# Eindexamen Geschiedenis en staatsinrichting VMBO-GL/TL 2017 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/geschiedenis/2017/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2017
tijd vak 2
dinsdag 20 juni
13.30 - 15.30 uur
geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 46 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 62 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0125-a-17-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Staatsinrichting van Nederland

1p 1 Gebruik bron 1.
De katholieken en protestanten die de verzoeken indienden, maakten
gebruik van een grondrecht.
Van welk grondrecht maakten zij gebruik?

2p 2 Gebruik nogmaals bron 1.
Hieronder staan vijf grondrechten:
1 recht op bestaanszekerheid
2 recht op gezondheidszorg
3 recht op vrijheid van godsdienst
4 recht op vrijheid van onderwijs
5 recht op werk
Welke twee grondrechten in de Grondwet van 1848 werden zowel
door katholieken als door protestanten belangrijk gevonden? Schrijf
alleen de nummers op.

2p 3 Gebruik bron 2.
Hieronder staan vijf artikelen uit de Grondwet van 1848:
a De Koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk.
b De Koning kan de Tweede Kamer ontbinden en nieuwe verkiezingen
uitschrijven.
c De Tweede Kamer wordt rechtstreeks gekozen.
d De vergaderingen van de Staten-Generaal zijn openbaar.
e Er is vrijheid van drukpers.
In de bron worden drie veranderingen genoemd die het gevolg waren van
de nieuwe Grondwet van 1848.
Geef per verandering aan welk artikel uit de Grondwet van 1848
daarbij het beste past. Let op! Er blijven twee artikelen over.
Doe het zo:
Bij verandering 1 hoort artikel ... (schrijf letter op).
(enzovoort tot en met verandering 3)

GT-0125-a-17-2-0 2 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 3

4 (4p)
Gebruik bron 3.
Over welk grondrecht gaat de bron? En bij welke maatschappelijke
stroming past de mening die in de bron beschreven is?
A De bron gaat over het recht op onderwijs; de mening past bij de
liberalen.
B De bron gaat over het recht op onderwijs; de mening past bij de
protestanten.
C De bron gaat over vrijheid van onderwijs; de mening past bij de
liberalen.
D De bron gaat over vrijheid van onderwijs; de mening past bij de
protestanten.
5 (1p)
Gebruik bron 4.
Binnen welke politieke partij vond deze discussie plaats?
A ARP
B Liberale Unie
C RKSP
D SDAP
6 (2p)
Gebruik nogmaals bron 4.
Uit de bron blijkt dat de partijleider het eens is met het voorstel om de
leerplicht in te voeren. Maar er is ook discussie binnen de partij, omdat
het inkomen van de arbeiders afneemt door de invoering van de
leerplicht.
Geef een argument waarom de partijleider het eens is met het
voorstel om de leerplicht in te voeren.
Geef ook een argument waarom het inkomen van de arbeiders
afneemt door invoering van de leerplicht.
Doe het zo:
De partijleider was het eens met het voorstel om de leerplicht in te
voeren, omdat ... (geef argument).
Het inkomen van de arbeiders neemt af, omdat ... (geef argument).
7 (1p)
Gebruik bron 5.
Voor welke politieke stroming zat deze politicus in de Tweede Kamer?
A feministen
B katholieken
C liberalen
D nationaal-socialisten
GT-0125-a-17-2-o 3 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 4

8p 8 Gebruik bron 6. Op de tekening staan twee politieke leiders afgebeeld. Welke titel past bij de tekening?
A Kuyper en Schaepman werken samen om confessionele doelen te bereiken.
B Kuyper en Thorbecke werken samen om confessionele doelen te bereiken.
C Schaepman probeert Kuyper tegen te werken omdat zijn politiek te christelijk is.
D Schaepman probeert Thorbecke tegen te werken omdat zijn politiek te christelijk is.

9p 9 Gebruik bron 7. Hieronder staan vijf beweringen:
1 De arbeiders maakten gebruik van het algemeen kiesrecht om het vrouwenkiesrecht te bereiken.
2 De arbeiders vonden dat het vrouwenkiesrecht nodig was om politieke problemen op te lossen.
3 De arbeiders vonden de oplossing van hun sociale problemen belangrijker dan vrouwenkiesrecht.
4 De strijd voor het vrouwenkiesrecht was het belangrijkste strijdpunt van de arbeiders.
5 Vooral vrouwen uit de hogere kringen van de burgerij streden voor het vrouwenkiesrecht.
→ Welke twee beweringen horen bij de bron? Schrijf alleen de nummers op.

10p 10 Tijdens de Eerste Wereldoorlog waren de Nederlandse ministers van plan de bevelhebber van het leger te ontslaan. Koningin Wilhelmina was het niet eens met de ministers. Ze zei: “Ik ben tegen het plan van de ministers, zelfs als dat betekent dat alle ministers ontslag zullen nemen.” Een historicus zei naar aanleiding van deze uitspraak dat de ministers na deze mededeling eigenlijk hadden moeten aftreden. → Noem een reden waarom de ministers eigenlijk hadden moeten aftreden.

11p 11 Nederland heeft een Wetboek van Strafrecht. Wie beslist of er nieuwe wetten of aangepaste wetten worden opgenomen?
A de officier van justitie
B de Provinciale Staten
C de regering
D de Staten-Generaal

GT-0125-a-17-2-o 4 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

2p 12 Gebruik bron 8.
In Nederland kennen we scheiding der machten. Bij afbeelding 1 hoort de
rechterlijke macht.
→ Geef bij afbeelding 2 en 3 aan welke macht daarbij hoort. Let op!
Noem twee verschillende machten.
Doe het zo:
Bij afbeelding 2 hoort ... (noem macht).
Bij afbeelding 3 hoort ... (noem macht).

1p 13 Hieronder staan vier klachten die bij de Nationale Ombudsman zijn
binnengekomen.
Welke klacht neemt de Nationale Ombudsman in behandeling?
A lemand klaagt dat de buurman zijn tuin heeft vernield en daarvoor een
te lage boete van de rechter heeft gekregen.
B lemand klaagt dat de gemeente niet wil meewerken om de
geluidsoverlast door het verkeer op te lossen.
C lemand klaagt over de ernstige geluidsoverlast van een feestje
tegenover zijn huis.
D lemand klaagt over een fabriek in de buurt die zorgt voor vervuiling
achter zijn huis.

Historisch overzicht vanaf 1900

Gebruik bron 9.
1p 14 Welk begrip hoort bij de bron?
A dekolonisatie
B militarisme
C propaganda
D zionisme

Gebruik bron 10.
1p 15 Welk begrip hoort bij de bron?
A bondgenootschappen
B communisme
C nationalisme
D vijandbeeld

GT-0125-a-17-2-0 5/12 lees verder

### Pagina 6

1p 16 Gebruik bron 11.
Zet de vier afbeeldingen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst afbeelding ..., dan ..., daarna ... en ten slotte ... (vul nummers in).

1p 17 Gebruik bron 12.
Namens welk land werd de toespraak gehouden? En in welk jaar hield de
regeringsleider deze toespraak?
A namens de Verenigde Staten in 1914
B namens de Verenigde Staten in 1917
C namens Rusland in 1914
D namens Rusland in 1917

2p 18 Gebruik bron 13.
De poster gaat over één strafbepaling uit het Verdrag van Versailles.
→ Noem de strafbepaling waarover de poster gaat.
→ Noem een andere strafbepaling uit het Verdrag van Versailles die niet
op de poster staat.
Doe het zo:
Strafbepaling die op de poster staat: ... (noem strafbepaling).
Strafbepaling die niet op de poster staat: ... (noem strafbepaling).

1p 19 In de jaren dertig kregen veel boeren te maken met terreur.
→ Verklaar waardoor veel boeren in de Sovjet-Unie met terreur te maken
kregen. Gebruik in je antwoord de volgende twee begrippen in een
juiste samenhang en betekenis: collectivlsatie en strafkampen.
Doe het zo:
Veel boeren in de Sovjet-Unie kregen in de jaren dertig te maken met
terreur, omdat ... (geef verklaring).

2p 20 Gebruik bron 14.
Hieronder staan zes begrippen:
1 democratie
2 geheime politle
3 indoctrinatie
4 persoonsverheerlijking
5 propaganda
6 zuiveringen
→ Welke twee begrippen passen bij de bron? Schrijf alleen de nummers
op.

### Pagina 7

2p 21 De NSDAP wilde in 1933 een wet invoeren waardoor Duitsland een dictatuur werd. Zij wilden dat het leek alsof het aannemen van deze wet op een democratische manier had plaatsgevonden.
Hieronder staan vijf gebeurtenissen die horen bij het aannemen van deze wet:
1 Afgevaardigden van alle aanwezige partijen kregen het recht om het parlement toe te spreken.
2 Een minister van de NSDAP gaf opdracht om enkele dagen vóór de stemming over de wet communistische parlementsleden te arresteren.
3 Gewapende mannen van de NSDAP bedreigden in het parlement afgevaardigden van andere politieke partijen.
4 Het parlement nam de wet aan met 441 stemmen vóór en 94 stemmen tegen.
5 Leden van de NSDAP demonstreerden massaal voor het parlementsgebouw.
Twee gebeurtenissen passen niet bij een democratische rechtsstaat.
→ Welke twee gebeurtenissen zijn dat? Schrijf alleen de nummers op.
1p 22 Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaven sommige Nederlanders aan hun kinderen namen als Wilhelmina, Juliana en Beatrix. Eind 1942 besloot het ministerie van Justitie om deze namen te verbieden in kranten.
Welk begrip past bij het geven van deze namen? En welk begrip past bij het verbieden van de namen in kranten?

[FIGUUR: Een tabel met twee kolommen: "bij het geven van namen past:" en "bij het verbieden van namen past:". De eerste kolom heeft de rijen A, B, C, D, E, F met de teksten "aanpassen", "aanpassen", "propaganda", "propaganda", "verzet", "verzet". De tweede kolom heeft de rijen met de teksten "collaboratie", "indoctrinatie", "censuur", "collaboratie", "censuur", "indoctrinatie".]

2p 23 Gebruik bron 15.
Hieronder staan vijf kenmerken die passen bij de Tweede Wereldoorlog:
1 Blitzkrieg
2 gelijkschakeling
3 mobilisatie
4 propaganda
5 totale oorlog
→ Welke twee begrippen passen bij beide posters?
GT-0125-a-17-2-o 7 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Gebruik bron 16.
1p 24 Na de mobilisatie kreeg de vader te maken met Japanse soldaten.
Op welke kaart staat de aanval van de Japanners waar de vader direct
mee te maken kreeg?
A op geen van de kaarten
B op kaart 1
C op kaart 2
D op kaart 1 en 2

Gebruik bron 17.
1p 25 Deze brand is tijdens de Japanse aanval op Indonesië in opdracht van de
Nederlandse regering aangestoken.
→ Geef een reden waarom de Nederlandse regering deze opdracht gaf.

Gebruik bron 18.
1p 26 Wie heeft de opdracht gegeven om deze poster te laten maken? En tegen
welk bondgenootschap is de poster gericht?
A de Duitse bezetter, tegen de As-mogendheden
B de Duitse bezetter, tegen de Geallieerden
C het Nederlandse verzet, tegen de As-mogendheden
D het Nederlandse verzet, tegen de Geallieerden

Gebruik bron 19.
1p 27 De schrijver herinnert zich een periode in het westen van Nederland
tijdens de Tweede Wereldoorlog.
→ Hoe heet deze periode?

Gebruik nogmaals bron 19.
1p 28 Stel: je doet onderzoek naar de bevrijding van Nederland en je vindt deze
bron.
→ Geef een argument waaruit blijkt dat de bron betrouwbaar is voor dit
onderzoek.
Doe het zo:
De bron is betrouwbaar voor dit onderzoek, omdat ... (geef argument).

GT-0125-a-17-2-o 8/12 lees verder ‣‣‣

### Pagina 9

2p 29 Hieronder staan vier data die te maken hebben met de Tweede
Wereldoorlog:
- 5 mei
- 10 mei
- 6 juni
- 6 augustus
Hieronder staan vijf gebeurtenissen:
a De geallieerde legers vallen Frankrijk binnen in Normandië.
b De Verenigde Staten gooien een atoombom op Hiroshima.
c Duitsland valt Nederland binnen.
d Het Japanse leger ondertekent de capitulatie.
e Nederland herdenkt officieel de bevrijding.
→ Noem per datum de gebeurtenis die daarbij hoort. Let op! Er blijft één
gebeurtenis over.
Doe het zo:
Bij 5 mei hoort gebeurtenis ... (vul letter in).
(enzovoort voor de andere drie data)
1p 30 Er zijn overeenkomsten als het gaat over de oorzaken van de Eerste en
de Tweede Wereldoorlog.
→ Noem één oorzaak die geldt voor de Eerste én voor de Tweede
Wereldoorlog.
Gebruik bron 20.
2p 31 De Nederlandse regering wil niet dat de onderhandelaar met Soekarno
spreekt.
→ Geef een politiek argument waarom de Nederlandse regering niet wil
dat de onderhandelaar met Soekarno spreekt.
→ Geef ook een politiek argument waarom volgens de onderhandelaar
de besprekingen dan waarschijnlijk zullen mislukken.
Doe het zo:
Een politiek argument om niet met Soekarno te spreken is ... (geef een
argument).
De besprekingen zullen dan waarschijnlijk mislukken, omdat ... (geef een
argument).
GT-0125-a-17-2-0 9/12 lees verder ►►►

### Pagina 10

2p 32 Gebruik bron 21.
In Indonesië zijn in de periode tussen 1945 en 1949 verschillende foto's
gemaakt door fotografen die in dienst waren van de Nederlandse
regering. Niet alle foto's waren volgens de regering geschikt om te
plaatsen in de krant.
→ Geef per foto aan of deze volgens de regering wel of niet geschikt
was om in een Nederlandse krant te plaatsen. Geef daarna voor je
keuze ook een argument.
Doe het zo:
Foto 1 is volgens de regering wel/niet (maak een keuze) geschikt,
omdat ... (geef argument).
Foto 2 is volgens de regering wel/niet (maak een keuze) geschikt,
omdat ... (geef argument).

1p 33 Hieronder staan vier voorwaarden die horen bij een plan:
1 Het Britse leger moet Palestina verlaten.
2 Jeruzalem krijgt een internationale status.
3 De rechten van minderheden moeten in beide staten worden
gerespecteerd.
4 Er moet vrije toegang zijn tot alle heilige plaatsen.
→ Welk plan wordt bedoeld?

1p 34 Gebruik bron 22.
In de bron wordt gesproken over de oprichting van een bondgenootschap.
→ Hoe heet dit bondgenootschap?

1p 35 Gebruik bron 23.
Stel: je maakt een werkstuk over de Koude Oorlog. Je hebt
onderzoeksvragen bedacht.
Bij welke onderzoeksvraag is de bron bruikbaar?
A Hoe werd propaganda gebruikt tijdens de Koude Oorlog?
B Hoe werkte de containment-politiek in de praktijk?
C Wat was de omvang van het Sovjet-leger?
D Wat was het verschil tussen invloedssferen in Europa?

2p 36 Gebruik bron 24.
De twee verhalen horen bij historische gebeurtenissen tijdens de Koude
Oorlog in Berlijn.
→ Noem per verhaal de gebeurtenis die daarbij hoort.
Doe het zo:
Bij verhaal 1 hoort ...
Bij verhaal 2 hoort ...
GT-0125-a-17-2-0 10 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 11

Gebruik bron 25.
1p 37 De mannen waren de politieke leiders van twee verschillende landen.
→ Van welke landen waren zij de politieke leiders?
Gebruik nogmaals bron 25.
2p 38 De mannen in de prent zijn als boksers afgebeeld.
→ Noem een reden waarom de mannen als boksers zijn afgebeeld.
→ Geef daarna een verklaring waarom de mannen dansen in plaats van boksen.
Doe het zo:
De mannen zijn afgebeeld als boksers, omdat ... (noem reden).
Ze dansen, want ... (geef verklaring).
1p 39 Hieronder staan drie ontwikkelingen in Nederland in de periode 1945-1980:
1 ontzuiling
2 opbouw van de verzorgingsstaat
3 Tweede Feministische Golf
→ Kies één van deze ontwikkelingen en geef een voorbeeld uit de periode 1945-1980 dat hoort bij deze ontwikkeling.
Doe het zo:
ontwikkeling: ... (kies ontwikkeling)
Een voorbeeld hiervan is ... (geef een voorbeeld).
1p 40 Drie gebeurtenissen waar Nederland bij betrokken was:
1 de oliecrisis
2 de onafhankelijkheid van Indonesië en Suriname
3 de oprichting van de EGKS
Alle gebeurtenissen vonden plaats tijdens de regeerperiode van één Nederlands staatshoofd.
→ Wie was dat staatshoofd?
Gebruik bron 26.
1p 41 Zet de omschrijvingen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst omschrijving ..., dan ..., vervolgens ... en ten slotte ... (vul nummers in).
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
GT-0125-a-17-2-o
11 / 12
lees verder

### Pagina 12

Gebruik bron 27.
2p 42 Een bewering: uit de bron blijkt dat de Rus teleurgesteld is en terug naar
vroeger verlangt.
$\rightarrow$ Naar welk land en naar welk politiek systeem verlangt de Rus terug?
Doe het zo:
land: ... (noem land)
politiek systeem: ... (noem politiek systeem)

1p 43 Hieronder staan vier gebeurtenissen die in en aan de Noordzee hebben
plaatsgevonden tussen 1900 en 2000:
1 Door de oprichting van de EU vervalt de grenscontrole in de
Noordzee-havens voor schepen uit de EU.
2 Er vindt een grote zeeslag plaats tussen de Centralen en de
Geallieerden op de Noordzee.
3 Nederlandse vliegtuigen controleren dag en nacht of er Sovjetonderzeeërs in de Noordzee zijn.
4 Tijdens het bombardement op Rotterdam ontsnappen twee
Nederlandse onderzeeërs via de Noordzee naar Engeland.
$\rightarrow$ Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst gebeurtenis ..., dan ..., vervolgens ... en ten slotte ... (vul nummers
in).

2p 44 Sommige historische gebeurtenissen na de Tweede Wereldoorlog werden
in het Westen als negatief gezien.
$\rightarrow$ Noem een historische gebeurtenis na de Tweede Wereldoorlog die
geleid heeft tot pessimisme. Geef ook een verklaring waarom deze
gebeurtenis gezorgd heeft voor pessimisme.
Doe het zo:
historische gebeurtenis: ... (noem gebeurtenis)
Deze gebeurtenis zorgde voor pessimisme, want ... (geef verklaring).

1p 45 Lange tijd was de belangrijkste taak van de NAVO om het communisme te
bestrijden. Door een gebeurtenis in 2001 werd de strijd tegen het
terrorisme een van de belangrijkste taken.
$\rightarrow$ Welke gebeurtenis was dat?

Gebruik bron 28.
1p 46 Welk begrip hoort bij de bron?
A multiculturele samenleving
B poldermodel
C secularisatie
D verzorgingsstaat

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

GT-0125-a-17-2-0
12 / 12

einde