# Eindexamen Maatschappijkunde VMBO-GL/TL 2017 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/maatschappijleer/2017/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2017
tijd vak 2
woensdag 21 juni
13.30 - 15.30 uur
maatschappijleer 2 CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 42 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 61 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0323-a-17-2-0

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 1
Gluren bij de buren verboden in Zoetermeer
In Zoetermeer is het gluren bij de buren verboden. Tijd. In de algemene
plaatselijke verordening (APV) is hiervoor namelijk een verbod
opgenomen. Het gluurverbod is vooral ingesteld om stalking te bestrijden.
Het gluurverbod geldt voor het bespieden van personen in gebouwen,
woonwagens of woonboten.

naar: www.hartvannederland.nl van 2 december 2014

1p 1 Wie heeft het gluren verboden?
A de burgemeester
B de gemeenteraad
C de regering
D het parlement

tekst 2
Politie Rotterdam eo @Politie_Rdam • 17 jul.
Dader schietincident #Forelstraat #Hoogvliet #Rotterdam gevlucht.
Meerdere eenheden zijn naar hem op zoek. Tips zijn welkom via
0900-8844.

bron: twitter.com van 17 juli 2016

1p 2 Tekst 2 is een Twitterbericht van de politie Rotterdam.
Over welke taak van de politie gaat dit bericht?
A hulpverlening
B opsporing van strafbare feiten
C preventie
D vervolging

GT-0323-a-17-2-o 2 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 3

afbeelding 1

[FIGUUR: Twee gevangenen in een cel. De ene gevangene telt streepjes op een muur, de andere zit op een bankje. Er zijn denkballonnen boven hun hoofden met tekst.]

bron: De Standaard, 16 februari 2012

2p 3 Bekijk afbeelding 1.
De gevangene op het bankje zit niet voor het eerst in de gevangenis.
→ Leg uit welk doel van straffen niet voldoende bereikt is bij de
gevangene op het bankje.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het doel ..., want ...

1p 4 Van welk verschijnsel is sprake in afbeelding 1?
A eigenrichting
B klassenjustitie
C recidive
D sociale ongelijkhijd

2p 5 Het aantal geregistreerde gevallen van diefstal is meestal lager dan het
aantal werkelijk gepleegde gevallen van diefstal.
→ Geef hiervoor twee verklaringen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Verklaring 1: ...
Verklaring 2: ...

GT-0323-a-17-2-o 3 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 4

tekst 3
'Financiering rechtspraak te veel politiek'
"Het budget voor de rechtspraak mag niet afhankelijk zijn van de keuzes
van de minister van Veiligheid en Justitie. Financiering van de
rechtspraak is nu te veel een politieke keuze. Dat moet veranderen." Dat
schrijft Frits Bakker, de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak.
"Voor de financiering van de rechtspraak moet louter en alleen de vraag
leidend zijn wat nodig is om rechtszaken goed en tijdig te kunnen doen",
benadrukt Bakker. Volgens Bakker kan het kabinet de rechtspraak nu
beïnvloeden via de portemonnee. Dat hoort volgens hem niet in een
rechtsstaat.
naar: www.nu.nl van 12 mei 2016

1p 6 Lees tekst 3.
Frits Bakker vindt de financiering van de rechtspraak in Nederland te veel
een politieke keuze en vindt dat niet in een rechtsstaat horen.
Welk kenmerk van de rechtsstaat wordt volgens Bakker aangetast?
A Burgers hebben grondrechten.
B De overheid is gebonden aan de wet.
C handhaving van de openbare orde
D trias politica

tekst 4
Aanpak inbraken in een wijk in Veghel
De afgelopen twee maanden werd er in de Veghelse wijk Het Ven al
ingebroken in zeven woningen en zeven auto's. Daarom werd er een
informatieavond gehouden door de politie en het Buurt Informatie
Netwerk.
De politie deed een beroep op de verantwoordelijkheid van de bewoners
van de wijk. "Jullie zijn de ogen en oren van de wijk. Vanaf mei zal een
groep vrijwilligers door de wijk lopen en bewoners wijzen op openstaande
poorten en tassen of laptops die in auto's achterblijven.
naar: www.bd.nl van 7 maart 2016

1p 7 Er zijn verschillende oorzaken van criminaliteit.
Welke maatschappelijke oorzaak van criminaliteit wil de politie in tekst 4
aanpakken?
A een gebrek aan maatschappelijke bindingen
B een veranderend waardenbesef
C slechte levensomstandigheden
D weinig sociale controle

GT-0323-a-17-2-o
4 / 18
lees verder

### Pagina 5

tekst 5

Zaak tegen J.B. moet over

De zaak tegen J.B., die momenteel een straf uitzit wegens doodslag op
R.S., moet opnieuw behandeld worden. Dit oordeel ... vandaag.
In 2011 werd R.S. gedood in de woning van J.B. J.B. werd veroordeeld tot
een jarenlange celstraf. Maar volgens ... is de veroordeling op
veronderstellingen gebaseerd die onvoldoende zijn onderbouwd. En moet
de zaak dus over. J.B. heeft altijd volgehouden onschuldigig te zijn.

naar: www.at5.nl van 16 februari 2016

1p 8 Wat moet tweemaal op de puntjes in tekst 5 worden ingevuld?
A de Hoge Raad
B de minister van Justitie
C de strafrechter
D het gerechtshof
E het Openbaar Ministerie

2p 9 Hieronder staan vier beweringen over misdrijven en overtredingen.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 Als je veroordeeld wordt voor een misdrijf, krijg je altijd een strafblad.
2 Een overtreding wordt berecht door een kantonrechter.
3 Of een delict een misdrijf of overtreding is, staat in het Wetboek van
Strafvordering.
4 Voor een overtreding kun je een vrijheidsstraf krijgen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

GT-0323-a-17-2-o 5 / 18 lees verder ►►►


### Pagina 6

tekst 6
Verdachten drugslab voor de rechter

Voor de rechtbank stonden verdachten terecht op verdenking van
betrokkenheid bij een drugslaboratorium in een woning. In het
laboratorium waren materialen gevonden die gebruikt worden voor het
maken van kunstmatige cocaïne.
Een van de verdachten is A.V. Hij stelde zijn woning beschikbaar aan de
groep verdachten. De rechter vroeg A.V. of hij niets had geroken van de
drugsproductie. A.V. verklaarde niets geweten te hebben van het
drugslaboratorium. "Ik ben dom geweest. Ik wist van niets en heb nooit
het vermoeden gehad dat er iets gebeurde daar", aldus de verdachte.
Ook andere verdachten ontkenden iets geweten te hebben van het
drugslaboratorium.

naar: rtvrijdendam.nl van 6 juni 2016

1p 10 Een rechtszitting verloopt in een bepaalde volgorde.
Welke onderdelen zijn al geweest vóór het beschreven onderdeel in
tekst 6?
A aanklacht en pleidooi
B opening en requisitoir
C tenlastelegging en verhoor van getuigen
D verhoor van deskundigen en laatste woord

1p 11 Niet alleen in het Wetboek van Strafrecht, maar ook in andere wetten
staat welk gedrag strafbaar is.
→ In welke wet staat het strafbare feit uit tekst 6?

1p 12 Niet alle strafbare feiten die worden onderzocht, komen voor de rechter.
Soms wordt een zaak geseponeerd.
→ Wie kan een zaak seponeren?

GT-0323-a-17-2-o 6 / 18 lees verder

### Pagina 7

tekst 7
Wat zijn de kenmerken van een werknemer die een misstap begaat?
Hoffmann Bedrijfsrecherche deed onderzoek naar misstanden op de
werkvloer.
Hieronder staat een schets van het daderprofiel:
1 In 28 procent van de gevallen was de dader in onze onderzoeken een
vrouw.
2 Met name werknemers die langdurig in dienst zijn, zijn in staat om
fraude op vindingrijke wijze te verbergen. Zij kennen de
bedrijfsprocessen goed.
3 Ongeveer 30 procent van de fraudeurs heeft een directie- of
managementfunctie.
4 In 45 procent van de gevallen heeft de dader binnen het bedrijf een
positief imago. Ongeveer 18 procent van de daders bleek al niet zo
goed bekend te staan.
5 17 procent van de daders gaf aan dat hij de fraude pleegde, omdat het
makkelijk ging.

naar: www.metronieuws.nl van 19 april 2016

1p 13 Van welk soort criminaliteit is in ieder geval sprake bij punt 3 in tekst 7?
A georganiseerde criminaliteit
B heling
C kleine criminaliteit
D witteboordencriminaliteit

1p 14 Er zijn verschillende maatschappelijke en individuele verklaringen voor
criminaliteit.
Welke maatschappelijke verklaring is te herkennen in tekst 7?
A Crimineel gedrag wordt aangeleerd in de groep.
B De gelegenheid maakt de dief.
C De samenleving wordt steeds anoniemer.
D Een gebrek aan maatschappelijke bindingen bevordert crimineel
gedrag.

GT-0323-a-17-2-o
7 / 18
lees verder

### Pagina 8

tekst 8
Politie Venlo 'steelt' fietsen op middelbare school
Bij een middelbare school in Venlo namen agenten vorige week zonder
verdere toelichting negen gestolen fietsen mee. "Wij hadden sterke
aanwijzingen dat er bij deze fietsen sprake was van diefstal of ...", zegt
de politie Venlo.
Ouders die kunnen aantonen dat de fiets voor een normale prijs in een
winkel is gekocht, krijgen de fiets terug.

naar: nos.nl van 16 april 2016

1p 15 De politie in Venlo heeft aanwijzingen dat er behalve van diefstal ook
sprake kan zijn geweest van een ander misdrijf. Dit misdrijf is op de
puntjes in tekst 8 weggelaten.
→ Welk misdrijf moet er op de puntjes in tekst 8 worden ingevuld?

1p 16 Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit.
Onder welk soort beleid valt snelrecht?
A onder gevangenisbeleid
B onder opsporingsbeleid
C onder vervolgingsbeleid

tekst 9
Kabinet beperkt bevoegdheden politie in wetsvoorstel
Politie en justitie krijgen minder bevoegdheden om cybercriminaliteit aan
te pakken dan eerst is voorgesteld. Dat blijkt uit het wetsvoorstel
Computercriminaliteit III, dat dinsdag aan de Tweede Kamer is
voorgelegd.
Het decryptiebevel is uit het wetsvoorstel geschrapt. Dit bevel houdt in dat
een officier van justitie verdachte personen kan dwingen de
wachtwoorden van beveiligde bestanden te geven.
In een eerdere versie van de wet stond het decryptiebevel nog wel. Als
verdachten dat bevel negeerden, zouden ze drie jaar cel kunnen krijgen.
Het kabinet stelt nu dat het decryptiebevel te veel botst met een recht dat
verdachten hebben.

naar: de Volkskrant van 22 december 2015
GT-0323-a-17-2-o 8 / 18
lees verder ► ► ►

### Pagina 9

1p 17 Lees tekst 9. Het feit dat het decryptiebevel uit het wetsvoorstel gehaald is, heeft te maken met een recht dat verdachten in Nederland hebben. Welk recht is dit? A het recht om onschuldig te zijn totdat je door de rechter schuldig bent bevonden B het recht om te weten waarvan je verdacht wordt C het recht om te zwijgen D het recht op een onafhankelijke rechter E het recht op hulp van een advocaat

Politiek en beleid
tabel 1
Zetelverdeling Eerste Kamer
partij aantal zetels
VVD 13
CDA 12
D66 10
overige partijen ...
naar: www.eerstekamer.nl van 28 mei 2015
1p 18 In 2015 is een nieuwe Eerste Kamer gekozen. In tabel 1 staat de nieuwe zetelverdeling. Hoeveel zetels hebben de ‘overige partijen’?
A 15
B 40
C 65
D 115
GT-0323-a-17-2-0 9/18 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

tekst 10
Commissaris van de Koning in Groningen
René Paas zal waarschijnlijk Max van den Berg als commissaris van de
Koning in Groningen opvolgen.
Paas wordt door de Provinciale Staten van Groningen voorgedragen bij ...
die uiteindelijk over de benoeming gaat.
naar: www.nrc.nl van 2 februari 2016
1p 19 Wat moet op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?
A de Gedeputeerde Staten
B de regering
C de Tweede Kamer
tekst 11
Emile Roemer opnieuw SP-lijsttrekker bij verkiezingen
Emile Roemer is bij de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017
opnieuw de lijsttrekker van de SP. Kandidaten voor het lijsttrekkerschap
konden zich tot 1 mei 2016 melden bij de ....
naar: www.volkskrant.nl van 1 mei 2016
1p 20 Wat moet op de puntjes in tekst 11 worden ingevuld?
A koning
B minister van Binnenlandse Zaken
C politieke partij
D Tweede Kamer
1p 21 Zie tekst 11.
Politieke partijen vervullen verschillende rollen in de samenleving.
Welke rol zal Emile Roemer als lijsttrekker vooral vervullen?
A belangen van maatschappelijke organisaties vertegenwoordigen
B beslissen wie er op de verkiezingslijsten komen
C de ideeën van een politieke partij onder de aandacht brengen
1p 22 Ambtenaren hebben invloed op het proces van politieke besluitvorming.
-> Geef een reden waarom ambtenaren invloed hebben op het proces
van politieke besluitvorming.
GT-0323-a-17-2-o
10 / 18
lees verder ►►►

### Pagina 11

2p 23 De Eerste en Tweede Kamer hebben een aantal rechten om hun taken te
kunnen uitvoeren.
Hieronder staat een aantal rechten.
a het budgetrecht
b het recht om schriftelijke vragen te stellen
c het recht van amendement
d het recht van initiatief
→ Geef van elk recht aan of het een recht is van
1 alleen de Eerste Kamer
2 alleen de Tweede Kamer
3 allebei de Kamers
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
a = een recht van ...
b = een recht van ...
c = een recht van ...
d = een recht van ...
tekst 12
Verkleinen van de kloof tussen burger en politiek
Hoe verklein je de kloof tussen burger en politiek? In Uden maakten
320 mensen zelf plannen voor hun stad. Maar liefst 400 ideeën kwamen
aan de orde tijdens een ‘burgertop’ in het Noord-Brabantse Uden. Doel:
de kloof tussen burger en politiek verkleinen.
Uden liet zich inspireren door de Vlaamse auteur David van Reybrouck,
die vindt dat mensen zelf politieke oplossingen moeten vinden en niet
alles moeten overlaten aan politici. Het moet weer worden zoals in de
Atheense democratie van rond 500 voor Christus, waar mensen deels
door loting werden aangewezen om de stad te besturen.
naar: www.nrc.nl van 6 oktober 2014
2p 24 Lees tekst 12.
Noem twee andere voorstellen om de kloof tussen burger en politiek
kleiner te maken.
1p 25 Zie tekst 12.
Stel dat alle bestuurders van een land of stad door loting zouden worden
aangewezen.
Met welk kenmerk van de Nederlandse parlementaire democratie botst dit
dan?
A Alle burgers zijn voor de wet gelijk.
B De bevoegdheden van bestuurders zijn vastgelegd in de grondwet.
C Er is algemeen kiesrecht.
D Er is sprake van een machtenscheiding.
GT-0323-a-17-2-o 11 / 18

### Pagina 12

tekst 13

Wat doet Foodwatch?

Foodwatch Nederland komt op voor het recht van consumenten op eerlijk,
veilig en gezond voedsel.
Wát eet je eigenlijk? Hoe heeft de producent jouw voedsel bewerkt?
Welke twijfelachtige E-nummers en giftige stoffen zitten erin? Foodwatch
pakt misstanden rond voedsel aan. We willen jou de vrijheid teruggeven
om zélf een weloverwogen keuze te maken, op basis van alle informatie
die je daarvoor nodig hebt.

Foodwatch voert actief campagnes, geeft de voorlichting die
voedselbedrijven jou niet geven en reageert direct op actuele
voedselonthullingen. We raadplegen experts en delen onze informatie met
jou en met de media. Samen komen we in actie voor onze consumenten-
rechten: jouw stem is cruciaal in het maatschappelijk debat. Hoe meer
foodwatchers, hoe steviger onze lobby voor betere wetgeving.

naar: www.foodwatch.org van 24 augustus 2016

4p 26 Foodwatch is een pressiegroep. Pressiegroepen hebben twee kenmerken.
$\rightarrow$ Noem twee kenmerken van pressiegroepen en geef per kenmerk aan
waarom uit tekst 13 blijkt dat Foodwatch daaraan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: ...
Foodwatch voldoet daaraan omdat ...
Kenmerk 2: ...
Foodwatch voldoet daaraan omdat ...

GT-0323-a-17-2-o 12 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 13

tekst 14
Bussemaker hijst regenboogvlag voor Coming Out Dag
Minister Jet Bussemaker, die verantwoordelijk is voor emancipatie, heeft
maandagochtend de regenboogvlag op het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap gehesen. De bewindsvrouw wil daarmee laten
zien dat lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en
transgenders veilig uit de kast kunnen komen.
naar: www.nu.nl van 12 oktober 2015

1p 27 Wat kun je op basis van tekst 14 zeggen over Jet Bussemaker?
A Zij maakt deel uit van een coalitiepartij en haar standpunt is
conservatief.
B Zij maakt deel uit van een coalitiepartij en haar standpunt is
progressief.
C Zij maakt deel uit van een oppositiepartij en haar standpunt is
conservatief.
D Zij maakt deel uit van een oppositiepartij en haar standpunt is
progressief.

tekst 15
'Miljonairsbelasting'
Onze partij wil de belasting op vermogen eerlijker maken. Met de
invoering van een 'miljonairsbelasting' en een vermogenswinstbelasting
wordt ruim 4 miljard euro bijeengebracht. Geld dat besteed kan worden
aan het verlagen van lasten voor lage- en middeninkomens en voor
investeringen in zorg en sociale voorzieningen.
naar: de website van een politieke partij van 1 november 2015

1p 28 Tekst 15 is afkomstig van de website van een politieke partij.
→ Behoort deze partij tot de liberale stroming of tot de
sociaaldemocratische stroming? Geef daarbij een uitgangspunt van de
gekozen stroming dat in tekst 15 te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Tot de ... stroming, want een uitgangspunt van deze stroming is ...

GT-0323-a-17-2-o 13 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 14

tabel 2
Uitslag Provinciale Statenverkiezingen Groningen 2015

partij | percentage stemmen
---|---
SP | 16,1%
PvdA | 12,2%
CDA | 11,2%
D66 | 9,6%
VVD | 9,1%
ChristenUnie | 8,7%
PVV | 8,0%
Groninger Belang | 6,5%
GroenLinks | 6,5%
Partij voor de Dieren | 3,7%
Partij voor het Noorden | 2,1%
50PLUS | 2,0%
Seniorenpartij Groningen | 1,0%
Groningen Centraal! | 0,9%
Grumegers veur Stad en Ommeland | 0,6%
Verenigde Communistische Partij | 0,5%
Partij voor Mens en Spirit | 0,3%
Red het Noorden | 0,2%
Vrij Mandaat | 0,1%

naar: app.nos.nl

2p 29 Hieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tabel 2.
-> Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 Alle christelijke partijen die in de Tweede Kamer zitten, komen in de tabel voor.
2 De linkse politieke partijen hebben meer dan 30% van de stemmen gehaald.
3 Meer dan 10% van de kiezers heeft op een landelijke sociaal-liberale partij gestemd.
4 Meer dan 10% van de kiezers heeft op een niet-landelijke partij gestemd.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

GT-0323-a-17-2-o 14 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 15

Analyse maatschappelijk vraagstuk: plastic in het milieu

Bij de beantwoording van de vragen 30 tot en met 42 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 4 en afbeelding 1 van het boekenboekje.

Lees tekst 1.
1p 30 De massamedia hebben verschillende functies voor mensen, zoals:
1 de amuserende functie
2 de controlerende functie
3 de informatieve functie
4 de opiniërende functie
→ Leg uit welke functie tekst 1 vervult.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Functie: ..., want ...

2p 31 Hieronder staan de reacties van twee leerlingen op tekst 1.
Bram: “De media zouden hier veel meer aandacht aan moeten besteden.
Het is belangrijk dat mensen hier goed over nadenken.”
Sibel: “Dat heeft toch geen zin, Bram. Mensen zitten vast aan hun eigen
ideeën en als deze informatie daar niet bij past, dan zal de
boodschap hen niet bereiken.”

Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de
media, zoals:
1 de agendatheorie
2 de injectienaaldtheorie
3 de multi-step-flow-theorie
4 de theorie van de selectieve perceptie
→ Welke theorie past bij de reactie van Bram en welke theorie past bij de
reactie van Sibel?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Bram: ... (kies één van de vier theorieën)
Sibel: ... (kies één van de vier theorieën)

Lees tekst 2.
1p 32 Welke twee Europese instellingen hebben moeten instemmen met de
richtlijn, zodat deze werd aangenomen?
A de Europese Commissie en de Raad van Europa
B de Europese Commissie en het Europees Hof van Justitie
C de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement
D de Raad van Europa en de Raad van de Europese Unie
E het Europees Parlement en het Europees Hof van Justitie

GT-0323-a-17-2-o 15 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 16

1p 33 Zie tekst 2.
In 2011 hebben de Europese ministers van Milieu aan een Europese
instelling gevraagd om mogelijke EU-maatregelen tegen het gebruik van
plastic tassen te onderzoeken. Deze instelling kwam vervolgens met een
voorstel met maatregelen om het gebruik van plastic tassen te
verminderen.
Welke Europese instelling is dit?
A de Europese Commissie
B de Europese Raad
C het Europees Hof van Justitie
D het Europees Parlement

2p 34 Zie tekst 2.
Hieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tekst 2.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 Als lid van de EU hoort Nederland deze richtlijn om te zetten in
nationale wetgeving.
2 De richtlijn is pas geldig voor een lidstaat van de EU als deze ook is
goedgekeurd door het parlement van de lidstaat.
3 De richtlijn volgt op een verzoek van de Raad van de Europese Unie.
4 Het Europees Parlement controleert of de lidstaten de richtlijn
uitvoeren.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

4p 35 Lees tekst 3.
Plastic in het milieu is een maatschappelijk vraagstuk. Een
maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een kenmerk is
dat het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden. Een
tweede kenmerk is dat het vraagstuk de aandacht krijgt van de media.
→ Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die
in tekst 3 naar voren komen. Geef voor elk kenmerk aan waarom uit
tekst 3 blijkt dat dit kenmerk van toepassing is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: ...
Dit blijkt uit tekst 3, want ...
Kenmerk 2: ...
Dit blijkt uit tekst 3, want ...

GT-0323-a-17-2-o 16 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 17

2p 36 Zie tekst 3. Het standpunt van VVD-Kamerlid Remco Dijkstra kun je koppelen aan een kenmerk van de politieke stroming waartoe de VVD behoort.
→ Bij welke politieke stroming hoort de VVD en welk kenmerk van deze stroming sluit aan bij het standpunt van het VVD-Kamerlid in tekst 3?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Politieke stroming: ...
Kenmerk: ...

1p 37 Ook andere politieke partijen hebben een mening over de invoering van het gratis-plastic-tassenverbod. De ChristenUnie is het bijvoorbeeld eens met de invoering van het verbod op gratis plastic tassen.
Welk uitgangspunt van de christendemocraten past het beste bij dit standpunt?
A gespreide verantwoordelijkheid
B overheidszorg voor kwetsbare groepen
C rentmeesterschap
D solidariteit

2p 38 Zie tekst 3. Zo objectief mogelijke nieuwsverstrekking moet voldoen aan drie criteria. Een criterium is het controleren van feiten via andere bronnen. Een ander criterium is het toepassen van hoor en wederhoor.
→ Wat is het derde criterium?
→ Geef met een voorbeeld uit tekst 3 aan dat in deze tekst ook aan het derde criterium is voldaan.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het derde criterium is ...
In tekst 3 wordt hieraan voldaan, want ...

1p 39 Bekijk afbeelding 1. Het proces van politieke besluitvorming bestaat uit een aantal fasen. Bij welke fase hoort afbeelding 1?
A fase 1: noemen van wensen / het (h)erkennen van het probleem als politiek probleem
B fase 2: vergelijken of afwegen van politieke problemen
C fase 3: beslissen over problemen
D fase 4: uitvoeren van besluiten

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

GT-0323-a-17-2-o 17 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 18

2p 40 Zie afbeelding 1.
De massamedia vervullen verschillende functies, waaronder:
1 de amuserende functie
2 de controlerende functie
3 de socialiserende functie
4 de waakhondfunctie
Leg uit welke van de bovenstaande functies afbeelding 1 vooral
vervult.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De ... functie, want ...

Lees tekst 4.
2p 41 Een maatschappelijk vraagstuk kun je vanuit vier verschillende
invalshoeken bekijken.
Leg uit welke twee invalshoeken het maatschappelijk vraagstuk
van plastic in het milieu in tekst 4 bekeken wordt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1. Vanuit de ... invalshoek, want ...
2. Vanuit de ... invalshoek, want ...

2p 42 Uit tekst 4 blijkt dat Frankrijk een volledig verbod van flinterdunne plastic
tasjes invoert. Sommige mensen vinden dat dit ook in Nederland moet
gebeuren.
Vind jij dat dit volledig verbod van flinterdunne plastic tasjes ook in
Nederland ingevoerd moet worden? Benoem vanuit welke waarde je
tot dit standpunt komt en beargumenteer je mening.
Doe het zo: neem één van de onderstaande mogelijkheden over en vul
het antwoord aan.

Ja, er moet in Nederland een volledig verbod worden ingevoerd.
Ik kom tot dit standpunt vanuit de waarde: ...
Een argument dat bij deze waarde past is: ...

of

Nee, er moet in Nederland géén volledig verbod worden ingevoerd.
Ik kom tot dit standpunt vanuit de waarde: ...
Een argument dat bij deze waarde past is: ...

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0323-a-17-2-0 18/18 einde