# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-GL/TL 2021 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1

## Vraag 1 – Vraag 1 (3 punten)

3p 1 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek.

Wat kun je verwachten: 3p 1 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek.

Wat moet je kennen: (s,t)-diagram
meetpunten uitzetten
grafiek tekenen
schaalverdeling

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde schaalverdeling op de assen.
Niet het grootste deel van het diagram gebruiken (2/3-regel).
Meetpunten onnauwkeurig intekenen.
Punten verbinden met losse lijnstukken in plaats van een vloeiende (rechte) lijn te tekenen.
Grafiek niet bij de oorsprong (0,0) laten beginnen.

Kernbegrippen: (s,t)-diagram, meetpunten uitzetten, grafiek tekenen, schaalverdeling

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde schaalverdeling op de assen.
- Niet het grootste deel van het diagram gebruiken (2/3-regel).
- Meetpunten onnauwkeurig intekenen.
- Punten verbinden met losse lijnstukken in plaats van een vloeiende (rechte) lijn te tekenen.
- Grafiek niet bij de oorsprong (0,0) laten beginnen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/1

## Vraag 2 – Vraag 2 (1 punt)

1p 2 Hoe groot is de gemiddelde snelheid van de bal tijdens de beweging na de worp? A 21 km/h B 42 km/h C 135 km/h D 151 km/h

Wat kun je verwachten: 1p 2 Hoe groot is de gemiddelde snelheid van de bal tijdens de beweging na de worp? A 21 km/h B 42 km/h C 135 km/h D 151 km/h

Wat moet je kennen: gemiddelde snelheid
eenheden omrekenen
afstand
tijd

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de eenheid om te rekenen van m/s naar km/h.
Een tussenwaarde uit de tabel gebruiken in plaats van de totale afstand en totale tijd.
Reken- of afrondingsfouten.

Kernbegrippen: gemiddelde snelheid, eenheden omrekenen, afstand, tijd

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de eenheid om te rekenen van m/s naar km/h.
- Een tussenwaarde uit de tabel gebruiken in plaats van de totale afstand en totale tijd.
- Reken- of afrondingsfouten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/2

## Vraag 3 – Vraag 3 (1 punt)

Je ziet een aantal v,t-diagrammen.
Welk diagram hoort bij de beweging na de worp?

Wat kun je verwachten: Je ziet een aantal v,t-diagrammen. Welk diagram hoort bij de beweging na de worp?

Wat moet je kennen: (v,t)-diagram
eenparige beweging
constante snelheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een (s,t)-diagram en een (v,t)-diagram. De grafiek van de afstand tegen de tijd (s,t) zou eruitzien als diagram B, omdat de afstand lineair toeneemt.
De aanname dat omdat de afstand (s) toeneemt, de snelheid (v) ook moet toenemen.

Kernbegrippen: (v,t)-diagram, eenparige beweging, constante snelheid

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een (s,t)-diagram en een (v,t)-diagram. De grafiek van de afstand tegen de tijd (s,t) zou eruitzien als diagram B, omdat de afstand lineair toeneemt.
- De aanname dat omdat de afstand (s) toeneemt, de snelheid (v) ook moet toenemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/3

## Vraag 4 – Vraag 4 (2 punten)

2p 4 Op het moment dat de bal een afstand van 9,0 m heeft afgelegd, begint de slagman zijn honkbalknuppel in beweging te brengen. → Bepaal hoeveel tijd de slagman dan nog heeft om de honkbalknuppel in de juiste positie te brengen om de bal te raken.

Wat kun je verwachten: 2p 4 Op het moment dat de bal een afstand van 9,0 m heeft afgelegd, begint de slagman zijn honkbalknuppel in beweging te brengen. → Bepaal hoeveel tijd de slagman dan nog heeft om de honkbalknuppel in de juiste positie te brengen om de bal te raken.

Wat moet je kennen: (s,t)-diagram
aflezen van een grafiek
tijdsduur
eenparige beweging

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De afgelezen tijd (voor 9,0 m) als eindantwoord geven in plaats van de resterende tijd.
Onnauwkeurig aflezen van de grafiek.
Verkeerde totale tijd gebruiken voor de berekening van de resterende tijd.

Kernbegrippen: (s,t)-diagram, aflezen van een grafiek, tijdsduur, eenparige beweging

Veelgemaakte fouten:
- De afgelezen tijd (voor 9,0 m) als eindantwoord geven in plaats van de resterende tijd.
- Onnauwkeurig aflezen van de grafiek.
- Verkeerde totale tijd gebruiken voor de berekening van de resterende tijd.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/4

## Vraag 5 – Vraag 5 (3 punten)

3p 5 De bal heeft een massa van 145 g. De honkbalknuppel geeft de bal een versnelling van 550 m/s². → Bereken de kracht van de honkbalknuppel op de bal. ▸▸▸

Wat kun je verwachten: 3p 5 De bal heeft een massa van 145 g. De honkbalknuppel geeft de bal een versnelling van 550 m/s². → Bereken de kracht van de honkbalknuppel op de bal. ▸▸▸

Wat moet je kennen: kracht
massa
versnelling
tweede wet van Newton
F = m * a
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De massa wordt gegeven in gram (g) en moet worden omgerekend naar kilogram (kg) voordat de formule F = m * a wordt toegepast, omdat de versnelling in m/s² is gegeven en de kracht in Newton (N) moet worden berekend.

Kernbegrippen: kracht, massa, versnelling, tweede wet van Newton, F = m * a, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- De massa wordt gegeven in gram (g) en moet worden omgerekend naar kilogram (kg) voordat de formule F = m * a wordt toegepast, omdat de versnelling in m/s² is gegeven en de kracht in Newton (N) moet worden berekend.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/5

## Vraag 6 – Vraag 6 (3 punten)

3p 6 De verwarmingsdraad R_1 wordt ingeschakeld. → Bereken het vermogen van deze verwarmingsdraad. Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld.

Wat kun je verwachten: 3p 6 De verwarmingsdraad R_1 wordt ingeschakeld. → Bereken het vermogen van deze verwarmingsdraad. Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld.

Wat moet je kennen: Elektrisch vermogen
Wet van Ohm
Spanning
Stroomsterkte
Weerstand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde weerstand gebruiken (R₂ in plaats van R₁)
Onjuiste formule voor vermogen toepassen
Reken- of eenheidsfouten maken

Kernbegrippen: Elektrisch vermogen, Wet van Ohm, Spanning, Stroomsterkte, Weerstand

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde weerstand gebruiken (R₂ in plaats van R₁)
- Onjuiste formule voor vermogen toepassen
- Reken- of eenheidsfouten maken

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/6

## Vraag 7 – Vraag 7 (2 punten)

Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld.
→ Bereken de vervangingsweerstand van de twee verwarmingsdraden.

Wat kun je verwachten: Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld. → Bereken de vervangingsweerstand van de twee verwarmingsdraden.

Wat moet je kennen: vervangingsweerstand
parallel schakeling
wet van Ohm

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De formule voor serieschakeling gebruiken (R_v = R₁ + R₂).
Vergeten de laatste stap te doen bij de parallelformule: R_v = 1 / (1/R₁ + 1/R₂). Veel leerlingen stoppen na het berekenen van 1/R_v.

Kernbegrippen: vervangingsweerstand, parallel schakeling, wet van Ohm

Veelgemaakte fouten:
- De formule voor serieschakeling gebruiken (R_v = R₁ + R₂).
- Vergeten de laatste stap te doen bij de parallelformule: R_v = 1 / (1/R₁ + 1/R₂). Veel leerlingen stoppen na het berekenen van 1/R_v.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/7

## Vraag 8 – Vraag 8 (2 punten)

2p 8 Over de ingeschakelde verwarmingsdraden staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 2p 8 Over de ingeschakelde verwarmingsdraden staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: parallelschakeling
spanning
stroomsterkte
weerstand
elektrisch vermogen
wet van Ohm

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van regels voor serie- en parallelschakelingen.
Onjuiste aanname dat hogere weerstand leidt tot hoger vermogen in een parallelschakeling.

Kernbegrippen: parallelschakeling, spanning, stroomsterkte, weerstand, elektrisch vermogen, wet van Ohm

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van regels voor serie- en parallelschakelingen.
- Onjuiste aanname dat hogere weerstand leidt tot hoger vermogen in een parallelschakeling.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/8

## Vraag 9 – Vraag 9 (1 punt)

1p 9 Het energiegebruik van deze kachel hangt onder andere af van het ingeschakelde vermogen. → Noteer de grootheid die nog nodig is om het energiegebruik te berekenen. ▸▸▸

Wat kun je verwachten: 1p 9 Het energiegebruik van deze kachel hangt onder andere af van het ingeschakelde vermogen. → Noteer de grootheid die nog nodig is om het energiegebruik te berekenen. ▸▸▸

Wat moet je kennen: elektrische energie
vermogen
tijd
formule E = P * t

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een eenheid (seconde, uur) noemen in plaats van de grootheid (tijd).
Andere grootheden noemen die met vermogen te maken hebben, zoals spanning of stroomsterkte, in plaats van de grootheid die nodig is om energie te berekenen.

Kernbegrippen: elektrische energie, vermogen, tijd, formule E = P * t

Veelgemaakte fouten:
- Een eenheid (seconde, uur) noemen in plaats van de grootheid (tijd).
- Andere grootheden noemen die met vermogen te maken hebben, zoals spanning of stroomsterkte, in plaats van de grootheid die nodig is om energie te berekenen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/9

## Vraag 10 – Vraag 10 (2 punten)

2p 10 Het aansluitsnoer van de kachel is voorzien van een stekker met randaarde. In de huisinstallatie zit een aantal beveiligingen die de spanning uitschakelen bij een storing. Elke groep heeft een zekering van 16 A. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met drie afbeeldingen van een mogelijke storing. → Zet achter elke beveiliging één kruisje in de juiste kolom. ▸▸▸

Wat kun je verwachten: 2p 10 Het aansluitsnoer van de kachel is voorzien van een stekker met randaarde. In de huisinstallatie zit een aantal beveiligingen die de spanning uitschakelen bij een storing. Elke groep heeft een zekering van 16 A. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met drie afbeeldingen van een mogelijke storing. → Zet achter elke beveiliging één kruisje in de juiste kolom. ▸▸▸

Wat moet je kennen: elektrische veiligheid
kortsluiting
lekstroom
aardfout
groepszekering
aardlekschakelaar
randaarde

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van de functie van de verschillende beveiligingen (groepszekering, aardlekschakelaar, randaarde).
Randaarde is een passieve beveiliging (een veilige stroomweg), terwijl de andere twee actieve schakelaars zijn. De vraag groepeert ze alle drie als 'beveiliging', wat tot verwarring kan leiden.
Onjuiste interpretatie van de diagrammen die de storingen weergeven, met name de ongebruikelijke derde storing.
De vraag vereist één kruisje per rij (per beveiliging), niet per kolom (per storing).

Kernbegrippen: elektrische veiligheid, kortsluiting, lekstroom, aardfout, groepszekering, aardlekschakelaar, randaarde

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van de functie van de verschillende beveiligingen (groepszekering, aardlekschakelaar, randaarde).
- Randaarde is een passieve beveiliging (een veilige stroomweg), terwijl de andere twee actieve schakelaars zijn. De vraag groepeert ze alle drie als 'beveiliging', wat tot verwarring kan leiden.
- Onjuiste interpretatie van de diagrammen die de storingen weergeven, met name de ongebruikelijke derde storing.
- De vraag vereist één kruisje per rij (per beveiliging), niet per kolom (per storing).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/10

## Vraag 11 – Vraag 11 (2 punten)

Liesbeth bepaalt met een krachtmeter de zwaartekracht op het blokje zo nauwkeurig mogelijk.
Op de uitwerkbijlage staan afbeeldingen van drie krachtmeters.
→ Zet een kruisje boven de krachtmeter met het juiste meetbereik bij het practicum en zet een streepje bij de aanwijzing op de schaalverdeling.

Wat kun je verwachten: Liesbeth bepaalt met een krachtmeter de zwaartekracht op het blokje zo nauwkeurig mogelijk. Op de uitwerkbijlage staan afbeeldingen van drie krachtmeters. → Zet een kruisje boven de krachtmeter met het juiste meetbereik bij het practicum en zet een streepje bij de aanwijzing op de schaalverdeling.

Wat moet je kennen: kracht
krachtmeter
meetbereik
nauwkeurigheid
schaal aflezen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een krachtmeter kiezen met een te groot meetbereik, wat de afleesnauwkeurigheid vermindert.
Een krachtmeter kiezen met een te klein meetbereik.
De schaalverdeling van de gekozen krachtmeter verkeerd interpreteren en het streepje onjuist plaatsen.

Kernbegrippen: kracht, krachtmeter, meetbereik, nauwkeurigheid, schaal aflezen

Veelgemaakte fouten:
- Een krachtmeter kiezen met een te groot meetbereik, wat de afleesnauwkeurigheid vermindert.
- Een krachtmeter kiezen met een te klein meetbereik.
- De schaalverdeling van de gekozen krachtmeter verkeerd interpreteren en het streepje onjuist plaatsen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/11

## Vraag 12 – Vraag 12 (1 punt)

1p 12 Wat is de massa van dit blokje? A 0,014 kg B 0,14 kg C 1,4 kg D 14 kg

Wat kun je verwachten: 1p 12 Wat is de massa van dit blokje? A 0,014 kg B 0,14 kg C 1,4 kg D 14 kg

Wat moet je kennen: massa
zwaartekracht
verband tussen massa en zwaartekracht
formule Fz = m * g

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: verwarring tussen massa en gewicht
rekenfout met factor 10
formule verkeerd om gebruiken (vermenigvuldigen i.p.v. delen)

Kernbegrippen: massa, zwaartekracht, verband tussen massa en zwaartekracht, formule Fz = m * g

Veelgemaakte fouten:
- verwarring tussen massa en gewicht
- rekenfout met factor 10
- formule verkeerd om gebruiken (vermenigvuldigen i.p.v. delen)

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/12

## Vraag 13 – Vraag 13 (1 punt)

1p 13 Wat is de naam van de tegenwerkende kracht in de krachtmeter? A spierkracht B veerkracht C wrijvingskracht D zwaartekracht Liesbeth en Esmee bouwen de volgende opstelling.

Wat kun je verwachten: 1p 13 Wat is de naam van de tegenwerkende kracht in de krachtmeter? A spierkracht B veerkracht C wrijvingskracht D zwaartekracht Liesbeth en Esmee bouwen de volgende opstelling.

Wat moet je kennen: veerkracht
krachten
krachtmeter

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van de gemeten kracht (zwaartekracht) met de interne, tegenwerkende kracht (veerkracht).

Kernbegrippen: veerkracht, krachten, krachtmeter

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de gemeten kracht (zwaartekracht) met de interne, tegenwerkende kracht (veerkracht).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/13

## Vraag 14 – Vraag 14 (3 punten)

Liesbeth en Esmee bouwen de volgende opstelling.

Construeer op de uitwerkbijlage de kracht op touw A. Noteer de grootte van de kracht naast de afbeelding. De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 0,40 N.

Wat kun je verwachten: Liesbeth en Esmee bouwen de volgende opstelling. Construeer op de uitwerkbijlage de kracht op touw A. Noteer de grootte van de kracht naast de afbeelding. De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 0,40 N.

Wat moet je kennen: krachten
zwaartekracht
spankracht
krachten ontbinden
parallelogrammethode
krachtenschaal

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten om eerst de zwaartekrachtvector (Fz) op schaal te tekenen. Het gewicht is 1,40 N, dus de vector moet 1,40 / 0,40 = 3,5 cm lang zijn.
De krachtenschaal (1,0 cm ≙ 0,40 N) verkeerd toepassen, zowel bij het tekenen van Fz als bij het omrekenen van de gemeten componentkracht.
De verkeerde constructiemethode gebruiken, bijvoorbeeld de kop-staartmethode in plaats van de parallelogrammethode voor het ontbinden van een kracht.
Onnauwkeurig meten van de lengte van de geconstrueerde krachtvector voor touw A.
Vergeten de gemeten lengte van de componentvector in cm om te rekenen naar de kracht in Newton (N) met de gegeven schaal.

Kernbegrippen: krachten, zwaartekracht, spankracht, krachten ontbinden, parallelogrammethode, krachtenschaal

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten om eerst de zwaartekrachtvector (Fz) op schaal te tekenen. Het gewicht is 1,40 N, dus de vector moet 1,40 / 0,40 = 3,5 cm lang zijn.
- De krachtenschaal (1,0 cm ≙ 0,40 N) verkeerd toepassen, zowel bij het tekenen van Fz als bij het omrekenen van de gemeten componentkracht.
- De verkeerde constructiemethode gebruiken, bijvoorbeeld de kop-staartmethode in plaats van de parallelogrammethode voor het ontbinden van een kracht.
- Onnauwkeurig meten van de lengte van de geconstrueerde krachtvector voor touw A.
- Vergeten de gemeten lengte van de componentvector in cm om te rekenen naar de kracht in Newton (N) met de gegeven schaal.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/14

## Vraag 15 – Vraag 15 (1 punt)

Esmee zet de statieven dichter bij elkaar (situatie 2). Je ziet een afbeelding van beide situaties.

situatie 1
situatie 2

Wat is juist over de spankracht in de touwen?
A In situatie 1 is deze kracht het kleinst.
B In situatie 2 is deze kracht het kleinst.
C De krachten zijn in beide situaties even groot.

Wat kun je verwachten: Esmee zet de statieven dichter bij elkaar (situatie 2). Je ziet een afbeelding van beide situaties. situatie 1 situatie 2 Wat is juist over de spankracht in de touwen? A In situatie 1 is deze kracht het kleinst. B In situatie 2 is deze kracht het kleinst. C De krachten zijn in beide situaties even groot.

Wat moet je kennen: krachten
spankracht
krachten ontbinden
componenten van een kracht
statisch evenwicht

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Intuïtief denken dat de kracht gelijk verdeeld wordt, ongeacht de hoek.
Verwarren van een grotere hoek met een grotere kracht, zonder de vectorontbinding te begrijpen.

Kernbegrippen: krachten, spankracht, krachten ontbinden, componenten van een kracht, statisch evenwicht

Veelgemaakte fouten:
- Intuïtief denken dat de kracht gelijk verdeeld wordt, ongeacht de hoek.
- Verwarren van een grotere hoek met een grotere kracht, zonder de vectorontbinding te begrijpen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/15

## Vraag 16 – Vraag 16 (2 punten)

Esmee ziet dat na het verplaatsen van de statieven de aanwijzing van de krachtmeters weinig veranderd is. Ze willen het practicum zó uitvoeren dat ze de aanwijzing nauwkeuriger kunnen bepalen.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met mogelijke aanpassingen. Bij elke aanpassing blijft de hoek tussen de touwen gelijk.
→ Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Wat kun je verwachten: Esmee ziet dat na het verplaatsen van de statieven de aanwijzing van de krachtmeters weinig veranderd is. Ze willen het practicum zó uitvoeren dat ze de aanwijzing nauwkeuriger kunnen bepalen. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met mogelijke aanpassingen. Bij elke aanpassing blijft de hoek tussen de touwen gelijk. → Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Wat moet je kennen: meetnauwkeurigheid
krachtmeter
veerconstante
krachten

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een stugge veer en een sterke veer; een stuggere veer geeft een kleinere uitslag en is dus minder nauwkeurig af te lezen.
Aannemen dat een langer touw de krachten of de meting beïnvloedt, terwijl de hoek constant wordt gehouden.
Niet inzien dat een grotere kracht (door grotere massa) een grotere uitslag geeft, wat de relatieve afleesfout verkleint en de meting nauwkeuriger maakt.

Kernbegrippen: meetnauwkeurigheid, krachtmeter, veerconstante, krachten

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een stugge veer en een sterke veer; een stuggere veer geeft een kleinere uitslag en is dus minder nauwkeurig af te lezen.
- Aannemen dat een langer touw de krachten of de meting beïnvloedt, terwijl de hoek constant wordt gehouden.
- Niet inzien dat een grotere kracht (door grotere massa) een grotere uitslag geeft, wat de relatieve afleesfout verkleint en de meting nauwkeuriger maakt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/16

## Vraag 17 – Vraag 17 (2 punten)

2p 17 Over de nuttige energieomzettingen bij de batterij en bij de draad staat op de uitwerkbijlage een schema. → Noteer in dit schema de juiste energiesoorten.

Wat kun je verwachten: 2p 17 Over de nuttige energieomzettingen bij de batterij en bij de draad staat op de uitwerkbijlage een schema. → Noteer in dit schema de juiste energiesoorten.

Wat moet je kennen: energieomzetting
chemische energie
elektrische energie
warmte
elektrische schakeling

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde volgorde van energiesoorten.
Niet weten dat een batterij chemische energie bevat.
Verwarren van warmte met andere energievormen zoals licht.

Kernbegrippen: energieomzetting, chemische energie, elektrische energie, warmte, elektrische schakeling

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde volgorde van energiesoorten.
- Niet weten dat een batterij chemische energie bevat.
- Verwarren van warmte met andere energievormen zoals licht.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/17

## Vraag 18 – Vraag 18 (1 punt)

Volgens de fabrikant smelt de weerstandsdraad bij een temperatuur van 1907 °C.
Van welk materiaal is de draad gemaakt?
A aluminium
B chroom
C nikkel
D staal

Wat kun je verwachten: Volgens de fabrikant smelt de weerstandsdraad bij een temperatuur van 1907 °C. Van welk materiaal is de draad gemaakt? A aluminium B chroom C nikkel D staal

Wat moet je kennen: stofeigenschappen
smeltpunt
metalen
BINAS opzoeken

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Niet weten waar de smeltpunten van metalen te vinden zijn (BINAS).
Het verkeerd aflezen van de waarde uit de tabel.
De smeltpunten van de verschillende metalen door elkaar halen.

Kernbegrippen: stofeigenschappen, smeltpunt, metalen, BINAS opzoeken

Veelgemaakte fouten:
- Niet weten waar de smeltpunten van metalen te vinden zijn (BINAS).
- Het verkeerd aflezen van de waarde uit de tabel.
- De smeltpunten van de verschillende metalen door elkaar halen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/18

## Vraag 20 – Vraag 20 (1 punt)

Bij het snijden koelt de weerstandsdraad af. Daardoor daalt de weerstand van de draad. Hierdoor veranderen de stroomsterkte door en het vermogen van de draad. De spanning van de batterij blijft gelijk.
Noteer de letter bij de juiste combinatie over de stroomsterkte en het vermogen.

| | De stroomsterkte | Het vermogen |
|---|---|---|
| A | neemt af | neemt af |
| B | neemt af | neemt toe |
| C | neemt toe | neemt af |
| D | neemt toe | neemt toe |

Wat kun je verwachten: Bij het snijden koelt de weerstandsdraad af. Daardoor daalt de weerstand van de draad. Hierdoor veranderen de stroomsterkte door en het vermogen van de draad. De spanning van de batterij blijft gelijk. Noteer de letter bij de juiste combinatie over de stroomsterkte en het vermogen. | | De stroomsterkte | Het vermogen | |---|---|---| | A | neemt af | neemt af | | B | neemt af | neemt toe | | C | neemt toe | neemt af | | D | neemt toe | neemt toe |

Wat moet je kennen: Wet van Ohm (U=I*R)
Elektrisch vermogen (P=U*I)
Relatie tussen weerstand, stroomsterkte en vermogen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een directe en een omgekeerd evenredige relatie (denken dat lagere weerstand leidt tot lagere stroom).
Onjuist toepassen van de vermogensformule in relatie tot de veranderende stroomsterkte.

Kernbegrippen: Wet van Ohm (U=I*R), Elektrisch vermogen (P=U*I), Relatie tussen weerstand, stroomsterkte en vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een directe en een omgekeerd evenredige relatie (denken dat lagere weerstand leidt tot lagere stroom).
- Onjuist toepassen van de vermogensformule in relatie tot de veranderende stroomsterkte.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/20

## Vraag 21 – Vraag 21 (2 punten)

De batterij heeft een spanning van 3,2 V. Tijdens het snijden is de stroomsterkte door de draad 410 mA.

21 Bereken de weerstand van de draad tijdens het snijden.

Wat kun je verwachten: De batterij heeft een spanning van 3,2 V. Tijdens het snijden is de stroomsterkte door de draad 410 mA. 21 Bereken de weerstand van de draad tijdens het snijden.

Wat moet je kennen: weerstand
spanning
stroomsterkte
wet van Ohm

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De stroomsterkte is gegeven in milliampère (mA) en moet worden omgerekend naar ampère (A) voordat de formule wordt toegepast.
Formule verkeerd om gebruiken, bijvoorbeeld U en I omdraaien.

Kernbegrippen: weerstand, spanning, stroomsterkte, wet van Ohm

Veelgemaakte fouten:
- De stroomsterkte is gegeven in milliampère (mA) en moet worden omgerekend naar ampère (A) voordat de formule wordt toegepast.
- Formule verkeerd om gebruiken, bijvoorbeeld U en I omdraaien.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/21

## Vraag 22 – Vraag 22 (2 punten)

2p 22 De capaciteit van de batterij is 1200 mAh. → Bereken de tijd die deze batterij maximaal energie kan leveren.

Wat kun je verwachten: 2p 22 De capaciteit van de batterij is 1200 mAh. → Bereken de tijd die deze batterij maximaal energie kan leveren.

Wat moet je kennen: Batterijcapaciteit
Elektrische stroomsterkte
Formule C = I * t

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerd omvormen van de formule C = I * t.
Eenheden (mAh en mA) niet correct tegen elkaar wegstrepen, wat leidt tot een foute eenheid in het antwoord.

Kernbegrippen: Batterijcapaciteit, Elektrische stroomsterkte, Formule C = I * t

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd omvormen van de formule C = I * t.
- Eenheden (mAh en mA) niet correct tegen elkaar wegstrepen, wat leidt tot een foute eenheid in het antwoord.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/22

## Vraag 23 – Vraag 23 (3 punten)

3p 23 Sam vergeet regelmatig de schakelaar uit te zetten. Hij soldeert daarom eerst een weerstand in serie met een led. De weerstand en de led soldeert hij parallel aan de weerstandsdraad. De led brandt als het circuit gesloten is. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet. ▸▸▸

Wat kun je verwachten: 3p 23 Sam vergeet regelmatig de schakelaar uit te zetten. Hij soldeert daarom eerst een weerstand in serie met een led. De weerstand en de led soldeert hij parallel aan de weerstandsdraad. De led brandt als het circuit gesloten is. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet. ▸▸▸

Wat moet je kennen: elektrische schakeling
serieschakeling
parallelschakeling
schakelsymbolen
LED

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerd toepassen van serie- en parallelschakeling.
Onjuiste symbolen voor componenten gebruiken.
LED in de verkeerde richting tekenen (sperrichting).
Vergeten van essentiële componenten zoals de spanningsbron of schakelaar.

Kernbegrippen: elektrische schakeling, serieschakeling, parallelschakeling, schakelsymbolen, LED

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd toepassen van serie- en parallelschakeling.
- Onjuiste symbolen voor componenten gebruiken.
- LED in de verkeerde richting tekenen (sperrichting).
- Vergeten van essentiële componenten zoals de spanningsbron of schakelaar.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/23

## Vraag 24 – Vraag 24 (2 punten)

2p 24 Op de uitwerkbijlage staat een tabel met een aantal waarnemingen van Anna. → Zet een kruisje achter een waarneming als die over een stofeigenschap gaat.

Wat kun je verwachten: 2p 24 Op de uitwerkbijlage staat een tabel met een aantal waarnemingen van Anna. → Zet een kruisje achter een waarneming als die over een stofeigenschap gaat.

Wat moet je kennen: stofeigenschap
voorwerpeigenschap

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van een eigenschap van een voorwerp (zoals vorm of massa) met een eigenschap van de stof waaruit het voorwerp is gemaakt (zoals dichtheid, kleur, geleidbaarheid).

Kernbegrippen: stofeigenschap, voorwerpeigenschap

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van een eigenschap van een voorwerp (zoals vorm of massa) met een eigenschap van de stof waaruit het voorwerp is gemaakt (zoals dichtheid, kleur, geleidbaarheid).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/24

## Vraag 25 – Vraag 25 (2 punten)

2p 25 Anna bepaalt de massa en het volume van het staafje. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de meetinstrumenten die Anna hiervoor kan gebruiken. → Noteer in elke zin een geschikt meetinstrument. Met een valtoestel bepaalt Anna hoeveel energie er nodig is om het staafje te breken. Je ziet drie afbeeldingen van het valtoestel in gebruik. 0,8 m staafje begin van de beweging staafje breekt einde van de beweging ▸▸▸

Wat kun je verwachten: 2p 25 Anna bepaalt de massa en het volume van het staafje. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de meetinstrumenten die Anna hiervoor kan gebruiken. → Noteer in elke zin een geschikt meetinstrument. Met een valtoestel bepaalt Anna hoeveel energie er nodig is om het staafje te breken. Je ziet drie afbeeldingen van het valtoestel in gebruik. 0,8 m staafje begin van de beweging staafje breekt einde van de beweging ▸▸▸

Wat moet je kennen: massa
volume
meetinstrumenten

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen massa en gewicht, en daardoor het noemen van een krachtmeter in plaats van een weegschaal.
Alleen denken aan de onderdompelmethode (maatcilinder) en vergeten dat het volume van een regelmatig voorwerp ook berekend kan worden door de afmetingen te meten (met liniaal of schuifmaat).

Kernbegrippen: massa, volume, meetinstrumenten

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen massa en gewicht, en daardoor het noemen van een krachtmeter in plaats van een weegschaal.
- Alleen denken aan de onderdompelmethode (maatcilinder) en vergeten dat het volume van een regelmatig voorwerp ook berekend kan worden door de afmetingen te meten (met liniaal of schuifmaat).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/25

## Vraag 26 – Vraag 26 (2 punten)

Anna plaatst het staafje in het valtoestel en tilt het valgewicht 0,80 m omhoog. De massa van het valgewicht is 5,0 kg. De toename van de zwaarte-energie van het valgewicht is daardoor 40 J.
→ Toon de toename van de zwaarte-energie met een berekening aan.

Wat kun je verwachten: Anna plaatst het staafje in het valtoestel en tilt het valgewicht 0,80 m omhoog. De massa van het valgewicht is 5,0 kg. De toename van de zwaarte-energie van het valgewicht is daardoor 40 J. → Toon de toename van de zwaarte-energie met een berekening aan.

Wat moet je kennen: zwaarte-energie
massa
hoogte
valversnelling

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De waarde voor de valversnelling (g ≈ 10 N/kg) is niet gegeven en moet als bekend worden verondersteld.
Reken- of intoetsfouten bij de vermenigvuldiging.

Kernbegrippen: zwaarte-energie, massa, hoogte, valversnelling

Veelgemaakte fouten:
- De waarde voor de valversnelling (g ≈ 10 N/kg) is niet gegeven en moet als bekend worden verondersteld.
- Reken- of intoetsfouten bij de vermenigvuldiging.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/26

## Vraag 27 – Vraag 27 (2 punten)

2p 27 Anna laat het valgewicht los. Het valgewicht botst tegen een wig voor het staafje. Het staafje breekt en het valgewicht zwaait door. valgewicht wig Bereken de snelheid waarmee het valgewicht de wig raakt. Neem aan dat alle zwaarte-energie wordt omgezet in bewegingsenergie. Je ziet een afbeelding van het staafje voor en na het botsen. voor het botsen na het botsen

Wat kun je verwachten: 2p 27 Anna laat het valgewicht los. Het valgewicht botst tegen een wig voor het staafje. Het staafje breekt en het valgewicht zwaait door. valgewicht wig Bereken de snelheid waarmee het valgewicht de wig raakt. Neem aan dat alle zwaarte-energie wordt omgezet in bewegingsenergie. Je ziet een afbeelding van het staafje voor en na het botsen. voor het botsen na het botsen

Wat moet je kennen: energieomzetting
zwaarte-energie
bewegingsenergie
kinetische energie
wet van behoud van energie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de wortel te trekken om v uit v² te berekenen.
De formule voor kinetische energie onjuist onthouden of toepassen (bijv. 0,5 vergeten).
Onjuiste waarden voor energie of massa gebruiken uit andere vragen.

Kernbegrippen: energieomzetting, zwaarte-energie, bewegingsenergie, kinetische energie, wet van behoud van energie

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de wortel te trekken om v uit v² te berekenen.
- De formule voor kinetische energie onjuist onthouden of toepassen (bijv. 0,5 vergeten).
- Onjuiste waarden voor energie of massa gebruiken uit andere vragen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/27

## Vraag 28 – Vraag 28 (1 punt)

1p 28 Bekijk de drie afbeeldingen van het valtoestel in gebruik. → Waaruit blijkt dat het staafje niet alle bewegingsenergie van het valgewicht heeft opgenomen?

Wat kun je verwachten: 1p 28 Bekijk de drie afbeeldingen van het valtoestel in gebruik. → Waaruit blijkt dat het staafje niet alle bewegingsenergie van het valgewicht heeft opgenomen?

Wat moet je kennen: energieomzetting
kinetische energie
behoud van energie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Alleen de observatie beschrijven zonder de link te leggen met de overgebleven energie.
Niet begrijpen dat beweging na de botsing betekent dat er nog energie over is.

Kernbegrippen: energieomzetting, kinetische energie, behoud van energie

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de observatie beschrijven zonder de link te leggen met de overgebleven energie.
- Niet begrijpen dat beweging na de botsing betekent dat er nog energie over is.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/28

## Vraag 29 – Vraag 29 (1 punt)

1p 29 Vóór het loslaten heeft het valgewicht een zwaarte-energie van 40 J. Na de botsing heeft het valgewicht nog 30% van deze energie over. Hoeveel energie was er nodig om dit staafje te breken? A 12 J B 15 J C 20 J D 25 J E 28 J

Wat kun je verwachten: 1p 29 Vóór het loslaten heeft het valgewicht een zwaarte-energie van 40 J. Na de botsing heeft het valgewicht nog 30% van deze energie over. Hoeveel energie was er nodig om dit staafje te breken? A 12 J B 15 J C 20 J D 25 J E 28 J

Wat moet je kennen: energieomzetting
zwaarte-energie
wet van behoud van energie
vervormingsenergie

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het berekenen van de overgebleven energie (30% van 40 J = 12 J) en dit als antwoord geven, in plaats van de energie die is gebruikt om het staafje te breken.
Een rekenfout maken bij het berekenen van het percentage of bij het aftrekken van de eindenergie van de beginenergie.

Kernbegrippen: energieomzetting, zwaarte-energie, wet van behoud van energie, vervormingsenergie

Veelgemaakte fouten:
- Het berekenen van de overgebleven energie (30% van 40 J = 12 J) en dit als antwoord geven, in plaats van de energie die is gebruikt om het staafje te breken.
- Een rekenfout maken bij het berekenen van het percentage of bij het aftrekken van de eindenergie van de beginenergie.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/29

## Vraag 30 – Vraag 30 (2 punten)

2p 30 De punt van de wig wordt in de loop van de tijd stomper. Vergelijk een botsing met een stompe wig met een botsing met een nieuwe wig. → Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid. ▸ ▸ ▸

Wat kun je verwachten: 2p 30 De punt van de wig wordt in de loop van de tijd stomper. Vergelijk een botsing met een stompe wig met een botsing met een nieuwe wig. → Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid. ▸ ▸ ▸

Wat moet je kennen: druk
kracht
oppervlakte
vervorming

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van de begrippen kracht en druk. De kracht van de impact is gelijk, maar de druk is anders door het verschil in contactoppervlak.
Onjuist redeneren over de vervorming. Een stomper object verspreidt de kracht, wat leidt tot een grotere, minder geconcentreerde vervorming om tot een breuk te komen.

Kernbegrippen: druk, kracht, oppervlakte, vervorming

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van de begrippen kracht en druk. De kracht van de impact is gelijk, maar de druk is anders door het verschil in contactoppervlak.
- Onjuist redeneren over de vervorming. Een stomper object verspreidt de kracht, wat leidt tot een grotere, minder geconcentreerde vervorming om tot een breuk te komen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/30

## Vraag 31 – Vraag 31 (1 punt)

1p 31 Een contragewicht is gemaakt door in een stalen bekisting vloeibaar beton te storten. Over het uitharden van beton na het storten staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat kun je verwachten: 1p 31 Een contragewicht is gemaakt door in een stalen bekisting vloeibaar beton te storten. Over het uitharden van beton na het storten staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat moet je kennen: chemische reactie
stofeigenschappen
fysisch proces

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van een chemische reactie (uitharden van beton) met een fysisch proces zoals drogen (verdampen) of stollen (faseovergang).

Kernbegrippen: chemische reactie, stofeigenschappen, fysisch proces

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van een chemische reactie (uitharden van beton) met een fysisch proces zoals drogen (verdampen) of stollen (faseovergang).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/31

## Vraag 32 – Vraag 32 (3 punten)

3p 32 Eén van de contragewichten bestaat uit 8,5 ton beton (1 ton = 1000 kg). → Bereken het volume van het beton in dit contragewicht. ▸▸▸

Wat kun je verwachten: 3p 32 Eén van de contragewichten bestaat uit 8,5 ton beton (1 ton = 1000 kg). → Bereken het volume van het beton in dit contragewicht. ▸▸▸

Wat moet je kennen: dichtheid
massa
volume
eenheden omrekenen

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerd omrekenen van ton naar kilogram.
Foutief omvormen van de dichtheidsformule (ρ = m/V naar V = m/ρ).
Eenheden niet consistent maken voor de berekening (bijvoorbeeld kg en g/cm³ mixen zonder omrekening).
Fout in de eindeenheid, bijvoorbeeld cm³ in plaats van dm³ of m³.

Kernbegrippen: dichtheid, massa, volume, eenheden omrekenen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd omrekenen van ton naar kilogram.
- Foutief omvormen van de dichtheidsformule (ρ = m/V naar V = m/ρ).
- Eenheden niet consistent maken voor de berekening (bijvoorbeeld kg en g/cm³ mixen zonder omrekening).
- Fout in de eindeenheid, bijvoorbeeld cm³ in plaats van dm³ of m³.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/32

## Vraag 33 – Vraag 33 (2 punten)

Je ziet een vereenvoudigde afbeelding van een geopend brugdeel.
Dit brugdeel is in evenwicht met het contragewicht. D is het draaipunt.
De afmetingen in de afbeelding zijn niet op schaal gegeven.

De zwaartekracht van het contragewicht geeft in deze situatie een moment van 1,0 · 10⁵ Nm.

Toon dit moment met een berekening aan.

Wat kun je verwachten: Je ziet een vereenvoudigde afbeelding van een geopend brugdeel. Dit brugdeel is in evenwicht met het contragewicht. D is het draaipunt. De afmetingen in de afbeelding zijn niet op schaal gegeven. De zwaartekracht van het contragewicht geeft in deze situatie een moment van 1,0 · 10⁵ Nm. Toon dit moment met een berekening aan.

Wat moet je kennen: moment
kracht
arm
momentenwet

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten de kracht om te rekenen van kilonewton (kN) naar newton (N).
De verkeerde afstand als arm gebruiken (bijvoorbeeld 9,2 m in plaats van 1,2 m).
Een rekenfout maken.
De eenheid (Nm) vergeten of een verkeerde eenheid noteren.

Kernbegrippen: moment, kracht, arm, momentenwet

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de kracht om te rekenen van kilonewton (kN) naar newton (N).
- De verkeerde afstand als arm gebruiken (bijvoorbeeld 9,2 m in plaats van 1,2 m).
- Een rekenfout maken.
- De eenheid (Nm) vergeten of een verkeerde eenheid noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/33

## Vraag 34 – Vraag 34 (2 punten)

2p 34 Bereken met de gegevens in de afbeelding de zwaartekracht in punt Z op het brugdeel rechts van draaipunt D.

Wat kun je verwachten: 2p 34 Bereken met de gegevens in de afbeelding de zwaartekracht in punt Z op het brugdeel rechts van draaipunt D.

Wat moet je kennen: momentenwet
evenwicht
moment
kracht
arm

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwisselen van krachten en armen in de momentenwet.
Reken- of intoetsfouten bij het delen.

Kernbegrippen: momentenwet, evenwicht, moment, kracht, arm

Veelgemaakte fouten:
- Verwisselen van krachten en armen in de momentenwet.
- Reken- of intoetsfouten bij het delen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/34

## Vraag 35 – Vraag 35 (2 punten)

2p 35 Een elektromotor zorgt voor het openen van het brugdeel. De motor levert een gemiddeld vermogen van 400 W. Voor het openen is 1,8 · 10^4 J energie nodig. → Bereken de tijd die nodig is om het brugdeel te openen. ▸▸▸

Wat kun je verwachten: 2p 35 Een elektromotor zorgt voor het openen van het brugdeel. De motor levert een gemiddeld vermogen van 400 W. Voor het openen is 1,8 · 10^4 J energie nodig. → Bereken de tijd die nodig is om het brugdeel te openen. ▸▸▸

Wat moet je kennen: energie
vermogen
tijd
formule E = P * t

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De formule E = P * t verkeerd ombouwen, bijvoorbeeld naar t = P / E.
Reken- of intoetsfout bij het delen van 1,8 * 10^4 door 400.

Kernbegrippen: energie, vermogen, tijd, formule E = P * t

Veelgemaakte fouten:
- De formule E = P * t verkeerd ombouwen, bijvoorbeeld naar t = P / E.
- Reken- of intoetsfout bij het delen van 1,8 * 10^4 door 400.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/35

## Vraag 36 – Vraag 36 (3 punten)

3p 36 Bereken de frequentie van deze toon.

Wat kun je verwachten: 3p 36 Bereken de frequentie van deze toon.

Wat moet je kennen: frequentie
trillingstijd
geluid
oscilloscoop
formule f=1/T

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De schaalverdeling in de figuur ('0,5 ms' voor twee perioden) is inconsistent met het correcte antwoord (f=500 Hz, wat T=2 ms vereist). Dit kan tot verwarring en een rekenfout leiden.
Vergeten de eenheid milliseconden (ms) om te rekenen naar seconden (s) voor de berekening.
De formule f = 1/T verkeerd toepassen.

Kernbegrippen: frequentie, trillingstijd, geluid, oscilloscoop, formule f=1/T

Veelgemaakte fouten:
- De schaalverdeling in de figuur ('0,5 ms' voor twee perioden) is inconsistent met het correcte antwoord (f=500 Hz, wat T=2 ms vereist). Dit kan tot verwarring en een rekenfout leiden.
- Vergeten de eenheid milliseconden (ms) om te rekenen naar seconden (s) voor de berekening.
- De formule f = 1/T verkeerd toepassen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/36

## Vraag 37 – Vraag 37 (1 punt)

1p 37 De tweede toon van de sirene klinkt lager en even luid. Wat verandert er aan het signaal op het scherm bij de lagere toon? A een grotere amplitude B een kleinere amplitude C meer trillingen D minder trillingen

Wat kun je verwachten: 1p 37 De tweede toon van de sirene klinkt lager en even luid. Wat verandert er aan het signaal op het scherm bij de lagere toon? A een grotere amplitude B een kleinere amplitude C meer trillingen D minder trillingen

Wat moet je kennen: toonhoogte
frequentie
luidheid
amplitude
trillingstijd
oscilloscoopbeeld

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarren van toonhoogte (frequentie) met luidheid (amplitude).
Incorrect verband leggen tussen toonhoogte en aantal trillingen (denken dat een lagere toon meer trillingen heeft).

Kernbegrippen: toonhoogte, frequentie, luidheid, amplitude, trillingstijd, oscilloscoopbeeld

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van toonhoogte (frequentie) met luidheid (amplitude).
- Incorrect verband leggen tussen toonhoogte en aantal trillingen (denken dat een lagere toon meer trillingen heeft).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/37

## Vraag 38 – Vraag 38 (1 punt)

De sirene maakt overdag een geluid van 100 dB. 's Nachts is het geluidsniveau 10 dB minder.
1p 38 Waarom moet de sirene van een hulpdienst overdag meer geluid maken dan 's nachts?

Wat kun je verwachten: De sirene maakt overdag een geluid van 100 dB. 's Nachts is het geluidsniveau 10 dB minder. 1p 38 Waarom moet de sirene van een hulpdienst overdag meer geluid maken dan 's nachts?

Wat moet je kennen: geluidssterkte
decibel (dB)
omgevingsgeluid
hoorbaarheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Een te algemeen antwoord geven, zoals 'omdat het drukker is', zonder te specificeren wat er drukker is (verkeer, mensen, etc.) wat leidt tot meer geluid.
Niet het verband leggen tussen 'overdag' en 'meer lawaai'.

Kernbegrippen: geluidssterkte, decibel (dB), omgevingsgeluid, hoorbaarheid

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven, zoals 'omdat het drukker is', zonder te specificeren wat er drukker is (verkeer, mensen, etc.) wat leidt tot meer geluid.
- Niet het verband leggen tussen 'overdag' en 'meer lawaai'.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/38

## Vraag 39 – Vraag 39 (1 punt)

De sirene maakt overdag een geluid van 100 dB. 's Nachts is het geluidsniveau 10 dB minder.

39 In welke zone van gehoorgevoeligheid valt het geluid dat de sirene 's nachts maakt?
A hinderlijk
B zeer hinderlijk
C zeer luid
D extreem luid

Wat kun je verwachten: De sirene maakt overdag een geluid van 100 dB. 's Nachts is het geluidsniveau 10 dB minder. 39 In welke zone van gehoorgevoeligheid valt het geluid dat de sirene 's nachts maakt? A hinderlijk B zeer hinderlijk C zeer luid D extreem luid

Wat moet je kennen: geluidsniveau
decibel (dB)
gehoorgevoeligheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Rekenen met het geluidsniveau van overdag (100 dB) in plaats van 's nachts (90 dB).
Het verkeerd interpreteren van de dB-schaal voor gehoorgevoeligheid, bijvoorbeeld door niet te weten dat 90 dB als 'zeer hinderlijk' wordt geclassificeerd.

Kernbegrippen: geluidsniveau, decibel (dB), gehoorgevoeligheid

Veelgemaakte fouten:
- Rekenen met het geluidsniveau van overdag (100 dB) in plaats van 's nachts (90 dB).
- Het verkeerd interpreteren van de dB-schaal voor gehoorgevoeligheid, bijvoorbeeld door niet te weten dat 90 dB als 'zeer hinderlijk' wordt geclassificeerd.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/39

## Vraag 40 – Vraag 40 (1 punt)

De sirene maakt overdag een geluid van 100 dB. 's Nachts is het geluidsniveau 10 dB minder.

40 Vergelijk het geluid van 100 dB met het geluid van 90 dB.
Wat is juist over de maximale blootstellingsduur aan geluid van 100 dB?
A Die is 2x zo groot.
B Die is 2x zo klein.
C Die is 4x zo groot.
D Die is 4x zo klein.

Wat kun je verwachten: De sirene maakt overdag een geluid van 100 dB. 's Nachts is het geluidsniveau 10 dB minder. 40 Vergelijk het geluid van 100 dB met het geluid van 90 dB. Wat is juist over de maximale blootstellingsduur aan geluid van 100 dB? A Die is 2x zo groot. B Die is 2x zo klein. C Die is 4x zo groot. D Die is 4x zo klein.

Wat moet je kennen: Geluidsniveau
Decibel (dB)
Blootstellingsduur
Logaritmische schaal

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verwarring tussen een lineaire en logaritmische schaal voor geluid.
Onjuiste toepassing van de vuistregel voor dB en blootstellingstijd.
Verwarring tussen 'groter' en 'kleiner' bij het relateren van geluidsniveau aan veilige blootstellingstijd.

Kernbegrippen: Geluidsniveau, Decibel (dB), Blootstellingsduur, Logaritmische schaal

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een lineaire en logaritmische schaal voor geluid.
- Onjuiste toepassing van de vuistregel voor dB en blootstellingstijd.
- Verwarring tussen 'groter' en 'kleiner' bij het relateren van geluidsniveau aan veilige blootstellingstijd.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/40

## Vraag 41 – Vraag 41 (3 punten)

Een hulpdienst rijdt overdag met sirene aan. Door het drukke verkeer staat de hulpdienst even stil.
Ria staat op een afstand van 250 m van de hulpdienst.

3p 41 De temperatuur is 288 K (15 °C).
→ Bereken de tijd die het geluid van de sirene erover doet om Ria te bereiken.

Wat kun je verwachten: Een hulpdienst rijdt overdag met sirene aan. Door het drukke verkeer staat de hulpdienst even stil. Ria staat op een afstand van 250 m van de hulpdienst. 3p 41 De temperatuur is 288 K (15 °C). → Bereken de tijd die het geluid van de sirene erover doet om Ria te bereiken.

Wat moet je kennen: geluidssnelheid
verband afstand, snelheid en tijd (s=v*t)
temperatuurafhankelijkheid van geluidssnelheid

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Verkeerde geluidssnelheid gebruiken (bijv. van licht, of een standaardwaarde die niet bij de gegeven temperatuur past).
Formule s = v * t verkeerd ombouwen naar t = ...
Vergeten de geluidssnelheid op te zoeken in een tabellenboek zoals BINAS.

Kernbegrippen: geluidssnelheid, verband afstand, snelheid en tijd (s=v*t), temperatuurafhankelijkheid van geluidssnelheid

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde geluidssnelheid gebruiken (bijv. van licht, of een standaardwaarde die niet bij de gegeven temperatuur past).
- Formule s = v * t verkeerd ombouwen naar t = ...
- Vergeten de geluidssnelheid op te zoeken in een tabellenboek zoals BINAS.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/41

## Vraag 42 – Vraag 42 (2 punten)

2p 42 Op haar smartphone leest Ria een geluidsniveau van 62 dB af. Voor het geluidsniveau geldt: Bij een verdubbeling van de afstand neemt het geluidsniveau met 6 dB af. → Bereken op welke afstand het geluidsniveau van de sirene 44 dB is. Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

Wat kun je verwachten: 2p 42 Op haar smartphone leest Ria een geluidsniveau van 62 dB af. Voor het geluidsniveau geldt: Bij een verdubbeling van de afstand neemt het geluidsniveau met 6 dB af. → Bereken op welke afstand het geluidsniveau van de sirene 44 dB is. Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

Wat moet je kennen: geluidsniveau
decibel (dB)
geluidssterkte en afstand

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Vergeten dat de afname van 6 dB per verdubbeling van de afstand is, en niet lineair.
Reken- of telfout bij het aantal verdubbelingen.
De startafstand van 250 m uit de context van de vorige vraag over het hoofd zien.

Kernbegrippen: geluidsniveau, decibel (dB), geluidssterkte en afstand

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten dat de afname van 6 dB per verdubbeling van de afstand is, en niet lineair.
- Reken- of telfout bij het aantal verdubbelingen.
- De startafstand van 250 m uit de context van de vorige vraag over het hoofd zien.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/42

## Vraag 43 – Vraag 43 (2 punten)

2p 43 Madelon bedenkt welk schakelschema er in het lampje zit. Ze weet dat als er minder licht op een LDR valt, de weerstand toeneemt. Je ziet een afbeelding van haar schakelschema. \begincircuitikz \draw (0,0) to[LDR] (0,3) to[R] (3,3) to[LED] (3,0); \draw (0,0) to[R] (1,0) node[npn, below] (T) ; \draw (T.base) to[short] (1.5,0); \draw (T.emitter) to[R] (1.5,-1); \draw (T.collector) to[short] (3,1.5); \draw (3,3) to[battery] (3,1.5); \draw (0,3) to[battery] (0,1.5); \draw (0,1.5) to[short] (3,1.5); \endcircuitikz → Leg uit of het oriëntatielampje werkt volgens haar schema. einde

Wat kun je verwachten: 2p 43 Madelon bedenkt welk schakelschema er in het lampje zit. Ze weet dat als er minder licht op een LDR valt, de weerstand toeneemt. Je ziet een afbeelding van haar schakelschema. \begincircuitikz \draw (0,0) to[LDR] (0,3) to[R] (3,3) to[LED] (3,0); \draw (0,0) to[R] (1,0) node[npn, below] (T) ; \draw (T.base) to[short] (1.5,0); \draw (T.emitter) to[R] (1.5,-1); \draw (T.collector) to[short] (3,1.5); \draw (3,3) to[battery] (3,1.5); \draw (0,3) to[battery] (0,1.5); \draw (0,1.5) to[short] (3,1.5); \endcircuitikz → Leg uit of het oriëntatielampje werkt volgens haar schema. einde

Wat moet je kennen: transistor
LDR
schakeling
sensor

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: De relatie tussen licht, LDR-weerstand en stroomsterkte verkeerd interpreteren (bijv. denken dat hoge weerstand leidt tot 'aan' gaan).
De werking van een NPN-transistor als schakelaar niet correct toepassen (basisstroom stuurt collectorstroom).
Vergeten de eindconclusie te trekken die direct antwoord geeft op de vraag ('werkt het volgens haar schema?').

Kernbegrippen: transistor, LDR, schakeling, sensor

Veelgemaakte fouten:
- De relatie tussen licht, LDR-weerstand en stroomsterkte verkeerd interpreteren (bijv. denken dat hoge weerstand leidt tot 'aan' gaan).
- De werking van een NPN-transistor als schakelaar niet correct toepassen (basisstroom stuurt collectorstroom).
- Vergeten de eindconclusie te trekken die direct antwoord geeft op de vraag ('werkt het volgens haar schema?').

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/nask1/2021/tijdvak-1/vraag/43

## Vragen in dit examen

### Vraag 19 – Vraag 19

Wat kun je verwachten: 1p 19 Tijdens het snijden smelt een deel van het piepschuim. Een ander deel verbrandt. Noteer de letter bij de juiste combinatie over smelten en verbranden. | | Smelten is een | Verbranden is een | |:-:|:---------------|:------------------| | A | chemische reactie | chemische reactie | | B | chemische reactie | natuurkundig proces | | C | natuurkundig proces | chemische reactie | | D | natuurkundig proces | natuurkundig proces | ▸▸

Wat moet je kennen: faseovergang
smelten
verbranden
chemische reactie
natuurkundig proces
stofomzetting

Wat moet je kunnen: Koppel de gevraagde berekening of redenering aan het correctievoorschrift en werk de scorepunten zichtbaar uit.

Waar op letten: Het verwarren van een faseovergang (natuurkundig proces) met een chemische reactie.
Denken dat elke verandering waarbij warmte een rol speelt een chemische reactie is.

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2021
tijdvak 1
donderdag 20 mei
13.30 - 15.30 uur
natuur- en scheikunde 1 CSE GL en TL

Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.
Gebruik het BINAS informatieboek.
Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

GT-0173-a-21-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
- Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
- Vermeld altijd de berekening. Als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
- Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
- Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

Snelle werper
Bij honkbal wordt een bal met hoge snelheid naar de slagman geworpen.
Die slaat met zijn honkbalknuppel de bal het speelveld in.

[FIGUUR: Baseball pitcher en batter. Een pijl wijst vanaf de pitcher's mound naar de catcher, met de label s = 0 m. Een tweede pijl wijst van de catcher naar een punt verder op het veld, met de label s = 18,5 m.]

GT-0173-a-o 2 / 16 lees verder

### Pagina 3

Van de beweging van een bal na de worp, is op verschillende tussentijden
de afgelegde weg gemeten.
Je ziet een tabel van de gegevens.

| $t$ (s) | $s$ (m) |
|---|---|
| 0,0 | 0,0 |
| 0,10 | 4,2 |
| 0,20 | 8,4 |
| 0,36 | 15,0 |
| 0,44 | 18,5 |

3p 1 Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de
grafiek.

1p 2 Hoe groot is de gemiddelde snelheid van de bal tijdens de beweging na
de worp?
A 21 km/h
B 42 km/h
C 135 km/h
D 151 km/h

1p 3 Je ziet een aantal v,t-diagrammen.
Welk diagram hoort bij de beweging na de worp?

[FIGUUR: Diagram A toont een horizontale lijn, wat constante snelheid aangeeft.]
[FIGUUR: Diagram B toont een rechte lijn met een positieve helling die door de oorsprong gaat, wat constante versnelling aangeeft.]
[FIGUUR: Diagram C toont een curve die naar de horizontale as toe afvlakt, wat afnemende versnelling aangeeft.]
[FIGUUR: Diagram D toont een curve die van de horizontale as omhoog buigt, wat toenemende versnelling aangeeft.]

2p 4 Op het moment dat de bal een afstand van 9,0 m heeft afgelegd, begint
de slagman zijn honkbalknuppel in beweging te brengen.
$\rightarrow$ Bepaal hoeveel tijd de slagman dan nog heeft om de honkbalknuppel
in de juiste positie te brengen om de bal te raken.

3p 5 De bal heeft een massa van 145 g. De honkbalknuppel geeft de bal een
versnelling van 550 m/s².
$\rightarrow$ Bereken de kracht van de honkbalknuppel op de bal.

GT-0173-a-o 3 / 16 lees verder

### Pagina 4

Bij(de)verwarming

In de winter kun je een elektrische kachel op netspanning als bijverwarming gebruiken.
[FIGUUR: Een elektrische kachel met een rooster aan de bovenkant.]

De kachel heeft twee verwarmingsdraden ($R_1$ en $R_2$). Je ziet het vereenvoudigde schakelschema van deze verwarming.
[FIGUUR: Schakelschema van de kachel met een spanningsbron van 230 V, twee schakelaars en twee verwarmingsdraden met weerstanden $R_1 = 92 \Omega$ en $R_2 = 46 \Omega$.]

3p 6 De verwarmingsdraad $R_1$ wordt ingeschakeld.
$\rightarrow$ Bereken het vermogen van deze verwarmingsdraad.

Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld.

2p 7 Bereken de vervangingsweerstand van de twee verwarmingsdraden.

2p 8 Over de ingeschakelde verwarmingsdraden staan op de uitwerkbijlage drie zinnen.
$\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

1p 9 Het energiegebruik van deze kachel hangt onder andere af van het ingeschakelde vermogen.
$\rightarrow$ Noteer de grootheid die nog nodig is om het energiegebruik te berekenen.

GT-0173-a-o 4 / 16 lees verder ►►►


### Pagina 5

2p 10 Het aansluitsnoer van de kachel is voorzien van een stekker met randaarde.
In de huisinstallatie zit een aantal beveiligingen die de spanning uitschakelen bij een storing. Elke groep heeft een zekering van 16 A. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met drie afbeeldingen van een mogelijke storing.
→ Zet achter elke beveiliging één kruisje in de juiste kolom.

GT-0173-a-o 5 / 16 lees verder

### Pagina 6

Practicum krachtmeter

Liesbeth en Esmee doen een practicum met krachtmeters, blokjes, een touw en twee statieven.
Liesbeth hangt een blokje met een gewicht van 1,40 N aan een krachtmeter.

2p 11 Liesbeth bepaalt met een krachtmeter de zwaartekracht op het blokje zo nauwkeurig mogelijk.
Op de uitwerkbijlage staan afbeeldingen van drie krachtmeters.
→ Zet een kruisje boven de krachtmeter met het juiste meetbereik bij het practicum en zet een streepje bij de aanwijzing op de schaalverdeling.

1p 12 Wat is de massa van dit blokje?
A 0,014 kg
B 0,14 kg
C 1,4 kg
D 14 kg

1p 13 Wat is de naam van de tegenwerkende kracht in de krachtmeter?
A spierkracht
B veerkracht
C wrijvingskracht
D zwaartekracht

Liesbeth en Esmee bouwen de volgende opstelling.
[FIGUUR: Een opstelling met twee statieven, verbonden door een horizontale staaf. Aan de staaf hangt een krachtmeter via een touw. De krachtmeter zelf is verbonden met een blokje.]

3p 14 Construeer op de uitwerkbijlage de kracht op touw A. Noteer de grootte van de kracht naast de afbeelding. De krantenschaal is 1,0 cm $\cong$ 0,40 N.

GT-0173-a-o 6 / 16 lees verder ▶▶▶

### Pagina 7

Esmee zet de statieven dichter bij elkaar (situatie 2). Je ziet een
afbeelding van beide situaties.

[FIGUUR: Situatie 1 met twee statieven, touwen en gewichten.
Situatie 2 met twee statieven, touwen en gewichten, waarbij de
statieven dichter bij elkaar staan.]

situatie 1 situatie 2

1p 15 Wat is juist over de spankracht in de touwen?
A In situatie 1 is deze kracht het kleinst.
B In situatie 2 is deze kracht het kleinst.
C De krachten zijn in beide situaties even groot.

2p 16 Esmee ziet dat na het verplaatsen van de statieven de aanwijzing van de
krachtmeters weinig veranderd is. Ze willen het practicum zo uitvoeren dat
ze de aanwijzing nauwkeuriger kunnen bepalen.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met mogelijke aanpassingen. Bij elke
aanpassing blijft de hoek tussen de touwen gelijk.
$\rightarrow$ Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

GT-0173-a-0 7 / 16 lees verder

### Pagina 8

Piepschuim snijden

Sam maakt figuren met een zelfgemaakte piepschuimsnijder.

[FIGUUR: Een close-up van een zelfgemaakte piepschuimsnijder met een weerstandsdraad en een batterij.]
[FIGUUR: Een hand die met de piepschuimsnijder piepschuim snijdt.]

Sam maakte de piepschuimsnijder door een batterij, een schakelaar en
een weerstandsdraad in serie aan te sluiten. Sam sluit de schakelaar en
de weerstandsdraad wordt heet. Daarmee kan hij door het piepschuim
snijden.

2p 17 Over de nuttige energieomzettingen bij de batterij en bij de draad staat op
de uitwerkbijlage een schema.
→ Noteer in dit schema de juiste energiesoorten.

1p 18 Volgens de fabrikant smelt de weerstandsdraad bij een temperatuur van
1907 °C.
Van welk materiaal is de draad gemaakt?
A aluminium
B chroom
C nikkel
D staal

1p 19 Tijdens het snijden smelt een deel van het piepschuim. Een ander deel
verbrandt.
Noteer de letter bij de juiste combinatie over smelten en verbranden.

Smelten is een Verbranden is een
A chemische reactie chemische reactie
B chemische reactie natuurkundig proces
C natuurkundig proces chemische reactie
D natuurkundig proces natuurkundig proces

GT-0173-a-o 8 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 9

1p 20 Bij het snijden koelt de weerstandsdraad af. Daardoor daalt de weerstand
van de draad. Hierdoor veranderen de stroomsterkte door en het
vermogen van de draad. De spanning van de batterij blijft gelijk.
Noteer de letter bij de juiste combinatie over de stroomsterkte en het
vermogen.
[FIGUUR: Tabel met vier rijen (A, B, C, D) en twee kolommen ("De stroomsterkte", "Het vermogen").
Rij A: neemt af, neemt af
Rij B: neemt af, neemt toe
Rij C: neemt toe, neemt af
Rij D: neemt toe, neemt toe]
De batterij heeft een spanning van 3,2 V. Tijdens het snijden is de
stroomsterkte door de draad 410 mA.
2p 21 Bereken de weerstand van de draad tijdens het snijden.
2p 22 De capaciteit van de batterij is 1200 mAh.
$\rightarrow$ Bereken de tijd die deze batterij maximaal energie kan leveren.
3p 23 Sam vergeet regelmatig de schakelaar uit te zetten. Hij soldeert daarom
eerst een weerstand in serie met een led. De weerstand en de led
soldeert hij parallel aan de weerstandsdraad. De led brandt als het circuit
gesloten is.
Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema.
$\rightarrow$ Maak het schakelschema compleet.
GT-0173-a-o 9 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 10

Materiaalonderzoek
Anna onderzoekt een glimmend metalen staafje. Je ziet een afbeelding
van dit staafje.
[FIGUUR: Afbeelding van een glimmend metalen staafje met een inkeping aan de zijkant.]
2p 24 Op de uitwerkbijlage staat een tabel met een aantal waarnemingen van
Anna.
→ Zet een kruisje achter een waarneming als die over een
stofeigenschaap gaat.
2p 25 Anna bepaalt de massa en het volume van het staafje.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de meetinstrumenten die
Anna hiervoor kan gebruiken.
→ Noteer in elke zin een geschikt meetinstrument.
Met een valtoestel bepaalt Anna hoeveel energie er nodig is om het
staafje te breken.
Je ziet drie afbeeldingen van het valtoestel in gebruik.
[FIGUUR: Drie afbeeldingen van een valtoestel. De eerste afbeelding toont het staafje in rustpositie. De tweede afbeelding toont het staafje dat breekt na een val van 0,8 m. De derde afbeelding toont de eindpositie na het breken van het staafje.]
GT-0173-a-0
10 / 16
lees verder ▶▶▶

### Pagina 11

Anna plaatst het staafje in het valtoestel en tilt het valgewicht 0,80 m
omhoog. De massa van het valgewicht is 5,0 kg. De toename van de
zwaarte-energie van het valgewicht is daardoor 40 J.

2p 26 Toon de toename van de zwaarte-energie met een berekening aan.

2p 27 Anna laat het valgewicht los. Het valgewicht botst tegen een wig voor het
staafje. Het staafje breekt en het valgewicht zwaait door.

[FIGUUR: Diagram van een vallend gewicht dat een wig raakt.]

→ Bereken de snelheid waarmee het valgewicht de wig raakt. Neem aan
dat alle zwaarte-energie wordt omgezet in bewegingsenergie.

Je ziet een afbeelding van het staafje voor en na het botsen.

[FIGUUR: Afbeelding van een staafje voor het botsen, met een inkeping.] [FIGUUR: Afbeelding van een staafje na het botsen, gebroken.]

voor het botsen na het botsen

1p 28 Bekijk de drie afbeeldingen van het valtoestel in gebruik.
→ Waaruit blijkt dat het staafje niet alle bewegingsenergie van het
valgewicht heeft opgenomen?

1p 29 Vóór het loslaten heeft het valgewicht een zwaarte-energie van 40 J.
Na de botsing heeft het valgewicht nog 30% van deze energie over.
Hoeveel energie was er nodig om dit staafje te breken?
A 12 J
B 15 J
C 20 J
D 25 J
E 28 J

2p 30 De punt van de wig wordt in de loop van de tijd stomper. Vergelijk een
botsing met een stompe wig met een botsing met een nieuwe wig.
→ Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid.

GT-0173-a-0 11 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 12

Kantelbrug
Tussen twee kades is een bijzondere loopbrug geplaatst. De brug bestaat
uit vijf brugdelen die om een as kantelen.

[FIGUUR: Een foto van een kantelbrug over water met gebouwen op de achtergrond. De brug bestaat uit meerdere metalen constructies die omhoog lijken te staan. Er lopen enkele mensen op de brug.]

Om de brugdelen gemakkelijk te kunnen kantelen worden
contragewichten gebruikt.

1p 31 Een contragewicht is gemaakt door in een stalen bekisting vloeibaar
beton te storten.
Over het uitharden van beton na het storten staan op de uitwerkbijlage
twee zinnen.
→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

3p 32 Eén van de contragewichten bestaat uit 8,5 ton beton ($1$ ton = $1000$ kg).
→ Bereken het volume van het beton in dit contragewicht.

GT-0173-a-0
12 / 16
lees verder ►►►

### Pagina 13

Je ziet een vereenvoudigde afbeelding van een geopend brugdeel.
Dit brugdeel is in evenwicht met het contragewicht. D is het draaipunt.
De afmetingen in de afbeelding zijn niet op schaal gegeven.

[FIGUUR: Een schematische tekening van een brug, met een draaipunt D. Een contragewicht hangt aan een touw aan de brug. Er zijn afmetingen van 1,2 m en 9,2 m aangegeven. Z is een punt op de brug.]

$F_{contragewicht}$ = 84 kN

De zwaartekracht van het contragewicht geeft in deze situatie een
moment van $1,0 \cdot 10^5$ Nm.

2p 33 Toon dit moment met een berekening aan.

2p 34 Bereken met de gegevens in de afbeelding de zwaartekracht in punt Z op
het brugdeel rechts van draaipunt D.

2p 35 Een elektromotor zorgt voor het openen van het brugdeel. De motor levert
een gemiddeld vermogen van 400 W. Voor het openen is $1,8 \cdot 10^4$ J
energie nodig.
→ Bereken de tijd die nodig is om het brugdeel te openen.

GT-0173-a-0 13 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 14

Sirene hulpdiensten
Hulpdiensten hebben een
sirene die twee tonen maakt.
[FIGUUR: Een politiebusje met deuren open.]
Ria heeft op haar smartphone een
app waarmee ze de geluidssignalen
zichtbaar kan maken.
[FIGUUR: Een smartphone met een oscilloscoopscherm, waarop een sinusvormige curve te zien is.]
Je ziet een afbeelding van het scherm met één van de twee tonen.
[FIGUUR: Een oscilloscoopweergave van een sinusgolf. De horizontale as is gemarkeerd met 0,5 ms.]
3p 36 Bereken de frequentie van deze toon.
1p 37 De tweede toon van de sirene klinkt lager en even luid.
Wat verandert er aan het signaal op het scherm bij de lagere toon?
A een grotere amplitude
B een kleinere amplitude
C meer trillingen
D minder trillingen
GT-0173-a-o 14 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 15

De sirene maakt overdag een geluid van 100 dB. 's Nachts is het geluidsniveau 10 dB minder.
1p 38 Waarom moet de sirene van een hulpdienst overdag meer geluid maken dan 's nachts?
1p 39 In welke zone van gehoorgevoeligheid valt het geluid dat de sirene 's nachts maakt?
A hinderlijk
B zeer hinderlijk
C zeer luid
D extreem luid
1p 40 Vergelijk het geluid van 100 dB met het geluid van 90 dB.
Wat is juist over de maximale blootstellingsduur aan geluid van 100 dB?
A Die is 2x zo groot.
B Die is 2x zo klein.
C Die is 4x zo groot.
D Die is 4x zo klein.
Een hulpdienst rijdt overdag met sirene aan. Door het drukke verkeer staat de hulpdienst even stil.
Ria staat op een afstand van 250 m van de hulpdienst.
3p 41 De temperatuur is 288 K ($15\,$°C).
$\rightarrow$ Bereken de tijd die het geluid van de sirene erover doet om Ria te bereiken.
2p 42 Op haar smartphone leest Ria een geluidsniveau van 62 dB af.
Voor het geluidsniveau geldt:
[FIGUUR: tekstvak met de tekst "Bij een verdubbeling van de afstand neemt het geluidsniveau met 6 dB af."]
$\rightarrow$ Bereken op welke afstand het geluidsniveau van de sirene 44 dB is.
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
GT-0173-a-o 15 / 16 lees verder ▶▶▶

### Pagina 16

Oriëntatielampje

Madelon heeft een oriëntatielampje gekocht voor op de overloop. Als het donker wordt, gaat het lampje vanzelf aan. Daardoor kan ze 's nachts gemakkelijker bij de badkamer komen.

[FIGUUR: Links een foto van een lampje bij licht, in het midden een foto van een lampje dat brandt, rechts een foto van de achterkant van het lampje met batterijen.]

lampje bij licht lampje bij donker achterkant lampje

Het lampje bestaat uit een schakeling met een led, een LDR, weerstanden en een transistor. De schakeling is aangesloten op twee in serie geschakelde batterijen.

2p 43 Madelon bedenkt welk schakelschema er in het lampje zit. Ze weet dat als er minder licht op een LDR valt, de weerstand toeneemt.
Je ziet een afbeelding van haar schakelschema.

[FIGUUR: Een elektrisch schema met een LED, een weerstand, een LDR, een transistor en twee batterijen in serie.]

→ Leg uit of het oriëntatielampje werkt volgens haar schema.

GT-0173-a-o 16 / 16 einde ■