# Eindexamen Economie VMBO-GL/TL 2018 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/economie/2018/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Dit document is de titelpagina van een examen Economie voor VMBO-GL en TL, afgenomen in 2018 tijdens tijdvak 2 op woensdag 20 juni van 13.30 tot 15.30 uur. Er wordt expliciet vermeld dat bij dit examen een bijlage hoort. Het examen bestaat uit 42 vragen en heeft een maximum van 54 punten. De pagina geeft instructies aan de student over hoe de punten voor elke vraag toegekend kunnen worden. Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren op deze specifieke pagina. De focus ligt op de administratieve en instructieve informatie voor het examen. Het is duidelijk geen uitwerkblad of een theoretisch gedeelte van het examen.

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

De winkel uit de mode?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.

Het gaat goed met de detailhandel. Sinds 2008 was de omzetgroei niet zo
hoog. Vooral de onlineverkoop steeg spectaculair. In 2015 bedroeg de
omzet in de online detailhandel € 4,62 miljard. Dit was 5,5% van de totale
omzet in de detailhandel.

1p 1 Bereken voor 2015 de totale omzet in de detailhandel. Schrijf je
berekening op.

De modebranche laat een heel ander beeld zien. De totale omzet van de
modebranche daalde in 2015 met 1,2% ten opzichte van 2014. Volgens
onderzoek zijn vriendelijk personeel en shopbeleving bij de doelgroep erg
belangrijk.

1p 2 Barbara van Nistelrode heeft aan de rand van Tilburg een grote
modewinkel met diverse extra's geopend. Zo schenkt zij koffie en heeft zij
een verkooppunt voor belegde broodjes. Op deze extra investeringen
moeten ook afschrijvingen plaatsvinden.
Wat wordt verstaan onder afschrijvingen?
A de kosten die je maakt omdat productiemiddelen meer waard worden
B de kosten van de aanschaf van productiemiddelen
C de waardevermindering van de productiemiddelen, in mindering
gebracht op de brutowinst
D de waarde van de productiemiddelen als ze in de uitverkoop verkocht
worden

GT-0233-a-18-2-o
2 / 17
lees verder

### Pagina 3

Toen Barbara startte kreeg zij de volgende kritiek:
"Dat zijn allemaal extra bedrijfskosten die je maakt. Dat gaat allemaal ten
koste van je winst."

[FIGUUR: Een schema met de volgende elementen: nettowinst staat bovenaan. Hieronder vertakken zich brutowinst en bedrijfskosten. Brutowinst wordt verder opgesplitst in omzet en inkoopwaarde van de afzet. Omzet wordt gesplitst in afzet x verkoopprijs. Inkoopwaarde van de afzet wordt gesplitst in afzet x inkoopprijs. Bedrijfskosten worden gesplitst in inkoopkosten en algemene kosten + verkoopkosten.]

1p 3 Gebruik bovenstaand schema.
Onder welke voorwaarde kan de nettowinst van Barbara's modewinkel
toenemen, ondanks de stijging van de bedrijfskosten?

Barbara is bezig met het vaststellen van de prijzen in de nieuwe winkel.
Zij hanteert een brutowinstmarge van 140% op de inkoopprijs voor de
broeken die zij verkoopt. Momenteel verkoopt zij broeken met een
inkoopprijs van € 35 exclusief btw.

2p 4 Bereken in twee decimalen de consumentenprijs van deze broeken als zij
rekening houdt met een btw-percentage van 21%. Schrijf je berekening
op.

De omzet van online winkels die ook fysieke winkels hebben, groeide met
23%. Om die reden overweegt Barbara om ook een online kledingwinkel
op te zetten. Volgens deskundigen zijn er voor de consument vele
voordelen van de combinatie fysieke winkel en online winkel.

2p 5 Geef twee voordelen van de combinatie van een online winkel en fysieke
winkel voor de consument.

GT-0233-a-18-2-o 3 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 4

Een goede start

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.

De Nederlandse samenleving is gebaat bij goed opgeleide inwoners. De Nederlandse overheid vindt onderwijs erg belangrijk en daarom is er een leerplichtwet. Leerlingen die niet voldoen aan de leerplichtwet, komen terecht bij de leerplichtambtenaar van de betreffende gemeente.

1p 6 De gemeente is onderdeel van de collectieve sector.
→ Noem nog een onderdeel van de collectieve sector.

1p 7 Om de (leerplicht)ambtenaren te kunnen betalen zijn er inkomsten voor de gemeente nodig. De inkomsten van de gemeente bestaan onder andere uit gemeentelijke belastingen.
→ Noem een voorbeeld van gemeentelijke belastingen.

Een mbo diploma niveau 2 is een startkwalificatie. Een startkwalificatie zorgt ervoor dat de kans op een baan stijgt en deze heeft een positieve invloed op het inkomen van jongeren. Jongeren met startkwalificatie verdienen gemiddeld € 32.500 per jaar, terwijl jongeren zonder startkwalificatie gemiddeld € 24.050 verdienen.

1p 8 Bereken hoeveel procent jongeren zonder startkwalificatie gemiddeld per jaar minder verdienen dan jongeren met startkwalificatie. Schrijf je berekening op.

1p 9 Nederlandse jongeren met een verstandelijke of lichamelijke beperking krijgen een vrijstelling van de kwalificatieplicht. Zij kunnen in aanmerking komen voor een sociale voorziening, zoals de Wajong-uitkering.
→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De Wajong-uitkering wordt betaald uit ...(1)... (sociale premies / de algemene middelen van de overheid). Als werkende jongeren na hun 18e jaar arbeidsongeschikt worden, hebben zij recht op een WIA-uitkering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). De WIA is een ...(2)... (volksverzekering / werknemersverzekering).

GT-0233-a-18-2-0 4 / 17 lees verder

### Pagina 5

10 Als het lukt om meer jongeren in Nederland aan betaald werk te helpen,
heeft dit invloed op de verhouding niet-actieven en actieven (de i/a-ratio)
en daarmee op de betaalbaarheid van de sociale zekerheid in Nederland.
De i/a-ratio wordt berekend door het aantal niet-actieven te delen door het
aantal actieven.
→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de groei van het aantal jongeren met betaald werk wordt de i/a-ratio
...(1)... (hoger / lager). Hierdoor ...(2)... (daalt / stijgt) de betaalbaarheid
van de sociale zekerheid in Nederland.
GT-0233-a-18-2-0 5 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 6

Elke steen anders

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.

De stenen voor de renovatie van de stadswal in Den Bosch komen van een kleine, gespecialiseerde steenfabriek. Derck Goudberg heeft de oude steenfabriek van zijn vader in 2012 overgenomen. Een baksteen kost bij Goudberg bv gemiddeld € 1,50, terwijl een moderne, vergelijkbare baksteen maar € 0,30 kost. Bij de renovatie in Den Bosch zijn 50.000 bakstenen gebruikt.

[FIGUUR: Stapels stenen, vermoedelijk bakstenen, op elkaar gestapeld.]

1p 11 Bereken hoeveel procent de renovatie in Den Bosch duurder is, door gebruik te maken van de bakstenen van Goudberg bv in plaats van moderne bakstenen. Schrijf je berekening op.

De productie en de omzet van Goudberg bv zijn laag in vergelijking met die van andere, moderne steenfabrieken.

Gebruik informatiebron 1.
1p 12 Bereken in één decimaal het marktaandeel van Goudberg bv in de totale omzet van de keramische sector. Schrijf je berekening op.

Vroeger werd een ouderwetse, op kolen gestookte, oven gebruikt. De kolen geven metalen af die een mooi effect hebben op de stenen. "Helaas kan ik deze kolenoven niet meer gebruiken, want deze levert me te weinig winst op", zegt Derck.

1p 13 Wat betekent in dit verband "levert me te weinig winst op"?
A De bakstenen uit de kolenoven zijn van inferieure kwaliteit.
B De kolenoven is onvoldoende duurzaam.
C De kolenoven zorgt alleen maar voor opbrengsten.
D De opbrengst van de kolenoven is te laag ten opzichte van de kosten.

GT-0233-a-18-2-o 6 / 17 lees verder 

### Pagina 7

1p 14 De bedrijfskosten van Goudberg bv verschillen van andere, moderne
steenfabrieken. De moderne steenfabrieken zijn, anders dan bij Goudberg
bv, grotendeels geautomatiseerd.
→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De arbeidsproductiviteit van moderne steenfabrieken is in verhouding
...(1)... (hoger / lager) dan bij Goudberg bv. De moderne steenfabrieken
kunnen daardoor ...(2)... (meer / minder) produceren met hetzelfde
personeelsbestand.
GT-0233-a-18-2-o 7 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 8

Export NL en VS

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 2 in de bijlage.

Luuk en Olaf maken een werkstuk over de import en export tussen de
Verenigde Staten (VS) en Nederland. Volgens Luuk bedroeg in 2015 de
export van Nederland naar de VS € 13,52 miljard. "Dus is de VS
superbelangrijk voor onze export", concludeert Luuk. "Dat kun je zo niet
zeggen", zegt Olaf.

1p 15 Welk gegeven ontbreekt om te kunnen bepalen of een belangrijk aandeel
van de export van Nederland naar de VS gaat?
A de exportwaarde vanuit de VS naar Nederland
B de hoogte van het nationaal inkomen van de VS
C de importwaarde vanuit de VS naar Nederland
D de totale exportwaarde van Nederland

2p 16 In 2015 bedroeg het nationaal inkomen van Nederland € 650 miljard.
De exportquote van Nederland kwam in 2015 uit op 52%. De export van
Nederland naar de VS bedroeg in dat jaar € 13,52 miljard.
→ Bereken hoeveel procent van onze totale exportwaarde in 2015
bestemd was voor de VS. Schrijf je berekening op.

In 2015 importeerde Nederland vanuit de VS voor € 27 miljard.

1p 17 Wat was in 2015 het gevolg voor de Nederlandse betalingsbalans van
deze import en export met de VS en waarom?
A een negatief gevolg, want de exportwaarde is groter dan de
importwaarde
B een negatief gevolg, want de importwaarde is groter dan de
exportwaarde
C een positief gevolg, want de exportwaarde is groter dan de
importwaarde
D een positief gevolg, want de importwaarde is groter dan de
exportwaarde

GT-0233-a-18-2-0 8 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 9

De verandering van de wisselkoers tussen de euro en de VS dollar bepaalt mede de verandering van de import en export tussen de VS en Nederland.

1p 18 De koers van de euro is in 2015 gedaald ten opzichte van de VS dollar. Is de koersdaling gunstig of ongunstig voor de Nederlandse exportveelheid naar de VS en waarom?
A gunstig, want de producten uit Nederland worden voor de VS goedkoper.
B gunstig, want Nederland kan nu goedkoper importeren uit de VS
C ongunstig, want de import vanuit de VS wordt duurder voor Nederland
D ongunstig, want de producten uit Nederland worden voor de VS duurder

De president van de VS, Donald Trump, is voorstander van meer protectionisme. Volgens Olaf zijn protectionistische maatregelen, zoals het heffen van hogere invoerrechten door de VS, op langere termijn slecht voor de export van de VS.

1p 19 Hieronder staan vijf economische verschijnselen.
1 De invoerrechten in de VS stijgen.
2 De vraag naar Nederlandse producten vanuit de VS daalt.
3 De Nederlandse inkomsten uit de export naar de VS nemen af.
4 De Nederlandse export naar de VS neemt af.
5 De import door Nederland vanuit de VS neemt af.
In welke regel staan de verschijnselen zo dat ze de gedachtegang van Olaf goed weergeven?
A 1 → 2 → 3 → 5
B 1 → 2 → 4 → 5
C 1 → 3 → 2 → 5
D 1 → 3 → 4 → 5
E 1 → 4 → 2 → 5
F 1 → 4 → 3 → 5

De VS berekent invoerrechten en is toch een belangrijk exportland van Nederland.

Gebruik informatiebron 2.
2p 20 Geef twee redenen voor de hoge exportwaarde van Nederland naar de VS.

GT-0233-a-18-2-o 9 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

Naar het mbo

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 en 4 in de bijlage.

Twee vriendinnen, Lindy en Manon, gaan naar een mbo-vervolgopleiding.
Ze bezoeken een aantal open dagen. De scholen presenteren zich daar
heel professioneel. Mbo-scholen gebruiken meerdere instrumenten van de
marketingmix om nieuwe leerlingen te werven.

21 Hieronder staan verschillende instrumenten van de marketingmix met
daarnaast verschillende uitwerkingen.
→ Schrijf de juiste combinaties op.
Doe het zo: Neem de letters (a, b, c, d) over op het antwoordblad en zet
het juiste cijfer (1, 2, 3, 4) erachter.

[FIGUUR: Tabel met vier rijen en twee kolommen. De linkerkolom bevat de letters a, b, c, d. De rechterkolom bevat de benamingen 'personeelsbeleid', 'plaatsbeleid', 'productbeleid' en 'promotiebeleid'. Boven de rechterkolom staat de kop 'uitwerking' en daaronder staan de cijfers 1, 2, 3, 4 met uitwerkingen. De uitwerkingen bij 1, 2, 3 en 4 zijn: 'De school is actief op Facebook, Twitter en Instagram.', 'De school biedt veel opleidingen op verschillende niveaus.', 'Alle docenten zijn aanwezig tijdens de open dag.' en 'De school is gemakkelijk bereikbaar met openbaar vervoer.']

Per 1 januari 2017 kunnen alle mbo-scholieren een gratis
openbaarvervoerskaart (OV-kaart) krijgen. Manon bespaart hierdoor
benzinekosten, omdat ze haar scooter niet hoeft te gebruiken voor de reis
naar school en haar huis.

2p 22 Gebruik informatiebron 3.
Bereken de jaarlijkse besparing aan benzinekosten als Manon gebruik
gaat maken van haar OV-kaart voor de reis naar school en terug naar
huis. Schrijf je berekening op.

Manon twijfelt tussen twee verschillende opleidingen: hotelschool of
tandartsassistente. Ze wil weten hoe groot het verschil in
opleidingskosten is.

1p 23 Gebruik informatiebron 4.
Bereken in procenten hoeveel de opleiding van de hotelschool meer kost
dan de opleiding tot tandartsassistente in het eerste jaar. Schrijf je
berekening op.

GT-0233-a-18-2-o
10 / 17
lees verder ►►►

Voor alle eindexamens, zie ook www.ssllexamens.nl.

### Pagina 11

24 (1p) Lindy zegt: “Manon, je moet niet kijken naar de kosten van een opleiding. Je kunt beter opleidingen vergelijken op grond van het loon dat je later kunt verdienen als je een baan hebt. Studeren is tenslotte investeren in jezelf.”
→ Noem, naast de gevolgde opleiding, nog twee factoren die de hoogte van het loon kunnen bepalen.
25 (2p) Lindy en Manon concluderen: “Ook het kiezen van een vervolgopleiding is economie.”
→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Ook het kiezen van een vervolgopleiding is economie. Economie gaat over ...(1)... (behoeften / gewoonten) van mensen en de keuzes die dat met zich meebrengt.
De kans op werk in je toekomstige beroep kan ook de keuze bepalen. Als gevolg van ...(2)... (bedrijfstijdverlenging / technologische ontwikkelingen) zullen bepaalde beroepen verdwijnen. Er ontstaat in deze beroepen dan ...(3)... (conjunctuurële / structurele) werkloosheid.
GT-0233-a-18-2-0 11 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

Onderwijs als ontwikkelingshulp

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.

De Europese Unie (EU) wil met ontwikkelingshulp vooral de extreme armoede blijvend verminderen. Daarnaast wil de EU dat alle kinderen uit ontwikkelingslanden onderwijs kunnen volgen. Ontwikkelingshulp wordt gegeven in de vorm van noodhulp of structurele hulp.

1p 26 Is de ontwikkelingshulp met als doel het blijvend verminderen van extreme armoede, een vorm van noodhulp of structurele hulp? Geef een argument voor je keuze.

2p 27 In 2013 betaalde de EU € 60 miljard aan ontwikkelingshulp. Dit is 0,5% van het nationaal inkomen van alle EU-landen samen. De EU-landen wilden in 2013 ogenlijk 0,7% van het nationaal inkomen van alle EU-landen besteden aan ontwikkelingshulp.
→ Bereken het bedrag dat de EU-landen samen ogenlijk in 2013 hadden willen besteden aan ontwikkelingshulp. Schrijf je berekening op.

De miljarden van EU-landen zijn niet voldoende om de armoede op te lossen. Hulporganisaties, zoals UNICEF, zijn ook actief in de hulp aan ontwikkelingslanden.

Gebruik informatiebron 5.
1p 28 Bereken het bedrag dat UNICEF Nederland in 2013 ontving van particuliere donaties. Schrijf je berekening op.

De particuliere donaties bestaan uit giften van mensen voor speciale projecten. Eén van deze projecten is gericht op het tegengaan van kinderarbeid. Kinderarbeid is slecht voor de ontwikkeling van kinderen en ook slecht voor de economische ontwikkeling van een land. Bij kinderarbeid is sprake van een vicieuze cirkel.

1p 29 Hieronder staan drie economische verschijnselen.
1 Er is weinig technologische ontwikkeling in het land.
2 Het nationaal inkomen in een land is laag.
3 Kinderen volgen geen onderwijs.
In welke regel staan deze verschijnselen zó dat een logische gedachtegang ontstaat?
A kinderarbeid $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ kinderarbeid
B kinderarbeid $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ kinderarbeid
C kinderarbeid $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ kinderarbeid
D kinderarbeid $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ kinderarbeid
E kinderarbeid $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ kinderarbeid
F kinderarbeid $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ kinderarbeid

GT-0233-a-18-2-o 12 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 13

Volgens UNICEF kan in ontwikkelingslanden door kinderen één jaar
onderwijs te laten volgen, het inkomen van de bevolkingsgroep met de
laagste inkomens stijgen met 5 tot 15 procent. Als UNICEF erin slaagt om
meer kinderen in een ontwikkelingsland onderwijs te laten volgen, draagt
dit bij aan een meer gelijkmatige inkomensverdeling in het land.
1p 30 In onderstaande Lorenzcurve staat de inkomensverdeling in een
ontwikkelingsland weergegeven.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste percentages in. Kies uit de percentages die tussen
haakjes staan.
Gebruik onderstaande Lorenzcurven A en B.
Hoe meer onderwijs, hoe gelijkmatiger de inkomensverdeling in een land.
In de uitgangssituatie zonder onderwijs verdient 20% van de bevolking
met het laagste inkomen ...(1)... (2,5% / 9% / 20%) van het totale
inkomen. In de situatie met enkele jaren onderwijs verdient 20% van de
bevolking met het laagste inkomen ...(2)... (2,5% / 9% / 20%) van het
totale inkomen.

inkomensverdeling in een ontwikkelingsland
[FIGUUR: Een grafiek met op de x-as 'aantal inkomensontvangers in % van het totaal' van 0 tot 100 en op de y-as 'inkomensverdeling in % van het totaal' van 0 tot 100. Er zijn drie lijnen getekend: een diagonale lijn van (0,0) naar (100,100) en twee gebogen lijnen die beginnen op (0,0) en eindigen op (100,100). Eén gebogen lijn is gelabeld met A en de andere met B. De lijn B ligt onder lijn A.]

GT-0233-a-18-2-o
13 / 17
lees verder

### Pagina 14

Meer of minder overheid?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 6 en 7 in de bijlage.

Dieuwertje heeft, sinds kort, haar eerste echte baan. Op haar eerste loonspecificatie staat vermeld hoeveel er van haar brutosalaris afgaat.

Gebruik informatiebron 6.
2p 31 Bereken hoeveel procent van het brutoloon Dieuwertje in totaal betaalt aan loonheffing en sociale premies. Schrijf je berekening op.

Tegen haar vriend Rayan vertelt ze dat ze toch wel erg veel betaalt aan de overheid. Rayan legt haar uit: "De loonheffing en de premies voor de sociale verzekeringen leiden tot een herverdeling van de primaire inkomens. Daardoor kan het aantal sociale uitkeringen in Nederland dalen."

1p 32 Hieronder staan vijf economische verschijnselen.
1 herverdeling
2 toename bestedingen bij lage inkomens
3 toename koopkracht bij lage inkomens
4 toename werkgelegenheid
5 daling aantal sociale uitkeringen
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?
A 1→2→3→4→5
B 1→2→4→3→5
C 1→3→2→4→5
D 1→3→4→2→5
E 1→4→2→3→5
F 1→4→3→2→5

"Volgens mij”, zegt Dieuwertje “is een aantal sociale uitkeringen, zoals de bijstandsuitkering, te hoog. Laat de overheid beginnen deze te verlagen en je zult zien dat het aantal uitkeringen afneemt.”

1p 33 Leg de redenering van Dieuwertje uit, dat als de bijstandsuitkering verlaagd wordt, het aantal bijstandsuitkeringen afneemt.

GT-0233-a-18-2-o 14 / 17 lees verder 

### Pagina 15

Dieuwertje vervolgt: "Bovendien blijft het aantal inactieven groeien. En het
zijn de werkenden (ik dus nu ook) die de premies betalen waaruit de
uitkeringen gefinancierd worden."

Gebruik informatiebron 7.
1p 34 In 2016 werd de i/a-ratio berekend op 0,46. In hetzelfde jaar waren er
6,2 miljoen geregistreerde actieven.
→ Bereken het aantal inactieven in 2016. Schrijf je berekening op.

2p 35 Dieuwertje: "Volgens mij kan het hoge aantal inactieven ook leiden tot nog
meer werkloosheid."
→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad.
Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen
haakjes staan.
Door het hoge aantal inactieven moet de groep actieven een ...(1)...
(hogere / lagere) premie voor de sociale zekerheid betalen. Daardoor
...(2)... (daalt / stijgt) het besteedbaar inkomen van de actieven.
Vervolgens kan dit leiden tot ...(3)... (meer / minder) productie en
uiteindelijk tot ...(4)... (meer / minder) werkloosheid.

2p 36 "Het is juist de overheid die met het ontvangen belastinggeld voor veel
banen zorgt", zegt Rayan. "Ik kan daar talloze voorbeelden van
noemen ....“
→ Maak met een voorbeeld duidelijk dat de overheid met het ontvangen
belastinggeld zorgt voor werkgelegenheid. Licht je antwoord toe.
GT-0233-a-18-2-o 15 / 17 lees verder ▶▶►

### Pagina 16

Be smart

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 8 en 9 in de bijlage.

Jens reist met de auto naar zijn werk in
het centrum van Amsterdam. Helaas
kan hij zijn auto niet bij zijn werk
parkeren. De afstand van de
parkeerplaats naar zijn werk is net te
ver om te lopen. Zijn vriendin heeft een
goede oplossing: de balance scooter,
online te koop bij bon.com.

[FIGUUR: Een witte en zwarte elektrische segway met rode details, liggend op een witte ondergrond.]

1p 37
Gebruik informatiebron 8.
Jens kan de balance scooter niet in het echt bekijken of uitproberen. De
wet ‘koop op afstand’ beschermt consumenten echter tegen een
verkeerde aankoop.
Door welke zin in de advertentie worden consumenten tegen een
verkeerde aankoop beschermd?
A 14 dagen bedenktijd
B bestellen en betalen via bon.com
C gratis verzending
D snelle levering

1p 38
De verkoop via internet door bon.com is een onderdeel van de
marketingmix.
Van welke p is het een onderdeel?
A van de p van personeelsbeleid
B van de p van plaatsbeleid
C van de p van prijsbeleid
D van de p van productbeleid

1p 39
Jens wil de balance scooter van € 1.149 kopen. Het saldo op zijn
betaalrekening bedraagt € 150 debet. Hij mag maximaal € 1.000 rood
staan op deze rekening.
→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Een debetsaldo van € 150 betekent dat Jens een ...(1)... (tegoed / tekort)
van € 150 op zijn betaalrekening heeft. Dat betekent dat Jens de balance
scooter op dit moment ...(2)... (niet / wel) kan betalen.

GT-0233-a-18-2-0 16 / 17 lees verder ►►►


### Pagina 17

Zijn vriendin wil dat hij gaat sparen voor de balance scooter. Jens: "Dat
duurt me te lang. Ik kan maar € 25 per week sparen."

Gebruik informatiebron 8.
2p 40 Bereken hoeveel hele maanden Jens minimaal moet sparen totdat hij
€ 1.149 gespaard heeft. Houd hierbij geen rekening met het saldo op zijn
betaalrekening. Schrijf je berekening op.

Jens kan de balance scooter ook kopen en dan in termijnen betalen aan
bon.com. Daar zijn wel kosten aan verbonden.

| kredietbedrag | looptijd krediet | rentepercentage | maandbedrag |
|---|---|---|---|
| € 1.149 | 24 maanden | 14% | € 55 |

1p 41 Bereken de totale   krediettkosten voor Jens als hij de balance scooter in
termijnen gaat betalen. Schrijf je berekening op.

Jens koopt de balance scooter en betaalt in termijnen.
Zijn vriendin zegt: "Weet je dat je geregistreerd wordt bij het
Bureau Krediet Registratie (BKR) als je een lening afsluit van meer dan
€ 250 met een looptijd langer dan een maand?"

Gebruik informatiebron 9.
1p 42 De registratie bij het BKR verkleint het risico bij zowel kredietverstrekkers
als kredietnemers.
Leg uit dat het risico voor kredietverstrekkers wordt verkleind door een
registratie bij het BKR.

GT-0233-a-18-2-o 17 / 17 einde ■