# Eindexamen Fries VMBO-GL/TL 2025 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/fries/2025/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ### Vraag 33 – Opgave 33 ### Vraag 34 – Opgave 34 ### Vraag 35 – Opgave 35 ### Vraag 36 – Opgave 36 ### Vraag 37 – Opgave 37 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-GL en TL 2025 tijdvak 1 donderdag 22 mei 9.00 uur - 11.00 uur Fries CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 42 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. GT-1017-a-25-1-o ### Pagina 2 Tekst 1 De Alvestêdetocht: in musical of in tocht? 1p 1 Wat is de funksje fan de ynlieding boppe de tekst? A It is in anekdote. B It is in gearfetting. C It is in miening. D It is in oanlieding. 1p 2 “moat Schoustra de azem ynholden hawwe.” (rigels 22 en 23) Wêrom soe Schoustra de azem ynholden hawwe neffens de skriuwer? A Schoustra is der bang foar dat de tocht in ferskrklik drama wurde sil. B Schoustra kin hast net leauwe dat de tocht nei tweintich jier wer holden wurde sil. C Schoustra tinkt dat it iis net goed genôch is troch de miljeusmoarging. D Schoustra twifelet deroan oft der wol genôch belangstelling foar de tocht is. 1p 3 Wat is it ferbân tusken “Wy hawwe … bêst sjoen” (rigels 27 en 28) en “in moaie … en mienskip.” (rigels 28-32)? A It is in konkludearjend ferbân. B It is in opsommend ferbân. C It is in tsjinsteldend ferbân. D It is in utilizzend ferbân. 1p 4 “iepenbiere waansin.” (rigel 36) → Sitearje de sin dy’t it bêste oanjout wat de skriuwer dêrmei doelt. 1p 5 “De folgjende tochten, yn 1986 en 1987, wiene oars.” (rigels 36-38) → Wêrom wiene dy tochten oars? 1p 6 Wat is it ferbân tusken “De tradysje … eleminten krigen.” (rigels 40-47) en “De Alvestêdetocht … as ferstân.” (rigels 47-52)? A It is in ferlykjend ferbân. B It is in konkludearjend ferbân. C It is in tsjinsteldend ferbân. D It is in utilizzend ferbân. GT-1017-a-25-1-o 2/7 lees verder ►►► ### Pagina 3 1p 7 "Foar it ... it neiteam." (rigels 56-64) Wat bedoelt de skriuwer mei dat tekstpart? De skriuwer tinkt dat A by de Alvestêdetocht deselde regels jilde as by de Fjouwerdagerintocht fan Nijmegen. B de Alvestêdetocht mear bysûnder is as de Fjouwerdagerintocht fan Nijmegen. C de minsken dy't de Fjouwerdagerintocht fan Nijmegen dien hawwe, de Alvestêdetocht ek útride. D men fan de Alvestêdetocht karakter krijt en fan de Fjouwerdagerintocht fan Nijmegen net 1p 8 Wat is in passend tuskenkopke boppe de alinea's 4 en 5? A Erkenning B Massahystery C Realiteit D Toeristen 1p 9 Wat is it ferbân tusken "Doe folge ... hinne spilen." (rigels 71-76) en "Dit jier ... de Alvestêdetocht."? (rigels 76-78)? A It is in ferlykjend ferbân. B It is in konkluïerjend ferbân. C It is in opsomjend ferbân. D It is in tsjinstellend ferbân. 2p 10 "De winsk ... wiermeitsje kin." (rigels 80-83) → Wêrom tinkt de skriuwer dat? Neam de twa oarsaken. 2p 11 Hjirûnder stean trije útspraken. → Jou mei in krúske oan hokker útspraak/útspraken oft de skriuwer al of net docht. [FIGUUR: Tabel met kolommen 'útspraak', 'al', 'net'. De eerste rij bevat de tekst 'De Alvestêdetocht soe kommersjeler makke wurde moatte.'. De tweede rij bevat de tekst 'It soe ferplichte wêze moatte om de startkaart oan in oar te jaan ast te âld bist om de Alvestêdetocht te riden.'. De derde rij bevat de tekst 'It organisearjen fan in Alvestêdetocht bringt swierrichheden mei him mei.'] GT-1017-a-25-1-0 3 / 7 lees verder ►►► ### Pagina 4 1p 12 Anneke Douma song yn har liet: “ast it net hellest hindert neat!” (rigels 112 en 113). Ut de tekst docht bliken dat der in tsjinoer helding bestiet. → Yn hokker alinea docht de skriuwer útspraken dy’t op in oare hâlding wize? 1p 13 Yn de ynlieding boppe de tekst wurdt praat fan massahystery. Hokker wurden slute ynhâldlik it bêste oan by ‘massahystery’? A "in ferskrillik fiasko" (rigel 17) B "iepenbiere waansin" (rigel 36) C "De tradysje" (rigel 40) D "it sûne ferstân" (rigels 109 en 110) 1p 14 In skriuwer kin by it skriuwen fan teksten brûk meitsje fan 1. feiten 2. syn eigen miening 3. mieningen fan oaren Wêr hat de skriuwer fan dizze tekst benammen brûk fan makke? A fan 1 en 2 B fan 1 en 3 C fan 2 en 3 D fan 1, 2 en 3 1p 15 Wat binne de doelen fan de tekst? A ferdivideare en oantrune B ynformearje en oantrune C ynformearje en oertsjûgje D oertsjûgje en ferdivideare Tekst 2 It swartbûnte Fryske fee 1p 16 Wat is de funksje fan de ynlieding boppe de tekst? A De ynlieding yntrodusearrret de ko yn Fryslân troch de jierren hinne. B De ynlieding jout in anekdoate oer de feroaring fan de ko yn Fryslân. C De ynlieding jout in konklúzje fan de tekst. D De ynlieding sketst in skiednis oer de feroaring fan Fryslân en de ko. 1p 17 Yn alinea 2 wurrde de Fryske topbollen Blitsaerd Keimpe, Aagjes Adema, Súdhoekster Piet Eduard en Bûtenmoark Juwiel neamd. → Wêrom gobberen hannelers yn Fryslân op dy topbollen? GT-1017-a-25-1-o 4 / 7 lees verder ►►► ### Pagina 5 1p 18 Wat wurdt bedoeld mei de oantsjuttingen ‘bonkerakken’, ‘kuierjende kapstokken’ of ‘út de kluten woeksen geiten’? (rigels 72-74) A dat de Amerikaanske Holstein Friesians in lomper karakter hiene as it âlde Fryske stamboekfee B dat de Amerikaanske Holstein Friesians in stik grutter wiene as it âlde Fryske stamboekfee C dat de Amerikaanske Holstein Friesians mear molke joegen as it âlde Fryske stamboekfee D dat de Amerikaanske Holstein Friesians minder fleis hiene as it âlde Fryske stamboekfee 1p 19 ""kuierjende kapstokken"". (rigels 72 en 73) Hokker stylmiddel wurdt hjir brûkt? A byldspraak B irony C oerdriuwing D tsjinstelling 1p 20 Boppe hokker alinea soe it tuskenkopke ‘De Fryske ko komt werom’ passe? 2p 21 Wêrom binne Wypkje van Dam en Sytze Faber net meigien mei de saneamde Holsteineisearring? Neam de trije redenen. 1p 22 Yn de ynlieding boppe de tekst stiet: “It melkfee hat de lêste fiif desennia al in yngripende feroaring trochmakke. De kij dy’t tsjintwurdich yn it Fryske lânskip weidzje, sjogge der hiel oars út as de kij fan fyftich jier lyn.” → Sitearje foar de jierren fyftich de sin der’t de skaaimerken fan de ko yn Fryslân út bliken dogge. 2p 23 Neam de twa ferskillen tusken de Frysk-Hollânske kij en de Amerikaanske Holstein Friesians. 1p 24 Hokker skaaimerk fan de Frysk-Hollânske kij wurdt it meast wurdearre? 1p 25 Watfoar soart tekst is dit? A It is in ferdîdearjende tekst. B It is in ynformearjende tekst. C It is in oantrunende tekst. D It is in oertsjûgjende tekst. GT-1017-a-25-1-o 5 / 7 lees verder ### Pagina 6 Tekst 3 Op 'en nij berne Tet Rozendal spilet Axomama 1p 26 Wat is de funksje fan de ynlieding boppe de tekst? De skriuwer wol de oandacht fan de lêzer lûke troch A de haadrolspylster te yntrodusearjen. B de lêzer nijsgjirrich te meitsjen. C in anekdoate oer de haadrolspylster te jaan. D in gearfetting fan de tekst te jaan. 1p 27 Yn de ynlieding stiet dat de karriêre fan Tet Rozendal dea en begroeven wie. Hokker stylmiddel wurdt brûkt yn ‘dea en begroeven’? A byldspraak B irony C oerdriuwing D tsjinstelling 1p 28 Wat is it ferbân tusken “Ik haw ... wêze soe” (rigels 17-19) en “’mar New York ... sleeps’, yndied!” (rigels 19-21)? A It is in gearfetjend ferbân. B It is in oanfoljend ferbân. C It is in tsjinstellend ferbân. D It is in útlizzend ferbân. 1p 29 “Mar ik koe it oan.” (rigels 21 en 22) → Wat koe Tet Rozendal oan? 1p 30 Troch in ûngelok rûn Tet Rozendal in harsentrauma op. → Neam de twa gefolgen fan dat harsentrauma foar har. 1p 31 “’ik hie it stik ek net lêzen doe’t ik ja sei.’” (rigels 79 en 80) → Wêrom sei Tet Rozendal ‘ja’ wylst se it stik net lêzen hie? 1p 32 Wat fynt Tet Rozendal sa moai oan it spyljen fan de rol fan Axomama yn de Bildtse Aardappelweken? GT-1017-a-25-1-o 6/7 lees verder ►►► ### Pagina 7 2p 33 Tet Rozendal docht wat útspraken oer de regisseur Theo Smedes. → Krús oan wat al en net wier is. | | wier | net wier | |-----------------------------------------------------------------------|------|----------| | Theo Smedes fielt as in fertroud persoan oan foar Tet Rozendal. | | | | Theo Smedes is in âld-freon fan Tet Rozendal. | | | | Theo Smedes ken se fan de Bildtse Aardappelweken. | | | | Theo Smedes lit Tet Rozendal sels bepale hoe't se har rol ynfollet. | | | 1p 34 Tet Rozendal libbet har libben oars en stiet oars yn it libben nei har fal. Har libbensmotto is 'safolle mooglik yn it ribje' (rigels 25 en 26). → Sitearje it tekstpart dêr't yn stiet hoe't Tet Rozendal har libbensmotto tapasT yn har wurk. 1p 35 Sitearje it sinpart dêr't út bliken docht watfoar soarte foarstelling oft Axomama neffens Tet Rozendal is. De tekst kin rûchwei ferdield wurde yn fjouwer parten. part 1: ynlieding part 2: Tet Rozendal har libbensrin part 3: it spyljen fan Axomama part 4: konklúzje 1p 36 By hokker alinea begjint part 3? A alinea 3 B alinea 4 C alinea 5 1p 37 Wat is it wichtichste doel fan de tekst? A ferdivedearje B ynformearje C oantrune D oertsjûgje Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. GT-1017-a-25-1-o 7 / 7