krachtenschaal, zwaartekracht

Veelgemaakte fouten:
- Incorrect toepassen van de parallellogrammethode (bijv. kop-staartmethode gebruiken).
- Onnauwkeurig meten van de vectorlengtes op de tekening.
- Vergeten de gemeten lengte om te rekenen naar een kracht in kN met behulp van de krachtschaal.
- De zwaartekracht ontbinden langs assen die niet de richtingen van de kabels volgen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/31

## Vraag 32 – Vraag 32 (2 punten)

2p 32 De plaat met een massa van 1800 kg wordt opgetild. Daarbij neemt de zwaarte-energie met 432 kJ toe. → Bereken de hoogte waarover de plaat is opgetild.

Wat kun je verwachten: 2p 32 De plaat met een massa van 1800 kg wordt opgetild. Daarbij neemt de zwaarte-energie met 432 kJ toe. → Bereken de hoogte waarover de plaat is opgetild.

Wat moet je kennen: zwaarte-energie
massa
hoogte
valversnelling
formule ombouwen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de zwaarte-energie om te rekenen van kilojoule (kJ) naar joule (J). 432 kJ is 432 000 J.
De formule E_z = m * g * h verkeerd ombouwen om h te berekenen.
Een onjuiste waarde voor de valversnelling (g) gebruiken. Op VMBO wordt vaak gerekend met g = 10 m/s² (of N/kg).

Kernbegrippen: zwaarte-energie, massa, hoogte, valversnelling, formule ombouwen

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de zwaarte-energie om te rekenen van kilojoule (kJ) naar joule (J). 432 kJ is 432 000 J.
- De formule E_z = m * g * h verkeerd ombouwen om h te berekenen.
- Een onjuiste waarde voor de valversnelling (g) gebruiken. Op VMBO wordt vaak gerekend met g = 10 m/s² (of N/kg).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/32

## Vraag 33 – Vraag 33 (1 punt)

Een tweede plaat met gelijke massa wordt opgetild met een kortere kabel. Je ziet een afbeelding van het optillen van de eerste en de tweede plaat.

Wat is juist over de kracht in de kabel bij het optillen van de tweede plaat?
A Die blijft even groot als bij het optillen van de eerste plaat.
B Die is groter dan bij het optillen van de eerste plaat.
C Die is kleiner dan bij het optillen van de eerste plaat.

Wat kun je verwachten: Een tweede plaat met gelijke massa wordt opgetild met een kortere kabel. Je ziet een afbeelding van het optillen van de eerste en de tweede plaat. Wat is juist over de kracht in de kabel bij het optillen van de tweede plaat? A Die blijft even groot als bij het optillen van de eerste plaat. B Die is groter dan bij het optillen van de eerste plaat. C Die is kleiner dan bij het optillen van de eerste plaat.

Wat moet je kennen: krachten
spankracht
krachten ontbinden
componenten van een kracht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten dat de hoek van de kabels de spankracht beïnvloedt.
Intuïtief denken dat een kortere kabel een kleinere kracht betekent.

Kernbegrippen: krachten, spankracht, krachten ontbinden, componenten van een kracht

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten dat de hoek van de kabels de spankracht beïnvloedt.
- Intuïtief denken dat een kortere kabel een kleinere kracht betekent.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/33

## Vraag 34 – Vraag 34 (2 punten)

2p 34 De oordopjes dempen het geluid met 15 dB. Voor het geluidsniveau geldt: Bij elke halvering van het geluid neemt het geluidsniveau met 3 dB af. → Bereken hoeveel keer Dave het geluid zachter hoort door het gebruik van de oordopjes. Het geluid dat uit de luidsprekers voor het podium komt, heeft een geluidsniveau van 105 dB.

Wat kun je verwachten: 2p 34 De oordopjes dempen het geluid met 15 dB. Voor het geluidsniveau geldt: Bij elke halvering van het geluid neemt het geluidsniveau met 3 dB af. → Bereken hoeveel keer Dave het geluid zachter hoort door het gebruik van de oordopjes. Het geluid dat uit de luidsprekers voor het podium komt, heeft een geluidsniveau van 105 dB.

Wat moet je kennen: geluidsniveau
decibel (dB)
logaritmische schaal

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Lineair rekenen in plaats van exponentieel (bijv. 5 * 2 = 10 i.p.v. 2^5)
Het aantal halveringen (5) als eindantwoord geven
De relatie tussen dB-afname en halvering van geluidsintensiteit niet correct toepassen

Kernbegrippen: geluidsniveau, decibel (dB), logaritmische schaal

Veelgemaakte fouten:
- Lineair rekenen in plaats van exponentieel (bijv. 5 * 2 = 10 i.p.v. 2^5)
- Het aantal halveringen (5) als eindantwoord geven
- De relatie tussen dB-afname en halvering van geluidsintensiteit niet correct toepassen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/34

## Vraag 35 – Vraag 35 (1 punt)

Het geluid dat uit de luidsprekers voor het podium komt, heeft een geluidsniveau van 105 dB.
Noteer de maximale blootstellingsduur aan dit geluid.

Wat kun je verwachten: Het geluid dat uit de luidsprekers voor het podium komt, heeft een geluidsniveau van 105 dB. Noteer de maximale blootstellingsduur aan dit geluid.

Wat moet je kennen: geluidsniveau
decibel
blootstellingsduur
gehoorschade

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De demping van de oordopjes uit de context van vraag 34 toepassen op vraag 35, terwijl de vraag strikt genomen gaat over het ongedempte geluid van 105 dB. Het erratum rekent deze interpretatie echter ook goed.

Kernbegrippen: geluidsniveau, decibel, blootstellingsduur, gehoorschade

Veelgemaakte fouten:
- De demping van de oordopjes uit de context van vraag 34 toepassen op vraag 35, terwijl de vraag strikt genomen gaat over het ongedempte geluid van 105 dB. Het erratum rekent deze interpretatie echter ook goed.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/35

## Vraag 36 – Vraag 36 (1 punt)

Het geluid dat uit de luidsprekers voor het podium komt, heeft een geluidsniveau van 105 dB.

36 In welke zone valt het geluid van 105 dB?
A erg stil
B storend bij telefoneren
C hinderlijk
D zeer hinderlijk
E zeer luid
F extreem luid

Wat kun je verwachten: Het geluid dat uit de luidsprekers voor het podium komt, heeft een geluidsniveau van 105 dB. 36 In welke zone valt het geluid van 105 dB? A erg stil B storend bij telefoneren C hinderlijk D zeer hinderlijk E zeer luid F extreem luid

Wat moet je kennen: geluidsniveau
decibel (dB)
geluidszones
gehoorschade

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De kwalitatieve zones voor geluidsniveaus (zoals 'hinderlijk', 'zeer luid') niet kennen of verwarren.
De subjectieve aard van de termen kan tot twijfel leiden zonder een concrete referentietabel (zoals in BINAS).

Kernbegrippen: geluidsniveau, decibel (dB), geluidszones, gehoorschade

Veelgemaakte fouten:
- De kwalitatieve zones voor geluidsniveaus (zoals 'hinderlijk', 'zeer luid') niet kennen of verwarren.
- De subjectieve aard van de termen kan tot twijfel leiden zonder een concrete referentietabel (zoals in BINAS).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/36

## Vraag 37 – Vraag 37 (2 punten)

2p 37 Vergelijk het gedempte geluid met het ongedempte geluid. Op de uitwerkbijlage staan hierover twee zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Wat kun je verwachten: 2p 37 Vergelijk het gedempte geluid met het ongedempte geluid. Op de uitwerkbijlage staan hierover twee zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Wat moet je kennen: geluid
amplitude
frequentie
geluidssterkte
toonhoogte
demping

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen amplitude (geluidssterkte) en frequentie (toonhoogte).
Denken dat demping alle eigenschappen van een golf verandert, inclusief de frequentie.

Kernbegrippen: geluid, amplitude, frequentie, geluidssterkte, toonhoogte, demping

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen amplitude (geluidssterkte) en frequentie (toonhoogte).
- Denken dat demping alle eigenschappen van een golf verandert, inclusief de frequentie.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/37

## Vraag 38 – Vraag 38 (1 punt)

1p 38 Wat is de laagste frequentie die het menselijk gehoor kan waarnemen? A 20 Hz B 50 Hz C 100 Hz D 200 Hz Het geluid van de gletsjer is opgevangen en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop.

Wat kun je verwachten: 1p 38 Wat is de laagste frequentie die het menselijk gehoor kan waarnemen? A 20 Hz B 50 Hz C 100 Hz D 200 Hz Het geluid van de gletsjer is opgevangen en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop.

Wat moet je kennen: gehoorbereik
frequentie
hertz

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen de ondergrens en bovengrens van het gehoorbereik.
Het kiezen van een willekeurige lage frequentie zonder de specifieke waarde van de ondergrens te kennen.

Kernbegrippen: gehoorbereik, frequentie, hertz

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen de ondergrens en bovengrens van het gehoorbereik.
- Het kiezen van een willekeurige lage frequentie zonder de specifieke waarde van de ondergrens te kennen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/38

## Vraag 39 – Vraag 39 (1 punt)

Het geluid van de gletsjer is opgevangen en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop.
Welke sensor was aangesloten op de oscilloscoop?
A een decibelmeter
B een luidspreker
C een microfoon
D een toongenerator

Wat kun je verwachten: Het geluid van de gletsjer is opgevangen en zichtbaar gemaakt op het scherm van een oscilloscoop. Welke sensor was aangesloten op de oscilloscoop? A een decibelmeter B een luidspreker C een microfoon D een toongenerator

Wat moet je kennen: geluidssensor
microfoon
oscilloscoop
omzetting geluid naar elektrisch signaal

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Functie van een microfoon verwarren met die van een luidspreker (omgekeerde werking).
Functie van een microfoon verwarren met die van een decibelmeter (meet geluidsniveau, niet golfvorm).
Functie van een microfoon verwarren met die van een toongenerator (produceert signaal, vangt niet op).

Kernbegrippen: geluidssensor, microfoon, oscilloscoop, omzetting geluid naar elektrisch signaal

Veelgemaakte fouten:
- Functie van een microfoon verwarren met die van een luidspreker (omgekeerde werking).
- Functie van een microfoon verwarren met die van een decibelmeter (meet geluidsniveau, niet golfvorm).
- Functie van een microfoon verwarren met die van een toongenerator (produceert signaal, vangt niet op).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/39

## Vraag 40 – Vraag 40 (3 punten)

3p 40 Het opgevangen geluid heeft een trillingstijd van 60 ms. → Bereken de frequentie van dit geluid.

Wat kun je verwachten: 3p 40 Het opgevangen geluid heeft een trillingstijd van 60 ms. → Bereken de frequentie van dit geluid.

Wat moet je kennen: frequentie
trillingstijd
formule f = 1/T
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de trillingstijd om te rekenen van milliseconden (ms) naar seconden (s) voordat de formule wordt toegepast.
De formule f = 1/T verkeerd gebruiken, bijvoorbeeld door T niet in de noemer te plaatsen.

Kernbegrippen: frequentie, trillingstijd, formule f = 1/T, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de trillingstijd om te rekenen van milliseconden (ms) naar seconden (s) voordat de formule wordt toegepast.
- De formule f = 1/T verkeerd gebruiken, bijvoorbeeld door T niet in de noemer te plaatsen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/40

## Vraag 41 – Vraag 41 (1 punt)

1p 41 Het geluid van de gletsjer gaat door lucht en door zeewater. Vergelijk het geluid in zeewater met het geluid in lucht. → Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. einde

Wat kun je verwachten: 1p 41 Het geluid van de gletsjer gaat door lucht en door zeewater. Vergelijk het geluid in zeewater met het geluid in lucht. → Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. einde

Wat moet je kennen: geluidssnelheid
medium
voortplanting van geluid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring over de relatie tussen de dichtheid van een medium en de geluidssnelheid; geluid reist sneller in water dan in lucht.
Incorrect aannemen dat de tweede vraag over golflengte gaat, wat tot een tegenstrijdig antwoord zou leiden (grotere snelheid bij constante frequentie betekent grotere golflengte).

Kernbegrippen: geluidssnelheid, medium, voortplanting van geluid

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring over de relatie tussen de dichtheid van een medium en de geluidssnelheid; geluid reist sneller in water dan in lucht.
- Incorrect aannemen dat de tweede vraag over golflengte gaat, wat tot een tegenstrijdig antwoord zou leiden (grotere snelheid bij constante frequentie betekent grotere golflengte).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2022/tijdvak-1/vraag/41

## Vragen in dit examen

### Vraag 7 – Vraag 7

Wat kun je verwachten: 1p 7 De pootjes en de handvatten van de kachel zijn van stevig kunststof gemaakt. Wat is juist? | | staal is een | kunststof is een | |---|----------------|------------------| | A | geleider | geleider | | B | isolator | geleider | | C | geleider | isolator |

Wat moet je kennen: elektrische geleidbaarheid
geleider
isolator
materiaaleigenschappen
metalen
kunststoffen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van de eigenschappen van metalen (staal) en kunststoffen.
Niet weten dat staal een metaal is en dus elektriciteit goed geleidt.

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2022
tijdvak 1
donderdag 19 mei
13.30 - 15.30 uur
natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL

Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.
Gebruik het BINAS informatieboek.
Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift
opgenomen.

Dit examen bestaat uit 41 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

GT-0173-a-22-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
- Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
- Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
- Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
- Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

Rijksdaalder

Anna krijgt van haar opa een munt. Het is een ongebruikte rijksdaalder uit 1966.
[FIGUUR: Een foto van een rijksdaalder uit 1966.]

Volgens de opa van Anna is de munt van zuiver zilver.

2p 1 Anna bekijkt de munt. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met een aantal waarnemingen van Anna.
→ Zet een kruisje achter een waarneming als het een stofeigenschap is.

Anna neemt de munt mee naar school. Ze controleert tijdens de natuurkundeles of de munt van zuiver zilver is.

Anna stelt voor om het smeltpunt van de munt te bepalen. Dit kan ze dan vergelijken met de waarde in BINAS.

2p 2 Noteer het smeltpunt van zilver in K en in °C.

GT-0173-a-22-1-0 2 / 14 lees verder

### Pagina 3

Anna's docent legt uit dat dit geen goed idee is en dat ze beter de
dichtheid van de munt kan bepalen. Hiervoor meet ze het volume en de
massa van de munt.

1p 3 Anna vult eerst een maatcilinder voor een deel met water.
Je ziet een afbeelding van een deel van de gevulde maatcilinder.
[FIGUUR: Een deel van een maatcilinder met de schaalverdeling van 60 tot 100 mL. Het waterniveau bevindt zich tussen de schaalstreepjes van 80 en 60.]
Noteer het volume aan water in de maatcilinder.

3p 4 Anna merkt op dat het volume niet nauwkeurig genoeg te meten is. Van
de rijksdaalders uit 1966 vindt Anna op internet dat haar munt een volume
moet hebben van $1,45\ \text{cm}^3$.
Met een weegschaal meet ze een massa van $15,0\ \text{g}$.
Bereken de dichtheid en noteer of de munt van zuiver zilver is.

GT-0173-a-22-1-o
3 / 14
lees verder

### Pagina 4

Bijverwarming

Als het koud is kun je een elektrische kachel op netspanning als bijverwarming gebruiken.

[FIGUUR: Een elektrische kachel met een rooster aan de voorkant en aan de zijkant, staande op twee pootjes.]

De buitenkant van de kachel is van staal. Het staal is geverfd.

1p 5 Het staal is geverfd om het tegen corrosie te beschermen. Roesten is een vorm van corrosie.
→ Wat is corrosie?

2p 6 Leg uit of het aansluitsnoer een stekker met randaarde moet hebben.

1p 7 De pootjes en de handvatten van de kachel zijn van stevig kunststof gemaakt.
Wat is juist?

|   | staal is een | kunststof is een |
|---|---|---|
| A | geleider | geleider |
| B | isolator | geleider |
| C | geleider | isolator |

2p 8 De kachel is ingeschakeld. De lucht om de verwarmingsdraden in de kachel wordt warm.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de verwarmde lucht.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

GT-0173-a-22-1-o 4 / 14 lees verder ►►►

### Pagina 5

De kachel heeft twee verwarmingsdraden. Je ziet het vereenvoudigde
schakelschema van deze verwarming.

[FIGUUR: Schakelschema met een spanningsbron van 230 V aangesloten op
twee schakelaars in serie. Elke schakelaar bedient een aparte verwarmingsdraad met
vermogen: draad 1 is 750 W en draad 2 is 1250 W.]

2p 9 Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld.
Over deze situatie staan op de uitwerkbijlage drie zinnen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

3p 10 De kachel werkt gedurende een tijd van 8,5 h op maximaal vermogen.
1 kWh kost € 0,25.
→ Bereken de energie die is gebruikt en noteer de kosten voor deze
gebruikte hoeveelheid energie.

GT-0173-a-22-1-o 5 / 14 lees verder ►►►

### Pagina 6

Tablet lader
Voor het opladen van de accu van een tablet wordt een USB-lader gebruikt. In de lader zit een transformator. Ga ervan uit dat de transformator ideaal is.
[FIGUUR: Een tablet aangesloten op een lader in een stopcontact.]
een tablet aan de lader
[FIGUUR: Schematische weergave van een transformator met labels Us = 5.0 V, ns = ?, Up = 230 V, np = 874.]
schematische weergave van de transformator
De transformator is aangesloten op een netspanning van 230 V.
2p 11 Het opgenomen vermogen is 14,5 W.
→ Bereken de stroomsterkte door de primaire spoel.
2p 12 De transformator verlaagt de spanning naar 5,0 V.
→ Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Gebruik de gegevens in de afbeelding.
1p 13 Wat is juist over de stroomsterkte door de secundaire spoel?
A Die is gelijk aan de stroomsterkte door de primaire spoel.
B Die is groter dan de stroomsterkte door de primaire spoel.
C Die is kleiner dan de stroomsterkte door de primaire spoel.
1p 14 De spanning van de secundaire spoel is niet meteen geschikt voor het opladen van een accu. Daarom zit in de lader een elektronica-component die stroom in één richting doorlaat. Welke elektronica-component is dit?
A een diode
B een LDR
C een NTC
D een reedcontact
1p 15 De transformator in de lader blijkt niet ideaal te zijn. Wat is juist voor een niet-ideale transformator?
A Het secundaire vermogen is even groot als het primaire vermogen.
B Het secundaire vermogen is groter dan het primaire vermogen.
C Het secundaire vermogen is kleiner dan het primaire vermogen.
GT-0173-a-22-1-o 6 / 14 lees verder

### Pagina 7

Cheeta
De cheeta is het snelste landdier ter wereld.
[FIGUUR: Een zwart-witte foto van een rennende cheeta.]
De massa van deze cheeta is 45 kg.
3p 16 De cheeta staat klaar om op een prooi af te rennen. Het totale contactoppervlak van de poten met de ondergrond is dan $140 \text{ cm}^2$.
$\rightarrow$ Bereken de druk op de ondergrond.
2p 17 De cheeta vertrekt vanuit stilstand. Bij het wegrennen is sprake van een energieomzetting.
$\rightarrow$ Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort vóór en na deze energieomzetting.
De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van $4,2$ s een snelheid van $30 \text{ m/s}$. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt.
3p 18 Bereken de afstand die de cheeta in die tijd aflegt.
De versnelling van de cheeta is $7,1 \text{ m/s}^2$.
2p 19 Toon deze versnelling met een berekening aan.
2p 20 Bereken de nettokracht op de cheeta tijdens het versnellen.
2p 21 Bereken de bewegingsenergie van de cheeta bij de snelheid van $30 \text{ m/s}$.
GT-0173-a-22-1-o
7 / 14
lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Lichtgevoelige schakeling

Tijdens een natuurkundeles maakt Samia een lichtgevoelige schakeling. Ze schakelt drie batterijen van elk 1,5 V in serie met een led en een LDR. Je ziet een afbeelding van haar opstelling.

[FIGUUR: Opstelling met drie batterijen in serie, een LDR, een led en twee multimeters.]

Samia meet vervolgens de spanning over de led en de stroomsterkte door de led.

3p 22 Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met een deel van het schakelschema.
→ Maak het schakelschema compleet met LDR, led, spanningsmeter en stroommeter.

De spanning over de led is 3,3 V en de stroomsterkte door de led is 4,7 mA.

3p 23 Bereken de weerstand van de LDR bij deze meting.

Samia dekt de LDR af met haar vinger.

2p 24 Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over de gevolgen van het afdekken van de LDR.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

GT-0173-a-22-1-o
8 / 14
lees verder

### Pagina 9

1p 25 Samia haalt haar vinger van de LDR en sluit de led andersom aan.
Welke stroomsterkte geeft de stroommeter dan aan?
A -4,7 mA
B 0 mA
C 2,4 mA
D 4,7 mA

1p 26 Samia wil de schakeling zó aanpassen, dat de led gaat branden als de
LDR een grote weerstand heeft.
Welk schakelschema is hiervoor geschikt?

[FIGUUR: Schema A toont een LDR in serie met een transistor, die op zijn beurt weer in serie staat met een LED en een batterij. De LDR is aangesloten op de basis van de transistor. Schema B toont een LDR in serie met een weerstand, die op zijn beurt weer in serie staat met een transistor. De transistor staat in serie met een LED en een batterij. De LDR is aangesloten op de basis van de transistor. Schema C toont een LDR parallel aan een weerstand, de combinatie staat in serie met een transistor. De transistor staat in serie met een LED en een batterij. De LDR is aangesloten op de basis van de transistor.]

GT-0173-a-22-1-o 9 / 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

Parachuteloze val

Luke maakt zonder parachute een val van 7600 m hoogte uit een vliegtuig. Hij landt veilig in een net.

[FIGUUR: Een parachutist in vrije val, met de zon fel schijnend op de achtergrond.]

de landing

Je ziet een tabel met gegevens van de eerste 18 s van de val.

| $t$ (s) | 0 | 3 | 6 | 9 | 12 | 15 | 18 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| $v$ (m/s) | 0 | 25 | 42 | 52 | 55 | 55 | 55 |

3p 27 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

1p 28 Wat is de snelheid van Luke in km/h op $t = 18$ s?
A 15 km/h
B 55 km/h
C 198 km/h

GT-0173-a-22-1-o 10 / 14 lees verder ►►►

### Pagina 11

2p 29 Over de eerste 12 s van de val staan op de uitwerkbijlage drie zinnen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
2p 30 Tijdens de landing komt Luke door de remmende werking van het net
na 33 m tot stilstand. De gemiddelde remkracht is 3700 N.
→ Bereken de minimaal verrichte arbeid die nodig is om Luke tot
stilstand te brengen.
GT-0173-a-22-1-o 11 / 14 lees verder

### Pagina 12

Aan de haak

Op een bouwplaats worden materialen met een kraan op de juiste plaats
gebracht.

[FIGUUR: Een kraan met een betonnen plaat die aan kabels hangt.]

Een betonnen plaat hangt aan kabels aan de haak van een kraan.
De zwaartekracht op de plaat is 18,0 kN.

3p 31 Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie.
→ Construeer de kracht in kabel A. Noteer de grootte van deze kracht
naast de afbeelding.

2p 32 De plaat met een massa van 1800 kg wordt opgetild. Daarbij neemt de
zwaarte-energie met 432 kJ toe.
→ Bereken de hoogte waarover de plaat is opgetild.

1p 33 Een tweede plaat met gelijke massa wordt opgetild met een kortere kabel.
Je ziet een afbeelding van het optillen van de eerste en de tweede plaat.

[FIGUUR: Twee schematische tekeningen van een rechthoekige plaat die aan twee kabels hangt. In de linker tekening zijn de kabels langer en meer horizontaal dan in de rechter tekening, waar de kabels korter en verticaler zijn.]

optillen van de
eerst plaat

optillen van de
tweede plaat

Wat is juist over de kracht in de kabel bij het optillen van de tweede plaat?
A Die blijft even groot als bij het optillen van de eerste plaat.
B Die is groter dan bij het optillen van de eerste plaat.
C Die is kleiner dan bij het optillen van de eerste plaat.

GT-0173-a-22-1-o 12 / 14 lees verder ►►►


### Pagina 13

Oordopjes
Dave gaat naar een concert en draagt geluiddempende oordopjes.
[FIGUUR: Een concert met een gitarist op het podium.]
het concert
[FIGUUR: Een close-up van een oordopje.]
een oordopje van Dave
2p 34 De oordopjes dempen het geluid met 15 dB.
Voor het geluidsniveau geldt:
Bij elke halvering van het geluid neemt het geluidsniveau met 3 dB af.
$\rightarrow$ Bereken hoeveel keer Dave het geluid zachter hoort door het gebruik
van de oordopjes.
Het geluid dat uit de luidsprekers voor het podium komt, heeft een
geluidsniveau van 105 dB.
1p 35 Noteer de maximale blootstellingsduur aan dit geluid.
1p 36 In welke zone valt het geluid van 105 dB?
A erg stil
B storend bij telefoneren
C hinderlijk
D zeer hinderlijk
E zeer luid
F extreem luid
2p 37 Vergelijk het gedempte geluid met het ongedempte geluid. Op de
uitwerkbijlage staan hierover twee zinnen.
$\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
GT-0173-a-22-1-o
13 / 14
lees verder

### Pagina 14

Gletsjer

Een gletsjer maakt geluid dat niet hoorbaar is voor de mens.
Wetenschappers hebben onderzoek gedaan naar dat geluid.
[FIGUUR: Een panoramafoto van een gletsjer die in zee uitmondt.]

1p 38 Wat is de laagste frequentie die het menselijk gehoor kan waarnemen?
A 20 Hz
B 50 Hz
C 100 Hz
D 200 Hz

Het geluid van de gletsjer is opgevangen en zichtbaar gemaakt op het
scherm van een oscilloscoop.

1p 39 Welke sensor was aangesloten op de oscilloscoop?
A een decibelmeter
B een luidspreker
C een microfoon
D een toongenerator

3p 40 Het opgevangen geluid heeft een trillingstijd van 60 ms.
→ Bereken de frequentie van dit geluid.

1p 41 Het geluid van de gletsjer gaat door lucht en door zeewater.
Vergelijk het geluid in zeewater met het geluid in lucht.
→ Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0173-a-22-1-0
14 / 14
einde ■