# Eindexamen Fries VMBO-GL/TL 2017 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/fries/2017/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2017
tijdvak 1
woensdag 24 mei
9.00 - 11.00 uur
Fries CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord
kunnen worden.
GT-1017-a-17-1-0

### Pagina 2

Tekst 1 Nije Oude Willem

1p 1 Yn de ynlieding boppe de tekst stiet: “De natuer krijt it foar it sizzen”. Hokker byldspraak brûkt de skriuwer hjir?
A in ferliking
B in metafoar
C in metonymia
D in personifikaasje

1p 2 Wat is de funksje fan alinea 1?
It is it yntrodusearjen fan
A it begryp lânbu-enklave.
B it gebiet Oude Willem.
C it plan fan de twa provinsjes.
D it probleem fan de ûntginners.

1p 3 Oude Willem tanket syn namme oan in persoan.
→ Wa wie dy persoan eins?

2p 4 Hokker twa tsjinstelde ûntwikkelingen wurde beskreaun yn de alinea’s 1 en 2?

1p 5 Wêrom moat Oude Willem neffens de provinsjes Fryslân en Drinte syn agraryske funksje ferlieze?
Oude Willem moat syn agraryske funksje ferlieze omdat
A boerelân en in natuergebiet net tegearre kinne.
B de agraryske aktiviteiten it omlizzende gebiet skea dogge.
C Oude Willem fan âlds in natuergebiet is.
D Oude Willem gaadlik wurde moat as natuergebiet.

1p 6 Wat is de relaasje tusken de alinea’s 2 en 3?
A Yn alinea 3 wurde de wichtichste oarsaken fan de yngrepen út alinea 2 neamd.
B Yn alinea 3 wurde ferwachte resultaten fan de yngrepen út alinea 2 neamd.
C Yn alinea 3 wurde ynbekelde neidielen fan de yngrepen út alinea 2 neamd.
D Yn alinea 3 wurde spesyfike foarbylden fan de yngrepen út alinea 2 neamd.

GT-1017-a-17-1-o 2 / 8
lees verder ► ► ►

### Pagina 3

1p 7 "Lânskip yn beweging', neamt Bos dat." (rigels 56-57)
Wêr doelt er hjir op?
De oerbliuwsels fan de agraryske bebouwing
A yrrtearje de plannemakkers.
B krije in nije bestimming.
C litte de skiednis sjen.
D wurde mei de tiid fuorthelle.

1p 8 "Hy hat it liif fol fan de hâlding fan de oerheden" (rigels 65-67)
Wat wurdt dêr yn dizze tekst mei bedoeld?
A Hy begrypt noch hieltyd net wat de oerheden fan him wolle.
B Hy hat skjin syn nocht fan hoe't de oerheden mei him omgean.
C Hy is teloarsteld omdat de oerheden nea mei him praat hawwe.
D Hy wol tige graach de winsken fan de oerheden neikomme.

1p 9 Wêrom wurdt noch op ien boerebedriuw buorke yn it gebiet Oude Willem?
Dêr wurdt noch buorke omdat
A dat bedriuw al sûnt 1916 bebuorke wurdt.
B der noch gjin oerienstimming is.
C it bedriuw in famyljebedriuw is.
D it bedriuw in protte jild opleveret.

1p 10 Beide provinsjes wolle graach dat meikoarten begûn wurdt mei it
tichtsmiten fan sleatten, it fuortheljen fan hikken en it graven fan in slinke.
(rigels 72-78)
→ Wêrom sil it dan noch jierren duorje foardat Oude Willem de
naturwearde hat dy't de inisjatyfnimmers foar eagen hawwe?

1p 11 Wat is de funksje fan alinea 6?
Alinea 6 jout
A in advys.
B in anekdoate.
C in foarsizzing.

GT-1017-a-17-1-o 3/8 lees verder

### Pagina 4

De volgende inleiding hoort bij de vragen 12 en 13.
Yn de tekst komme trije ûnderwerpen oan de oarder:
1 Plannen
2 Skiednis
3 Behinderingen
1p 12 By hokker alinea begjint de beskriuwing fan de skiednis?
A by alinea 2
B by alinea 3
C by alinea 4
1p 13 By hokker alinea begjint de beskriuwing fan de behinderingen?
A by alinea 4
B by alinea 5
C by alinea 6
1p 14 Wat is it wichtichste doel fan de tekst?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje
Tekst 2 In stoarm bringt Grouster rêder altiten Seelân yn it sin
1p 15 Wat is it ferbân tusken de lêste sin fan alinea 2 (rigels 15-19) en alinea 3?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in redenjend ferbân.
D It is in tsjinstellend ferbân.
1p 16 Haite Seldenrust wie noch jong yn de tiid fan de wettersneedramp.
Wêrom waard er dochs oan de groep taheakke?
A Haite foel yn foar in skou-eigener dy't net meigie.
B Haite hie in rydbewiis en waard dan ek reservesjauffeur.
C Haite wie betûft as rêder fan minsken dy't te wetter rekken.
D Haite wie noch net troud en hoegde dus syn hûshâlding net te ferlitten.
1p 17 "It wie eins net te begripen" (rigel 44)
Wat wie net te begripen?
A dat fuort nei oankomst mei de rûdingsaksje begûn waard
B dat it wetter sa heech stie
C dat mei-inoar 1500 minsken rêden binne
D dat se yn sok min waar oan de slach giene
GT-1017-a-17-1-o 4 / 8
lees verder ► ► ►

### Pagina 5

1p 18 Wat is de kearnsin fan alinea 4?
A “Hidde Halbertsma, destiids direkteur fan de Halbertsmafabriken, gie ek mei en wie de grutte regeler.” (rigels 33-35)
B “Dêrnei waarden de Grousters nei Ooltgensplaat yn Seelân ta brocht.” (rigels 38-40)
C “Yn trije dagen rêde de ploech goed 1500 minsken.” (rigels 41-43)
D “’t Wie eins net te begripen: wy fearen by de goaten fan huzen del.” (rigels 44-46)
1p 19 Hokker kopke past it bêste boppe de alinea’s 5 en 6?
A Rampgebiet
B Rêdingsaksje
C Slachtoffers
D Tiidneed
1p 20 “Trije dagen en nachten wiene Seldenrust en syn maten yn it spier.” (rigels 66-67)
Troch hokker wurdgroep soest it sinpart ‘yn it spier’ ferfange kinne?
A drok dwaande
B yn it wetter
C slim siik
D ûnderweis nei hûs ta
2p 21 Hokker twa gefolgen hie de rêdingsaksje foar Haite neffens alinea 7?
1p 22 Wat is de haadgedachte fan alinea 8?
A By ‘t weromsjen fan Ooltgensplaat wie it byld foar Seldenrust tige oars.
B De Grousters wiene tsien jier lyn útnyûge om werom te kommen.
C Seldenrust hat it lange tiid te swier fûn om werom te gean nei Ooltgensplaat.
D Seldenrust wie sels net by de ûntbleating fan it monumint oanwêzich.
1p 23 “’Yn 2003 ... huzen op.”(rigels 85-86)
→ Sitearje it sinpart dat ferbân hâldt mei dizze slotsin.
Helje dyn antwurd út alinea 4.
In skriiuwer kin by it skriuwen fan in tekst gebrûk meitsje fan
1 feiten
2 syn eigen miening
3 oarmans miening(en)
1p 24 Wêr is yn dizze tekst brûk fan makke?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 2 en 3
D 1, 2 en 3
GT-1017-a-17-1-o
5 / 8
lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 25 Wat binne de wichtichste doelen fan dizze tekst?
A ferdivedearje en ynformearje
B ferdivedearje en oertsjûgje
C ynformearje en oertsjûgje

1p 26 De titel fan de tekst is ‘In stoarm bringst Grouster rêder altiten Seelân yn it sin’.
→ Wat foar krityk kinst op dy titel jaan?
Brûk alinea 1 by dyn antwurd.

2p 27 Yn de tekst wurdt de skiednis beskreaun oan ‘e hân fan dingen dy’t bard binne.
→ Set de sân dingen yn de goede folchoarder troch yn de útwurkbylage de letters efter it goede sifer te setten.
a Der wurdt fêst it oerstreamde gebiet helle.
b De skouwen wurde op trailers rjochting Seelân brocht.
c Slachtoffers út de buert fan it doarp wurde út be- nauwde posysjes helle.
d De Grousters betinke de ramp yn Ooltensplaat.
e Boargemaster Renken ropt de Grousters op om skouwen beskikber te stellen.
f De skouwen wurde mei in skip ferfierde.
g De Grousters rêde ynnwerners fan Ooltensplaat.

1p 28 Wêrom is it artikel krekt op dizze datum publisearre?
A omdat der in offisjeel monumint foar de rûdingsaksje ûntbleate waard
B omdat Haite Seldenrust graach op dat momint syn ferhaal fertelle woe
C omdat it 60 jier lyn wie dat de wettersneedramp yn Seelân begûn
D omdat it de reis foar de publikaasje alderferskuorrendst stoarme hie

Tekst 3 In wettersneedramp kin him moarn foardwaan

1p 29 Hoe kaam it dat dy yn de nacht fan 31 jannewaris op 1 febrewaris 1953 de dikan it bejoegen?

1p 30 Hoefolle minsken kamen der by de wettersneedramp om?
A krekt 1835 minsken
B mear as 1835 minsken
C minder as 1835 minsken
D op syn minst 1835 minsken

GT-1017-a-17-1-o 6/8
lees verder

### Pagina 7

1p 31 Yn hokker alinea's wurdt yngien op wat minsken dwaan moatte by in wettersneedramp?
A yn de alinea's 1 en 3
B yn de alinea's 1 en 4
C yn de alinea's 2 en 3
D yn de alinea's 2 en 4
1p 32 "Flechtse kin dan net mear." (rigel 12)
→ By hokker opmerking heart dy konklúzje?
1p 33 Op hokker natuerlike ympuls wurdt doeld yn alinea 2?
1p 34 Wêrom binne neffens de skriuwer Japanners by natuerrampen better taret as Nederlanners?
1p 35 "Sjoch om dy hinne en tink nei: wêr kin ik hinne as it wetter komt?" (rigels 34-36)
Wat soe neffens de tekst it bêste antwurd op de fraach yn it sitaat wêze?
A gean fuort mei de auto
B gean yn dyn eigen wente
C gean nei in dyk ta
D gean nei in heech plak tichteby
1p 36 Hokker bewearing is wjer neffens alinea 4?
A Huzen dy't by in gat yn de seedyk steane, hawwe grutte kâns om yn te stoarten.
B Huzen dy't tichteby in seedyk steane, stoarte earder yn as huzen opoare plakken.
C Huzen mei in soad minsken op 'e souder stoarte earder yn.
2p 37 Hokker twa warskôgingen jout Hoes yn alinea 5?
1p 38 Yn alinea 5 seit Hoes: "Alle rampen hawwe in omslachpunt" (rigels 55-56).
→ Wat bedoelt Hoes mei 'omslachpunt'?
1p 39 "Wolsto dêr de hiele nacht stean mei it wetter boppe de mul, by in temperatuuer fan fjouwer graden en in bern op 'e earm?" (rigels 67-71)
Wêrom stelt Hoes dizze fraach?
Hy wol hjirnei oanjaan dat
A der in risiko op mear dyk tro chbraken bestiet.
B in echt grutte ramp him net foarsizze lit.
C it wichtich is om sa gau mooglik fuort te gean.
D op 'e tiid betocht wurde moat wêrhinne te flechtsjen.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
GT-1017-a-17-1-o 7 / 8 lees verder
Beschikbaar gesteld door Stichting Studievegeleiding Leiden (SSL).

### Pagina 8

1p 40 Yn de alinea's 5 oant en mei 7 wurdt inkelde kearen it wurd 'evakuaasje' brûkt.
Wat wurdt dêr yn dizze tekst mei bedoeld?
A flechtsje by in oerstreaming neidat in dyk trochbrutsen is
B gefaarlike plakken en gebieten op plande wize ûntromje
C hoe te hanneljen as in ramp by nacht bart
D minsken by in ramp fuortstjoere út harren huzen
E romte meitsje yn de lichtbefolke Rânestêd
1p 41 De titel fan de tekst is: 'In wettersneedramp kin him moarn foardwaan'.
Yn hokker alinea wurdt hjir ynhâldlik op yngien?
A yn alinea 3
B yn alinea 4
C yn alinea 5
D yn alinea 6

In skriuwer kin by it skriuwen fan in tekst brûk meitsje fan
1 feiten
2 syn eigen miening
3 oarmans miening(en)
1p 42 Wêr is yn dizze tekst benammen brûk fan makke?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 2 en 3
D 1, 2 en 3

1p 43 Wat is it doel fan de skriuwer mei dizze tekst?
De skriuwer wol de lêzer
A ferdifiedearje mei anekdoaten oer superstoarmen.
B ynformearje oer ferskillende soarten fan superstoarmen.
C oantrune om him goed te ferdjipjen yn superstoarmen.
D oertsjûgje net te maklik te tinken oer superstoarmen.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-1017-a-17-1-o einde ■
Beschikbaar gesteld door Stichting Studíebegeleiding Leiden (SSL).