# Eindexamen Maatschappijkunde VMBO-GL/TL 2015 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/maatschappijleer/2015/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2015
tijdvak 2
dinsdag 16 juni
13.30 - 15.30 uur
[FIGUUR: Zwarte balk met witte tekst]
maatschappijleer 2 CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 45 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

GT-0323-a-15-2-0

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 1

Gevangenisstraf voor brandstichter

Een man die vorig jaar mei brand stichtte in twee woningen in Pijnacker is veroordeeld tot een gevangenisstraf van achttien maanden, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Ook moet de man zijn ex-buren, ook slachtoffers van de brand, duizend euro schadevergoeding betalen.
5 Tussen de man en zijn buren was al jaren een conflict. Onder invloed van alcohol en uit frustratie kwam de man tot zijn daden, aldus de rechtbank. Om te voorkomen dat de man in de toekomst in herhaling valt, legt de rechtbank verplichte behandeling en begeleiding door de ... op.

naar: www.omroepwest.nl van 10 april 2014

1p 1 Wie of wat moet er op de puntjes in tekst 1 worden ingevuld?
A advocaat
B officier van justitie
C rechter
D reclassering

1p 2 Zie tekst 1. Wat wordt bedoeld met ‘zes maanden voorwaardelijk’?
A Alleen als de man in een bepaalde periode na afloop van de gevangenisstraf weer een strafbaar feit pleegt, moet hij voor die zes maanden de gevangenis in.
B Als de man zich in de gevangenis goed gedraagt, hoeft hij die laatste zes maanden niet meer in de gevangenis te zitten.
C Die zes maanden moet de man in ieder geval in de gevangenis zitten.
D Na afloop van de gevangenisstraf heeft de man nog een proeftijd van zes maanden, waarin hij geen strafbare feiten mag plegen, anders moet hij weer de gevangenis in.

GT-0323-a-15-2-0 2 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 3

3a (2p) Hieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tekst 1.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De man heeft zich schuldig gemaakt aan zogenaamde
veelvoorkomende criminaliteit.
2 De rechtbank geeft in regel 5-6 een maatschappelijke verklaring voor
het criminele gedrag van de man.
3 De rechtbank heeft de man twee hoofdstraffen en een maatregel
opgelegd.
4 Eén van de doelen die de rechtbank met de straf wil bereiken, is
resocialisatie.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

3b (2p) 4 De politie heeft een aantal bevoegdheden om haar taken goed te kunnen
uitvoeren.
Hieronder staat een aantal mogelijke bevoegdheden van de politie.
1 een verdachte 24 uur vasthouden voor verhoor
2 een verdachte dwingen om antwoord te geven op de vragen tijdens
het verhoor
3 een volwassen verdachte dwingen om het identiteitsbewijs te laten
zien
4 een verdachte meenemen naar het politiebureau
5 een verdachte fouilleren
→ Welke van deze bevoegdheden heeft de politie zelfstandig, zonder dat
zij toestemming nodig heeft van de officier van justitie of de
rechtbank?
Kies drie nummers uit het rijtje.

5 (1p) De bevoegdheden van de politie staan nauwkeurig omschreven in de wet.
Waarom zijn de bevoegdheden van de politie zo nauwkeurig omschreven
in de wet?
A omdat de politie tegen agressie beschermd moet kunnen worden
B omdat dit belangrijk is voor de rechtsbescherming van de burger
C omdat er anders gevaar voor eigenrichting bestaat

### Pagina 4

tekst 2
Bericht van de voorzitter over koperdiefstal
We stonden de afgelopen dagen volop in de aandacht: De Telegraaf, het
journaal en vele andere media berichten over onze voetbalclub
GeuzenMiddenmeer. Maar helaas om de verkeerde reden. We zijn het
slachtoffer geworden van gewetenloze koperdievien. Ze hebben in de
kleedkamers, douches en toiletten koperen leidingen gesloopt en
meegenomen. Daarnaast zijn er veel deuren en sloten vernield. De
geschatte opbrengst is 100 euro. De geschatte schade is meer dan
10.000 euro. Daarnaast zijn er ook honderden spelers die niet kunnen
spelen dit weekend.
naar: www.geumid.nl van 16 maart 2014
1p 6 Uit tekst 2 blijkt dat de koperdiefstal bij voetbalvereniging
GeuzenMiddenmeer immateriële gevolgen heeft gehad.
-> Geef uit tekst 2 een zin waaruit een immaterieel gevolg blijkt.
tekst 3
SGP: Vóór de veiligheid
Op straat en ook thuis voelen veel mensen zich steeds onveiliger. Dit
vraagt om meer politie. Bijvoorbeeld om overlast van rondhangende
jongeren tegen te gaan, maar ook in de strijd tegen vernielzucht en harde
misdaad. Misdaad mag niet lonen. De SGP is voor het streng straffen van
criminelen en meer aanwezigheid van de politie op straat.
naar: www.sgp.nl van 23 april 2014
2p 7 Lees tekst 3.
Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van
criminaliteit. De maatregelen waar de SGP voor is, vallen onder repressief
beleid. Eén van de maatregelen waar de SGP voor is, valt echter ook
onder preventief beleid en opsporingsbeleid.
-> Leg uit welke maatregel waar de SGP voor is, ook onder preventief
beleid én onder opsporingsbeleid valt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De maatregel ... (vul maatregel uit tekst in) valt onder preventief beleid,
want ...
Deze maatregel valt ook onder opsporingsbeleid, want ...
GT-0323-a-15-2-0
4 / 22
lees verder ►►►

### Pagina 5

tekst 4
Drugstoerist mag uit coffeeshop worden geweerd
Gemeenten mogen bepalen dat buitenlandse toeristen niet in coffeeshops
mogen komen, om zo drugstoerisme te voorkomen. Dat heeft de rechter
woensdag bepaald. Coffeeshops in Tilburg en Maastricht hadden twee
jaar geprocedeerd tegen de regel.
De rechter vindt dat er geen andere en minder ingrijpende maatregelen te
bedenken zijn om drugstoerisme en georganiseerde criminaliteit aan te
pakken.
naar: www.omroepbrabant.nl van 18 juni 2014
1p 8 Veel coffeeshopeigenaren vinden de regel dat buitenlanders niet in
coffeeshops mogen komen een vorm van discriminatie en dat deze moet
worden afgeschaft. Uit tekst 4 blijkt dat de rechter anders heeft besloten.
In een rechtsstaat heeft de overheid twee hoofdtaken. Deze taken kunnen
met elkaar botsen.
→ Op welke taak van de overheid legt de rechter nadruk met de
uitspraak?
GT-0323-a-15-2-0
5/22
lees verder

### Pagina 6

tekst 5
[FIGUUR: Een persoon die zich over een dakrand buigt.]
Hierbij wil ik iedereen bedanken voor het op Facebook zetten wanneer
jullie allemaal op vakantie zijn. Ik kan niet iedereen persoonlijk bezoeken,
door de hoge werkdruk. Ik vraag hiervoor uw begrip.

naar: twitter.com/BuurtprevSchipl van 10 juni 2014

1p 9 Tekst 5 is een twitterbericht van de Stichting Buurtpreventie Schipluiden.
Stichting Buurtpreventie Schipluiden wil met deze tweet mensen op een
grappige manier wijzen op een maatschappelijke oorzaak van crimineel
gedrag.
Welke maatschappelijke oorzaak van crimineel gedrag is dit?
A Crimineel gedrag wordt aangeleerd.
B De gelegenheid maakt de dief.
C Een gebrek aan maatschappelijke bindingen
D Slechte levensomstandigheden

tekst 6

Boek over kraken

In het boek 'De kraker, de agent, de jurist en de stad' vertelt kraakster
Moira van Dijk haar verhaal en dat van andere krakers uit Amsterdam. Het
boek is een soort stripboek over de roerige periode rond 1 oktober 2010,
toen kraken strafbaar werd. Het stripverhaal laat zien dat de strijd tussen
krakers en agenten regelmatig hevig oplaaide. Bij de ontruiming van
kraakpand Schijnheilig aan de Passeerdersgracht in Amsterdam, op 5 juli
2011, werden 140 mensen opgepakt.

naar: Het Parool van 8 mei 2014

GT-0323-a-15-2-o 6/22 lees verder

### Pagina 7

1p 10 Leg uit of uit tekst 6 blijkt dat criminaliteit een plaatsgebonden begrip is, of een tijdgebonden begrip.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uit tekst 6 blijkt dat criminaliteit een ... (plaatsgebonden/tijdgebonden)
begrip is, want uit tekst 6 blijkt dat ...

tekst 7

De criminaliteit onder jongeren daalt

De jeugdcriminaliteit blijft dalen. In vijf jaar tijd zijn er 30 procent minder
aangehouden jongeren. Dat blijkt uit het onderzoek over jeugdcriminaliteit
dat gisteren is uitgebracht.
Hoe is de daling sinds 2007 te verklaren? Daar is geen duidelijk antwoord
5 op. Om te beginnen gaat het in het onderzoek alleen over de
geregistreerde jeugdcriminaliteit: wat politie, OM en rechters vastleggen.
Of de werkelijke criminaliteit evenveel is gedaald, is de vraag, zegt
Anne-Marie Slotboom, hoofddocent aan de Vrije Universiteit in
Amsterdam. Je vindt waar je naar zoekt. Zo staat criminaliteit van meisjes
10 nu in de belangstelling, en zal je dat dus ook meer aantreffen – en
registreren. Maar dat jeugdcriminaliteit afneemt, dat klopt. “Ander
onderzoek, waarin jongeren zelf wordt gevraagd of ze over de schreef
zijn gegaan¹, laat ook een daling zien, maar minder spectaculair.”

noot 1 over de schreef gaan = iets doen wat niet mag

naar: NRC Handelsblad van 13 mei 2014

1p 11 Cijfers in de politiestatistieken komen vaak niet overeen met de werkelijk
gepleegde criminaliteit.
Welke reden is hiervoor te herkennen in tekst 7?
A De aangiftebereidheid kan per misdrijf verschillen.
B De cijfers moeten worden gekoppeld aan de ontwikkeling van de
bevolking.
C Selectief opsporingsbeleid beïnvloedt de cijfers.
D Zichtbare vormen van criminaliteit komen gemakkelijker onder de
aandacht van de politie dan minder zichtbare.

Zie regels 11-13 van tekst 7.

1p 12 Welk 'ander onderzoek' laat ook een daling zien?
A daderonderzoek
B onderzoek naar rechtbankstatistieken
C slachtoffonderzoek
D vergelijkend onderzoek

GT-0323-a-15-2-0
7 / 22
lees verder ►►►


### Pagina 8

tekst 8
De criminaliteit onder jongeren daalt (vervolg)
Komt de afname van jeugdcriminaliteit door een beleid van minder
tolerantie en meer nadruk op veiligheid? Dat is niet te zeggen.
"Beleidsmakers zeggen graag dat het aan hun beleid ligt dat de
criminaliteit daalt. Maar er is weinig goed onderzoek waaruit dat ook
blijkt", zegt Anne-Marie Slotboom. Volgens Slotboom zijn er wel
aanwijzingen dat sommige beleidsmaatregelen effect hebben gehad.
Zoals de actieve bestrijding van spijbelen en voortijdig schoolverlaten.
"Dat is heel belangrijk voor jeugdcriminaliteit, dat helpt echt." Ook trekt de
politie eerder bij gezinnen aan de bel, en houdt broers en zussen van
jonge verdachten in de gaten.

naar: NRC Handelsblad van 13 mei 2014

1p 13 Er zijn verschillende criteria om te beoordelen of beleidsmaatregelen
effectief zijn geweest.
Volgens welk criterium zijn sommige beleidsmaatregelen volgens tekst 8
effectief geweest?
A daling van criminaliteit door het nemen van preventieve maatregelen
B daling van criminaliteit door het nemen van repressieve maatregelen
C daling van de gevolgen van criminaliteit op het materiële vlak
D daling van de gevolgen van criminaliteit op het materiële vlak

2p 14 Hieronder staat een aantal taken van personen of organisaties in het
strafrecht.
1 begeleiden van (ex-)gedetineerden
2 ervoor zorgen dat opgelegde vonnissen worden uitgevoerd
3 leiding geven aan het opsporingsonderzoek
4 overleggen op lokaal niveau met de burgemeester en de politiechef
over de aanpak van criminaliteit in de gemeente
5 voorlichting en advies geven over de verdachte op de rechtszitting
6 verantwoordelijk zijn voor de handhaving van de openbare orde
-> Wat zijn taken van de officier van justitie?
Kies drie nummers uit het rijtje.

GT-0323-a-15-2-o
8 / 22
lees verder ►►►

### Pagina 9

2p 15 Hieronder staat een aantal beweringen over de begrippen criminaliteit,
rechtsregels en normen.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 Afspraken over hoe mensen zich ten opzichte van elkaar horen te
gedragen, noemen we 'waarden'.
2 Criminaliteit is een plaatsgebonden begrip. Hiermee wordt bedoeld dat
criminaliteit in sommige plaatsen meer voorkomt dan in andere
plaatsen.
3 Rechtsregels of normen zijn altijd gebaseerd op een of meer waarden.
4 Veranderende opvattingen over wat strafwaardig gedrag is, kunnen
leiden tot nieuwe rechtsregels.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...
1p 16 Welke van de onderstaande beweringen over veelvoorkomende
criminaliteit is juist?
A Delicten die onder veelvoorkomende criminaliteit vallen zijn meestal
overtredingen.
B Veelvoorkomende criminaliteit is meestal een vorm van
witteboordencriminaliteit.
C Veelvoorkomende criminaliteit wordt in het algemeen licht bestraft.
D Zaken die over veelvoorkomende criminaliteit gaan, worden in het
algemeen gesepeoneerd.
2p 17 Een van de doelen die een rechter kan hebben met het opleggen van een
sanctie, is beveiliging van de maatschappij.
→ Noem een hoofdstraf en een maatregel die de rechter kan opleggen
met als doel de beveiliging van de maatschappij.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
hoofdstraf: ...
maatregel: ...
GT-0323-a-15-2-0 9 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 10

Politiek en beleid
afbeelding 1
[FIGUUR: Koning Willem-Alexander zit in een troonzaal en leest een document voor.]
1p 18 Bekijk afbeelding 1.
Op de derde dinsdag van september leest de koning de troonrede voor.
Wie stelt of stellen de inhoud van de troonrede vast?
A de ambtenaren
B de koning
C de ministers
D de Tweede Kamer

tekst 9
'Tijd om rechtspraak te democratiseren'
De Nederlandse rechtsstaat heeft voordeel bij de invoering van
juryrechtspraak, te beginnen bij de zware levensdelicten. Dat vindt rechter
Wouter van den Bergh.
In de ogen van Van den Bergh is het "onbestaanbaar dat in onze
staatsinrichting twee van de drie machten verregaand zijn
gedemocratiseerd, maar de derde in het geheel niet."
naar: Trouw van 22 oktober 2013

1p 19 De rechter in tekst 9 verwijst naar de trias politica.
→ Welke twee machten zijn volgens de rechter 'verregaand
gedemocratiseerd'?

GT-0323-a-15-2-o
10 / 22
lees verder ► ►►

### Pagina 11

tekst 10
Politieke partij Samen Welzijn
Kwaliteit van leven is volgens Samen Welzijn niet alleen van materiële
zaken afhankelijk. Solidariteit met wat zwak en kwetsbaar is, is een
belangrijke voorwaarde in een samenleving.
Samen Welzijn zet zich in voor een rechtvaardiger samenleving.
Solidariteit, inspraak en aandacht voor het zwakkere zijn de
uitgangspunten van onze partij. Samen Welzijn is bijvoorbeeld voor extra
aandacht voor jongeren en voor emancipatie.
naar: www.samenwelzijn.nl
1p 20 Lees tekst 10.
Gemeente Sint Anthonis.
Met welke politieke stroming komen de ideeën van deze partij het meest
overeen?
A de christendemocratische stroming
B de liberale stroming
C de rechts-extremistische stroming
D de sociaaldemocratische stroming
tekst 11
Amsterdamse afdeling van de JOVD wil cocaïne legaliseren
Het opleggen van een gebiedsverbod aan dealers werkt niet. Overlast
door dealers wordt pas effectief bestreden als harddrugs, zoals cocaïne,
‘gewoon’ in een speciale winkel te krijgen zijn. Dat schrijft de
Amsterdamse afdeling van de JOVD, de onafhankelijke liberale
jongerenorganisatie van de VVD, in een persbericht.
JOVD Amsterdam vindt het legaliseren van drugs, waaronder ook
cocaïne, ‘de enige oplossing’. Maar de legalisering van harddrugs is voor
de JOVD niet alleen de oplossing van een probleem. Achter het standpunt
schuilt ook het klassiek liberale denken over het individu.
naar: www.elsevier.nl van 27 juni 2014
1p 21 In tekst 11 staat: ‘Achter het standpunt schuilt ook het klassiek liberale
denken over het individu’.
→ Leg uit op welk liberaal uitgangspunt met betrekking tot het individu de
JOVD Amsterdam het standpunt baseert.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Op het liberale uitgangspunt: ..., want ...
GT-0323-a-15-2-0
11 / 22
leest verder ► ► ►

### Pagina 12

tekst 12
Selfie in stemhokje
Stichting Bescherming Burgerrechten en Lucas Kruiswijk, een bezorgde
burger, hebben een rechtszaak aangespannen tegen het ministerie van
Binnenlandse Zaken. Zij vinden dat de selfie in het stemhokje - de
zogenaamde 'stemfie' - in strijd is met ... .
Het ministerie van Binnenlandse Zaken vindt dat de 'stemfie' mag. Maar
zo onschuldig is deze praktijk niet, zegt advocaat Douwe Linders namens
de Stichting Bescherming Burgerrechten en Kruiswijk. Door het toestaan
van de 'stemfie' biedt het ministerie volgens de advocaat gelegenheid aan
"allerlei ongeoorloofde beïnvloeding van het stemgedrag". "Neem een
dominante vader die beslist wat iedereen moet stemmen. En een foto eist
als bewijs."
Ook partijleider Pechtold van D66 maakte een 'stemfie':
[FIGUUR: Een close-up van het gezicht van een persoon die een selfie maakt boven een stembiljet.]
naar: www.nrc.nl van 26 april 2014
1p 22 Een parlementaire democratie heeft verschillende kenmerken, waaronder
het kenmerk dat er grondrechten zijn, zoals het recht op privacy.
Uit tekst 12 blijkt dat de Stichting Bescherming Burgerrechten en Lucas
Kruiswijk vinden dat het toestaan van het maken van een selfie in het
stemhokje in strijd is met een ander kenmerk van een parlementaire
democratie.
-> Welk kenmerk van een parlementaire democratie is dit?
GT-0323-a-15-2-o
12 / 22
lees verder

### Pagina 13

tekst 13

Protest tegen terrorisme

In Den Haag hebben zo'n 250 mensen, voornamelijk sjiitische moslims, gedemonstreerd tegen het geweld in het Midden-Oosten, met name in Irak. Daar krijgt de terreurorganisatie Isis steeds grotere delen van het land in handen. De demonstranten hielden een stille tocht tegen jihadisten die geweld verheerlijken. Maar de demonstranten maken zich ook zorgen over wat er in Nederland gebeurt. Ze protesteerden ook tegen jongeren die vanuit Nederland op jihad (heilige oorlog) gaan en mensen die in de media terroristische organisaties durven te steunen. In een verklaring van de demonstranten staat dat aanhangers van terrorisme ... misbruiken om openlijk haat te zaaien en hun gevaarlijke ideologie te verspreiden.

naar: nos.nl van 29 juni 2014

1p 23 Het recht om te demonstreren is een grondrecht.
→ Welk ander grondrecht is op de puntjes in tekst 13 weggelaten?

tekst 14

Het nieuwe ontslagrecht

Op 10 juni 2014 heeft ... ingestemd met het wetsvoorstel ‘Wet werk en zekerheid’ van de minister van Sociale Zaken. Daarmee zal het Nederlandse ontslagrecht na vele jaren van discussie, adviezen en plannen, definitief veranderen. Het nieuwe ontslagrecht treedt per 1 juli 2015 in werking.

naar: www.yurisrechtshulp.nl van 1 juli 2014

1p 24 Wat moet op de puntjes in tekst 14 worden ingevuld?
A de belangenvereniging voor werkgevers
B de Eerste Kamer
C de Tweede Kamer
D het kabinet

GT-0323-a-15-2-o 13 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 14

tekst 15
Plan om voorstel zwangerschaps- en vadverlof in te trekken
GroenLinks streeft de afgelopen jaren voor het recht van Europese
moeders op minimaal twintig weken betaald zwangerschapsverlof en twee
weken verlof voor hun partners. In 2010 ging het Europees Parlement
akkoord met het voorstel voor een nieuwe verlofregeling in de hele
Europese Unie.
Verschillende nationale regeringen, waaronder de Nederlandse, lagen
echter dwars waardoor de wet nog steeds niet is goedgekeurd. De
Nederlandse regering zette samen met de Britse regering druk op ... om
deze sociale wetgeving in te trekken met als redeneren minder bureaucratie
en 'Brusselse regels'.
... is nu van plan om het wetsvoorstel voor nieuwe zwangerschapsverlofregels in te trekken.
naar: groenlinks.nl van 19 juni 2014

1p 25 Welk Europees orgaan moet tweemaal op de puntjes in tekst 15 worden
ingevuld?
A de Europese Commissie
B de Europese Raad
C de Raad van de Europese Unie
D het Europees Parlement

1p 26 Zie tekst 15.
In 2010 ging het Europees Parlement akkoord met het wetsvoorstel, maar
het voorstel is nog steeds niet goedgekeurd.
Welk Europees orgaan moet het wetsvoorstel ook nog goedkeuren?
A de Europese Commissie
B de Europese Raad
C de Raad van de Europese Unie
D het Europees Hof van Justitie

1p 27 In tekst 15 is een kritiekpunt op de Europese Unie te herkennen.
Welk kritiekpunt is dit?
A De EU beperkt teveel de zelfstandigheid van de afzonderlijke
lidstaten.
B Er bestaat een te grote afstand tussen de burgers en Europese
politici.
C Er is in de EU onvoldoende democratische controle door de burgers.
D Europese regelgeving leidt voor een deel van de burgers tot
verdringing op de arbeidsmarkt.

GT-0323-a-15-2-o 14 / 22 lees verder ►►►

### Pagina 15

tekst 16
Ziek na eten van de voedselbank? Overheid is straks aansprakelijk
Supermarkten geven zelden producten die ze niet meer kunnen verkopen
aan de voedselbank, omdat ze op dit moment nog aansprakelijk zijn als
iemand ziek wordt.
Dat moet veranderen, vindt de ChristenUnie. Kamerlid Carla Dik-Faber
van de ChristenUnie werkt aan een wet die het voor supermarkten
makkelijker moet maken om overgebleven eten te doneren. Zij wil
daarvoor de aansprakelijkheid van supermarkten weghalen. "Als mensen
ziek worden dan kunnen ze een schadeclaim indienen en die schadeclaim
gaat dan niet naar de fabrikant, maar naar de rijksoverheid", legt het
Kamerlid uit.
naar: www.rtlnieuws.nl van 11 juli 2014
1p 28 Van welk recht dat het parlement heeft, wil het Kamerlid in tekst 16
gebruik maken?
A van het budgetrecht
B van het recht van amendement
C van het recht van initiatief
D van het recht van interpellatie
tekst 17
Drie doden in drie dagen in tbs-kliniek
In een tbs-kliniek in Venray zijn afgelopen week in drie dagen tijd drie
tbs'ers overleden. Dat meldt het EO-programma Dit is de Dag op basis
van bronnen binnen en buiten de kliniek. De fracties van SP, CDA en D66
in de Tweede Kamer willen dat de verantwoordelijke staatssecretaris
onderzoek laat doen naar de sterfgevallen.
naar: Metro van 1 september 2014
1p 29 Massamedia hebben verschillende functies voor de politieke
besluitvorming.
Welke functie van de massamedia is te herkennen in tekst 17?
A bijdrage leveren aan de meningsvorming van de burgers
B burgers informeren over het overheidsbeleid
C onderwerpen aandragen voor de politieke agenda
D politici controleren
GT-0323-a-15-2-o
15/22
lees verder ‣‣‣

### Pagina 16

tekst 18
Kinderpardon
GroenLinks voerde in 2012 met succes een campagne voor een
kinderpardon. De inzet was: kinderen die in Nederland zijn geworteld
moeten in Nederland kunnen blijven. Het kinderpardon is er gekomen,
maar helaas worden de regels zo streng toegepast dat veel kinderen er
onterecht geen gebruik van kunnen maken en alsnog het land uitgezet
dreigen te worden.
naar: groenlinks.nl

1p 30 Lees tekst 18.
GroenLinks wil dat het kinderpardon wordt verruimd. De partij heeft
daarvoor een motie ingediend tijdens een debat over asielzaken.
Welke taak van de Tweede Kamer oefent GroenLinks uit met het indienen
van een motie?
A de controlerende taak
B de rechtsprekende taak
C de uitvoerende taak
D de wetgevende taak

tekst 19
Demonstratie voor eerlijk kinderpardon
Op woensdag 25 juni 2014 vindt er een grote demonstratie plaats in
Den Haag die oproept om tot een Eerlijk Kinderpardon te komen. Onder
andere Defence for Children en VluchtelingenWerk Nederland hebben op
5 mei de campagne Eerlijk Kinderpardon gestart. Inmiddels hebben meer
dan 34.000 mensen de petitie getekend. De ondertekenaars willen dat alle
kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland waren voor hun achttiende
en toen een verblijfsvergunning hebben aangevraagd, mogen blijven. Nu
vallen zo'n 600 kinderen buiten het kinderpardon.
Volgens de directeur van Defence for Children laat de steun die er uit alle
hoeken van de samenleving is gekomen, zien dat veel mensen deze
kinderen een toekomst in Nederland gunnen. "Dan kan het niet anders, of
vroeg of laat moet ook Den Haag omgaan. Dat hopen we te bereiken door
deze demonstratie voor de deur van de Tweede Kamer."

naar: www.defenceforchildren.nl van 23 juni 2014

GT-0323-a-15-2-o
16 / 22
lees verder ► ► ►

### Pagina 17

2p 31 Defence for Children en VluchtelingenWerk Nederland zijn
belangengroepen. Een kenmerk van belangengroepen is dat die groepen
bepaalde belangen nastreven.
→ Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan waarom
Defence for Children en VluchtelingenWerk Nederland in tekst 19
daaraan voldoen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk: ...
De belangengroepen in tekst 19 voldoen daaraan, omdat ...

Zie tekst 19.
1p 32 Defence for Children en VluchtelingenWerk Nederland hebben een petitie
en een demonstratie georganiseerd.
→ Noem een andere mogelijkheid die deze organisaties hebben om de
politieke besluitvorming te beïnvloeden.

2p 33 Hieronder staan vier beweringen over de burgemeester.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De burgemeester heeft onder andere een representatieve functie.
2 De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad.
3 De burgemeester is voorzitter van het college van B en W.
4 De burgemeester wordt direct door de burgers gekozen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = ...
2 = ...
3 = ...
4 = ...

1p 34 Tot in 2002 waren wethouders lid van de gemeenteraad, daarna niet
meer. Deze verandering heeft bepaalde gevolgen gehad.
Welk gevolg van deze verandering is juist?
A De controlerende taak van de gemeenteraad is versterkt.
B De controlerende taak van de gemeenteraad is verzwakt.
C De uitvoerende taak van de gemeenteraad is versterkt.
D De uitvoerende taak van de gemeenteraad is verzwakt.
GT-0323-a-15-2-0 17/22 lees verder ►►►

### Pagina 18

tekst 20
Meer samenleving, minder overheid
Onze partij staat voor een zorgzame stad waar mensen
verantwoordelijkheid nemen: voor zichzelf, voor elkaar en voor hun
omgeving. Normen en waarden horen daarbij. Dat vraagt om een niet te
grote overheid die burgers de ruimte biedt om die verantwoordelijkheid te
dragen en te delen. Op dit moment is de gemeentelijke overheid te groot
en te bemoeiachtig. Onze partij kiest voor een kleinere gemeentelijke
overheid en meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven.
naar: verkiezingsfolder van een politieke partij in Amsterdam
tekst 21
Meer stad, minder gemeente
Onze partij staat voor een veilig, bloeiend en leefbaar Den Haag. Wij
zorgen ervoor dat het huishoudboekje van de stad op orde is. We
verlagen de belastingen. Wij zorgen voor minder regels. Wij zorgen ervoor
dat ondernemers de ruimte krijgen te ondernemen. Wij staan voor een
Den Haag van vrije mensen met respect voor iedereen. Voor ons geldt:
voor wie hard werkt, verdient beter.
naar: website van een politieke partij in Den Haag
2p 35 Tekst 20 en tekst 21 zijn afkomstig van twee verschillende politieke
partijen.
-> Welke tekst hoort bij welke politieke partij? Kies uit: CDA, GroenLinks,
SP en VVD.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Tekst 20 hoort bij ...
Tekst 21 hoort bij ...
GT-0323-a-15-2-0
18 / 22
lees verder ► ► ►

### Pagina 19

Analyse maatschappelijk vraagstuk: vuurwerkoverlast

Bij de beantwoording van de vragen 36 tot en met 45 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 4 in het bronnenboekje.

Lees tekst 1.
4p 36 Vuurwerkoverlast is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is dat er verschillende meningen over de oplossing van het probleem bestaan.
→ Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die in tekst 1, maar vooraf komen en geef bij elk kenmerk een citaat uit tekst 1 dat betrekking heeft op het kenmerk.
Doe het zo: *neem het onderstaande over en vul het antwoord aan*.
Kenmerk 1: ...
Een citaat uit de tekst bij dit kenmerk: ...
Kenmerk 2: ...
Een citaat uit de tekst bij dit kenmerk: ...

Lees tekst 2.
1p 37 Welke landelijke politieke partij moet op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?
A de ChristenUnie
B de SP
C de VVD
D GroenLinks

Zie tekst 2.
2p 38 In tekst 2 worden groepen genoemd die bij het vraagstuk vuurwerkoverlast betrokken zijn.
→ Noem twee groepen uit tekst 2 die tegengestelde belangen kunnen hebben en geef bij deze groepen ook de belangen die tegengesteld kunnen zijn.
Doe het zo: *neem het onderstaande over en vul het antwoord aan*.
Groep 1: ...
Belang van deze groep: ...
Groep 2: ...
Mogelijk tegengesteld belang van deze groep: ...

Zie tekst 2.
1p 39 Een gemeente heeft verschillende taken en bevoegdheden, bijvoorbeeld het uitvoeren van wetten en maatregelen van de landelijke overheid.
→ Noem een taak of bevoegdheid van de gemeente bij de aanpak van vuurwerkoverlast, die te herkennen is in tekst 2.

GT-0323-a-15-2-o 19 / 22 lees verder ► ► ►

### Pagina 20

2p 40 Zie tekst 2.
Geef uit tekst 2 een voorbeeld van een waarde en een bijbehorende
norm.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een waarde die in tekst 2 wordt genoemd: ...
De norm uit tekst 2 die hoort bij deze waarde: ...

2p 41 Een maatschappelijk vraagstuk als vuurwerkoverlast kun je bekijken
vanuit verschillende invalshoeken. Stel, je bent journalist en je wilt een
artikel gaan schrijven over vuurwerkoverlast. In het artikel moeten de
politiek-juridische invalshoek en de sociaal-culturele invalshoek naar
voren komen.
→ Leg uit op welke manier de politiek-juridische en de sociaal-culturele
invalshoek in jouw artikel over vuurwerkoverlast naar voren zullen
komen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Om de politiek-juridische invalshoek in mijn artikel naar voren te laten
komen, ga ik het hebben over: ...
Om de sociaal-culturele invalshoek in mijn artikel naar voren te laten
komen, ga ik het hebben over: ...

Let op! Het is niet de bedoeling dat je een artikel gaat schrijven.
Geef kort aan waarover je het gaat hebben als je de betreffende
invalshoek naar voren laat komen.

2p 42 Lees tekst 3.
Leg uit waarom in tekst 3 sprake is van een socialiserende functie van de
media. Verwijs in je antwoord naar een gegeven uit de tekst.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Tekst 3 is socialiserend, omdat ...
In tekst 3 staat bijvoorbeeld: ...

1p 43 Zie teksten 3 en zie tekst 1.
Teksten kunnen in meer of mindere mate objectief of subjectief zijn.
Welke uitspraak over tekst 1 en tekst 3 is juist?
A Tekst 1 en tekst 3 zijn objectief.
B Tekst 1 en tekst 3 zijn subjectief.
C Tekst 1 is objectief en tekst 3 is subjectief.
D Tekst 1 is subjectief en tekst 3 is objectief.

GT-0323-a-15-2-o 20 / 22 lees verder

### Pagina 21

2p 44 Halt is in december 2013 een campagne gestart over het onverantwoord gebruik van vuurwerk tijdens de jaarwisseling. In de campagne werden jongeren aangespoord na te denken over de gevolgen van onverantwoord gedrag door ze in de huid te laten kruipen van het (potentiële) slachtoffer. Met de campagne wil Halt jongeren beïnvloeden, zodat ze zich niet (meer) schuldig maken aan onverantwoord gebruik van vuurwerk.
Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de media, zoals:
1 de agendatheorie
2 de injectienaaldtheorie
3 de multi-step-flow-theorie
4 de theorie van de selectieve perceptie
Hieronder staan vier manieren waarop de campagne van Halt invloed zou kunnen hebben op jongeren:
a Als de media veel aandacht besteden aan de vuurwerkcampagne van Halt, en de campagne zelf ook veel in de aandacht komt, dan zullen jongeren over de risico's van onverantwoord vuurwerkgebruik gaan praten. Hierdoor kunnen zij zich bewuster worden van onverantwoord vuurwerkgedrag.
b Als in de Halt-campagne verschillende idolen van jongeren de jongeren wijzen op het gevaar van onverantwoord vuurwerkgebruik, zal dit eerder worden overgenomen door een wat grotere groep en zullen de jongeren deze boodschap uiteindelijk ook overnemen.
c Jongeren zullen de informatie die zij tijdens de Halt-campagne zien en horen helemaal opnemen en de tips en waarschuwingen volledig en klakkeloos opvolgen.
d Niet alle jongeren zullen beïnvloed worden door de Halt-campagne zoals Halt zou willen. Of een jongere beïnvloed zal worden door de campagne, zal afhangen van zijn of haar referentiekader.
→ Welke manier van beïnvloeding past bij welke theorie?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
a past bij ... (vul theorie in)
b past bij ... (vul theorie in)
c past bij ... (vul theorie in)
d past bij ... (vul theorie in)
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
GT-0323-a-15-2-o
21 / 22
lees verder ►►►

### Pagina 22

2p 45 Lees tekst 4.
In tekst 4 staan de verschillende (mogelijke) maatregelen die gemeenten
hebben genoemd om vuurwerkoverlast aan te pakken.
→ Kies uit tekst 4 één maatregel die als doel repressie heeft en één
maatregel die als doel preventie heeft.
→ Geef per maatregel een argument waarom je deze maatregel goed of
juist niet goed vindt om vuurwerkoverlast aan te pakken. Betrek in je
argument de betekenis van repressie of preventie.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Maatregel met als doel repressie: ...
Deze maatregel vind ik ... (wel/niet) een goede maatregel om
vuurwerkoverlast aan te pakken, omdat ... (geef argument met daarin de
betekenis van repressie)
Maatregel met als doel preventie: ...
Deze maatregel vind ik ... (wel/niet) een goede maatregel om
vuurwerkoverlast aan te pakken, omdat ... (geef argument met daarin de
betekenis van preventie)

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0323-a-15-2-0
22 / 22
einde