# Eindexamen Maatschappijkunde VMBO-GL/TL 2016 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/maatschappijleer/2016/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2016
tijdvak 2
dinsdag 21 juni
13:30 - 15:30 uur
maatschappijleer 2 CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 40 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0323-a-16-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Criminaliteit en rechtsstaat

1p 1 Hieronder staat een aantal handelingen die plaatsvinden tijdens een
rechtszitting.
1 het houden van een pleidooi
2 het houden van een requisitoir
3 het ondervragen van de verdachte
4 het ondervragen van getuigen
5 het uitspreken van een vonnis
6 het voorlezen van een tenlastelegging
→ Welke vier handelingen worden uitgevoerd door een officier van
justitie? Kies vier nummers uit het rijtje.

tekst 1

Veroordeling tot gevangenisstraf van dertig maanden

De rechtbank Oost-Brabant heeft vandaag een man veroordeeld tot een
gevangenisstraf van dertig maanden. Hij kreeg deze straf voor het treffen
van voorbereidingen om brand te stichten bij een zonnestudio in Oss.
De verdachte werd eerder al tot lange celstraffen veroordeeld voor
ernstige geweldsdelicten.

naar: www.rechtspraak.nl van 27 januari 2015

1p 2 Uit tekst 1 is af te leiden of het voorbereiden van brandstichting een
misdrijf of overtreding is.
→ Leg met behulp van een gegeven uit tekst 1 uit of het voorbereiden
van brandstichting een misdrijf of een overtreding is en waarom het
niet de andere vorm van delict kan zijn.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uit tekst 1 blijkt dat het voorbereiden van brandstichting een ... is, want in
tekst 1 staat ... en ...

1p 3 Waarvan is sprake in tekst 1?
A lik-op-stukbeleid
B recidive
C veelvoorkomende criminaliteit
D vermogenscriminaliteit

GT-0323-a-16-2-o 2 / 18 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

2p 4 Straffen worden met verschillende doelen opgelegd. Uit tekst 1 blijkt dat een bepaald doel niet bereikt is.
→ Leg uit welk doel niet bereikt is met de straffen die de verdachte eerder kreeg.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het doel ... is niet bereikt, want uit tekst 1 blijkt ...

tekst 2

Vrijgesproken
De rechtbank heeft een 22-jarige man vrijgesproken van openlijke geweldpleging. Hij stond terecht nadat hij een man bespoot met pepperspray.
Volgens de rechtbank werd het pepperspray-slachtoffer agressief tegen de verdachte en heeft hij met een vuurwapen op de broer van de verdachte geschoten. De verdachte heeft daarop met een busje pepperspray in de richting van het slachtoffer gespoten. Volgens de rechter kan de 22-jarige zich beroepen op ... .

naar: www.at5.nl van 5 juli 2015

1p 5 Wat moet er op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?
A eigenrichting
B noodweer
C ontoerekeningsvatbaarheid
D overmacht

tekst 3

Celstraf geëist voor miljoenenfraude
Tegen een makelaar uit Friesland is vandaag een gevangenisstraf van een jaar geëist. De makelaar zou voor miljoenen hebben gefraudeerd.

naar: www.ad.nl van 23 oktober 2014

1p 6 Er zijn verschillende soorten criminaliteit. Moord is bijvoorbeeld een geweldmisdriif.
→ Hoe wordt het soort criminaliteit uit tekst 3 genoemd?

1p 7 In Nederland is sprake van een machtenscheiding. Bij welke macht hoort het Openbaar Ministerie?
A de rechterlijke macht
B de uitvoerende macht
C de wetgevende macht

GT-0323-a-16-2-o 3 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 4

tekst 4
Rechtszaak winkeldiefstal

Ik lees het dossier over een winkeldiefstal bij een grote supermarkt. Een op het oog keurige oudere man heeft in korte tijd al tweemaal eerder winkeldiefstal gepleegd. En het was telkens bij dezelfde supermarkt. In het dossier staat echter niet waarom.

5 Als de rechter hem vraagt of de beschuldiging klopt, komt hij helemaal los. “Het was een wraakactie. Geld dat bestemd was voor mijn pensioen, had ik belegd in een fonds van de supermarkt. Door fraude is dit helemaal opgemaakt. Nu de verantwoordelijken niet worden gestraft en mijn schade op geen enkele wijze wordt vergoed, straf ik ze wel op mijn eigen manier.”

10 Als mens begrijp ik deze verdachte best. Hij heeft zijn hele leven hard gewerkt om te sparen voor zijn pensioen en dan dit. Maar hoe begrijpelijk ook, toch blijft het diefstal. Ik eis een werkstraf van 20 uur. De rechter is blijkbaar gevoeliger voor zijn verhaal en legt een geldboete op van 250 euro.

naar: het Algemeen Dagblad van 22 januari 2015

1p 8 De schrijver van tekst 4 was aanwezig tijdens de rechtszitting die in tekst 4 beschreven wordt.
Welke rol had de schrijver tijdens de rechtszitting?
de rol van
A advocaat
B getuige
C officier van justitie
D rechter van het gerechtshof
E reclasseringsambtenaar

1p 9 Welk begrip is van toepassing op de regels 5 tot en met 9 van tekst 4?
A afschrikking
B eigenrichting
C handhaving van de rechtsorde
D klassenjustitie

GT-0323-a-16-2-o 4 / 18 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

1p 10 Zie regel 12 tot en met 14 van tekst 4.
Welke bewering is juist?
A Er is een bijkomende straf geëist en hij heeft een hoofdstraf gekregen.
B Er is een bijkomende straf geëist en hij heeft een maatregel gekregen.
C Er is een bijkomende straf geëist en hij heeft een bijkomende straf gekregen.
D Er is een hoofdstraf geëist en hij heeft een bijkomende straf gekregen.
E Er is een hoofdstraf geëist en hij heeft een hoofdstraf gekregen.

2p 11 Politieke partijen en stromingen hebben verschillende ideeën over de
bestrijding van criminaliteit.
Hieronder staat een aantal beweringen.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 Christendemocratische partijen vinden dat maatschappelijke organisaties een belangrijke rol spelen bij het verminderen van criminaliteit.
2 Rechtse politieke partijen vinden preventieve maatregelen tegen criminaliteit belangrijker dan linkse politieke partijen.
3 Partijen die tot de ecologische stroming behoren, hebben meestal geen mening over de bestrijding van criminaliteit.
4 Rechtse politieke partijen benadrukken het belang van het handhaven van de rechtsregels.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

1p 12 Wat wordt bedoeld met het dilemma van de rechtsstaat?
het dilemma tussen de belangen van
A rechtsbescherming en rechtsgelijkheid
B rechtsgelijkheid en rechtszekerheid
C rechtszekerheid en rechtshandhaving
D rechtshandhaving en rechtsbescherming

GT-0323-a-16-2-o
5 / 18
lees verder ➢ ➢ ➢

### Pagina 6

tekst 5

Geen straf geëist voor kunstmatige drug

Vrijdag is er voor de rechtbank vrijspraak geëist tegen twee verdachten
die een kunstmatige vorm van cannabis zouden hebben geproduceerd en
verhandeld. Deze kunstmatige vorm van cannabis staat niet op de lijst
van verboden middelen in de Opiumwet. De drugshandelaren kunnen niet
worden aangepakt, omdat het Europees Hof vorig jaar oordeelde dat de
drug niet onder de Geneesmiddelenwet aangepakt mag worden. Omdat
de drug ook niet onder de Opiumwet valt, is er noodgedwongen vrijspraak
voor de verdachten geëist.

naar: www.crimesite.nl van 28 maart 2015

1p 13 Lees tekst 5.
Op basis van welk uitgangspunt van het strafrecht is besloten vrijspraak
te eisen?
A Er wordt in de wet rekening gehouden met de ernst van het gepleegde
delict.
B Er wordt in de wet rekening gehouden met de situatie waarin het delict
plaatsvond.
C ledereen is onschuldig, totdat zijn schuld door de rechter bewezen is.
D Men kan alleen veroordeeld worden voor handelingen die in de wet
strafbaar zijn gesteld.

2p 14 In de wet staat aangegeven of bepaald strafbaar gedrag een misdrijf of
een overtreding is.
Hieronder staat een aantal voorbeelden van strafbaar gedrag.
1 diefstal van een pakje kauwgom uit de supermarkt
2 heling
3 joyriding
4 zonder helm op een bromfiets rijden
-> Geef van elk voorbeeld aan of het een misdrijf of een overtreding is en
in welke wet of wetboek dit staat.
Let op: een wet of wetboek kan meer dan een keer gebruikt worden.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ... en staat in ...
2 = ... en staat in ...
3 = ... en staat in ...
4 = ... en staat in ...

GT-0323-a-16-2-o 6 / 18 lees verder ► ►►


### Pagina 7

2p 15 Er zijn verschillende verklaringen voor crimineel gedrag. Een
maatschappelijke verklaring voor crimineel gedrag is dat het plegen van
een misdrijf het gevolg is van een afweging van kosten en baten.
Stel, een meisje van zeventien denkt erover om een winkeldiefstal te
plegen.
→ Geef een voorbeeld van kosten en een voorbeeld van baten die dan
kunnen meespelen in haar afweging om wel of niet te gaan stelen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Voorbeeld van kosten: ...
Voorbeeld van baten: ...
2p 16 Een officier van justitie kan verschillende redenen hebben om een zaak te
seponeren.
→ Noem een reden waarom een officier van justitie zou kunnen besluiten
om een zaak tegen een verdachte van moord te seponeren.
→ Noem een andere reden waarom een officier van justitie zou kunnen
besluiten om een zaak tegen een verdachte van winkeldiefstal te
seponeren.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Reden voor seponeren zaak moord: ...
Reden voor seponeren zaak winkeldiefstal: ...
Politiek en beleid
tekst 6
Samenscholingsverbod
In de Haagse buurten Schilderswijk en Transvaalk wordt een
samenscholingsverbod ingesteld om een herhaling van de rellen van
afgelopen dagen te voorkomen. Ook geldt een verbod op het 'meevoeren
van gevaarlijke voorwerpen'. Demonstreren mocht al niet meer.
naar: www.nrc.nl van 2 juli 2015
1p 17 Lees tekst 6.
Wie heeft de beslissing van het samenscholingsverbod genomen?
A de burgemeester
B de officier van justitie
C de politie
D de rechter
GT-0323-a-16-2-o 7 / 18 lees verder

### Pagina 8

tabel 1
Peiling zetelverdeling Tweede Kamer van 27 augustus 2015

| partij | aantal zetels |
|---|---|
| VVD | 30 |
| PvdA | 14 |
| PVV | 20 |
| SP | 18 |
| CDA | 20 |
| D66 | 22 |
| ChristenUnie | 6 |
| GroenLinks | 8 |
| SGP | 4 |
| Partij voor de Dieren | 4 |
| 50PLUS | 4 |
| totaal | 150 |

bron: www.ipsos-nederland.nl

2p 18 Stel dat tabel 1 de uitslag van een Tweede Kamerverkiezing weergeeft. Hieronder staat een aantal beweringen naar aanleiding van tabel 1.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De partij die zich sociaal-liberaal noemt, heeft 22 zetels in de Tweede Kamer.
2 Er zijn minimaal vier partijen nodig om een meerderheidskabinet te vormen.
3 Er zullen in ieder geval ministers van de VVD in de Tweede Kamer te zitten.
4 In de Tweede Kamer is de sociaaldemocratische stroming groter dan de christendemocratische stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

GT-0323-a-16-2-0 8 / 18 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

tekst 7

PvdA wil duidelijkheid over ...

PvdA-Kamerlid Lea Bouwmeester wil dat duidelijk wordt welke belangen
van invloed zijn bij de totstandkoming van wetten. Nu is niet duidelijk met
wie ambtenaren, ministers en staatssecretarissen contact hebben bij het
voorbereiden van wetten.

naar: www.trouw.nl van 7 mei 2015

1p 19 Wat stond er op de puntjes in de kop van tekst 7?
A kabinetsformatie
B lobby
C moties
D regeerakkoord

1p 20 In tekst 7 komen verschillende mensen voor die een rol spelen bij de
politieke besluitvorming.
Wie van deze mensen wordt een volksvertegenwoordiger genoemd?
A een ambtenaar
B een kamerlid
C een minister
D een staatssecretaris

1p 21 Zie tekst 7.
Kamerlid Bouwmeester wil dat het duidelijk wordt welke belangen van
invloed zijn bij de totstandkoming van wetten. Stel dat zij hierover een
wetsvoorstel wil indienen.
Van welk recht wil Kamerlid Bouwmeester dan gebruikmaken?
A het recht om een motie in te dienen
B het recht van amendement
C het recht van initiatief
D het recht van interpellatie

GT-0323-a-16-2-0 9 / 18 lees verder ►►►


### Pagina 10

tekst 8

Topkoks tegen beperking jacht

Topkok Jarno Eggen van een restaurant in Drenthe is stellig: reeën uit
Drenthe horen op de menukaart, vindt hij. Samen met 200 andere koks,
onder wie Jonnie Boer en Joop Braakhekke, heeft hij de Tweede Kamer in
een brief gevraagd niet akkoord te gaan met plannen om de plezierjacht
verder te beperken.

naar: www.tv	drenthe.nl van 11 juni 2015

4p 22 Pressiegroepen hebben twee kenmerken.
→ Leg uit dat deze twee kenmerken van pressiegroepen ook van
toepassing zijn op de groep van 200 koks in tekst 8.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: ...
Dit kenmerk geldt ook voor de groep koks, want ...
Kenmerk 2: ...
Dit kenmerk geldt ook voor de groep koks, want ...

tekst 9

Kamerlid declareerde te veel in oude baan

Een Tweede Kamerlid heeft als gedeputeerde ten onrechte een aantal
declaraties") ingediend.
Een woordvoerder van zijn fractie bevestigt berichtgeving hierover in
NRC Handelsblad. Volgens de krant gaat het om euro's die onjuist
gedeclareerd zijn in de jaren 2011 en 2012. Het Kamerlid zit sinds 2012 in
de Kamer. Hij is daar woordvoerder Europa.

noot 1 declaratie = rekening van gemaakte onkosten, verzoek om vergoeding

naar: www.nu.nl van 11 februari 2015

1p 23 Lees tekst 9.
NRC Handelsblad heeft ontdekt dat het Kamerlid ten onrechte declaraties
indien	de. Daarmee vervult de krant een functie van de massamedia voor
de politieke besluitvorming.
Welke functie van de massamedia is dat?
A burgers informeren over het overheidsbeleid
B een bijdrage leveren aan de meningsvorming van de burgers
C massamedia als waakhond van de democratie
D onderwerpen aandragen voor de politieke agenda

GT-0323-a-16-2-o 10 / 18 lees verder ► ► ►

### Pagina 11

Zie tekst 9.
24 2p Nederland kent verschillende bestuurslagen.
→ Van welke bestuurslagen heeft het Kamerlid deel uitgemaakt en/of
maakt hij nog deel uit volgens tekst 9? Kies twee nummers uit
onderstaand rijtje.
1 het bestuur van Europa
2 het bestuur van de gemeente
3 het bestuur van de provincie
4 het bestuur van het land

tekst 10
Onderzoek naar mislukking Fyra

[FIGUUR: Een foto van vier mensen die voor een boekenkast staan.]

Deze Tweede Kamerleden doen onderzoek naar de hogesnelheidstrein
Fyra. Met het zware middel van ... willen zij erachter komen waarom de
plannen voor een treindienst over de Hogesnelheidslijn-Zuid zijn
uitgelopen op een mislukking.

naar: www.tweedekamer.nl van 16 september 2015

25 1p Wat moet op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?
A de interpellatie
B de motie van wantrouwen
C de parlementaire enquête
D het amendement

GT-0323-a-16-2-o 11 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 12

tekst 11
Koenders verdedigt bezoek koning aan Saudi-Arabië

De oppositiepartijen hebben scherpe kritiek op het besluit om koning
Willem-Alexander samen met minister Bert Koenders (Buitenlandse
Zaken) naar Saudi-Arabië te sturen. In Saudi-Arabië is het slecht gesteld
met de mensenrechten.
Het kabinet verdedigt het besluit om de koning naar Saudi-Arabië te
sturen om een laatste eerbetoon te bewijzen aan de overleden koning
Abdullah. Het is een "illusie" dat je door isolatie van het land de
mensenrechten verbetert, zei minister Koenders dinsdag in de Tweede
Kamer.

naar: www.nu.nl van 27 januari 2015

1p 26 Lees tekst 11.
De koning verdedigt het besluit niet zelf, maar minister Bert Koenders
doet dat.
Welk begrip hoort hierbij?
A ceremoniële functie
B constitutionele monarchie
C het geheim van Noordeinde
D ministeriële verantwoordelijkheid

tekst 12
Hoge prijs islamkritiek: 50 stokslagen per week

Vandaag demonstreert Amnesty International voor de Saudische blogger
Raif Badawi. De 31-jarige Badawi bekritiseerde op zijn website de invloed
van de islam op de politiek in Saudi-Arabië. Ook vroeg hij zich
bijvoorbeeld af waarom Valentijnsdag verboden is in Saudi-Arabië.
Dat had hele nare gevolgen voor hem: in juni 2012 werd hij gearresteerd
en hij werd vervolgens veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf, een
geldboete van 224.000 euro en 1000 stokslagen.

naar: www.rtlnieuws.nl van 15 januari 2015

1p 27 Uit tekst 12 blijkt dat bepaalde kenmerken of grondrechten die gelden in
de Nederlandse parlementaire democratie niet van toepassing zijn op
Saudi-Arabië. Dit geldt bijvoorbeeld voor de vrijheid van meningsuiting en
persvrijheid.
→ Welk ander kenmerk of grondrecht is volgens tekst 12 ook niet van
toepassing op Saudi-Arabië?

GT-0323-a-16-2-o

12 / 18

lees verder ►►►


### Pagina 13

tekst 13
Organisatie van de Europese Unie
De taakverdeling tussen de belangrijkste organen van de Europese Unie
kan als volgt worden samengevat:
... (1) ... van regeringsleiders neemt twee keer per jaar besluiten over de
algemene politieke beleidslijnen.
... (2) ... neemt initiatieven voor Europese wet- en regelgeving en houdt
toezicht op naleving van de Europese verdragen.
... (3) ... debatteert hierover en kan wijzigingen voorstellen.
... (3) ... en ... (4) ... beslissen daarna gezamenlijk.
... (5) ... let er op dat deze afspraken worden nageleefd.
naar: www.europa-nu.nl
3p 28 In tekst 13 zijn bij de nummers 1 tot en met 5 verschillende organen van
de Europese Unie weggelaten.
→ Welk orgaan moet bij welk nummer worden ingevuld?
Kies telkens een letter uit onderstaand rijtje.
a De Europese Commissie
b De Europese Raad
c De Raad van de Europese Unie
d Het Europees Parlement
e Het Europese Hof van Justitie
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
(1) = ...
(2) = ...
(3) = ...
(4) = ...
(5) = ...
GT-0323-a-16-2-o
13 / 18
lees verder ►►►

### Pagina 14

tekst 14
Ede-stad krijgt een koopzondag

In Ede-stad gaan de winkels op zondag toch open. Ondanks veel
tegenstand van christelijke partijen besloot de Edese raad
donderdagavond 9 juli 2015 dat de stad jaarlijks 52 koopzondagen krijgt.
Het voorstel werd aangenomen door een zeer kleine meerderheid van 20
stemmen. De gemeenteraad telt 39 zetels.

De koopzondag zorgt al maandenlang voor grote meningsverschillen in de
gemeente Ede. De gemeente Ede bestaat uit Ede-stad en omringende
dorpen. In juni hield de gemeente een referendum over het onderwerp.
Daarbij stemde een kleine meerderheid van alle stemmers juist tégen
koopzondagen. Toch wordt die uitslag niet helemaal genegeerd. Uit de
deelvragen die bij het referendum werden gesteld, bleek namelijk ook dat
meer dan de helft van de inwoners van Ede-stad wél dat de winkels op
zondagen open zijn.

In de christelijke dorpen buiten Ede-stad, zoals Lunteren, stemde een
grote meerderheid wél tegen de koopzondag. Daar blijven de winkels dan
ook gesloten. Ze gaan alleen open in Ede-stad zelf.

naar: www.trouw.nl van 10 juli 2015

Lees tekst 14.
2p 29 Er is een referendum over de koopzondagen gehouden.
→ Leg uit waarom je zou kunnen zeggen dat de uiteindelijke beslissing
over de koopzondagen in de gemeente Ede een voorbeeld van een
compromis is. Betrek in je antwoord de voorstanders en tegenstanders
van de koopzondagen.

1p 30 Het proces van politieke besluitvorming bestaat uit verschillende fasen.
Welke fase is in tekst 14 als laatste afgerond?
A fase 1: uiten van wensen
B fase 2: vergelijken/afwegen van problemen
C fase 3: beslissen over problemen
D fase 4: uitvoeren van besluiten

GT-0323-a-16-2-o 14 / 18 lees verder ▶▶►

### Pagina 15

tekst 15
Politieke jongerenorganisatie wil einde aan verplicht vrij met kerst
Er moet een einde komen aan het verplicht vrij zijn voor de meeste
mensen met kerst, vindt de jongerenorganisatie van ... .
'Werknemers kunnen veel beter samen met hun baas overleggen of zij
willen werken met kerst', vindt voorzitter Tom Leijte.
'Waarom bepalen vakbond en overheid wanneer iemand thuis moet
zitten? Nederlanders zijn verstandig genoeg om zelf te bepalen wanneer
zij willen werken en wanneer zij feest willen vieren', aldus Leijte.
naar: www.nu.nl van 25 december 2014
1p 31 Het standpunt uit tekst 15 is van een jongerenpartij die hoort bij een
landelijke politieke partij. Het standpunt past goed bij de uitgangspunten
van deze partij.
Welke politieke partij moet op de puntjes in tekst 15 worden ingevuld?
A 50PLUS
B de ChristenUnie
C de SGP
D de VVD
GT-0323-a-16-2-o
15 / 18
lees verder ►►►

### Pagina 16

Analyse maatschappelijk vraagstuk: gaswinning Groningen
Bij de beantwoording van de vragen 32 tot en met 40 maak je gebruik van
tekst 1 tot en met 7 en afbeelding 1 in het bronnenboekje.

Inleiding
Vanaf 1963 wordt er aardgas uit de grond gehaald in de provincie
Groningen. Het Groningen-gasveld is een van de grootste gasvelden ter
wereld. 98 Procent van de Nederlandse bevolking krijgt gas uit het
Groningen-gasveld. De hoeveelheid aardgas wordt gemeten in kuub
(kubieke meter). De minister van Economische Zaken bepaalt hoeveel
kuub aardgas er uit het Groningen-gasveld mag worden gehaald.

4p 32 Lees tekst 1 en 2.
De gaswinning in Groningen is een maatschappelijk vraagstuk. Een
maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een kenmerk is
dat het vraagstuk de aandacht krijgt van de media.
→ Geef twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en
geef voor elk kenmerk aan waarom uit tekst 1 of tekst 2 blijkt dat dit
kenmerk van toepassing is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: ...
Dit blijkt uit tekst ..., want ...
Kenmerk 2: ...
Dit blijkt uit tekst ..., want ...

2p 33 Bekijk afbeelding 1.
Er zijn over de gaswinning in Groningen verschillende cartoons
verschenen in de media.
Massamedia vervullen voor personen verschillende functies, bijvoorbeeld
de informatiefunctie en de amusementfunctie.
→ Leg uit welke andere functie de media vervullen door het laten zien
van afbeelding 1.

1p 34 Lees tekst 3.
Er zijn verschillende pressiegroepen die zich bezighouden met de
gaswinning in Groningen, bijvoorbeeld de Groninger Bodem Beweging.
Deze pressiegroepen hebben de beschikking over een aantal
machtsmiddelen.
→ Welk machtsmiddel is te herkennen in tekst 3?

GT-0323-a-16-2-o 16/18 lees verder ►►►

### Pagina 17

1p 35 Lees tekst 4.
In welke zin van tekst 4 wordt een stereotype weergegeven?
A Bewoner Erik Visser stelt dat de gaskraan zo wijd mogelijk moet
worden opengezet.
B Dan duurt het nog 40 jaar voordat de bevindingen stoppen en blijven we
bezig met het repareren van het huis.
C Een afwijkend geluid uit het hart van het Groningse bevingsgebied.
D Hij mist in alle discussie de (veelgeroemde) nuchterheid van de
Groningers.

1p 36 Lees tekst 5.
Een maatschappelijk vraagstuk zoals dat van de gaswinning in Groningen
kun je vanuit verschillende invalshoeken bekijken.
Welke invalshoek staat centraal in tekst 5?
A de politiek-juridische invalshoek
B de sociaal-culturele invalshoek
C de sociaal-economische invalshoek
D de veranderings- en vergelijkende invalshoek

2p 37 In een democratische samenleving is pluriformiteit van de media
belangrijk.
→ Wat wordt bedoeld met pluriformiteit van de media?
→ Geef een reden waarom pluriformiteit van de media iemand kan
helpen bij het vormen van een eigen mening over de gaswinning in
Groningen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Met pluriformiteit van de media wordt bedoeld: ...
Dit kan helpen bij het vormen van een eigen mening, omdat ...

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

GT-0323-a-16-2-o
17/18
lees verder ►►►

### Pagina 18

2p 38
Lees tekst 6.
Tekst 6 verscheen op de website van de Groninger Internet Courant. In de
tekst staat dat Kamp bij RTV Noord zijn excuses heeft gemaakt. RTV
Noord is de publieke, regionale omroep voor de provincie Groningen. RTV
Noord heeft in vergelijking met de meeste landelijke media vaker bericht
over de gaswinning in Groningen.
Bij deze selectie van nieuws spelen bewust of onbewust een aantal
criteria een rol.
→ Verklaar met behulp van twee selectiecriteria waarom RTV Noord in
vergelijking met de meeste landelijke media vaker heeft bericht over
de gaswinning in Groningen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Selectiecriterium 1 dat dit kan verklaren is ..., omdat ...
Selectiecriterium 2 dat dit kan verklaren is ..., omdat ...

4p 39
Zie tekst 6.
Teksten kunnen in meer of mindere mate objectief of subjectief zijn.
Nieuws moet aan drie criteria voldoen om zo objectief mogelijk te zijn.
Eén van deze criteria is het toepassen van hoor- en wederhoor.
→ Leg uit of tekst 6 voldoet aan de twee andere criteria.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Criterium 1: ...
Tekst 6 voldoet hier ... (wel/niet) aan, want ...
Criterium 2: ...
Tekst 6 voldoet hier ... (wel/niet) aan, want ...

2p 40
Lees tekst 7 en teksten 1, 5 en 6.
Bij het vraagstuk van de gaswinning in Groningen spelen verschillende
waarden mee.
→ Neem één van de volgende standpunten in:
– Ik ben voor boren naar gas in Groningen.
– Ik ben tegen boren naar gas in Groningen.
Baseer je standpunt op een waarde die jij belangrijk vindt en
beargumenteer je keuze met een gegeven uit tekst 1, 5, 6 of 7.
Vermeld hierbij in welke tekst het gegeven afkomstig is.
Let op: je krijgt alleen een punt voor een argument als je daarbij
verwijst naar een tekst.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Ik ben ... (voor/tegen) boren,
want ik vind de waarde ... belangrijk en ... (gebruik een gegeven uit
tekst 1, 5, 6 of 7) voor je argument).

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0323-a-16-2-o
18/18
einde