# Eindexamen Fries VMBO-GL/TL 2012 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/fries/2012/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2012
tijd vak 1
woensdag 30 mei
9.00 - 11.00 uur
Fries CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage.
Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.
Dit examen bestaat uit 44 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 53 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
GT-1017-a-12-1-o

### Pagina 2

Tekst 1
1p 1 Hokker fan ûndersteande bewearringen oer alinea 1 is wier?
A Syb is hiel saakkundich oangeande it Frysk.
B Syb wol net altyd mar oer it Frysk prate.
C Syb wurdt oerlâden mei fragen oer it Frysk.
D Syb wurdt wolris om syn miening frege oangeande it Frysk.
Dit sitaat heart by de fragen 2 en 3.
“Syb syn langferwachte solo-album wie in dûbel-cd.” (rigels 11-12)
1p 2 Hokker foardiel wurdt dêrfan neamd yn alinea 2?
Brûk net mear as 15 wurden.
1p 3 Hokker neidiel wurdt dêrfan neamd yn alinea 2?
Brûk net mear as 15 wurden.
Dizze ynlieding heart by de fragen 4 en 5.
It is foar Syb in hiel kerwei om in liet oer te setten.
1p 4 Sitearje in sinpart út alinea 2 dêr’t dat út bliken docht.
2p 5 Sitearje trije sinparten út alinea 3 dêr’t dat út bliken docht.
1p 6 Hokker bewearing is wier?
A Syb sjongt it leafst yn it Frysk.
B Syb sjongt it leafst yn it Hollânsk.
C Syb syn foarkar foar Frysk of Hollânsk hinget fan it liet ôf.
D Syb syn foarkar foar Frysk of Hollânsk hinget fan it publyk ôf.
1p 7 Hokker kopke past it bêste boppe alinea 2 en 3?
A Frysk en Hollânsk
B Fryske of Hollânske oersettings
C Oersetten is dreech wurk
D Oersetten is moai wurk
1p 8 “De artysten witte bytiden net iens wat se sjonge” (rigels 60-61)
→ Wêrom leit dat eins net foar de hân?
1p 9 Hokker ferbân is der tusken de earste sin fan alinea 5 en de rest fan alinea 5?
A It is in oarsaaklik ferbân.
B It is in opsommend ferbân.
C It is in tsjinsteld ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
1p 10 Hokker bewearing is wier ast sjochst nei alinea 6?
A Syb stelt de Fryske taal op it foarste plak.
B Syb stelt himsels op it foarste plak.
C Syb stelt syn Hollânske kollega’s op it foarste plak.
D Syb stelt syn publyk op it foarste plak.
GT-1017-a-12-1-o
lees verder ►►►
2

### Pagina 3

1p 11 Mei hokker twa oantsjuttings út alinea 6 jout de skriuwster fan dizze tekst oan, dat Syb van der Ploeg yn Fryslân en dêrûten rûnom posityf bekend is?

1p 12 Wat is it wichtichste skriuwdoel fan dizze tekst?
A ferdivedearje
B oantrune
C eartiidsje
D ynformearje

Tekst 2

1p 13 Hokker funksje hat alinea 1?
A It is in anekdoate.
B It is in gearfetting.
C It is in konklúzje.
D It is in probleemstelling.

2p 14 “En wy krigen it wer op ‘e rit.” (rigels 27-28)
→ Neam de beide positive kanten dy’t de winkel foar De Jong hie.

1p 15 Wat is it ferbân tusken de alinea’s 3 en 4?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in konkludearjend ferbân.
C It is in opsommend ferbân.
D It is in tsjinstellend ferbân.

2p 16 Hokker beide oarsaken wurde neamd foar de delgong fan de winkel? Brûk net mear as 5 wurden.

1p 17 “Yn de jierren dêrfoar hie it ûndernimmerspear wol wat fet op de bonken kweek.” (rigels 58-60)
Wat wol dat yn dit ferbân sizze?
A Se hienen in protte enerzjy om te wurkjen.
B Se hienen wol wat finansjele reserves.
C Se koenen wol wat tsjinslach ferneare.
D Se wienen beide te folle groei.

1p 18 Wat is it ferbân tusken de earste sin fan alinea 5 en de twadde sin fan dy alinea?
A in oarsaaklik ferbân
B in opsommend ferbân
C in tsjinstellend ferbân
D in útlizzend ferbân

2p 19 Yn alinea 6 stiet wêrom’t Jentsje syn aardichheid ek fan de winkel ôf krige.
→ Hokker twa redene wienen dat?
Brûk net mear as 20 wurden.

GT-1017-a-12-1-o
lees verder

### Pagina 4

2p 20 "Boppedat hat Burdaard in streekje foar op in protte oare doarpen fan deselde grutte" (rigels 92-94)
→ Hokker beide foardielen hat Burdaard?

1p 21 Wat sil Jentsje de Jong fuortdaliks dwaan as er syn saak oerdoegen hat?
A daliks wer in nije saak opsette
B earst bekoms fan de lêste drokke jierren
C him gau oanmelde by in útstjoerburo
D wer by syn broer yn de ridende winkel wurkje

Understeande ynlieding: heart by de fragen 22 en 23.
De tekst kin yn trije parten ferdield wurde.
1 Start en goeie jierren
2 Minne tiden
3 Takomst

1p 22 Mei hokker alinea begjint part 2?
1p 23 Mei hokker alinea begjint part 3?

Tekst 3

1p 24 Wat is de funksje fan alinea 1?
A Alinea 1 jout in gearfetting.
B Alinea 1 jout in wichtige konklúzje.
C Alinea 1 neamt de oanlieding foar dizze tekst.
D Alinea 1 neamt in gefolch fan dizze tekst.

1p 25 De tekst is in kollum. Ien fan de skaaimerken fan in kollum is, dat der faak oerdreaun wurdt.
Yn hokker alinea komt oerdriuwing foar?
A yn alinea 1
B yn alinea 2
C yn alinea 3
D yn alinea 4

1p 26 Sitearje de kearns in út alinea 3.

1p 27 Wat wurdt bedoeld mei "dy gefoelichheid"? (rigel 27)

2p 28 Lês alinea 4.
→ Hokker twa ferskillen binne der neffens Winters tusken it karakter fan de boeren yn Fryslân en dat fan de boeren yn de rest fan it lân?

2p 29 "Moarns bin ik noch altyt wat skruten" (rigels 44-45)
→ Wêr is dat it gefolch fan? Brûk net mear as 15 wurden.

GT-1017-a-12-1-o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

2p 30 "Dêr leit dus noch in moaie taak foar ûndersikers" (rigels 71-72)
→ Op hokker twa<bos>groepen moatte ûndersikers har dan rjochtsje
neffens Winters?

Dizze ynlieding heart by de fragen 31 en 32.
De tekst kin yn trije parten ferdield wurde:
1 It ûndersyk
2 Winters syn miening en ûnderfinings
3 Krityk fan Willem Winters
1p 31 Mei hokker alinea begjint part 2?
1p 32 Mei hokker alinea begjint part 3?
1p 33 Wat wol Willem Winters krekt sizze mei syn kollum?
A Der is djipgeander ûndersyk nedich nei it groetsjen.
B In swierettige omjouwing liedt ta in skrutene hâlding.
C Sosjale ûndersikers ûndersykje minder belangrike saken.
D Wy moatte inoar wol trochgroetsje.

Tekst 4
1p 34 De earste alinea fan in tekst kin de folgjende funksjes ha:
1 it yntrodusearjen fan in deskundige
2 it jaan fan in gearfetting foarôf
3 it neamen fan de oanlieding ta it skriuwen fan de tekst
4 it ynliden fan it ûnderwerp

Hokker twa funksjes hat alinea 1?
A 1 en 2
B 1 en 4
C 2 en 3
D 3 en 4

1p 35 Wat wie ynearsten it wichtichste doel fan folkstunnen?
A arbeiders in mooglikheid jaan om har eigen griente te ferbouwen
B arbeiders út de stêd fan de natuer genietsje te litten
C arbeiders út it kafee te hâlden
D derfoar te soargjen dat arbeidershûshâldingen genoch te iten hienen

1p 36 Wat is it ferbân tusken de sinnen "Doe't ik ... gefal wie." (rigels 58-63) en
"Minsken hawwe ... ferboud wurdt."? (rigels 63-68)
A oanfoljend
B opsommend
C tsjinstellend
D útlizzend

Sjoch foar de lêste fragen de folgjende side.

GT-1017-a-12-1-o 5
lees verder ▷▷▷

### Pagina 6

1p 37 Wat is it ferbân tusken de alinea’s 3, 4 en 5?
A oanfoljend
B opsomjend
C tsjinstellend
D útlizzend

1p 38 Hokker kopke past it bêste boppe de alinea’s 3 oant en mei 5?
A Feroarings
B Froulju
C Minsken fan bûtenlânsk komôf

1p 39 De lêste jierren wurde mear froulju lid fan Nut en Genoegen.
Wêrom soe dat sa wêze neffens Mosterman?
A De froulju ha te min jild om hannen.
B Froulju wolle ek túnkjen leare.
C Se wolle goed en sûn iten op ’e tafel.
D Se wolle kursussen folgje by Nut en Genoegen.

1p 40 De produkten fan de folkstún binne smaakliker as dy út ’e winkel.
→ Hoe komt dat neffens Mosterman?
Brûk net mear as 15 wurden.

1p 41 Op in folkstún wurdt allerhanne griente en fruit ferboud.
→ Hokker funksje hat in folkstún dêrneist ek noch?

2p 42 De titel fan de tekst is “In folkstún is in sûne saak”.
→ Sitearje trije sinparten út de alinea’s 3 oant en mei 5 dêr’t itselde stiet of bedoeld wurdt.

1p 43 Hokker doel hie Baukje Wytsma foar eagen by it skriuwen fan de tekst?
A ferdivedaarje en ynformeare
B ynformeare en oantrune
C ynformeare en oertsjûgje
D oertsjûgje en oantrune

1p 44 Hokker doel hie Mosterman mei it jaan fan de antwurden yn it fraachpetear?
A ferdivedaarje en ynformeare
B ynformeare en oantrune
C ynformeare en oertsjûgje
D oertsjûgje en oantrune

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-1017-a-12-1-o einde ■