# Eindexamen Fries VMBO-GL/TL 2018 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/fries/2018/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2018
tijdvak 1
vrijdag 25 mei
9.00 - 11.00 uur
Fries CSE GL en TL

Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 41 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 46 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

GT-1017-a-18-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Grutte Pier ferbynt de wrâld

1p 1 Wat is de funksje fan de ynlieding boppe de tekst?
De skriuwer wol de oandacht fan de lêzer lûke mei
A it fertellen fan in grappige anekdoate.
B it formulearjen fan syn stânpunt.
C it jaan fan in gearfetting foarôf.
D it neamen fan de oanlieding.

1p 2 Wat is de relaasje tusken de ynlieding en de earste sin fan alinea 1?
A argumint - konklúzje
B doel - middel
C oarsaak - gefolch
D útspraak - foarbyld

1p 3 Hokker funksje hat alinea 1?
A Alinea 1 leit út dat it wichtich wie dat der in soad reaksjes kamen.
B Alinea 1 lit sjen hoe populêr oft Grutte Pier noch altyd is.
C Alinea 1 gietst yn byld fan de reaksjes oan it ûndersyksteam.
D Alinea 1 tsjut oan dat net elkenien it ûndersyk serieus naam.

1p 4 Yn alinea 1 wurdt oanjûn dat minsken faak in stambeam stjoere as
genealogyiske ynformaasje foar it ûndersyksteam.
→ Neam it wurd út alinea 2 dat in dokumint mei in ferlykbere funksje
oantsjut.

2p 5 Wêrtoch koste it neffens alinea 2 safolle tiid om út te sykjen oft minsken
famylje binne fan Grutte Pier?
Neam de twa oarsaken.

De folgjende ynlieding hoart by de fragen 6 en 7.
"By it ûndersyk stiet soarchfâldigens foarop." (rigels 44-46)
Yn alinea 3 leit de skriuwer út hoe't it kin dat der dochs flaters makke
binne.

1p 6 Hokker siswize brûkt de skriuwer om dat oan te jaan?

1p 7 Wat is de reden dat der dochs flaters makke binne?
A Alde sibskipslinen kinne net altyd mei wissichheid fêststeld wurde.
B Der binne saken oer de holle sjoen troch it grutte tal oanmeldlingen.
C Guon âlde gegevens oer sibskipslinen binne al lang lyn ferlerngien.
D It team mocht op basis fan de sibskipslinen gjin DNA-ûndersyk útfierre.

GT-1017-a-18-1-0
2/7
lees verder

### Pagina 3

1p 8 Wat is de Kearnsn fan alinea 4?
A "De reaksjes ... altyd is." (rigels 59-63)
B "In oare ... Grutte Pier." (rigels 68-70)
C "Yn oare ... ferteld wurde." (rigels 74-76)
D "Soms liedt ... in lookalikekompetysje." (rigels 79-81)
2p 9 Yn alinea 4 wurde rednen neamd dy’t minsken jouwe by it oanfreegjen fan in Pierbewiis. Dat binne net allinne de uterlike oerienkomsten.
→ Neam twa oare rednen.
1p 10 Wat wurdt dien yn de lêste alinea?
A Der wurdt in konklúzje formulearre.
B Der wurdt in opropp oan de lêzer dien.
C Der wurdt nei de takomst sjoen.
D Der wurdt noch wat nije ynformaasje jûn.
1p 11 Wat binne de doelen fan de tekst?
A ferdivedearje en ynformearje
B ynformearje en oertsjûgje
C oertsjûgje en ferdivedearje
1p 12 Wêr wurdt op doel mei de titel van de tekst, ‘Grutte Pier ferbynt de wrâld’?
A BN’ers likegoed as ‘gewoane’ minsken binne tige entûsjast oer it projekt.
B len fan de doelen fan it projekt is dat Grutte Pier mear bekendheid krijt yn it bûtenlân.
C In protte minsken yn binnen- en bûtenlân tinke famylje fan Grutte Pier te wêzen.
D Troch in spesjale facebookside binne leden fan de Pier-famylje mei inoar yn kontak kommen.
Tekst 2 Ik wol it hiele bern hawwe
1p 13 Wat is de funksje fan de ynlieding boppe de tekst?
De skriuwer wol de oandacht fan de lêzer lûke mei
A it fertellen fan in grappich ferhaaltsje.
B it formulearjen fan in stânpunt.
C it yntrodusearjen fan in persoan.
D it jaan fan in konklúzje foarôf.
1p 14 “Sy skriuwt graach boeken oer ûnderwerpen dy’t derta dogge foar de jonge lêzer.” (rigels 6-9)
→ Neam de twa foarbylden fan ûnderwerpen dy’t neamd wurde.
GT-1017-a-18-1-o 3 / 7
lees verder

### Pagina 4

1p 15 Hokker ferbân is der tusken de tekstparten “Treftjin dagen ... ûndersykje litten.” (rigels 12-21) en “Hanneke de Jong ... foar wie.” (rigels 22-29)?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
2p 16 Ut alinea 2 docht bliken dat Hanneke de Jong likegoel as haadpersoan Marike út har boek ympulsyf is.
→ Jou foar allebeide in foarbyld út alinea 2.
1p 17 Wat is it doel fan de stichting ‘De Schoolschrijver’?
1p 18 “nei fjouwer jier woe ‘De schoolschrijver’ de wjukken útslaan nei oare kontreien.” (rigels 49-52) Wat wurdt dêrmei bedoeld?
A De stichting woe gruttere fariaasje yn literatuuer.
B De stichting woe mear trainingen oanbiede.
C De stichting woe nije skriuwers beheije.
D De stichting woe útwreidzje nei oare plakken ta.
1p 19 Wat is it ferbân tusken de tekstparten “ik hâld ... feiten bliuwe.” (rigels 64-67) en “In kwestje ... de harsens.” (rigels 67-69)?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in konkludearjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
1p 20 Wat docht Hanneke de Jong om rekken te hâlden mei saakliker ynstelle bern?
1p 21 Hanneke de Jong wol as skoalskriuwer foaral it moaie fan taal sjen litte oan bern.
→ Wêrom synt sy dat wichtich?
1p 22 “As skoalskriuwer mei ik ek ien kear mei de leararen oan it wurk. Dy haw ik lêstendeis de opdracht jûn foar sa’n ferhaal.” (rigels 107-111)
→ Watbedoelt Hanneke de Jong mei ‘sa’n ferhaal’?
1p 23 Wat wie neffens alinea 8 de oanlieding foar Hanneke de Jong om it boek oer ADHD te skriuwen?
1p 24 Wêrom wie de Fryske ferzje fan Hanneke de Jong har boek better as de Nederlânske?
GT-1017-a-18-1-o 4 / 7 lees verder

### Pagina 5

2p 25 Wêrom is Hanneke de Jong neffens alinea 8 bliid?
Neam de twa red.
De volgende inleiding hoort bij de vragen 26 tot en met 28.
De tekst kin rûchwei ferdield wurde yn 4 parten:
Part 1: De persoan Hanneke de Jong
Part 2: In nije ûntjouwing
Part 3: Fantasy en gefoelens
Part 4: Hoe't it boek ta stân kaam

1p 26 By hokker alinea begjint part 2?
A alinea 2
B alinea 3
C alinea 4
D alinea 5

1p 27 By hokker alinea begjint part 3?
A alinea 4
B alinea 5
C alinea 6
D alinea 7

1p 28 By hokker alinea begjint part 4?
A alinea 5
B alinea 6
C alinea 7
D alinea 8

1p 29 Ferklearje de titel "Ik wol it hiele bern hawwe".

Tekst 3 Ferbûn oan Fryslân

1p 30 Wat is de haadgedachte fan alinea 1?
A Frysk as memmetaal hawwe is bysûnder.
B In Frysk aksint heart by dyn identiteit.
C It is handich om it daliks te sizzen datst Frysk bist.

1p 31 Hokker úspraak oer alinea 2 is wier?
A De skriuwster wol in ferliking meitsje mei Papoea-Nij-Guinea.
B De skriuwster wol oanjaan wat se moai fynt oan Fryslân en it Frysk.
C De skriuwster wol sizze dat se leaver op Papoea-Nij-Guinea berne
wie.
D De skriuwster wol útlizze wat de Fryske kultuer ynhâldt.

GT-1017-a-18-1-o 5 / 7 lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 32 "Dat fyn ik allegearre sa by de Fryske taal en kultuer passen." (rigels 40-42)
→ Sitearje it tekstpart dat antwurd jout op de fraach: Wat past neffens de skriuwer allegearre by de Fryske taal en kultuer?

1p 33 "Wannear't ik yn Grinslân bin en ik hear minsken sizzen dat der neat boppe Grinslân giet, dan is myn reaksje altyd: “Der giet wol wat boppe Grinslân, nammentlik skiermûntseach en by myn witten heart dat noch altyd by Fryslân”." (rigels 47-54)
Wêrom seit de skriuwer dat?
A omdat sy fan betinken is dat minsken út Grinslân de feiten net kenne
B omdat sy minsken út Grinslân mei in grapke teplak sette wol
C omdat sy net begrypt dat minsken út Grinslân hiel wat oars bedoele

2p 34 Yn alinea 3 ferfelt de skriuwer oer har ûnderfininen mei it Frysk op fakânsje.
→ Jou oan hokker twa ûnderfininen oft dat binne.

1p 35 "Sa liket it wol dat ik hiel Frysk-nasjonalistysk bin" (rigels 86-87)
Wêrom soene minsken dat tinke kinne?
omdat de skriuwer
A fan de Fryske taal, kultuer en it lâskip hâldt
B it wichtich fynt dat minsken har mei har aksint akseptearje
C oare minsken graach mei it Frysk platsmyt
D wol dat Fryslân as in ônôfhinklik lân funksjonearre

1p 36 Sitearje de sin út alinea 4 dêr't de skriuwer har stânpunt oer de mooglikheid fan Fryslân as selsstannich lân yn jout.

1p 37 Wat is it ferbân tusken de alinea's 4 en 5?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in oanfoljend ferbân.
C It is in oarsaklik ferbân.
D It is in tsjinstellend ferbân.

1p 38 Wat is de wichtichste útspraak dy't de skriuwer yn alinea 5 docht?
A De Friezen foarmje tsjintwurdich gjin echte mienskip mear.
B De Nederlânske ynfloeden yn Fryslân wurde hieltyd grutter.
C It is wierskynlik net helber om it Frysk Fryske te meitsjen.
D It Nederlânsk yn it Fryske ûnderwiis moat ôfskaft wurde.

GT-1017-a-18-1-o 6 / 7 lees verder

### Pagina 7

1p 39 Yn hokker alinea('s) freget de skriuwster har ôf oft Fryslân selsstannich as
lân funksjonearje kin?
A yn alinea 3
B yn de alinea's 3 en 4
C yn alinea 4
D yn de alinea's 3 en 6
E yn de alinea's 4 en 6
F yn alinea 6
1p 40 Wat docht de skriuwster yn de lêste alinea?
A Sy docht in foarsizzing.
B Sy docht in oprop.
C Sy jout in gearfetting.
D Sy jout nije ynformaasje.
1p 41 Watfoar soarte tekst is dit?
A in fiktif ferhaal
B in fraachpetear
C in kollum
D in nijsberjocht
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-1017-a-18-1-o einde ■