# Eindexamen Maatschappijkunde VMBO-GL/TL 2015 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/maatschappijleer/2015/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2015
tijd vak 1
donderdag 21 mei
9.00 - 11.00 uur
maatschappijleer 2 CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 46 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 62 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord
kunnen worden.
GT-0323-a-15-1-0

### Pagina 2

Dit document is een opgavepagina voor een examen, gericht op het onderwerp 'Criminaliteit en rechtsstaat'. Het bevat twee teksten: 'Tekst 1' die ingaat op het standpunt van de VVD over criminaliteit, en 'Tekst 2' over de begeleiding van (ex-)gedetineerden. De vragen vereisen dat de student het standpunt van de VVD uit tekst 1 identificeert en interpreteert. Visuele elementen zijn afwezig, behalve de typografische indeling van de teksten en de meerkeuzevragen. De student wordt gevraagd om kennis van het Nederlandse rechtssysteem, criminaliteitsbestrijding en beleidsmatige reacties hierop, zoals de VVD-standpunten en de rol van begeleiding, toe te passen om de gestelde meerkeuzevraag correct te beantwoorden. De kern is het analyseren van tekstuele informatie om beleidsmatige concepten binnen het strafrechtelijk domein te onderscheiden.

### Pagina 3



### Pagina 4

tekst 4
Dagelijks 200 serieuze bedreigingen via Twitter
In Nederland worden dagelijks 35.000 bedreigingen via Twitter geuit. Ongeveer 200 daarvan zijn zo serieus, dat de politie besluit daar werk van te maken. Dat leidt bijna iedere dag tot een arrestatie of berisping. Dreigtweets zijn incidenten waarin wordt gedreigd met geweld tegen personen, gebouwen of eigendommen van een ander. Dergelijke bedreigingen leidden in het recente verleden een aantal keer tot behoorlijke onrust. Zo moest warenhuis V&D in Haarlem dicht na een dreigement.
[FIGUUR: Een zwart-wit foto van de entree van een V&D warenhuis, met twee beveiligingsbeambten in uniform die met de armen over elkaar staan.]
naar: www.ad.nl van 31 oktober 2013
1p 5 Lees tekst 4. Dreigtweets kunnen materiële en immateriële gevolgen hebben. De dreigtweets hebben materiële gevolgen gehad voor V&D.
→ Noem een materieel gevolg van de dreigtweets voor V&D in Haarlem.
1p 6 Zie tekst 4. Noem een mogelijk immaterieel gevolg van de dreigtweets voor V&D in Haarlem.
GT-0323-a-15-1-o 4 / 24 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

tekst 5

'Dreigtweets even strafbaar als dreigbrieven'

Dreigtweets zijn even strafbaar als dreigbrieven. Dat zegt ICT-jurist Arnoud Engelfriet in reactie op de digitale dreigementen aan het Koningshuis en een school in Leiden afgelopen weekend. Naast een celstraf kan een 'dreigtwittteraar' ook een werkstraf of een boete krijgen. Bedreiging is immers strafbaar, ongeacht het medium waarop de bedreiging wordt geuit. "Bedreiging via Twitter is daarom hetzelfde als een bedreiging per brief. Daarvoor staan dezelfde straffen", zegt de ICT-jurist.
De maximale celstraf wordt echter bijna nooit opgelegd. Een zaak waarin 10 een gebruikelijke straf werd opgelegd, is de bedreiging van de dochter van een voormalig Tweede Kamerlid via Twitter in 2010. Een man moest daarvoor 17 dagen de cel in en een werkstraf van 80 uur uitvoeren. Bovendien kreeg hij 30 dagen cel voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaar.

naar: www.ad.nl van 22 april 2013

1p 7 Lees regel 1 tot en met 8 van tekst 5.
Sarah en Meral hebben bij maatschappijleer geleerd dat criminaliteit een plaats- en tijdbegrip is. Zij lezen allebei tekst 5.
Sarah zegt: "Tekst 5 is een goed voorbeeld van het feit dat criminaliteit een tijdbegonden begrip is." Meral is het er niet mee eens.
→ Wie heeft er gelijk, Sarah of Meral? Verklaar je antwoord.

1p 8 Lees regel 9 tot en met 14 van tekst 5.
De man heeft 30 dagen cel voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar gekregen.
→ Geef zo precies mogelijk aan wat deze straf betekent.

1p 9 Zie regel 9 tot en met 14 van tekst 5.
Een rechter kan verschillende soorten hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen opleggen.
Wat heeft de rechter opgelegd aan de man die de dochter van een voormalig Tweede Kamerlid bedreigd heeft?
A een hoofdstraf en een bijkomende straf
B een hoofdstraf, een bijkomende straf en een maatregel
C twee soorten hoofdstraffen en een bijkomende straf
D twee soorten hoofdstraffen en een maatregel
E twee soorten hoofdstraffen

GT-0323-a-15-1-o 5 / 24 lees verder >>>

### Pagina 6

tekst 6
Vrijspraak voor verdachte van roof uit museum
De rechtbank in Utrecht heeft vrijdag een verdachte vrijgesproken in de zaak van het kostbare museumstuk, dat uit een museum in Utrecht werd geroofd. Het gaat om een 23-jarige Utrechter die de rover van het kostbare museumstuk met zijn scooter vervoerd zou hebben. Het Openbaar Ministerie had 4 jaar gevangenisstraf tegen de man geëist. De rechter vindt dat niet is bewezen dat de scooter die bij de 23-jarige Utrechter werd gevonden, inderdaad het vervoermiddel is dat na de roof is gebruikt. DNA-sporen die op de scooter werden gevonden, kunnen daar ook op een ander moment zijn achtergelaten.
naar: www.telegraaf.nl van 28 februari 2014

1p 10 Lees tekst 6.
Stel dat er volgend jaar bij het museum nieuw bewijs wordt gevonden tegen de vrijgesproken verdachte.
Wat zal er dan gebeuren?
A De officier van justitie bepaalt of de rechtszaak opnieuw geopend wordt.
B De verdachte krijgt alsnog 4 jaar gevangenisstraf.
C De verdachte moet opnieuw voor de rechter verschijnen.
D De verdachte wordt niet opnieuw vervolgd.

tekst 7
Minister wil onderzoek
De minister van Veiligheid en Justitie wil laten onderzoeken hoe vaak het aanhouden van iemand op basis van uiterlijk of afkomst (‘etnisch profileren’) voorkomt bij de politie in Den Haag. Amnesty International concludeerde in een rapport dat etnische minderheden in Nederland veel vaker worden gecontroleerd door de politie dan autochtone Nederlanders.
naar: www.omroepwest.nl van 4 november 2013

1p 11 Lees tekst 7.
Welk kenmerk van de rechtsstaat komt in gevaar als er sprake zou zijn van ‘etnisch profileren’ door de politie?
A machtenscheiding
B rechtsgelijkheid
C rechtszekerheid
D veiligheid

GT-0323-a-15-1-o 6 / 24 lees verder 

### Pagina 7

1p 12 Om een beeld te krijgen van de omvang van de criminaliteit in Nederland
wordt gebruik gemaakt van verschillende soorten onderzoeken en
statistieken.
Welk soort onderzoek of statistiek zal het beste beeld geven van de
werkelijke omvang van heling?
A daderonderzoek
B politiestatieken
C rechtbankstatistieken
D slachtofferonderzoek

tekst 8

Spijbelaarster krijgt toch vertrouwen

Een meisje (16) staat voor de rechter wegens spijbelen.
“Het gaat heel erg slecht op school”, verzucht het meisje. “Ik kan het echt
niet helpen, ik doe mijn best maar het lukt gewoon niet. Ik loop bij een
psycholoog.”

5 Bureau Jeugdzorg is zeker niet ontevreden over haar, vertelt een in de
rechtszaal aanwezige medewerkster. “Ze heeft het geprobeerd en het lukt
niet. We zouden gewoon een jaar moeten doorgaan.”

De rechter kijkt het meisje aan en vraagt wat zij van die suggestie vindt.
“Ik wil doorgaan”, klinkt het vastberaden uit de mond van de zestienjarige,
10 om dan toch de twijfels weer een kans te geven. “Ik weet alleen niet of het
me lukt.” De rechter denkt na. “Schoolverzuim zonder geldige reden kan
en mag niet”, zegt hij. “Laten we afwachten wat de officier er van vindt.”

De officier van justitie noemt het dossier een ‘lastig verhaal’. “Veel
mensen zeggen dat je er alles aan doet, maar dat het je domweg niet lukt.
15 Hoe dan ook, je hebt zonder reden van school verzuimd en dat kan niet.
Ik eis tien uur werkstraf voorwaardelijk en een proeftijd van een jaar.”

De rechter neemt de eis over. Daarnaast: doorgaan met begeleiding van
Jeugdzorg. “Ik wens je heel veel succes. Het gaat de goede kant op. Blijf
je best doen.”

naar: www.trouw.nl van 28 oktober 2013

1p 13 Lees tekst 8.
Tekst 8 is een beschrijving van een rechtszaak.
→ Welke regels geven het requisitoir weer? Noteer
alleen de
regelnummers.

GT-0323-a-15-1-o 7 / 24 lees verder ►►►

### Pagina 8

tekst 9
Regering wil reisgegevens opslaan
De regering wil reisgegevens opslaan om potentiële terroristen beter te kunnen opsporen. Wanneer iemand Nederland verlaat of binnenkomt, wordt dat in de toekomst geregistreerd en bewaard. Dat zei de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Dick Schoof gisteren tegen RTL Nieuws. Schoof zei in het nieuwsprogramma dat het ministerie van Veiligheid en Justitie beter zicht wil krijgen op potentiële terroristen, zoals Nederlanders die momenteel in Syrië vechten. "Nu worden uw reisgegevens niet opgeslagen. Wat we willen is dat alle reisgegevens worden opgeslagen en daarmee ter beschikking komen van inlichtingen- en veiligheidsdiensten." De minister van Veiligheid en Justitie presenteert later deze maand een wetsvoorstel. Schoof zegt dat de registratie onder ‘hele strenge voorwaarden’ moet plaatsvinden.

naar: NRC Next van 8 november 2013

2p 14 Lees tekst 9. Twee hoofdtaken die de overheid in de rechtsstaat heeft, kunnen met elkaar botsen. Er zijn mensen die vinden dat het plan van de regering om reisgegevens op te slaan, kan botsen met één van deze taken. → Leg uit met welke taak van de overheid in de rechtsstaat dit plan van de regering volgens deze mensen kan botsen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Dit plan van de regering kan botsen met de taak ..., want ...

tekst 10
Mensen in Kerkrade zijn in opstand gekomen tegen een kort geleden tot twee jaar gevangenisstraf veroordeelde pedofiel. Ze hebben aanstootgevende posters met zijn foto verspreid en op meerdere plaatsen in de stad opgehangen. De man heeft aangifte gedaan. De man is in hoger beroep gegaan en daarom nog op vrije voeten.

naar: De Telegraaf van 31 oktober 2013

1p 15 Welk doel van straffen heeft in dit geval niet gewerkt?
A handhaving van de rechtsorde
B preventie
C resocialisatie
D voorkomen van eigenrichting

GT-0323-a-15-1-o 8 / 24 lees verder ►►►

### Pagina 9

afbeelding 1
Blowverbod volgens art. 2.8 van de Algemene Plaatselijke
Verordening van Amsterdam

[FIGUUR: Verkeersbord dat een blowverbod aangeeft, met een tekstbord eronder met de tekst "blowverbod wegens overlast in de buurt boete €50,- art. 2.8 lid 4 APV". Verder is er een straatnaambord te zien met "ERTSENSTRAAT stadsdeel de baarsjes".]

afbeelding 2
Verboden toegang volgens art. 461 van het Wetboek van Strafrecht

[FIGUUR: Een bord met de tekst "VERBODEN TOEGANG volgens Art. 461 Wetb.v. Strafrecht".]

2p 16 Bekijk afbeelding 1 en 2.
Zijn deze strafbare feiten misdrijven of overtredingen en wie heeft deze
strafbare feiten vastgesteld? Kies voor beide afbeeldingen uit misdrijf of
overtreding en uit gemeenteraad of parlement.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Afbeelding 1 is een ... (misdrijf/overtreding), vastgesteld door ... (de
gemeenteraad/het parlement).
Afbeelding 2 is een ... (misdrijf/overtreding), vastgesteld door ... (de
gemeenteraad/het parlement).

GT-0323-a-15-1-o 9 / 24 lees verder ►►►

### Pagina 10

tekst 11
VVD en D66 willen aangiftebereidheid verhogen
Slechts tien procent van de geweldslachtoffers in Amsterdam doet aangifte bij de politie. Daarom komen de Amsterdamse afdelingen van de partijen D66 en VVD met het ‘Actieplan Aangiftebereidheid’.
bron: www.parool.nl van 13 juni 2013
1p 17 Lees tekst 11.
Onder welk soort overheidsbeleid vallen de voorstellen van de VVD en D66?
A opsporingsbeleid
B preventief beleid
C repressief beleid
D vervolgingsbeleid
tekst 12
Voorwaardelijke werkstraf voor klap op billen
Een 31-jarige man, die in september 2013 een 17-jarige fietsster vanuit de auto een klap op de billen gaf, is schuldig aan een ‘aanranding’. De politierechter legde de man een voorwaardelijke werkstraf op van 20 uur. De verdachte zag de ‘onverhoedsde klap op de billen’ als een ‘geintje’, waar hij nu ‘veel spijt van heeft’. Hij kende het slachtoffer niet.
naar: www.bd.nl van 10 juni 2014
2p 18 Lees tekst 12.
Straffen worden met bepaalde doelen opgelegd. Een voorbeeld van een doel van straffen is resocialisatie.
→ Leg uit welk ánder doel van straffen de rechter uit tekst 12 met zijn vonnis kan hebben gehad.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het doel: ..., want ...

### Pagina 11

Politiek en beleid
tekst 13
Bevolking de Krim stemt: Rusland of Oekraïne
De bevolking van de Krim kan volgende week zondag meebepalen of het
schieriland onderdeel wordt van Rusland of onderdeel van Oekraïne
blijft. Het parlement van de Krim koos donderdag al unaniem voor
Rusland. De uitslag van het ... lijkt van tevoren vast te staan: 60 procent
van de bevolking op het schiereiland bestaat uit etnische Russen.
bron: www.telegraaf.nl van 6 maart 2014
1p 19 Op de puntjes in tekst 13 is een woord weggelaten, dat een manier van
besluitvorming verwoordt.
-> Welk woord is dat?
tekst 14
Over Europese wetgeving
... (1) ... neemt initiatieven voor Europese wetgeving en stelt
wetsvoorstellen op. (1)... doet ook voorstellen voor de begroting van
de Europese Unie. Al deze voorstellen worden ter goedkeuring
voorgelegd aan de ministers van de regeringen van de EU-landen die
over het onderwerp van de wet gaan en aan ... (2) ...
naar: www.tweedekamer.nl van 29 september 2013
2p 20 Hieronder staan verschillende bestuursorganen van de EU.
a de Europese Commissie
b de Europese Raad
c de Raad van de Europese Unie
d het Europees Parlement
e het Europese Hof
-> Welke bestuursorganen moeten er op de puntjes bij (1) en (2) in
tekst 14 worden ingevuld?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
(1) = ...
(2) = ...
GT-0323-a-15-1-o
11 / 24
lees verder ►►►

### Pagina 12

tekst 15

Dure fout belastingdienst Amsterdam

Een fout bij het uitbetalen van de jaarlijkse woonkostbijdrage kan de gemeente Amsterdam duur komen te staan. Ruim 9000 mensen hebben een veel hoger bedrag overgemaakt gekregen dan de bedoeling was. De bedragen die de Amsterdammers hebben gekregen, variëren. Een man kreeg 15.500 euro in plaats van 155 euro.
Het is niet duidelijk wat er precies is misgegaan. Mogelijk gaat het om een fout met komma's en punten in het computersysteem.

naar: nos.nl van 13 december 2013

1p 21 Lees tekst 15. Wie moet(en) in de gemeenteraad
verantwoording afleggen voor deze fout?
A de burgemeester
B de coalitiepartijen in de gemeenteraad
C de directeur van de belastingdienst
D de wethouder van Financiën

tekst 16

Uit een folder van de Nederlandse Volks-Unie

"Volksgenoten,
Wij maken ons ernstige zorgen over de situatie in ons vaderland. De grenzen zijn-wagenwijd open gezet voor de komst van Oost-Europese werknemers terwijl we al voldoende allochtone werklozen hebben. Deze 'goedkope' Oost-Europese werknemers brengen ook nog eens uw baan in gevaar. Nederlandse arbeidsplaatsen op de eerste plaats voor Nederlandse werklozen!"

naar: folder van de Nederlandse Volks-Unie

1p 22 Welk kenmerk van de rechts-extremistische stroming herken je in tekst 16?
A centraal leiderschap
B gerichtheid op geweld
C met haar denkbeelden inspelen op gevoelens van onzekerheid
D opkomen voor de zwakkeren in de samenleving

GT-0323-a-15-1-o 12 / 24 lees verder ►►►

### Pagina 13

tekst 17

Gun bijstandskind een baan

Vandaag bespreekt de Kamer een aantal aanpassingen van de Wet Werk en Bijstand met de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Een onderdeel daarvan is het plan om ouders te korten op hun bijstandsuitkering als zij inwonende kinderen hebben met een eigen inkomen. Als hun kinderen een inkomen verdienen, worden zij per maand tussen 132 en 176 euro gekort op de bijstand.
Het plan brengt jongeren onnodig in de problemen. Dat schrijft FNV Jong¹ ) (de jongerenbond van de vakbond FNV) in een brief aan de Tweede Kamer.
Volgens de FNV Jong-voorzitter zullen deze jongeren door de scherpe inkomensdaling van hun ouders, nog meer dan dat ze al deden moeten bijdragen aan de huishoudelijke kosten. “Ongeveer 14.000 huishoudens worden door deze maatregel geraakt. Hierdoor worden duizenden jongeren uit kansarme gezinnen nog meer geremd bij het opbouwen van hun eigen toekomst. Dat kan niet de bedoeling zijn.”

noot 1 De FNV is de grootste vakbond van Nederland. De FNV is een vereniging waar je lid van kan worden en heeft meer dan 1 miljoen leden. De FNV bestaat uit verschillende bonden, waarvan FNV Jong er één is.

naar: www.spitsnieuws.nl van 16 december 2013

2p 23 Lees tekst 17.
FNV Jong is een pressiegroep. Een kenmerk van pressiegroepen is dat ze druk proberen uit te oefenen op de politieke besluitvorming.
→ Noem een ander kenmerk van pressiegroepen en geef aan waarom FNV Jong in tekst 17 daaraan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een ander kenmerk van pressiegroepen: ...
FNV Jong voldoet daaraan omdat ...

2p 24 Zie tekst 17.
FNV Jong heeft een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. FNV Jong zou ook een openlijke actie, zoals een demonstratie of een handtekeningenactie kunnen organiseren.
→ Wat kan FNV Jong als vakbond nog meer doen om te proberen de politieke besluitvorming te beïnvloeden? Noem twee andere mogelijkheden.

2p 25 Zie tekst 17.
Noem twee machtsmiddelen of -bronnen die FNV Jong heeft om de politieke besluitvorming te beïnvloeden.

GT-0323-a-15-1-o

13 / 24

Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl Leiden.nl.
lees verder ► ► ►

### Pagina 14

tekst 18

Geen e-sigaret<sup>1)</sup> voor jongeren onder de 18

Het kabinet wil een minimumleeftijd van 18 jaar instellen voor de verkoop van e-sigaretten. Dat heeft de staatssecretaris van Volksgezondheid aan de Tweede Kamer laten weten.
De staatssecretaris vindt het onwenselijk als `jongeren die niet roken een nicotineverslaving zouden opdoen door gebruik van de e-sigaret`.

[FIGUUR: Een asbak met een sigaret erin.]

noot 1 e-sigaret = elektronische sigaret die geen tabak bevat en niet brandt, maar wel nicotine bevat

naar: www.trouw.nl van 13 december 2013

1p 26 Waarvan is in tekst 18 sprake?
A agendavorming
B beleidsvoorbereiding
C besluitvorming
D uitvoering van besluiten

GT-0323-a-15-1-o 14 / 24 lees verder ► ► ►

### Pagina 15

tekst 19

In september 2012 zijn er verkiezingen gehouden. De samenstelling van
de Tweede Kamer na deze verkiezingen was als volgt:

[FIGUUR: Tabel met partijen en aantal zetels]
partij | aantal zetels
------- | --------
VVD | 41
PvdA | 38
SP | 15
PVV | 15
CDA | 13
D66 | 12
ChristenUnie | 5
GroenLinks | 4
SGP | 3
Partij voor de Dieren | 2
50Plus | 2

Na de verkiezingen werd door VVD en PvdA het kabinet (Rutte II)
gevormd.

2p 27 Lees tekst 19.
Hieronder staat een aantal beweringen naar aanleiding van tekst 19.
$\rightarrow$ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De VVD en de PvdA zijn de coalitiepartijen.
2 De sociaaldemocratische oppositiepartijen hebben samen meer dan
25 zetels.
3 De SP moet zich aan het regeerakkoord houden.
4 Een CDA-lid in de Tweede Kamer heeft over het algemeen meer
invloed op de ministers dan een VVD-lid in de Tweede Kamer.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
$1 = ...$
$2 = ...$
$3 = ...$
$4 = ...$

GT-0323-a-15-1-o 15 / 24 lees verder ►►►

### Pagina 16

Dit examenblad bevat twee teksten met bijbehorende vragen. Tekst 20 is een korte nieuwsbericht over GroenLinks in het college van de provincie Groningen, afkomstig uit de Volkskrant van 23 maart 2013. Hierbij wordt een meerkeuzevraag gesteld over de functie van Wiebe van der Ploeg. Tekst 21 is een artikel, eveneens uit de Volkskrant (20 oktober 2012), dat ingaat op de snelheid waarmee ministeries en staatssecretarissen schriftelijke Kamervragen beantwoorden. Het benoemt de onderwerpen van deze vragen en welke ministeries het meest bevraagd worden, met name Veiligheid en Justitie, en Buitenlandse Zaken. De student wordt gevraagd de teksten te lezen en de bijbehorende vragen te beantwoorden. Visuele elementen zijn beperkt tot tekstblokken, zonder grafieken of figuren. De vragen toetsen begrip van de tekstinhoud en het kunnen relateren van informatie uit de teksten.

### Pagina 17

2p 29 Lees tekst 21.
Hieronder staan vier functies die de massamedia voor de democratische
besluitvorming hebben.
1 aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda
2 burgers informeren over de inhoud van het overheidsbeleid
3 controleren van politici
4 meningsvorming
Uit tekst 21 blijkt dat de Volkskrant twee van deze functies heeft vervuld.
→ Noem de twee functies die de Volkskrant heeft vervuld en geef een
citaat uit de tekst waaruit dit blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Functie ..., want in de tekst staat: ....
Functie ..., want in de tekst staat: ....

tekst 22

Oostenrijkers krijgen jongste minister ooit
De nieuwe regering in Oostenrijk heeft de jongste minister van
Buitenlandse Zaken ooit. Het gaat om de 27-jarige Sebastian Kurz. Zijn
benoeming werd vrijdag bekendgemaakt. Hij zal Oostenrijk in Brussel
vertegenwoordigen als jongste van de 28 ministers van Buitenlandse
Zaken van de Europese Unie.

naar: Metro van 16 december 2013

1p 30 Lees tekst 22.
Van welk bestuursorgaan van de Europese Unie zal deze minister deel
uitmaken?
A van de Europese Commissie
B van de Raad van de Europese Unie
C van het Europees Parlement
D van het Europees Hof

GT-0323-a-15-1-o 17 / 24 lees verder ► ►►

### Pagina 18

tekst 23

Kieswijzer: het onderwijs

fragment a
Basisbeurs afschaffen en sociaal leenstelsel invoeren. De opbrengst
investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Bijverdierens afschaffen.
Universiteiten, hogescholen en mbo's mogen studenten selecteren op
motivatie en geschiktheid. Niveaus 1 en 2 van vmbo en mbo
samenvoegen.

fragment b
Geen verandering aan studiefinanciering en basisbeurs. OV-jaarkaart
voor 16- en 17-jarige jongeren in het mbo. Bezuinigingen op passend
onderwijs terugdraaien. Geen prestatiebeloning voor leraren.

fragment c
Meer salaris voor eerstegraads leraren. Scholen moeten bij voorkeur met
de bijbel werken. Meer aandacht voor onderwijs aan kleuters op de Pabo.
Een (grafische) rekenmachine bij een toets of examen moet beperkt
worden.

fragment d
Studiefinanciering blijft bestaan. Geen leenstelsel. Dieren-, natuur- en
milieu-onderwijs voor leerlingen op basis- en middelbare scholen. Scholen
ondersteunen bij het inrichten van een schooltuin, zodat kinderen de kans
krijgen zelf voedsel te telen.

naar: Metro van 30 augustus 2012

2p 31
Lees tekst 23.
Op 12 september 2012 vonden er in Nederland verkiezingen plaats voor
de Tweede Kamer. Voorafgaand aan de verkiezingen vatte het dagblad
Metro de plannen voor het onderwijs van verschillende politieke partijen
samen.
→ Welk fragment hoort bij welke politieke partij? Kies uit: Partij voor de
Dieren, SGP en VVD.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
fragment a = ...
fragment b = ...
fragment c = ...
fragment d = ...

GT-0323-a-15-1-o
18 / 24
lees verder ►►►

### Pagina 19

tekst 24
De kersttoespraak van de koning

Koning Willem-Alexander houdt morgen zijn eerste kersttoespraak. Hoe persoonlijk wordt die kersttoespraak? Hij heeft er een professionele tekstschrijver voor ingehuurd.
Het is de enige toespraak waarin de koning niet namens de regering spreekt. Maar ook niet een persoonlijk verhaal moet hij keurig binnen de lijntjes blijven. De Rijksvoorlichtingsdienst laat weten dat het staatshoofd in deze toespraak “traditiegetrouw ruimte heeft voor eigen accenten, maar vanzelfsprekend geldt ook hiervoor de ministeriële verantwoordelijkheid”.

naar: NRC Handelsblad van 24 december 2013

1p 32 Hieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tekst 24.
Welke van de onderstaande beweringen is juist?
A De koning hoeft zijn toespraak in geen geval in het parlement te verdedigen.
B De koning moet zich als lid van de regering verantwoorden voor de inhoud van deze toespraak.
C De minister schrijft de toespraak en de koning mag deze aanvullen met eigen ideeën.
D De minister-president is de professionele tekstschrijver van de koning.

GT-0323-a-15-1-o 19 / 24 lees verder ► ► ►

### Pagina 20

afbeelding 3

[FIGUUR: Koning Willem-Alexander knipt met een schaar een lint door, met naast hem een andere man.]

Bekijk afbeelding 3.
1p 33 De koning heeft verschillende functies.
Welke functie vervult koning Willem-Alexander in afbeelding 3?
A de ceremoniële functie
B de politieke functie
C de representatieve functie
D de symbolische functie

Analyse maatschappelijk vraagstuk: gehoorschade bij jongeren

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 46 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 5 en tabel 1 en 2 van het bronnenboekje.

Lees tekst 1.
1p 34 De Nationale Hoorstichting maakt zich zorgen over de gevolgen van
blootstelling aan harde muziek en lawaai voor jongeren.
De Hoorstichting roept de Tweede Kamer en de staatssecretaris van VWS
op om de preventie van gehoorschade bij jongeren op te nemen in het
Nationaal Programma Preventie.
→ Vanuit welke waarde komt de Nationale Hoorstichting tot deze oproep
aan de staatssecretaris?

GT-0323-a-15-1-o 20 / 24 lees verder ►►►

### Pagina 21

Zie tekst 1.
35 De Nationale Hoorstichting spant zich in om gehoorschade als gevolg van
harde muziek en lawaai tegen te gaan. Op haar website schrijft de
Hoorstichting: “Het beschermen van het gehoor is een kwestie van
persoonlijk én maatschappelijk belang.”
De Hoorstichting kan verschillende machtsmiddelen inzetten om voor
deze belangen op te komen.
Welk machtsmiddel herken je in tekst 1?
A bezit van geld
B gebruik maken van kennis
C inzetten van personen met charisma
D hebben van wettelijke bevoegdheden

36 Zie tekst 1.
Het vraagstuk van de toenemende gehoorschade onder jongeren kun je
bekijken vanuit verschillende invalshoeken. In tekst 1 kun je onder andere
de sociaal-economische en de politiek-juridische invalshoek herkennen.
→ Geef bij beide invalshoeken een citaat uit tekst 1 waaruit de
invalshoek blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Citaat waaruit de sociaal-economische invalshoek blijkt: ...
Citaat waaruit de politiek-juridische invalshoek blijkt: ...

37 Lees tekst 2.
De toenemende gehoorschade onder jongeren door het luisteren naar te
harde muziek kan beschouwd worden als een maatschappelijk vraagstuk.
We spreken van een maatschappelijk vraagstuk als dit voldoet aan een
aantal kenmerken.
Een kenmerk is bijvoorbeeld dat er verschillende meningen zijn over hoe
een maatschappelijk vraagstuk kan worden opgelost.
→ Geef twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en
geef voor elk kenmerk een citaat uit tekst 2 dat betrekking heeft op het
kenmerk.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: ...
Citaat uit de tekst bij kenmerk 1: ...
Kenmerk 2: ...
Citaat uit de tekst bij kenmerk 2: ...

### Pagina 22

Zie tekst 2.
1p 38 PvdA-Kamerlid Agnes Wolbert wil dat de minister maatregelen neemt om gehoorschade bij jongeren tegen te gaan.
Van welk recht kan Agnes Wolbert het beste gebruik maken als zij wil dat de minister naar haar wens luistert en maatregelen neemt?
A van het budgetrecht
B van het recht van amendement
C van het recht van enquête
D van het recht van motie

Zie tekst 2.
1p 39 Kamerlid Wolbert is van mening dat jongeren zich nog onvoldoende bewust zijn van de risico's die ze lopen op gehoorschade.
Een maatschappelijk vraagstuk als de toenemende gehoorschade onder jongeren kun je bekijken vanuit verschillende invalshoeken.
Stel dat iemand gaat onderzoeken hoe het komt dat jongeren zich niet genoeg bewust zijn van de risico's op gehoorschade en weinig preventieve maatregelen nemen.
Vanuit welke invalshoek doet hij of zij dit onderzoek dan?
A vanuit de politiek-juridische invalshoek
B vanuit de sociaal-culturele invalshoek
C vanuit de sociaal-economische invalshoek
D vanuit de veranderings- en vergelijken de invalshoek

Zie tekst 2.
2p 40 De drie grootste politieke stromingen in Nederland hebben verschillende ideeën over de rol die de overheid in de samenleving moet spelen.
→ Bij welke politieke stroming behoort de PvdA?
→ Welk kenmerk van deze stroming, wat betreft de rol die de overheid moet spelen, herken je in het voorstel van PvdA-Kamerlid Agnes Wolbert? Kies uit:
a relatief kleine rol van de overheid
b relatief grote rol van de overheid
c geen grote en geen kleine rol (tussenpositie)
Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De PvdA hoort bij de ... stroming.
Ik herken het kenmerk ..., want ...

### Pagina 23

1p 41 Lees tekst 3.
Uit tekst 3 blijkt dat er verschillende meningen zijn over de maatregelen die Kamerlid Wolbert wil om gehoorschade bij jongeren tegen te gaan (zie tekst 2).
Jimmy is voor de maatregelen die het Kamerlid wil. De mening die iemand over iets heeft, hangt af van het referentiekader van die persoon.
→ Leg het verband uit tussen het referentiekader van Jimmy en de mening van Jimmy over het voorstel.
Let op: in je antwoord moet een kenmerk van het begrip referentiekader genoemd worden.

1p 42 Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de massamedia.
Bij welke theorie is het referentiekader een heel belangrijk begrip?
A de agendatheorie
B de injectienaaldtheorie
C de theorie van de media als betekenisgever
D de theorie van de selectieve perceptie

1p 43 Lees tekst 4 en zie tekst 3.
Teksten kunnen in meer of mindere mate subjectief of objectief zijn.
→ Welke tekst is het meest objectief, tekst 3 of tekst 4?
Geef een reden waarom dat zo is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Tekst ... (vul nummer in) is het meest objectief, want (in) deze tekst ...
en (in) de andere tekst ...

Bekijk tabel 1 en 2.
1p 44 Hieronder staan twee beweringen naar aanleiding van tabel 1 en 2.
a Meer dan 10% van de jongeren van 16-18 jaar scoort 'slecht' op de gehoortest.
b Kinderen van 12-15 jaar hebben een slechter gehoor dan oudere kinderen, maar denken zelf vaker dat hun gehoor in orde is.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
a = ...
b = ...

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

GT-0323-a-15-1-o 23 / 24 lees verder ►►►

### Pagina 24

1p 45 Lees tekst 5.
Het profielwerkstuk van Jamey Blaauaboer is onder andere te lezen op de
website van de NVVS, de Nederlandse Vereniging Voor Slechthorenden.
Welke functies van de massamedia hoopt Jamey Blaauaboer met haar
profielwerkstuk te vervullen?
A de controlerende en de opiniërende functie
B de informatieve en de socialiserende functie
C de socialiserende en de controlerende functie

2p 46 Ben jij voor of tegen het invoeren van de gehoorbeschermende
maatregelen in uitgaansgelegenheden die Kamerlid Wolbert wil (zie
tekst 2)?
Geef twee argumenten voor je mening en gebruik per argument gegevens
uit het bronnenboekje. Vermeld hierbij uit welke tekst of uit welke tabel de
gegevens afkomstig zijn.
Let op: je krijgt alleen een punt voor een argument als je daarbij verwijst
naar een tekst of tabel uit het bronnenboekje.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0323-a-15-1-o 24 / 24 einde ■