# Eindexamen Fries VMBO-GL/TL 2024 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/fries/2024/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2024
tijdvak 1
maandag 27 mei
9.00 - 11.00 uur
Fries CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 39 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 43 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-1017-a-24-1-0

### Pagina 2

Tekst 1 Hans Jouta hie it byld fan Johan Cruijff fergees
ek makke

1p 1 Hokker útspraak oer alinea 1 is goed?
A Yn alinea 1 stiet in anekdoate.
B Yn alinea 1 stiet in yntroduksje.
C Yn alinea 1 stiet in konklúzje.
D Yn alinea 1 stiet in miening.

1p 2 "It byld fan Cruijff is foar him de kroan op it wurk." (rigel 6 en 7)
Wat betsjut dat foar Hans Jouta?
A Foar Hans Jouta is it byld fan Cruijff it wichtichste byld dat er makke
hat.
B Foar it byld fan Cruijff hat Hans Jouta in priis krige.
C It byld fan Cruijff is it lêste byld dat Hans Jouta makke hat.
D It byld fan Cruijff is it moaiste byld dat Hans Jouta makke hat.

1p 3 "Sûnder heit hie ik Cruijff net makke." (rigel 16 en 17)
Wêrom hie Hans Jouta sûnder syn heit it byld fan Cruijff net makke?
A Omdat syn heit de útspraken fan Cruijff geniaal fûn.
B Omdat syn heit him altyd oantrune hat.
C Omdat syn heit him nei de Keunstakademy ta stjoerde.
D Omdat syn heit syn bêste maat wie.

1p 4 Hokker kopke past it bêste boppe alinea 3?
A Begjin
B Finlân
C Skybox
D Taktyk

1p 5 "Dat soe krekt wat foar him wêze". (rigel 35 en 36)
Nei wa ferwiist it wurd 'him'?
A Geert Kuperus
B Hans Jouta
C Jari Litmanen
D Johan Cruijff

1p 6 "Hy socht kontakt mei Geert Kuperus". (rigel 36 en 37)
Wêrom socht Hans Jouta kontakt mei Geert Kuperus?
A Omdat Hans Jouta Geert Kuperus noch koe fan de Keunstakademy.
B Omdat Hans Jouta wist dat Geert Kuperus in echte Ajax-fan is.
C Omdat Geert Kuperus de direkteur fan Ajax is.
D Omdat Geert Kuperus kontakten hat binnen Ajax.

GT-1017-a-24-1-o 2 / 7 lees verder
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 34

### Pagina 3

1p 7 "Ik sei ... net wier.” (rigel 42-45)
→ Sitearje it sinpart dêr't Hans Jouta yn útleit wêrom't er in ûnwjerheid
fêrtelde oan Geert Kuperus. Helje dyn antwurd út alinea 3.

1p 8 "Sa is it begûn, goed tsien jier lyn." (rigel 59)
Wat is neffens Hans Jouta goed tsien jier lyn begûn?
A It besykjen fan de skybox fan Ajax.
B It bewûnderjen fan syn held Cruijff.
C It kontakt mei ferneamde minsken.
D It meitsjen fan bylden fan fuotballers.

1p 9 Wat is it ferbân tusken it tekstpart "Doe't Sjaak Swart ... nocht oan."
(rigel 60-66) en de sin "Der steane ... de skybox.” (rigel 66-68)?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in oarsaaklik ferbân.
C It is in opsommend ferbân.
D It is in tsjinstjinnend ferbân.

1p 10 "alles wat pommeranterich is, komt yn dy lounge." (rigel 41 en 42)
→ Sitearje it sinpart yn alinea 4 dêr't de beide foarbylden fan
pommeranten yn neamd wurde.

1p 11 Hans Jouta fûn dat er it byld fan Johan Cruijff meitsje moast (alinea 5).
→ Hokker argumint brúkt Hans Jouta dêrfoar?

1p 12 "Nei de pitch haw ik it skaalmodel efterlitten yn Amsterdam."
(rigel 101 en 102)
→ Sitearje de sin dêr't Hans Jouta yn útleit wêrom't er it skaalmodel
efterliet.

1p 13 "Doe't ik de opdracht krige, haw ik flokt en gûld." (rigel 108 en 109)
Wêrom wie Hans Jouta sa emosjoneel?
A Omdat Hans benaud wie dat er de opdracht net oan koe.
B Omdat Hans syn gesin der nei ta libbe hie.
C Omdat Hans tocht dat er de opdracht net krige.
D Omdat it Hans syn dream wie om it byld te meitsjen.

1p 14 "Fanwege syn ûnneifolchber fuotbal en fanwege it trajekt dat er ôfleîn
hat." (rigel 120-122)
→ Hokker wurd yn alinea 8 dekt de lading fan it sinpart "fanwege it
trajekt dat er ôfleîn hat."?

### Pagina 4

1p 15 Wat is it ferbân tusken de sin “Ast in ... wurk yn.” (rigel 142-145) en de sin “In frame ... gewoan wurk.” (rigel 145-148)?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in oarsaaklik ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in utilizend ferbân.
1p 16 “‘Ús heit is de man dy’t it fan de beukerskoalle ôf op de rit set hat.’” (rigel 158-160)
→ Yn hokker alinea jout Hans Jouta in taljochting by dy útspraak?
1p 17 Wat is it doel fan de skriuwer fan dizze tekst?
A ynformearje
B oantrune
C oertsjûgje
Tekst 2 Natuer en lânbou botse
1p 18 Yn alinea 1 stiet “No, ik kin dy út eigen ûnderfining fertelle dat it krekt hiel goed giet”. (rigel 8-10)
→ Lis út wat krekt hiel goed giet neffens Yde Wierda.
1p 19 Wat tocht Yde Wierda oer it boer-wêzen doe’t er lyts wie?
A As lyts jonkje hie er der net echt oer neitocht om boer te wurden.
B As lyts jonkje tocht er dat boer wêze net sa dreech wêze soe.
C As lyts jonkje wist er goed wêr’t er oan begûn, krekt as syn heit dy’t boer wie.
D As lyts jonkje wist er hiel seker dat er boer wurde woe, mar pas as er troud wie.
1p 20 Yn alinea 3 seit Yde Wierda: “Mar, it rint sa’t it rint.” (rigel 33)
→ Wêr doelt Yde Wierda op mei dy útspraak?
1p 21 Yn alinea 4 wurdt útlein dat boeren meidwaan kinne oan it projekt ‘Beter voor Ko e, Natuur & Boer’.
Op hokker twa wizen kinne boeren meidwaan?
A Natuerlân brûkber meitsje foar it bedriuw en lân oan de gemeente weromjaan.
B Natuerlân oan de pleats ferbine en lân oan de natuer weromjaan.
C Natuerlân weromjaan oan de gemeente en safolle mooglik kijk bûten los rinne litte.
D Safolle mooglik kijk op it lân los rinne litte en natuerlân brûke om op te buorkjen.
1p 22 Hoe learde Yde Wierda it natuergebiet Sippen-finnen kennen?
GT-1017-a-24-1-o 4 / 7 lees verder ►►►

### Pagina 5

2p 23 "Se binne skjin, moai drûch op de poaten en glânzje deroer". (rigel 12 en 13)
→ Sitearje trije oare foarbylden dêr't út bliken docht dat de kij it yn de
Sippen-finnen goed hawwe. Helje de foarbylden út alinea 7.
1p 24 Wat is de haadfunksje fan alinea 10?
A Yde Wierda jout in advys.
B Yde Wierda jout in ferliking.
C Yde Wierda jout in miening.
D Yde Wierda jout in warskôging.
2p 25 Hjirûnder wurde trije tuskenkopkes jûn.
→ By hokker alinea past it tuskenkopke?
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: "Ko út de sompe rêde" en "Alínea ..."; "Tagonklik foar rekreamten" en "Alínea ..."; "Wolwêzen foar natuer en fee" en "Alínea ...".]
1p 26 Hokker doel hat boer Yde Wierda foaral mei it dielen fan syn ferhaal?
Helje dyn antwurd út alinea 10.
A Hy wol minsken genietsje litte fan kij dy't losrinne yn natuergebieten.
B Hy wol minsken ynformearje oer it ferskil tusken it wurk fan boeren en dat fan natuerbehearders.
C Hy wol minsken ynspirearje mei syn ferhaal dat boeren en natuer al mei-inoar gean kinne.
D Hy wol minsken oanmoedigje om better om de bisten en de natuer te tinken.
1p 27 Hokker doel hat de skriuwer mei de tekst?
A ferdivedearje
B ynformearje
C ynspirearje
D oantrune
1p 28 Yn de titel giet it oer it botsen fan natuer en lânbou. Yn alinea 10 seit Yde Wierda dêr wat oer.
Wat bedoelt Yde Wierda mei syn úspraak oer dit botsen fan natuer en lânbou?
A Neffens Yde Wierda hat it net mei-inoar wurkjen tusken agrariërs en natuerbehearders mei jild en belangen te krijen.
B Neffens Yde Wierda is it net goed dat boeren yn telefyzjeprogramma's mei-inoar botse oer it brûk fan it fee en natuergebiet.
C Neffens Yde Wierda kinne kij, agrariërs en natuerbehearders net mei-inoar gebrûk meitsje fan natuergebiet.
D Neffens Yde Wierda roppe minsken dy't der minder doel oer hawwe en oars oer tinke fan alles oer agrariërs.
GT-1017-a-24-1-o 5 / 7
lees verder

### Pagina 6

Tekst 3 Frysk heart der gewoan by

1p 29 Wat is de funksje fan de ynlieding boppe de tekst?
De skriuwer wol de oandacht fan de lêzer lûke troch it foar
A de lêzer te prikkeljen mei in útspráåk oer ferhalen.
B in konklúzje fan de tekst te jaan.
C in tsjinstelling te jaan tusken it wurk as flogger en skriuwer.
D twa persoanen en harren wurk te yntrodusearjen.

1p 30 Hokker wurk docht Lida as berneboeke-ambassadeur?
A Se besiket skoallen om foar te lêzen en te fertellen.
B Se giet op toernee troch Fryslân by de gemeenten del.
C Se makket flochs oer de boeken dy't se skreaun hat.
D Se makket koffiers mei Fryske boeken en dielt dy op de skoallen út.

1p 31 Wat fine Lida en Tjits fan it brûken fan de Fryske taal?
Helje dyn antwurd út alinea 2.

1p 32 Hokker oerienkomst is der tusken de ambassadeursaktiviteiten fan Lida
en Tjits?
Helje dyn antwurd út de alinea's 3 en 4.

1p 33 Hokker tuskenkopke past it bêste by alinea 5?
A Frysk as memmetaal
B Frysk-Nederlânske berneboeken
C Nije wurden leare

3p 34 Wa beweart wat oer de positive effekten fan lêzen? Set in krúske.

|     | Lida | Tjits |
|------|------|-------|
| Troch lêzen learst nije wurden. |      |       |
| Troch lêzen moast neitinke.  |      |       |
| Troch lêzen ûntwikkelje harsensellen harren. |      |       |
| Troch lêzen wurdt de ferbylding stimulearre. |      |       |

1p 35 Wat is it ferbân tusken de alinea's 5 en 6?
A It is in gearfetjend ferbân.
B It is in konkludearjend ferbân.
C It is in oanfoljend ferbân.
D It is in tsjinstellend ferbân.

1p 36 Tjits hat ien fan de boeken út de lêskoffer fan Lida Dykstra foarlêzen oan
har bern.
→ Yn hokker alinea wurdt dat dúdlik?

GT-1017-a-24-1-o 6 / 7

### Pagina 7

1p 37 Yn de ynlieding wurdt de fraach steld ‘Hoe sjogge Lida Dykstra en Tiffany van der Wal nei inoars wurk?’
   Yn hokker alinea’s wurdt dêr in antwurd op jûn?
   A Alinea 1 en 4
   B Alinea 1 en 5
   C Alinea 2 en 6
   D Alinea 2 en 7

1p 38 Hokker bewearingen binne wier?
   Bewearing 1. Tjits soe Lida har wurk wol dwaan wolle.
   Bewearing 2. Lida soe Tjits har wurk wol dwaan wolle.
   A Beide bewearingen binne wier.
   B Beide bewearingen binne net wier.
   C Bewearing 1 is wier, bewearing 2 net.
   D Bewearing 2 is wier, bewearing 1 net.

1p 39 Hoksoarte tekst is ‘Frysk heart der gewoan by’ foaral?
   A beskôgjende tekst
   B ynformearjende tekst
   C oantrunende tekst
   D oertsjûgjende tekst

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift.
GT-1017-a-24-1-o einde ■