# Eindexamen Fries VMBO-GL/TL 2007 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/fries/2007/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2007
tijdvak 1
donderdag 31 mei
9.00 - 11.00 uur
Fries CSE GL en TL

Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 46 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 51 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord worden.

700013-1-601o

### Pagina 2

Tekst 1

De ynlieding bestiet út trije parten: in probleemstelling, de gefolgen en de
oplossing.
De fragen 1 oant en mei 4 geane dêr oer.

2p 1 Wat is it probleem?
1p 2 Mei hokker sin begjint it part oer de gefolgen?
1p 3 Hokker sin liedt it part oer de oplossing yn?
1p 4 Op hokker part slacht de titel?
A de gevolgen
B de oplossing
C de problemstelling
1p 5 Wêr hâldt de yn alinea 1 neamde netwurkroep him mei dwaande?
A allinne mei de gevolgen
B allinne mei de oplossing
C allinne mei it probleem
D mei de gevolgen en de oplossing
E mei it probleem en de gevolgen
F mei it probleem en de oplossing
1p 6 Yn hokker alinea's wurdt de yn de ynlieding neamde oplossing fierder útwurke?
A alinea 1, 2 en 3
B alinea 2 en 3
C alinea 2, 3 en 4
D alinea 3 en 4
1p 7 Hokker ferbân is der tusken de ynlieding en alinea 1?
A oarsaklik
B opsomjend
C tsjinstellend
D útilwurkjend
1p 8 Wat is it wurkgebiet fan de yn rigel 23 neamde netwurkroep?
A de gemeente Smellingerlân
B de provinsje Fryslân
C de regio East-Fryslân
D Drachten
1p 9 Neffens alinea 2 freget it wurk fan Frank de Koster in soad
trochsettingsfermogen.
→ Neam noch in oare eigenskip dy't neffens de tekst nedich is foar dat wurk.

700013-1-601o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

1p 10 Jongeren binne nei ferrin fan tiid oars oer it wurk fan Frank de Koster tinken gongen.
→ Hokker feroaring is der yn de hâlding fan de jongeren kaam?
1p 11 Yn de ynlieding wurdt in probleem neamd.
→ Wêrom kin de oarsaak fan dat probleem, neffens alinea 3, net alhiel de jongerein yn 'e skoun skood wurde?
1p 12 Neffens alinea 4 binne de resultaten fan Bus+ projekt tige posityf. Wêr is dat benammen it direkte resultaat fan?
A de ynset fan de gemeente
B de ynset fan de polityje
C de ynset fan Frank de Koster
D de ynset fan de Kuno fan Dijkstra stichting
1p 13 Wat is it wichtichste doel fan de skriuwer fan dizze tekst?
A amusearje
B oantrune
C oertsjûgje
D ynformearje

Tekst 2
1p 14 Wat bedoele de measte makelders at se sizze: “Foarnaam wenje yn Fryslân”?
1p 15 Hokker ferbân is der tusken alinea 1 en alinea 2?
A opsomjend
B redenjouwend
C tsjinstellend
D útilizzend
1p 16 “dan binne jo wol hiel foarnaam” (r. 28-29) Hoe tinkt Hofstra feitliken oer dizze wize fan wenjen?
A Hofstra hat de gek der mei.
B Hofstra bedoelt it grappich.
C Hofstra mient dit serieus.
1p 17 “Syn auto funksjoneel en modern, syn hûs neimakke âld.” (r. 42-44) Hokker wurd út alinea 4 past it bêste by dizze sin?
A nuver
B oerdreaun
C skizofreen
700013-1-601o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

1p 18 Hofstra begjint dizze kollum mei de fraach:"Wat is no by ús yn Fryslân foarnaam wenjen?" (r.1-2) Yn alinea 1 jout hy dêr as antwurd op: "Wenjen, dêr't jo it wêzen fan it Fryske lâns kip optimaal belibje." Yn it lêste part fan de tekst jout hy nochris antwurd op dy fraach. → Sitearje dat antwurd.

Tekst 3

1p 19 De meiwurkers fan de berne- en jongereinrjochts winkel besykje de jonge gasten op har gemak te stellen. (sjoch de ynlieding) → Wat is it doel dêrfan?

1p 20 De meiwurkers fan jongereinrjochts winkels yn Nederlân binne skrokken. (sjoch r. 21-24) → Neam de maatregel dy't har wurk betringet.

2p 21 Hokker beide aksjes hawwe de meiwurkers fan de jongereinrjochts winkels útfierd as réaksje op de plannen fan de regearing?

1p 22 In skriuwer kin in tekst opbouwe út feiten en mieningen. Hokker typearring past yn dy sin it bêste by alinea 3?
A Alinea 3 bestiet (hast) hielendal út feiten.
B Alinea 3 bestiet (hast) hielendal út mieningen.
C Alinea 3 bestiet foar ûnge fe ar de helte út feiten, foar de oare helte út mieningen.

1p 23 Yn alinea 3 stiet ûnder oaren hokker klanten de jongereinrjochts winkel yn Grins kriget. Hoe slút alinea 4 dêr op oan?
A Yn alinea 4 stiet hoefolle saken súksesfol einigje foar dy klanten.
B Yn alinea 4 stiet hoe't de meiwurkers yn Grins de saken oanpakke.
C Yn alinea 4 stiet wêr't dy klanten foar komme.

1p 24 Alinea 5 bestiet út trije sinnen. Dy foarmje mei-elk oar yn redenearring. Dy is opboud út trije eleminten. Dat binne, alfabetysk noteard:
1 in foarbyld
2 in gegevens
3 in reden
Yn hokker folchoarder steane dizze eleminten yn alinea 5?
A yn de folchoarder 1, 2, 3
B yn de folchoarder 1, 3, 2
C yn de folchoarder 2, 1, 3
D yn de folchoarder 2, 3, 1
E yn de folchoarder 3, 1, 2
F yn de folchoarder 3, 2, 1

700013-1-6010 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 25 Hokker kopke past it bêste boppe alinea 6?
A Kantoar Grins
B Maklike fragen
C Minder belangstelling
D Nije ûntjouwings

1p 26 Yn alinea 6 stiet dat de berne- en jongereinriochtswinkel mear fia it ynternet benadere wurdt. (Sjoch r. 107-109)
Hoe slút it sitaat fan foarsitter Reitsma oan de ein fan de alinea by dy konstatearring oan?
A Yn dat sitaat stiet in foarbyld by dy konstatearring.
B Yn dat sitaat stiet in gefoel fan dy konstatearring.
C Yn dat sitaat stiet in konklúzje by dy konstatearring.
D Yn dat sitaat stiet in reden foar dy konstatearring.

1p 27 Hokker bewearing is wier?
A Neffens alinea 6 is it tal besikers fan de berne- en jongereinwinkel yn Grins de lêste tiid lytser wurden.
B Neffens alinea 6 is it tal e-mails foar de berne- en jongereinwinkel yn Grins it ôfrûne jier lytser wurden.
C Neffens alinea 6 is it tal kantoaren fan de berne- en jongereinriochtswinkel yn Noard-Nederlân lytser wurden.
D Neffens alinea 6 is it tal problemen dat de berne- en jongereinwinkel binnenkrijt lytser wurden.

1p 28 Hokker ferbân is der tusken de alinea's 6 en 7?
A Yn alinea 6 giet it oer bern dy't nei de jongereinriochtswinkel yn Grins ta geane, yn alinea 7 stiet wat in pear fan har meimakke ha.
B Yn alinea 6 giet it oer de belangstelling foar jongereinriochtswinkels, yn alinea 7 per aktiviteiten om dy belangstelling te fergrutsjen.
C Yn alinea 6 giet it oer de besikersoantallen fan jongereinriochtswinkels, yn alinea 7 stiet wêr't de besikers foar komme.
D Yn alinea 6 giet it oer de kantoaren fan jongereinriochtswinkels, yn alinea 7 stiet wat de meiwurkers fan dy kantoaren dogge.

1p 29 Wêr ferwiist it wurdsje ‘sy’ yn r. 137 nei?
A “bern ûnder de fjirtjin” (r. 134)
B “de âlders” (r. 135)
C “De âlders fan fjirtjin- en fyftjinjierrigen” (r. 135-136)
D “fjirtjin- en fyftjinjierrigen” (r. 136)

2p 30 Yn alinea 8 stiet dat de meiwurkers fan de rjochtswinkel ûnder oaren in bemiddeljde taak ha.
→ Notear dêr trije dúdlik ferskillende foarbylden fan dy't neamd wurde yn alinea 8.

700013-1-601o 5 lees verder

### Pagina 6

1p 31 In skriuwer kin in tekst opbouwe út de folgjende eleminten:
1 feiten
2 syn eigen miening.
3 mieningen fan oaren.
Ut hokker eleminten is dizze tekst opbout?
A út de eleminten 1 en 2
B út de eleminten 1 en 3
C út de eleminten 2 en 3
D út de eleminten 1, 2 en 3

Tekst 4

1p 32 Watfoar karakter hat de fetprinte ynlieding fan 'e tekst?
A It is in anekdoate oer de feroarings yn 'e Fryske lânoan.
B It is in gearfetting fan de tekst.
C It is in presintaasje fan it ûnderwerp fan de tekst.
D It is in skets fan de skiednis fan de Fryske boerestân.

1p 33 Yn rigel 32-33 stiet “op dat mêd”.
Op watfoar mêd is dat?
A op it mêd fan de natoer
B op it mêd fan ynfesteearringen
C op it mêd fan it hobbybuorkjen
D op it mêd fan natoerfreonlik buorkjen

1p 34 Yn rigel 50-51 stiet “dat tinken”.
→ Sitear it tekstpart fan alinea 2 dêr't yn stiet wat dat tinken ynhâldt.

1p 35 Wat wurdt bedoeld mei ‘ferwewing’ yn rigel 55?
A Ferwewing betsjut dat boeren al har lân beskikber stelle foar it plante- en
fêstlizlibben.
B Ferwewing betsjut dat boeren neist har produksjewurk taken útfiere yn 'e
lânskipsskoar.
C Ferwewing is de namme fan in fergoeding dy't boeren krije foar
lânskipsûnderhâld, bygelyks it opknappen fan beamwâlen.
D Ferwewing is de namme fan in regeling dy't boeren brûke kinne om earder
mei it wurk op te hâlden.

1p 36 Lês de folgjende útsprâak: “It is belangryk dat de beamtoppen yn beamwâlen
goed yn it blêd sitte”.
By hokker organisaasje past dy útsprâak it bêste ast alinea 3 lêst?
A by FEL
B by LASER
C by VANLA

700013-1-601o 6 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

1p 37 Yn rigel 89 stiet 'se'.
Wa wurde dêrmeibedoeld?
A "Alderwetse boeren" (r. 82)
B "de measte boeren" (r. 80-81)
C "Thom van der Goot (...) en Hessel Bouma" (r. 82-83)
1p 38 Yn rigel 82-85 stiet dat âlderwetse boeren mei in skalk each besjoen waarden.
→ Sitear in sinpart út alinea 2 dat op de selde hâlding wiist.
2p 39 Yn r. 86-87 stiet "De omslach yn tinken".
→ Om watfoar fêroaring yn tinken giet it hjir?
Brûk foar it antwurd net mear as 15 wurden.
1p 40 Hokker motyf/motiven kin in boer neffens alinea 4 ha om oan natoerbehear te
dwaan?
A eigenbelang
B leafde foar de natoer
C eigenbelang en leafde foar de natoer
1p 41 Yn rigel 113 stiet "Wy".
Wêr ferwiist Nerus Sytema mei dat wurdsje nei?
A nei de 25 behearsferienings en koöperaasjes yn Fryslân
B nei de federaasje Boer en Natuur
C nei de Noardlike Fryske Wâlden
1p 42 Yn 'e rigels 113-121 stiet in sitaat fan Nerus Sytema.
Hoefolle doelen fan syn organisaasje neamt Sytema yn dat sitaat?
A ien doel
B twa doelen
C trije doelen
2p 43 "It lânskipskbehear is fansels foar it each belangryk." (r. 144-145)
→ Sitear in sin in sinpart út alinea 3 dy't oanjouwe ho't dat konkreet
útwurkje wurdt.
1p 44 Watfoar konklúzje falt te lûken út de rigels 155-159?
A Benedictus fynt dat it fretten foar fleiskij sûner wêze moat as dat foar
melkkij.
B Benedictus fuorre syn kij destiids minder sûn fretten as no.
C Benedictus hat destiids bargehâlder west.
D Benedictus hat faker fakânsje no't hy syn kij oar fretten jout.
Let op: de lêste fragen fan dit eksamen staan op de volgende pagina.
700013-1-601o

### Pagina 8

1p 45 Watfoar typearring past it bêste by alinea 6?
A It is in konklúzje oer it effekt fan boerebehear op 'e natoer.
B It is in oprop om natoerfreonlike produkten fan bioboeren te keapjen.
C It is in tafogging fan in noch net neamde foarm fan natoerbehear troch boeren.
D It is in warskôging tsjin it brûken fan stikstof yn 'e lânbou.
1p 46 Wat is de haadgedachte fan dizze tekst?
A De measte boeren kinne allinne mar bestean bliuwe as se oan natoerbehear dogge.
B It is st adichoan mear akseptearre dat boeren in rol spylje yn it behearen fan natoergebieten.
C Natoerorganisaasjes as Staatsbosbeheer ha net folle betrouwen yn 'e boeren.
D Thom van der Goot en Hessel Bouma hawwe altyten gelyk hân mei har oanpak fan it boerebedriuw.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
700013-1-6010* einde ■