# Eindexamen Maatschappijkunde VMBO-GL/TL 2022 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/maatschappijleer/2022/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2022
tijdvak 2
tijdsduur: 2 uur
maatschappijkunde CSE GL en TL

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 41 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 61 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

GT-1127-a-22-2-0

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de letter van het goede antwoord op.

Politiek en beleid

2p 1 Hieronder staan vier uitspraken over de kenmerken en taken van de regering.
1 De koning is zelf verantwoordelijk voor al zijn uitspraken.
2 De regering voert overheidsbeleid uit.
3 De regering bestaat uit de ministers en de staatssecretarissen.
4 Een minister is verantwoordelijk voor de ambtenaren die op zijn ministerie werken.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

1p 2 Er wordt door de politiek bekeken of mensen die op een elektrische fiets rijden een helm moeten gaan dragen. De belangrijkste reden hiervoor is het aantal verkeersslachtoffers te verminderen.
Stel dat er besloten wordt om op 1 januari 2023 een wet in te laten gaan die het dragen van een helm op een elektrische fiets verplicht stelt. Vanwege welk uitgangspunt is iemand niet strafbaar als hij in 2022 zonder helm op een elektrische fiets rijdt?
vanwege
A de machtenscheiding
B de rechtsgelijkheid
C het legaliteitsbeginsel

GT-1127-a-22-2-o 2 / 22 lees verder

### Pagina 3

tekst 1
SP blokkeert gebied Over de Maas
Leden van de SP hebben de toegang tot het gebied Over de Maas
symbolisch geblokkeerd. De actie is bedoeld om de stort van granuliet<sup>1</sup> in
de zandgraving te stoppen.
De SP wil met de actie voor elkaar krijgen dat de vergunning voor het
storten van granuliet wordt ingetrokken. De SP vindt het onbegrijpelijk dat
de minister de stort van granuliet laat doorgaan.
Boze inwoners van de gemeente West Maas en Waal kondigden eerder al
actie aan. Zij gaan op zondag 8 maart het gebied afsluiten met een touw.
Een woordvoerder van de actiegroep ‘Stop Granulietstort Over de Maas’
meldde eerder al dat er veel mensen komen, waaronder raadsleden van
de gemeente West Maas en Waal.
noot 1 Granuliet is een afvalstof die vrijkomt bij het bewerken van graniet en zandsteen.

naar: bd.nl van 2 maart 2020

2p 3 Lees tekst 1.
Belangengroepen en actiegroepen hebben bepaalde machtsmiddelen
om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden.
→ Noem **twee** machtsmiddelen van de actiegroep ‘Stop Granulietstort
Over de Maas’ die in tekst 1 te herkennen zijn.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De twee machtsmiddelen van de actiegroep die in tekst 1 te herkennen
zijn
1 ...
2 ...

2p 4 Zie tekst 1.
Welke **twee** bestuurslagen zijn te herkennen in tekst 1?

1p 5 Bij welke instantie kan een klacht worden ingediend over ambtenaren van
de Rijksoverheid?
A de Europese Commissie
B de Nationale ombudsman
C het ministerie van Algemene Zaken

GT-1127-a-22-2-o 3 / 22 lees verder

### Pagina 4

tekst 2

Voorstel andere verkiezing Eerste Kamer

De Eerste Kamer is kritisch over het rapport van de Staatscommissie
parlementair stelsel. De kern van het voorgestelde stelsel is dat Eerste
Kamerleden zes jaar blijven zitten. Daarbij wordt iedere drie jaar de helft
van de Eerste Kamerleden verkozen; de ene keer 37, de andere keer 38.
Daarvoor moet de Grondwet worden gewijzigd.

naar: het Reformatorisch Dagblad van 5 februari 2020

6 Lees tekst 2.
Noem een verschil tussen hoe de Eerste Kamer nu wordt gekozen met
het voorstel uit tekst 2. Geef dit verschil in het schema aan.
Doe het zo: neem het schema over en vul je antwoord in.

huidige situatie | voorstel uit de tekst
---|---

tekst 3

Afspraak voor 'groenere' verpakkingen

Al het plastic dat we dagelijks gebruiken, moet over vijf jaar herbruikbaar
zijn. Dat is een belangrijke doelstelling waar tientallen ondertekenaars van
het Europees Plastics Pact vandaag hun handtekening onder zetten in
Brussel.
Ondertekenen van het pact is vrijwillig voor landen en bedrijven, maar niet
vrijblijvend. Ieder jaar wordt bijgehouden hoe ver de deelnemers zijn.

naar: ad.nl van 6 maart 2020

7 Lees tekst 3.
Bij welke politieke stroming past de doelstelling uit tekst 3 het best?
A de ecologische stroming
B de liberale stroming
C de nationalistische stroming
D de sociaaldemocratische stroming

GT-1127-a-22-2-o 4 / 22 lees verder

### Pagina 5

tekst 4

Meerderheid PvdA-congres: verregaande samenwerking met ...
Op het PvdA-congres is met grote meerderheid een voorstel aangenomen dat veel samenwerking met ... bepleit. Het voorstel werd met ruim 88% van de stemmen aangenomen. Een voorstel om te fuseren met deze partij werd met ruim 60% van de stemmen afgewezen.
naar: joop.vara.nl van 7 maart 2020

1p 8 Lees tekst 4.
Beide partijen uit de tekst maken deel uit van dezelfde politieke stroming. Welke partij moet tweemaal op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?
A CDA
B GroenLinks
C PVV
D VVD

tekst 5

Artikel 69 van de Grondwet

De rechterlijke macht wordt alleen uitgeoefend door rechters, ingevolge de staatsregeling aangesteld. Geen politieke macht oefent enige invloed op de rechterlijke macht uit.
naar: denederlandsegrondwet.nl

1p 9 Lees tekst 5.
Tekst 5 is een artikel uit de Nederlandse Grondwet uit 1805.
→ Over welk kenmerk van de rechtsstaat gaat tekst 5?

GT-1127-a-22-2-o 5 / 22 lees verder

### Pagina 6

tekst 6
Veel mensen voor een strenger immigratiebeleid in Nederland
Uit onderzoek van EenVandaag onder 27.000 leden van het Opiniepanel
blijkt dat veel mensen voor een strenger immigratiebeleid in Nederland
zijn.
CDA-kamerlid Madeleine van Toorenburg wil dat uitgeprocedeerde
asielzoekers die niet meewerken aan hun uitzetting, vervolgd moeten
kunnen worden.
Hoewel veel politici het hier niet mee eens zijn, steunen kiezers dit plan
massaal: 78% vindt dat het niet meewerken aan je uitzetting bestraft moet
worden.

naar: eenvandaag.avrotros.nl van 28 januari 2020

1p 10 Lees tekst 6.
Het Nederlandse politieke besluitvormingsproces kent een aantal
knelpunten.
→ Welk knelpunt is te herkennen in tekst 6?

1p 11 Zie tekst 6.
Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een viertal fasen.
In welke fase van het politieke besluitvormingsproces zit het plan van
Madeleine van Toorenburg in tekst 6?
A fase 1 Agendavorming
B fase 2 Beleidsvoorbereiding
C fase 3 Beleidsbepaling
D fase 4 Beleidsuitvoering

2p 12 Populistische politieke partijen hebben een aantal kenmerken.
→ Noem twee kenmerken van populistische politieke partijen.

GT-1127-a-22-2-o 6 / 22 lees verder ‣‣‣

### Pagina 7

tekst 7
Rekenkamer: aankoop staatsbelang in Air France-KLM was onrechtmatig
De minister van Financiën heeft vorig jaar in strijd met de wet gehandeld
door zonder voorafgaande toestemming van de Tweede Kamer een
aandelenbelang van 14 procent in Air France-KLM te nemen. Dat
concludeert de Algemene Rekenkamer na onderzoek.
Een minister mag pas uitgaven doen als het parlement dat vooraf heeft
goedgekeurd. In uitzonderlijke gevallen mag het kabinet van deze regel
afwijken, maar dan moet het parlement daar wel vooraf over worden
geïnformeerd. Ook dat heeft de minister vorig jaar nagelaten. Hij heeft
aan de vooravond van de aandelen­aankoop slechts twaalf Kamerleden
van de vaste commissie voor Financiën verteld over zijn voornemen -
twee Kamerleden hadden dit vertrouwelijk overleg geweigerd.
naar: de Volkskrant van 20 mei 2020

1p 13 Lees tekst 7.
De Tweede Kamer heeft twee taken en bepaalde rechten.
→ Welke hoofdtaak van de Tweede Kamer kon niet goed worden
uitgeoefend omdat volgens tekst 7 de minister het parlement niet
voldoende heeft geïnformeerd?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De hoofdtaak van de Tweede Kamer waar tekst 7 over gaat, is ...

1p 14 Zie tekst 7.
Noem naast het recht op informatie en het budgetrecht nog een
ander recht van de Tweede Kamer dat past bij de gevraagde hoofdtaak.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een ander recht van de Tweede Kamer dat past bij deze hoofdtaak is ...

GT-1127-a-22-2-0
7 / 22
lees verder ►►►

### Pagina 8

tekst 8
EU-parlement eist actie tegen illegale handel huisdieren
De illegale handel in huisdieren zorgt voor veel dierenleed en moet snel
worden aangepakt, vindt het Europees Parlement. Een grote meerderheid
riep ... op om met een actieplan en wetsvoorstellen te komen. Het
toezicht moet worden aangescherpt en overtreders moeten zwaarder
worden bestraft, luidt de oproep.
naar: lc.nl van 12 februari 2020

1p 15 Lees tekst 8.
Welke instantie van de Europese Unie moet op de puntjes in tekst 8
ingevuld worden?
A de Europese Commissie
B de Europese Raad
C de Raad van de Europese Unie

tekst 9
Amsterdam krijgt progressieve coalitie
Het nieuwe coalitieakkoord dat GroenLinks, D66, PvdA en SP
presenteerden, is onmiskenbaar progressief.
'Een nieuwe lente, een nieuw geluid', is de titel van de afspraken op basis
waarvan de hoofdstad de komende vier jaar bestuurd zal worden
door acht wethouders.

bron: parool.nl van 24 april 2018

1p 16 Lees tekst 9.
Wat is een gevolg als er na verkiezingen andere partijen in de coalitie
komen dan voor de verkiezingen?
A De ambtenaren in het gemeentehuis worden vervangen.
B Er komen nieuwe wethouders in het college.
C Er wordt een nieuwe burgemeester gekozen uit een van de
coalitiepartijen.

GT-1127-a-22-2-o
8 / 22
lees verder

### Pagina 9

Zie tekst 9.
2p 17 In tekst 9 staat dat de gemeente Amsterdam een progressieve coalitie krijgt.
Wat wordt er met een progressieve coalitie bedoeld? Geef hierbij een eigen voorbeeld van een progressief standpunt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Met een progressieve coalitie wordt bedoeld dat ...
Een voorbeeld hierbij is ...

tekst 10
Dictatuur

Een dictatuur is een regeringsvorm waarin alle macht in handen is van één persoon of van één groep mensen. In verreweg de meeste gevallen komt een dictatuur tot stand na gebruik van geweld of dreiging met geweld. Een dictatuur is het tegenovergestelde van een democratie.

naar: prodemos.nl van juni 2021

2p 18 In tekst 10 staan kenmerken van een dictatuur.
Noem twee andere kenmerken van een dictatuur.

GT-1127-a-22-2-o 9 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 10

Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 11

Een 11-jarig jongetje bedreigt kinderen met een mes

Een 11-jarig jongetje heeft gisteren meerdere leeftijdgenootjes bedreigd
met een mes. Aanleiding was een ruzie.
De politie heeft het jongetje na meerdere meldingen opgespoord en
meegenomen naar het bureau. Daar is met alle kinderen en alle ouders
gesproken. De 11-jarige wordt volgens de politie naar Halt gestuurd. Ook
moet hij zich melden bij diverse hulpinstanties.

naar: dvhn.nl van 28 februari 2020

1p 19 Lees tekst 11.
Dat een jongere zich moet melden bij diverse hulpinstanties is een
gebruikelijke stap in dit soort situaties.
→ Waarom is de verwijzing naar Halt in tekst 11 geen gebruikelijke stap?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een verwijzing naar Halt in tekst 11 is geen gebruikelijke stap, want ...

GT-1127-a-22-2-o 10 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 11

tekst 12
Verdachten van moord raakten ‘in paniek’
In zeventien seconden was het voorbij, de schermutseling die JR.G. het
leven kostte. Het gebeurde bij de ingang van een flat. Een steek met een
mes werd de 19-jarige rapper fataal.
De verdachten van de moord stonden voor de rechter. A.F. (20) en
Y.A. (21) waren lid van een rivaliserende rap-groep.
De ontmoeting in het portiek was toeval, zeiden ze. Die messen hadden
ze bij zich omdat ze zich onveilig voelden na eerdere steekincidenten van
vrienden en omdat ze later die avond een videoclip zouden opnemen.
naar: NRC Handelsblad van 19 januari 2021

2p 20 Lees tekst 12.
De kans op het ontwikkelen van strafbaar gedrag neemt toe als kinderen
te kampen hebben met een opeenstapeling van elkaar versterkende
risicofactoren.
→ Noem twee van die mogelijke risicofactoren die van toepassing
kunnen zijn op de verdachten uit tekst 12.

2p 21 Bij een rechtszaak zijn een aantal personen betrokken.
1 een advocaat
2 een officier van justitie
3 een politieagent
4 een rechter

Hieronder staan vier begrippen:
a requisitoir
b proces-verbaal
c vonnis
d pleidooi
→ Welke persoon hoort bij welk begrip?
Doe het zo: neem het onderstaande over en zet de juiste letter achter het
juiste nummer.
1 ...
2 ...
3 ...
4 ...
GT-1127-a-22-2-0 11 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 12

grafiek 1
Het ervaren van onveiligheidsgevoelens in de provincie Zeeland en in
heel Nederland, in percentages.
[FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as percentages van 0 tot 40. De x-as toont vier categorieën: Nederland: voel zich wel eens/vaak onveilig, Nederland: bang voor inbraak, Nederland: respectloos gedrag op straat, Zeeland: voelt zich wel eens/vaak onveilig, Zeeland: bang voor inbraak, Zeeland: respectloos gedrag op straat. Elke categorie toont staven voor de jaren 2013, 2015, 2017 en 2019, aangegeven met verschillende grijstinten.]
bron: omroepzeeland.nl van 2 maart 2020

Bekijk grafiek 1.
2p 22 Hieronder volgen vier beweringen naar aanleiding van grafiek 1.
1 In Nederland als geheel zijn de onveiligheidsgevoelens in de periode
2013 tot en met 2019 elk jaar afgenomen.
2 In Nederland als geheel was in 2019 meer dan 10% van de inwoners
bang voor inbraak.
3 In Zeeland is het ervaren van respectloos gedrag op straat sinds 2013
toegenomen.
4 In Zeeland zijn in de periode 2013 tot en met 2019 de percentages
onveiligheidsgevoelens hoger dan voor Nederland als geheel.
→ Geef per bewering aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...
GT-1127-a-22-2-o 12 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 13

tekst 13
Onderzoek naar criminele families in Helmond en de Peel
Zes gemeentes in de Peel (Noord-Brabant), de politie, het Openbaar
Ministerie en de Belastingdienst maken dit jaar werk van het bestrijden
van criminele families. De misdaad wordt vaak al decennialang van
ouders op kinderen doorgegeven. Dat staat in het jaarverslag over de
aanpak van criminaliteit in de Peel in 2019.
“Een familie is een goede omgeving om criminele activiteiten in te
ondernemen”, zegt Peter Knoops, programmaleider in de Peel. “De
onderlinge banden zijn hecht, dus er wordt niet snel uit de school
geklapt¹).''
noot 1 uit de school klappen = verklappen, verraden, vertellen
naar: ed.nl van 12 maart 2020
2p 23 Lees tekst 13.
Er zijn diverse theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren.
Drie van die theorieën zijn:
1 de aangeldgedragstheorie
2 de etikettentheorie
3 de bindingstheorie
→ Kies twee van de genoemde theorieën en leg uit hoe ze het gedrag
van de families uit tekst 13 kunnen verklaren.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1. De ...theorie, want ...
2. De ...theorie, want ...
GT-1127-a-22-2-o
13 / 22
lees verder ► ► ►

### Pagina 14

[FIGUUR: Een zwart-witfoto van de ingang van een gebouw met een grote boog en hek. Er staat een boom met schaduw op het gebouw.]
1p 24 Op de afbeelding staat de ingang van de Van Mesdagkliniek, een tbs-
kliniek in Groningen.
Er komen drie verdachten bij de rechter. Zij staan terecht voor een zwaar
geweldsdelict. De rechter veroordeelt een van deze drie verdachten tot
tbs.
1 persoon 1 die jonger dan 15 jaar is
2 persoon 2 die ontoerekeningsvatbaar is
3 persoon 3 die al eerder voor een geweldsdelict veroordeeld is
→ Wie van deze drie personen heeft de rechter tot tbs veroordeeld? Leg
je keuze uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan
De rechter heeft persoon ... (vul het nummer in) veroordeeld tot tbs,
want ...

GT-1127-a-22-2-o 14 / 22 lees verder ► ► ►

### Pagina 15

tekst 14
Zoveel camera's hangen er in Nederland
Het valt vaak helemaal niet op, maar als je eens goed om je heen kijkt op straat, zie je overal camera's. In heel Nederland zijn er zeker 228.000 beveiligingscamera's te vinden. Sinds 2016 kunnen mensen, bedrijven of overheidsinstellingen hun camera aanmelden bij de politie. De politie wil daarmee na een misdrijs sneller nagaan of er mogelijk beelden van zijn gemaakt.

naar: indebuurt.nl van 19 december 2019

1p 25 Lees tekst 14.
Hoe gebruikt de politie de camera's volgens tekst 14?
A als opsporingsmiddel
B als preventiemiddel
C als sanctiemiddel

tekst 15
Man reed 220 km per uur en onder invloed
De rechtbank in Alkmaar heeft J.M. (47) veroordeeld voor het veroorzaken van een verkeersongeval door het rijden onder invloed en met zeer
onverantwoord 1) hoge snelheid. J.M. krijgt een gevangenisstraf van
achttien maanden en een rijontzegging van vier jaar. De rechtbank is zich
ervan bewust dat geen enkele strafoplegging het verdriet en gemis van de
nabestaanden kan compenseren.
noot 1 onverantwoord = niet verstandig, gevaarlijk

naar: rechtspraak.nl van 20 maart 2020

1p 26 Lees tekst 15.
De rechter kan kiezen uit drie groepen van sancties.
Welke twee groepen sancties zijn te herkennen in tekst 15?
A de bijkomende straffen en de hoofdsstraffen
B de bijkomende straffen en de maatregelen
C de hoofdsstraffen en de maatregelen

GT-1127-a-22-2-0
15 / 22
lees verder ► ► ►

### Pagina 16

Zie tekst 15.
1p 27 De rechter legt met een bepaald doel sancties op. In tekst 15 geeft de
rechtbank aan dat het moeilijk kan voldoen aan een bepaald doel van het
opleggen van sancties.
Aan welk doel van het opleggen van sancties kan de rechtbank volgens
tekst 15 moeilijk voldoen?
A afschrikking
B genoegdoening aan de slachtoffers
C resocialisatie
D vergelding
1p 28 Op lokaal niveau vindt er overleg plaats om criminaliteit aan te pakken.
Dit heet het driehoeksoverleg.
Uit wie bestaat het driehoeksoverleg?
A gemeenteraadsleden, boa's en politie
B minister van justitie, de burgemeester en wethouders
C officier van justitie, politie en de burgemeester
D politie, wethouders en boa's

tekst 16

Toerisme in Saoedi-Arabië

Voor Saoedische vrouwen is het een bijzonder weekend. Na tientallen
jaren mogen zij die auto kunnen rijden, vanaf zondag weer zelf achter het
stuur plaatsnemen. Dat was dertig jaar illegaal, maar vorig jaar maakte de
Saoedische kroonprins Mohammad bin Salman bekend dat hij die regel
wil afschaffen. In Nederland is er nooit verschil gemaakt tussen mannen
en vrouwen als het gaat om het mogen rijden van een auto.

naar: trouw.nl van 23 juni 2018 en autorai.nl van 21 mei 2018

2p 29 Lees tekst 16.
Criminaliteit is een relatief begrip wat tijd en plaats betreft.
→ Geef naar aanleiding van tekst 16 aan dat er sprake is van criminaliteit
als een relatief begrip wat tijd en plaats betreft.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Er is sprake van criminaliteit als een relatief begrip wat tijd betreft, want ...
Er is sprake van criminaliteit als een relatief begrip wat plaats betreft,
want ...

GT-1127-a-22-2-0 16 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 17

tekst 17

Door corona zit ook het boevengilde werkloos thuis; laagste aantal
inbraken in 10 jaar

De pandemie heeft ook positieve effecten: het aantal woninginbraken is in
2020 fors afgenomen.
Met de meeste mensen overdag en 's avonds binnen de muren van de
eigen woning, gesloten winkels en uitgestorven straten, houden dieven
zich gedeeld. Verzekeraar Interpolis stelt dat er in 2020 in Nederland
waarschijnlijk 30.000 inbraken worden gepleegd. Dat is het laagste aantal
inbraken in zeker tien jaar en 22 procent minder dan vorig jaar.

naar: Trouw van 24 december 2020

1p 30 Leest tekst 17.
Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren.
Bij welke theorie over crimineel gedrag passen de oorzaken voor de
afname uit tekst 17?
A de aangeleerde gedragstheorie
B de bindingstheorie
C de neutralisatietheorie
D de rationele-keuze-theorie

tekst 18

Politiebonden boos

Een agent is vrijdag door een man op een agressieve manier
lastiggevallen toen de agent met zijn jonge gezin door het centrum van
Tilburg liep. De man - volgens hoofdbestuurder Koen Simmers van de
Nederlandse Politiebond gaat het om een vuurwapengevaarlijke crimineel
- werd aangehouden, maar tot verontwaardiging van Simmers besloot het
Openbaar Ministerie de zaak te .... "Niet bedreigend genoeg!"

naar: omroepbrabant.nl van 4 juli 2020

1p 31 Leest tekst 18.
Welk begrip moet er in tekst 18 op de puntjes ingevuld worden?

GT-1127-a-22-2-o 17 / 22 lees verder ►►►
Beschikbaar gesteld door Stichting Studibegeleiding Leiden (SSL).

### Pagina 18

tekst 19

Grote politieaanwezigheid in Rosmalen om ‘Project X-feest’ te
voorkomen
De politie was in grote getale aanwezig om een massale samenkomst van
jongeren te voorkomen. Er zou via social media zijn opgeroepen tot een
feest zaterdagavond bij het strandje aan de Groote Wielen.
Om deze samenkomst te voorkomen stuurde de politie jongeren die hier
rondliepen of bij elkaar in de auto zaten weg.

bron: dtvnieuws.nl van 23 augustus 2018

2p 32 Lees tekst 19.
Welke twee taken van de politie zijn te herkennen in tekst 19? Noteer
alleen de twee nummers.
1 handhaven van de openbare orde
2 opsporen van strafbare feiten
3 preventie
4 verlenen van hulp

1p 33 Welk recht heeft een slachtoffer van een ernstig misdrijf tijdens een
rechtszaak?
A het recht om
B een rechter aan te wijzen
C excuses van de dader te krijgen
D op de zitting te mogen spreken

GT-1127-a-22-2-o 18 / 22 lees verder

### Pagina 19

Analyse maatschappelijk vraagstuk: woonoverlast

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 4 en afbeelding 1 en afbeelding 2 in het bronnenboekje.

Inleiding
In heel Nederland zijn er bewoners die woonoverlast ervaren van buren. Voorbeelden van deze burenoverlast zijn overlast door viezigheid van dieren, vervuilde tuinen en woningen, en geluidsoverlast.

4p 34 Lees tekst 1 met afbeelding 1 en lees tekst 2.
Woonoverlast is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft vier kenmerken. Eén van deze kenmerken is dat het vraagstuk veel aandacht krijgt in de media.
→ Welk ander kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is te herkennen in tekst 1 met afbeelding 1? Geef aan waarom dit kenmerk van toepassing is op woonoverlast met een voorbeeld uit tekst 1 of afbeelding 1.
→ Welk ander kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is te herkennen in tekst 2? Geef aan waarom dit kenmerk van toepassing is op woonoverlast met een voorbeeld uit tekst 2.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: ...
Dit blijkt uit tekst 1 met afbeelding 1, want ...
Kenmerk 2: ...
Dit blijkt uit tekst 2, want ...

Zie tekst 2.
1p 35 Het proces van politieke besluitvorming verloopt in vier fasen. In tekst 2 is met het voorstel van de VVD een fase afgerond en begint een nieuwe fase.
Welke fase is afgerond en welke nieuwe fase begint in tekst 2?

[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: 'fase die is afgerond' en 'fase die begint'. Rij A: 'fase 1: agendavorming' en 'fase 2: beleidsvoorbereiding'. Rij B: 'fase 2: beleidsvoorbereiding' en 'fase 3: beleidsbepaling'. Rij C: 'fase 3: beleidsbepaling' en 'fase 4: beleidsuitvoering'.]

GT-1127-a-22-2-o 19 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 20

36 Zie tekst 2.
2p
De 'aso-wet' in tekst 2 was een initiatief van de VVD. Politieke partijen
kunnen worden ingedeeld bij verschillende politieke stromingen. Die
politieke stromingen hebben bepaalde uitgangspunten. Een uitgangspunt
van de politieke stroming waartoe de VVD behoort, is bijvoorbeeld eigen
verantwoordelijkheid.
→ Tot welke politieke stroming behoort de VVD en welk ander
uitgangspunt of kenmerk van deze stroming is te herkennen in
tekst 2?
→ Leg uit waarom dit uitgangspunt te herkennen is in tekst 2.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De VVD behoort tot de ... stroming en een uitgangspunt of kenmerk dat te
herkennen is in tekst 2 is ...
Dit uitgangspunt is te herkennen omdat uit tekst 2 blijkt ....

37 Zie tekst 2.
2p
Een maatschappelijk vraagstuk als woonoverlast kun je bekijken uit
verschillende invalshoeken, bijvoorbeeld vanuit de politiek-juridische
invalshoek. In tekst 2 staat de volgende zin: "Omdat rechters een
uithuisplaatsing vaak te drastisch vinden, leggen zij deze straf vrijwel
nooit op."
→ Leg uit welke andere invalshoek te herkennen is in deze zin.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
In deze zin is de ... invalshoek te herkennen, omdat ...

38 Bekijk afbeelding 2.
1p
Op de afbeelding is te zien dat het niet veroorzaken van overlast een van
de voorwaarden is om een goede huurder te zijn.
Welke functie van de media vervult afbeelding 2 als de boodschap
inderdaad goed overkomt bij huurders?
A de amusementsfunctie
B de controlerende functie
C de socialiserende functie

GT-1127-a-22-2-o 20 / 22 lees verder ➢►►

### Pagina 21

Lees tekst 3.
Stel je voor dat de adviezen in tekst 3 op een prikbord hangen in de hal
van een flat. Elke bewoner van de flat leest het, maar niet elke bewoner
vat het op dezelfde manier op.
Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de
media, zoals:
1 de agendatheorie
2 de framingtheorie
3 de injectietheorie
4 de theorie van selectieve perceptie
Hieronder staan drie manieren waarop de adviezen in tekst 3 invloed
zouden kunnen hebben op de bewoners van het appartementencomplex:
a Alle bewoners zullen de adviezen helemaal in zich opnemen en zij
zullen het klakkeloos opvolgen in het geval van een burenruzie.
b De bewoners zullen gaan praten met elkaar over hoe burenruziës
opgelost zouden moeten worden, maar zij zullen in hun aanpak hierin
niet worden beïnvloed door de adviezen.
c Sommige bewoners zullen de adviezen opvolgen in het geval van een
burenruzie en andere bewoners niet. Dit is afhankelijk van hun
referentiekader.

→ Welke manier van beïnvloeding past bij welke theorie?
Let op: er blijft één theorie over.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
a past bij ... (vul theorie in)
b past bij ... (vul theorie in)
c past bij ... (vul theorie in)

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
GT-1127-a-22-2-o
21 / 22
lees verder ►►►

### Pagina 22

2p 40 Lees tekst 4.
Tekst 4 is verschenen in de regionale krant de Gelderlander. De media
kunnen niet alle nieuwsberichten plaatsen of uitzenden. Daar is te weinig
ruimte voor. Ze moeten een keuze maken tussen verschillende berichten.
Hiervoor gebruiken de media een aantal criteria. Zo kunnen de eigen
waarden of normen van de journalist een rol spelen en/of moet een
bericht bijvoorbeeld passen bij de identiteit van het medium.
→ Noem twee andere selectiecriteria die een rol gespeeld kunnen
hebben bij het plaatsen van tekst 4 in de Gelderlander. Geef per
selectiecriterium met behulp van tekst 4 een reden waarom dat
selectiecriterium een rol kan hebben gespeeld.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Selectiecriterium 1: ..., want ...
Selectiecriterium 2: ..., want ...

2p 41 In afbeelding 2 en tekst 3 staan een aantal preventieve maatregelen
genoemd om geluidsoverlast tegen te gaan.
→ Bedenk zelf een andere preventieve maatregel om geluidsoverlast
door buren tegen te gaan die binnen de Nederlandse wet past.
→ Leg uit waarom dit een preventieve maatregel is en waarom dit
volgens jou werkt om geluidsoverlast door buren tegen te gaan.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-1127-a-22-2-0 22 / 22 einde ■