# Eindexamen Fries VMBO-GL/TL 2011 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/fries/2011/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2011
tijdvak 1
vrijdag 27 mei
9.00 - 11.00 uur
Fries CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage.
Achter dit examen is een erratum opgenomen.
Dit examen bestaat uit 42 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
GT-0021-a-11-1-o

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Hokker bewearring past it bêste by alinea 1?
A Alinea 1 is in beskriuwing fan in súksesfolle gearwurking tusken twa ferienings út Sint Nyk.
B Alinea 1 is in gearfetting fan de tekst dy't folget.
C Alinea 1 jout in yndruk fan de ynhâld fan in spesjaal toastielstik út 2009.
D Alinea 1 sketst de achtergrûn fan de jubileumfoarstelling fan it Sint Nykster korps.

1p 2 "In stik mei in kombinaasje fan sang, dûns en teater..." stiet yn de earste rigel fan alinea 2.
→ Sitearje út alinea 1 in mooglike typearring foar sa'n stik.

1p 3 Yn alinea 2 stiet de motivaasje fan Anneke Sieperda om in jubileumfoarstelling foar it korps te skriuwen.
→ Sitearje it sinpart út dy alinea dê't har motivaasje yn ferwurdf wurdt.

1p 4 Hokker ferbân is der tusken de lêste trije sinnen fan alinea 2 en de earste sin fan alinea 3?
A foarweardlik ferbân
B konkludearjend ferbân
C oarsaaaklik ferbân
D útliizend ferbân

1p 5 Hokker ferbân is der tusken de earste sin fan alinea 3 en de rest fan dy alinea?
A foarweardlik ferbân
B konkludearjend ferbân
C oarsaaaklik ferbân
D útliizend ferbân

1p 6 Yn alinea 3 steane foarbylden fan histoaryske lokaasjes. By hokker soarte fan skiednis út alinea 3 passe dy?
A de doarpsskiednis (rigel 33)
B de famyljeskiednis (rigel 36)
C de korpsskiednis (rigels 32-33)
D de rommere skiednis (rigels 33-34)

De folgjende ynlieding heart by de fragen 7 en 8.
Anneke Sieperda fertelt yn alinea 3 ûnder oare hoe't se it jubileumstik fan it korps opbout hat.

1p 7 Op hokker wize hat se besocht ôfwikseling te bringen yn de foarm fan it stik?

2p 8 Op hokker wize hat se besocht ôfwikseling te bringen yn de ynhâld fan it stik?

GT-0021-a-11-1-o 2 lees verder

### Pagina 3

2p 9 It wurd "dissipline" hat twa betsjuttings.
→ Toan dat oan troch de beide betsjuttings fan dat wurd, sa't dy brûkt wurde yn alinea 4, te omskriuwen.
Brûk foar it antwurd net mear as 15 wurden.
1p 10 De muzikanten ferwachten dat de rol fan de muzyk hiel grut wêze soe (sjoch rigels 68-71)
→ Sitearje in sinpart út alinea 2 dêr't út bliken docht dat Anneke Sieperda dy rol oars seach.
1p 11 Hokker bewearing fettet de ynhâld fan alinea 5 it bêste gear?
A De dielnimmers fan it jubileumstik koene ynearsten mar min mei elkoar opsjitte.
B De ferskillende dielnimmergroepen groeiden yn de repetysjetiid stadichoan nei elkoar ta.
C De muzyk spile yn it jubileumstik fan it korps fansels de wichtichste rol.
D De oarlochssêne út it stik jout in goed foarbyld fan de gearwurking yn de produksjepleach.
1p 12 Wat is ynhâldlik it wichtichste ferskil tusken alinea 6 en de rest fan de tekst Oars as Oars?
1p 13 Yn alinea 6 giet it ûnder oaren oer hippys, Marilyn Monroe en oer de oarloch. By hokker soarte fan skiednis út alinea 3 passe dy ferwizings it bêste?
A de doarpsskiednis (rigel 33)
B de famyljeskiednis (rigel 36)
C de korpsskiednis (rigels 32-33)
D de rommere skiednis (rigels 33-34)
1p 14 Hokker bewearing past it bêste by alinea 7?
A Yn alinea 7 wurdt de finansiering fan it jubileumstik beskreaun.
B Yn alinea 7 wurdt foaral op de tastânkomming en de wurdearring fan it jubileumstik yngien.
C Yn alinea 7 wurdt in koarte resinsje fan it jubileumstik jûn.
D Yn alinea 7 wurdt it súkses fan it jubileumstik analysearre.
1p 15 Hokker betsjutting hat de titel fan de tekst?
A De jubileumfoarstelling fan De Harmonie út Sint Nyk wie hiel bysûnder.
B De korpsen yn Fryslân fiere harren jubilea meastal net mei grutske foarstellings.
C De tonelferiening fan Sint Nyk hyt Oars as Oars.
D De útfiering fan it Sint Nykster korps wie in jubileumfoarstelling.
GT-0021-a-11-1-o 3
lees verder ►►►

### Pagina 4

1p 16 De skriuwer kin by it skriuwen fan in tekst brûk meitsje fan
1 feiten
2 de miening fan in oar
3 syn of har eigen miening
Wêr hat Gerry Hijlkema, skriuwer fan dizze tekst, brûk fan makke?
A Fan 1 en 2
B Fan 1 en 3
C Fan 1, 2 en 3

1p 17 Wat is de haadgedachte fan tekst 1 Oars as oars?
A De ferminging fan doarps-, korps- en algemiene skiednis is it wichtichste
kenmerk fan it jubileumstik fan De Harmonie út Sint Nyk.
B De ûngewone, multydissiplinêre oanpak by it jubileumstik fan De Harmonie
út Sint Nyk hat sûksesfol west.
C It ferhaal fan trije generaasjes Korpsma stiet sintraal yn it jubileumstik fan
De Harmonie út Sint Nyk.
D It korps De Harmonie út Sint Nyk hat syn 100-jierrich jubileum op in
grutskalige manier fierd.

Tekst 2

1p 18 Hokker bewearing past it bêste by alinea 1?
A It neamt in anekdoate en it jout in gearfetting fan de tekst.
B It neamt in anekdoate en it doelt fan de tekst.
C It neamt de oanlieding en it doelt fan de tekst.
D It neamt de oanlieding en jout in gearfetting fan de tekst.

1p 19 Hokker gefolch soe it ferbieden fan it aaisykjen neffens guon fûgelwachters ha?

1p 20 Hokker ferbân is der yn alinea 3 tusken sin 1 en sin 2?
A foarweardlik ferbân
B oanfoljend ferbân
C oarsaklik ferbân
D tsjinstellend ferbân

1p 21 Hokker ferbân is der yn alinea 3 tusken sin 2 en sin 3?
A foarweardlik ferbân
B oanfoljend ferbân
C oarsaklik ferbân
D tsjinstellend ferbân

1p 22 Sitearje in sin út alinea's 2-3 dêr't út bliken docht, dat It Fryske Gea net sûnder
gearwurking mei fûgelwachters kin.

1p 23 Wêrom fine de skriuwers fan de tekst it beslút fan It Fryske Gea net sa
yngripend?

GT-0021-a-11-1-o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

2p 24 Yn de gebieten fan It Fryske Gea is gjin neisoarch nedich.
-> Hokker maatregels soargje dêrfoar?
2p 25 Hokker tsjinstelling konstatearje de skriuwers fan de tekst tusken guon polityisy
en It Fryske Gea?
Brûk foar it antwurd net mear as 15 wurden.
De folgjende ynlieding heart by de fragen 26 en 27.
"De foarsitter fan It Fryske Gea, Arjen van der Meer, en de direkteur, Ultsje
Hospers, lizze út wêrom't it dien is mei it aaisykjen op Gea-grûn." (rigels 5-9)
1p 26 Wêrom moat neffens alinea 2 it aaisykjen ophâlde?
Brûk foar it antwurd net mear as 10 wurden.
1p 27 Sitearje de sin út alinea 5, dy't antwurd jout op de fraach wêrom't it aaisykjen
ophâlde moat.
1p 28 In skriuwer kin foar syn artikel brûk meitsje fan feiten, fan syn eigen
mening
en fan de
mening fan oaren.
Wêr meitsje de skriuwers fan dit stik brûk fan?
A feiten
B feiten en harren eigen mening
C feiten en meningen fan oaren
D feiten, eigen mening en meningen fan oaren.
1p 29 Wat is het wichtichste doel fan dizze tekst?
A ferdivedearje
B oantrune
C oertsjûgje
D ynformearje
Tekst 3
1p 30 Hoe wurdt de tekst 'Ferkeard sinjaal fan It Fryske Gea' ynlieden?
A troch de oanlieding te neamen ta it skriuwen fan de tekst
B troch in koarte gearfetting fan de tekst te jaan
C troch it fertellen fan in anekdoate
D troch it yntrodusearjen fan in saakkundige
1p 31 Wat is "in dúdlike koerswiziging en in trendbreuk mei it ferline"? (rigels 3-4)
A dat it aaisykjen noch hieltyd in frijetiidsbesteging is
B dat it aaisykjen op syn lêste fuotten rint
C dat it Fryske Gea it aaisykjen hielendal ferbiede wol
D dat it Fryske Gea it aaisykjen op syn terreinen ferbiede wol
GT-0021-a-11-1-o 5
lees verder

### Pagina 6

1p 32 Wat is it ferbân tusken alinea's 1 en 2?
A konkludearjend
B oarsaaklik
C opsomjend
D tsjinstellend

2p 33 "It Fryske Gea wie de lêste natuerorganisaasje yn Nederlân dy't it sykjen en
meinimmen fan lijpaoien noch tastie." (rigels 12-13)
→ Hokker gefolgen soe dat foar It Fryske Gea hawwe kinne?
Brûk foar it antwurd net mear as 10 wurden.

2p 34 Wêrom stiet it belied fan It Fryske Gea no streekrjocht foar dat fan de Provinsje
en it fûgelwachtersbûn oer?
Brûk foar it antwurd net mear as 15 wurden.

1p 35 Alinea 4 wurdt foarme troch trije sinnen.
Wat is it ferbân tusken de earste en de twadde sin fan dy alinea?
A konkludearjend
B oarsaaklik
C opsomjend
D tsjinstellend

1p 36 "Dan is it net handich om dy leden foar de holle te stjit-ter." (rigels 22-23,
alinea 5)
Om hokker leden giet it hjir?
A om in part fan de leden fan de provinsjale steaten
B om in part fan de leden fan It Fryske Gea
C om in part fan de leden fan it fûgelwachtersbûn
D om in part fan de leden fan oare natuerorganisaasjes

2p 37 Yn rigel 29, alinea 6 brûkt de skriuwer it wurd 'stridich'.
→ Wêr doelt de skriuwer op?
Brûk foar it antwurd net mear as 10 wurden.

1p 38 "It Fryske Gea jout mei dit beslút in mispleatst en ferkeard sinjaal ôf." (rigel 31)
→ Sitearje de sin út it foarôfgeande dêr't dat mei oare wurden sein wurdt.
(alinea's 4 oant en mei 6)

1p 39 Der bestiet neffens Jan Luimstra in algemien erkende haadoarsaak fan it
ferdwinen fan folwoeksen populaasjes greidefûgels.
Op hokker haadoarsaak wurdt hjir doeld?
A gjin goede neisoarch yn 't fiedtiid
B in minne gearwurking tusken natuerorganisaasjes
C it algemien ferbô op aaisykjen
D it yntinsive gebrûk fan it lân

GT-0021-a-11-1-o 6
lees verder

### Pagina 7

1p 40 Wat is it doel fan de tekst?
A ynformearje en ferdiedzearje
B ynformearje en oantrune
C ynformearje en oertsjûgje
D ynformearje, oantrune en oertsjûgje
De folgjende fragen geane oer de teksten: It Fryske Gea kiest foar de fûgels en oer Ferkeard sinjaal fan It Fryske Gea.
1p 41 "Troch mear rêst ... wer tanimme sil." (rigels 83-86) is in sitaat út It Fryske Gea kiest foar de fûgels.
→ Sil neffens de skriuwer fan Ferkeard sinjaal fan It Fryske Gea, it tal briedfûgels dan wiier tanimme?
Sitearje de sin dy't oanjout hoe't Jan Luimstra dêr oer tinkt.
1p 42 Hokker úspraak giet foar beide teksten op?
A It docht bliken dat It Fryske Gea syn eigen koers farre wol.
B It Fryske Gea wol him net ûnderskiede fan oare natuerorganisaasjes.
C Provinsje, BFVW en It Fryske Gea ha in mienskiplik doel.
D Provinsje, BFVW en It Fryske Gea ha in tsjinsteld doel.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0021-a-11-1-o* einde ■

### Pagina 8

erratumblad 2011-1
Fries CSE GL en TL
Centraal examen vmbo
Tijd vak 1
Opgaven
Aan de secretarissen van het eindexamen van de scholen voor vmbo,
Bij het centraal examen Fries GL en TL vmbo op vrijdag 27 mei, aanvang 9.00 uur
moeten de kandidaten de volgende mededeling ontvangen. Deze mededeling moet bij
het begin van de zitting worden voorgelezen en/of aan de kandidaten worden uitgereikt.
Op pagina 2, bij vraag 2 moet in de zin
stiet yn de earste rigel fan alinea 2
vervangen worden door:
stiet yn de twadde en tredde rigel fan alinea 2
Het College voor Examens
Namens deze, de voorzitter,
drs. H.W. Laan
GT-0021-a-11-1-oE*