# Eindexamen Economie VMBO-GL/TL 2016 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/economie/2016/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

### Vraag 37 – Opgave 1

### Vraag 38 – Opgave 1

### Vraag 39 – Opgave 1

### Vraag 40 – Opgave 1

### Vraag 41 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2016
tijdvak 2
donderdag 23 juni
13:30 - 15:30 uur
economie CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 41 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0233-a-16-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Piketty

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebronnen 1 en 2 in de bijlage.

Rikas en Varsi zitten in klas 4TL. Vandaag gaat het in de economieles over inkomensverschillen in Nederland. Rikas: "Prima, verschillen moeten er zijn." "Onzin", vindt Varsi: "Die rijke lui mogen best wat minder verdienen." Een mooi onderwerp om een praktische opdracht voor economie van te maken. Beiden verzamelen informatie om hun mening kracht bij te zetten.

Rikas en Varsi komen op een site de Gini-coëfficiënt tegen.

[FIGUUR: Een weegschaal, met aan de ene kant een man in nette kledij en aan de andere kant een groep mensen.]

De Gini-coëfficiënt wordt gebruikt om de inkomensverschillen tussen mensen in een land te meten. Als de Gini-coëfficiënt nul is, verdient iedereen precies hetzelfde en als die één is, verdient één persoon al het inkomen in een land. Dus: hoe lager het getal, hoe gelijkmatiger de inkomens in een land zijn verdeeld.

Gebruik informatiebron 1.
1p 1 Welke conclusie kun je afleiden over de inkomensverdeling?
A Het gemiddelde inkomen is hoger in Nederland dan in Polen.
B Het gemiddelde inkomen is hoger in Polen dan in Nederland.
C In de VS is de inkomensverdeling gelijkmatiger dan in Nederland.
D In Nederland is de inkomensverdeling gelijkmatiger dan in de VS.

Varsi vindt dat iedereen evenveel moet verdienen. Rikas vindt dat een slecht idee: "Dan blijft de economische groei achter."

1p 2 Verklaar dat de economische groei kan achterblijven als iedereen evenveel verdient.

GT-0233-a-16-2-0
2 / 17
lees verder ►►►

### Pagina 3

Rikas leest dat de overheid de inkomensverdeling kan beïnvloeden, bijvoorbeeld door het verstrekken van toeslagen. Deze toeslagen kunnen de inkomensverschillen vergroten of verkleinen.

1p 3 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Hoge inkomens profiteren in verhouding minder van de toeslagen dan de lage inkomens. De inkomensverdeling wordt door de toeslagen ...(1)... (meer / minder) gelijkmatig. Dat noemen we in de economie ...(2)... (denivellering / nivellering) van inkomens.
Zoekend op internet komt Varsi een Franse econoom tegen, Thomas Piketty.
Volgens Piketty wordt een kleine groep rijken steeds rijker omdat het rendement op vermogen hoger is dan de groei van de economie. De inkomensverdeling is in de westerse landen redelijk gelijkmatig, de vermogensverdeling is erg scheef.
Varsi leest:
- De rijkste top-1% bezit 23% van al het Nederlandse vermogen.
- De rijkste top-10% heeft zelfs 61% van al het Nederlandse vermogen.

1p 4 Gebruik informatiebron 2.
Welke conclusie is juist over de vermogensverdeling in Nederland?
A De armste 10% van de bevolking heeft meer schulden dan bezittingen.
B De armste helft van de bevolking bezit 5% van het totale vermogen.
C De groepen 2, 3 en 4 hebben geen bezittingen.
D De rijkste 10% van de bevolking heeft een gemiddeld vermogen van € 61.000.

In 2012 hadden 18.500 Nederlandse huishoudens met het hoogste vermogen samen een totaal vermogen van € 51,8 miljard.

1p 5 Bereken het gemiddelde vermogen van deze groep huishoudens. Schrijf je berekening op.

GT-0233-a-16-2-0 3 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 4

De vader van Rikas werkt niet meer, maar heeft wel een flink vermogen opgebouwd:
- aandelen met een waarde van € 2,75 miljoen en
- een spaarrekening met daarop € 200.000.
Dit jaar bedraagt het gemiddelde rendement op zijn aandelen 4,3% en hij krijgt 1,75% rente op zijn spaarrekening.

2p 6 Bereken in dit jaar de inkomsten uit het vermogen van Rikas' vader. Schrijf je berekening op.

Varsi vindt dat de overheid de vermogensverschillen moet verkleinen en Rikaskindt dat de overheid de vermogensverschillen moet vergroten.

2p 7 Met wie ben jij het eens? Met Varsi of met Rikas? Onderbouw je mening met een economische verklaring. Kies daarna bij je mening één passende overheidsmaatregel op korte termijn.

Kies uit onderstaande maatregelen:
1 belastingpercentage in de hoogste schijf in box 1 verhogen
2 belastingpercentage in de hoogste schijf in box 1 verlagen
3 belastingpercentage in box 3 verhogen
4 belastingpercentage in box 3 verlagen

Doe het zo: Kies voor Varsi of Rikas, schrijf je mening op én de bijbehorende maatregel.

Varsi: Ik vind dat de vermogensverschillen verkleind moeten worden, omdat ...........................
De overheidsmaatregel op korte termijn die hier bij hoort is ... (1, 2, 3, 4).

Rikas: Ik vind dat de vermogensverschillen vergroot moeten worden, omdat ...........................
De overheidsmaatregel op korte termijn die hier bij hoort is ... (1, 2, 3, 4).

GT-0233-a-16-2-o 4 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 5

De werkloosheid neemt toe
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
uit: De Volkskrant 1 april 2013:
Werkloosheid stijgt sterk
In maart 2013, nog steeds midden in de economische crisis, doet zich een vreemde situatie voor. De werkloosheid, vergeleken met de maand ervoor, neemt met 28.000 personen toe, terwijl er 'slechts' 2.000 banen verdwijnen. De snel oplopende werkloosheid wordt vooral veroorzaakt door de toename van het aantal nieuwe werkzoekenden. Vooral vrouwen en zzp'ers (zelfstandigen zonder personeel) gaan op zoek naar werk, volgens het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen).

1p 8 Vaak is het zo dat, in tijden van hoge werkloosheid, werklozen zich minder aanbieden op de arbeidsmarkt.
→ Geef een argument waarom werklozen zich, in tijden van hoge werkloosheid, minder aanbieden op de arbeidsmarkt.

1p 9 Werknemers met een tijdelijk arbeidscontract worden in tijden van economische crisis meestal als eerste ontslagen.
→ Geef een argument waarom juist werknemers met een flexibel arbeidscontract als eerste worden ontslagen.

[FIGUUR: Grijze rechthoek met tekst die aangeeft dat zzp'ers zich melden bij het UWV en geregistreerd worden als werkloos.]
Als zzp'ers al meerdere jaren geen opdrachten meer kunnen vinden, melden zij zich uiteindelijk aan bij het UWV en worden officieel geregistreerd als werkloos.

1p 10 Geef een financiële reden waarom deze zzp'ers zich aanmelden bij het UWV.

[FIGUUR: Grijze rechthoek met tekst over de werkloosheid die sterk toename in het eerste kwartaal van 2013.]
De werkloosheid nam in het eerste kwartaal van 2013 ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2012 sterk toe.

Gebruik informatiebron 3.
2p 11 Bereken de procentuele toename van de geregistreerde werkloosheid in het eerste kwartaal van 2013 ten opzichte van het eerste kwartaal van 2012. Schrijf je berekening op.

GT-0233-a-16-2-o
5 / 17
lees verder ►►►

### Pagina 6

De geregistreerde werkloosheid op jaarbasis neemt sinds 2008 toe. Per
kwartaal zijn er, zoals elk jaar, soms kleine dalingen waarneembaar.

Gebruik informatiebron 3.
2p 12 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden en getallen te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers het juiste Romeinse cijfer en jaartal in. Kies uit het Romeinse
cijfer en jaartal dat tussen haakjes staat.
Meestal neemt elk jaar de geregistreerde werkloosheid ten opzichte van
het vorige kwartaal af in kwartaal ...(1)... (I / II / III / IV).
Het jaar ...(2)... (2008 / 2009 / 2010) is hierop een uitzondering.

In maart 2013 steeg de geregistreerde werkloosheid met 28.000 personen
ten opzichte van februari 2013. Het aantal werkloosheidsuitkeringen steeg
in die periode maar met 3.000.

1p 13 Geef een reden waarom de stijging van het aantal
werkloosheidsuitkeringen lager is dan de stijging van het aantal
geregistreerde werklozen.

GT-0233-a-16-2-0 6/17 lees verder ►►►

### Pagina 7

Wereldburgers

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.

Internet en snelle, goedkope verbindingen hebben de wereld verkleind.
Binnen Europa heeft Nederland, als lid van de Europese Unie (EU),
toegang tot een veel grotere afzetmarkt dan ooit tevoren. Jonge
volwassenen uit alle landen groeien op met internet en vrije uitwisseling
van informatie.

2p 14 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3), en (4) op je antwoordblad.
Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen
haakjes staan.
Het lidmaatschap van de EU is ... (1)... (nadellig / voordelig) voor de
Nederlandse economie, want Nederland heeft een zeer ... (2)... (gesloten /
open) economie. Door de ... (3)... (gunstige / ongunstige) geografische
ligging is Nederland bij uitstek een ... (4)... (doorvoerland / productieland).

Marktonderzoeksbureau 'Now' heeft onderzocht in hoeverre jongeren van
de OECD-landen wereldwijd ook steeds meer hetzelfde
consumptiegedrag zijn gaan vertonen. De OECD-landen zijn 34 landen
die sociaal en economisch beleid bestuderen en coördineren.

Uit het onderzoek blijkt dat Russische jongeren gek zijn op smartphones
geïmporteerd uit het Westen. Volgens geïnterviewde Anatoly Polikov: "Je
moet direct naar de winkel rennen als je het geld ervoor hebt, morgen is
je mobiel alweer duurder. De wisselkoers van de roebel, ten opzichte van
de euro, verandert elke dag enorm."

1p 15 Is Anatoly van mening dat de wisselkoers van de roebel, ten opzichte van
de euro, zal stijgen of dalen? Leg je antwoord uit.

GT-0233-a-16-2-o 7/17 lees verder >>>>

### Pagina 8

Anatoly spaart zeer langzaam het geld dat hij verdient gelijk uit."

1p 16 Anatoly is niet van plan om te gaan sparen.
Wat is de beste verklaring voor zijn handelswijze?
A De spaarrente is lager dan de inflatie.
B De spaarrente is gelijk aan de inflatie.
C Het gemiddelde prijspeil in Rusland daalt sterk.
D Het gemiddelde prijspeil in Rusland blijft gelijk.

Uit het 'Now'-onderzoek blijkt dat jongeren in de OECD-landen
vergeleken met Nederlandse jongeren, relatief lange werkdagen maken.
Werkweken van 66 uur per week zijn geen uitzondering.
De Zuid-Koreaanse jongere werkte 2.090 uur per jaar, dat is 420 uur meer
dan de gemiddelde jongere in de OECD-landen. De Nederlandse jongere
werkte gemiddeld 1.336 uur per jaar.

2p 17 Bereken hoeveel procent de Nederlandse jongere minder werkte dan de
gemiddelde jongere in de OECD-landen. Schrijf je berekening op.

De opbrengst in dollars per gewerkt uur in de OECD-landen is heel
verschillend.
Gemiddeld was de arbeidsproductiviteit van een werknemer in Zuid-Korea
29,75 dollar per uur. In Nederland is de arbeidsproductiviteit het dubbele
van die in Zuid-Korea.
De arbeidsproductiviteit in Zuid-Korea is 66% van de gemiddelde
arbeidsproductiviteit in de OECD-landen.

2p 18 Bereken in twee decimalen in dollars het verschil in
arbeidsproductiviteit per gewerkt uur in de OECD-landen en de
arbeidsproductiviteit per gewerkt uur in Nederland.
Schrijf je berekening op.

GT-0233-a-16-2-o 8 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 9

In en uit

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebronnen 4 en 5 in de bijlage.

Anna, een vrouw van 44 jaar, is pas gescheiden van haar man. Met haar dochter van 12 jaar huurt zij sinds een maand een flat. Ze maakt een overzicht van haar uitgaven.

1p 19 Gebruik informatiebron 4.
Eerst benoemt zij haar uitgaven.
→ Welke vier uitgaven vormen vaste lasten van Anna?
Je kunt volstaan met noteren van de nummers.

Daarna zet Anna haar inkomsten op een rijtje. Ze heeft drie soorten netto inkomsten:
– Een bijstandsuitkering: 70% van het minimumloon.
Het minimumloon bedraagt € 1.495,20 per maand.
– Een schoonmaakbaan: € 35 per week.
– Kinderbijslag voor haar dochter: € 281,07 per kwartaal.

2p 20 Bereken de hoogte van de maandelijkse netto inkomsten van Anna. Schrijf je berekening op.

Behalve deze inkomsten is ze ook voor een deel zelfvoorzienend, want ze heeft een volkstuintje. Als het weer mee zit levert dit een aardige oogst op van producten die ze niet hoeft te kopen in de winkel. Als ze de kosten aftrekt van de winkelprijzen houdt ze een kleine besparing over.

2p 21 Gebruik informatiebron 5.
Bereken de jaarlijkse besparing van Anna door haar volkstuintje. Schrijf je berekening op.

GT-0233-a-16-2-o 9 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

De inkomsten en uitgaven heeft ze nu op een rijtje. Dat valt tegen. Elke
maand houdt ze weinig over om te sparen. Toch wil Anna iedere maand
wat geld opzij leggen, omdat haar dochter over drie jaar een schoolreis
naar Suriname gaat maken.

1p 22 Noem, naast sparen voor een doel, nog twee andere motieven om te
sparen.

De schoolreis naar Suriname kost in totaal € 1.200. De school heeft voor
ouders, die de schoolreis niet kunnen betalen, een regeling bedacht:

De school betaalt voor deze ouders 40% van de prijs van de schoolreis.
Het resterende bedrag betalen de ouders aan de school in drie jaar met
een vast bedrag per maand.

2p 23 Bereken het maandbedrag dat Anna moet betalen aan de school.
Ga er vanuit dat Anna gebruik kan maken van de regeling. Schrijf je
berekening op.

GT-0233-a-16-2-o 10 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 11

Online zorgt voor banen
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
uit een krant:
De economische crisis in Nederland duurt langer dan eerst door
economen werd gedacht. De werkloosheid in Nederland is dan ook nog
relatief hoog vergeleken met vorige jaren. Er is sprake van een vicieuze
cirkel tussen bestedingen en werkloosheid.
1p 24 Hieronder staan drie economische verschijnselen.
1 minder bestedingen
2 werknemers worden ontslagen
3 minder productie
In welke regel staan deze verschijnselen zó dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A werkloosheid → lager inkomen → 1 → 2 → 3 → werkloosheid
B werkloosheid → lager inkomen → 1 → 3 → 2 → werkloosheid
C werkloosheid → lager inkomen → 2 → 1 → 3 → werkloosheid
D werkloosheid → lager inkomen → 2 → 3 → 1 → werkloosheid
E werkloosheid → lager inkomen → 3 → 1 → 2 → werkloosheid
De werkloosheid is een mix van structurele-, conjuncturele- en
frictiewerkloosheid. Vanaf het begin van de economische crisis zijn het de
bestedingen die achter zijn gebleven.
1p 25 Hoe noemen we de toename van de werkloosheid die ontstond vanaf het
begin van de economische crisis?
A verborgen werkloosheid
B frictiewerkloosheid
C structurele werkloosheid
D conjuncturele werkloosheid
GT-0233-a-16-2-0
11 / 17
lees verder ► ► ►

### Pagina 12

De dalende consumentenbestedingen leiden tot een daling van de
werkgelegenheid in de detailhandel. Het voorziene herstel van de
economie is vooral gebaseerd op een toename van de exportvraag (de
vraag naar exportgoederen) en niet op een groei van de consumptie van
huishoudens.

2p 26 Leg uit in twee stappen dat een toename van de exportvraag kan leiden
tot een daling van de werkloosheid in Nederland.

Optimistische economen zijn ervan overtuigd dat Nederland, mede dankzij
de technologische ontwikkelingen, weer in een groeifase zal belanden. Zij
wijzen op de spectaculaire toename van het aantal online winkels in de
detailhandel.
Het totaal aantal werknemers in de detailhandel is in 2013 gelijk aan
505.010 personen. Dat is 11% van de totale werkgelegenheid in
Nederland.

1p 27 Bereken de omvang van de totale werkgelegenheid in personen voor het
jaar 2013 in Nederland.
Schrijf je berekening op.

Voor de online winkels is er in Nederland sprake van een groeimarkt. De
7,5 miljoen huishoudens in Nederland geven in 2013 per jaar gemiddeld
€ 11.150 uit in de totale detailhandel. Daarvan is 55% een besteding aan
non-foodartikelen.

2p 28 Bereken in hele euro's de omvang van de maximaal te behalen
bestedingen voor online winkels in non-foodartikelen in 2013.
Schrijf je berekening op.

GT-0233-a-16-2-o
12 / 17
lees verder

### Pagina 13

Wereldwinkel

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebronnen 6 en 7 in de bijlage.

Daniëlle is bedrijfsleider van een Wereldwinkel. Wereldwinkels streven naar een gelijkere verdeling van inkomens en goederen in de wereld. De producenten in ontwikkelingslanden krijgen via de Wereldwinkels een ‘eerlijke’ prijs voor hun producten, dat is vaak bij verkoop via de gewone winkels niet het geval.

1p 29 Gebruik informatiebron 6. Welke vorm van hulp bieden Wereldwinkels aan ontwikkelingslanden?
A gebonden hulp
B noodhulp
C structurele hulp

Daniëlle weet dat je in de schappen van supermarkten naast een ‘gewone’ reep chocolade ook ‘eerlijke’ Oxfam chocoladerepen kunt vinden. Zij is benieuwd hoe eerlijk de ‘eerlijke’ Oxfam chocoladerepen zijn. Van een ‘gewone’ chocoladereep gaat gemiddeld € 0,01 van de consumentenprijs naar de cacaoboer.

2p 30 Gebruik informatiebron 7. Bereken in eurocent het verschil dat de cacaoboer voor zijn cacao ontvangt bij een ‘eerlijke’ Oxfam chocoladereep ten opzichte van een ‘gewone’ chocoladereep.
Schrijf je berekening op.

Ismaël is een geëmigreerde cacaoboer uit Ghana en komt regelmatig een kopje koffie drinken in de Wereldwinkel van Daniëlle. Hij vindt dat de Europese Unie (EU) bezig is met oneerlijke concurrentie.
Als hij een ‘eerlijke’ prijs voor zijn cacaobonen had gekregen, zou hij nog steeds cacaoboer in Ghana zijn. Ismaël licht zijn mening toe:
1 “Een ‘eerlijke’ prijs voor de producenten in ontwikkelingslanden alleen mogelijk als Westerse landen stoppen met het heffen van invoerrechten.
2 Westerse landen zullen dat niet doen uit puur eigenbelang.”

2p 31 Verklaar beide uitspraken van Ismaël.

GT-0233-a-16-2-o 13 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 14

Daniëlle en Ismaël concluderen dat de armoede in de ontwikkelingslanden
toeneemt door het subsidiebeleid van de EU.

1p 32 Hieronder staan vijf economische verschijnselen.
1 Subsidie EU aan boeren in de EU.
2 Inkomen van boeren in ontwikkelingslanden daalt.
3 Boeren in ontwikkelingslanden raken hun afzet kwijt.
4 Boeren in de EU kunnen een lagere prijs vragen voor hun producten.
5 Armoede neemt toe in ontwikkelingslanden.
In welke regel staan deze verschijnselen zó dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A $1 \rightarrow 2 \rightarrow 3 \rightarrow 5$
B $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 5$
C $1 \rightarrow 3 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 5$
D $1 \rightarrow 3 \rightarrow 4 \rightarrow 2 \rightarrow 5$
E $1 \rightarrow 4 \rightarrow 2 \rightarrow 3 \rightarrow 5$
F $1 \rightarrow 4 \rightarrow 3 \rightarrow 2 \rightarrow 5$
GT-0233-a-16-2-o 14 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 15

De geldpers gaat draaien...
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 8 en 9 in de bijlage.
persbericht, CBS 8 januari 2015:
Inflatie Nederland daalt in december naar 0,7%
De inflatie is in december gedaald en komt uit op het laagste niveau in
ruim vijf jaar. In november bedroeg de inflatie nog 1,0%. De dalende
inflatie wordt vooral veroorzaakt door dalende benzineprijzen.
Op een examentraining voor TL-leerlingen presenteert economiedocente
mevrouw Tonk bovenstaand persbericht en een grafiek van de CBS-site.
Gebruik informatiebron 8.
1p 33
De docente legt haar leerlingen enkele conclusies voor.
Welke conclusie over de grafiek is juist?
A In 1998 waren de prijzen twee keer zo hoog als in 2014.
B In 2012 en 2013 waren de prijzen even hoog.
C In 2014 was de inflatie de laagste in 20 jaar.
D In de periode 2002-2004 daalden de prijzen.
De docente vertelt verder: "In het persbericht stond ook nog dat de inflatie
in 2014 gemiddeld slechts 1,0% was. Dat is fors lager dan de 2,5% in
2013."
Anita: "Maar, dat is toch goed nieuws? U heeft ons verteld dat inflatie
hoger dan 2% kan leiden tot werkloosheid."
2p 34
Leg uit in twee stappen dat inflatie hoger dan 2% kan leiden tot
werkloosheid.
GT-0233-a-16-2-0
15/17
lees verder

### Pagina 16

Mevrouw Tonk: "Dat klopt Anita. Maar er ontstaat nu ook het gevaar van deflatie. Dat wil zeggen dat de kosten van levensonderhoud zijn gedaald. Voor de consument klinkt dat gunstig. Echter economen vrezen dat de economische groei door deflatie lager wordt."

1p 35 Hieronder staan drie economische verschijnselen.
1 Consumenten stellen aankopen uit.
2 Consumenten verwachten een verdere daling van de prijzen.
3 De productie daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zó dat een economisch logische gedachtegang ontstaat?
A deflatie $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ afname van economische groei
B deflatie $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ afname van economische groei
C deflatie $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ afname van economische groei
D deflatie $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ afname van economische groei
E deflatie $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ afname van economische groei
F deflatie $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ afname van economische groei

Mevrouw Tonk: "De inflatie in Nederland wordt door het CBS gemeten aan de hand van de consumentenprijsindex (CPI)." Mevrouw Tonk laat haar leerlingen een voorbeeld zien van de bestedingen van een gemiddeld gezin.

Gebruik informatiebron 9.
1p 36 Geef een reden waarom de wegingsfactor voor elke bestedingscategorie verschilt.

Mevrouw Tonk: "Een inflatie net onder de 2% wordt gezien als positief voor economische groei. In cao-besprekingen pleiten vakbonden dan wel voor volledige prijscompensatie."

2p 37 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
We spreken van volledige prijscompensatie als de nominale verandering van het (netto) inkomen ...(1)... (gelijk aan / hoger dan / lager dan) de inflatie is. Dat betekent dat de koopkracht van een werknemer ...(2)... (daalt / gelijk blijft / stijgt).

GT-0233-a-16-2-o 16 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 17

Zullen we het laten bezorgen?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebronnen 10 en 11 in de bijlage.
De Nederlandse consument houdt van goed voedsel, maar als het uitkomt, wordt steeds vaker voor lekker en gemakkelijk gekozen. Volgens mevrouw De Backer van het FoodService Instituut Nederland (FSIN) is het thuisbezorgen van kant-en-klaarmaaltijden flink in opkomst. De trend beperkt zich niet meer tot pizza's en broodjes shoarma. Ook (betere) restaurants leveren tegenwoordig hun maaltijden bij de voordeur af.

[FIGUUR: Een man in een witte jas reikt een doos aan een vrouw aan die voor een winkel staat. Een bestelbusje staat ernaast.]

1p 38 Gebruik informatiebron 10.
Mevrouw De Backer (FSIN): “De omzet van shoarma/döner en grillrooms is 2,8% van de totale omzet van thuisbezorgers in Nederland.”
→ Bereken in hele euro's de totale omzet van thuisbezorgers in 2014 in Nederland. Schrijf je berekening op.

1p 39 Volgens FSIN wordt de Nederlandse maaltijd steeds vaker thuisbezorgd en is er sprake van een groeimarkt. Die groei wordt mede gestimuleerd door digitale media, zoals smartphones.
→ Leg uit dat digitale media bijdragen aan een groei van de omzet.

Mevrouw De Backer (FSIN): “Een nieuw verschijnsel is dat bedrijven geen complete maaltijden, maar de ingrediënten voor deze maaltijden thuisbezorgen. FijnVers.nl bezorgt elke week een box met verse ingrediënten en bijbehorende recepten en dat tegen een lagere prijs dan in de supermarkt, zo beweert FijnVers.nl.”

1p 40 Gebruik informatiebron 11.
Bereken hoeveel procent FijnVers.nl goedkoper is dan ‘de supermarkt’. Schrijf je berekening op.

1p 41 Gebruik informatiebron 11.
Verklaar dat FijnVers.nl voordeliger kan zijn dan ‘de supermarkt’, hoewel ze ook nog recepten leveren en thuisbezorgen.

17 / 17
einde