# Eindexamen Economie VMBO-GL/TL 2014 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/economie/2014/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

### Vraag 37 – Opgave 1

### Vraag 38 – Opgave 1

### Vraag 39 – Opgave 1

### Vraag 40 – Opgave 1

### Vraag 41 – Opgave 1

### Vraag 42 – Opgave 1

### Vraag 43 – Opgave 1

### Vraag 44 – Opgave 1

### Vraag 45 – Opgave 1

### Vraag 46 – Opgave 1

### Vraag 47 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2014
tijdvak 2
dinsdag 17 juni
13.30 - 15.30 uur
economie CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 47 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0233-a-14-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Let's go LETS!

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 7 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.

In diverse plaatsen in Nederland zijn er zogenoemde ruilringen. Zij werken meestal via een systeem dat LETS (Lokaal Economisch Transactie Systeem) genoemd wordt.

1p 1 Gebruik informatiebron 1.
Is er bij het LETSSysteem sprake van directe ruil of van indirecte ruil en waarom?
A Directe ruil, want goederen en diensten worden direct tegen elkaar geruild.
B Directe ruil, want er wordt geen geld gebruikt.
C Indirecte ruil, want goederen worden tegen diensten geruild.
D Indirecte ruil, want er wordt een ruilmiddel gebruikt.

1p 2 Gebruik informatiebron 1.
De meeste ruilringen zijn actief in grote steden, onder andere omdat daar veel mensen wonen.
→ Geef nog een reden waarom ruilringen meestal in grote steden actief zijn.

1p 3 Het systeem van LETS en ruilringen bestaat nog niet zo lang. Het is ontstaan in 1980 in Courtenay, Canada. De stad Courtenay werd toen geconfronteerd met een hoge werkloosheid en economische terugval nadat de plaatselijke houtzagerij failliet ging.
→ Geef een argument waarom ruilringen populairder worden in tijden van economische neergang.

GT-0233-a-14-2-o 2 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

Dit is een examenpagina met opgaven. De pagina behandelt het LETS-systeem, een vorm van ruilhandel met punten. De student krijgt een korte theoretische uitleg over hoe het LETS-administratie werkt, met name hoe ruilpunten worden bijgehouden en wat de gevolgen zijn van een tekort of overschot. Vervolgens worden er drie specifieke vragen gesteld (genummerd 4, 5, 6 en 7) die casuïstiek rond het LETS-systeem behandelen. Vraag 4 vergelijkt een 'gewone' spaarrekening met een LETS-tegoed en vraagt naar nadelen. Vraag 5 introduceert twee personen, Mark en Florijn, met verschillende opvattingen over het LETS-systeem en vraagt de student om het standpunt van Mark te onderbouwen. Vraag 6 gaat over een kleine verbouwing die Florijn wil laten uitvoeren via het LETS-systeem en vraagt naar mogelijke problemen en nadelen. Vraag 7 vraagt naar mogelijke nadelen voor bedrijven die gebruikmaken van het LETS-systeem en waarom zij er niet aan deelnemen. De pagina bevat geen grafieken of tabellen, maar wel tekstuele uitleg en genummerde opgaven met pijlen die sub-vragen aanduiden.

### Pagina 4

Vergrizing: bedreiging of kans?

Bij de beantwoording van de vragen 8 tot en met 14 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 2 in de bijlage.

De vergrizing is een onderwerp dat vaak besproken wordt in nieuwsprogramma's en kranten.
Vaak wordt gesproken over de negatieve gevolgen van de vergrizing, maar zijn er ook positieve gevolgen van vergrizing?

1p 8 In een bevolkingspiramide kun je de leeftijdsopbouw van de bevolking
zien. Je ziet hieronder drie bevolkingspiramides van drie verschillende
jaren.

[FIGUUR: Drie bevolkingspiramides naast elkaar, elk met op de y-as 'leeftijd' van 0 tot 100, en op de x-as aantallen mannen en vrouwen in duizendtallen. De piramides tonen verschillende leeftijdsopbouwen, variërend van een brede basis en smalle top tot een meer rechthoekige vorm.]

Piramide 1 Piramide 2 Piramide 3

Zet de piramides in een juiste volgorde zodat ze de vergrijzing van de
Nederlandse samenleving in de loop der jaren goed weergeven.

A 1 $\to$ 2 $\to$ 3
B 1 $\to$ 3 $\to$ 2
C 2 $\to$ 1 $\to$ 3
D 2 $\to$ 3 $\to$ 1
E 3 $\to$ 1 $\to$ 2
F 3 $\to$ 2 $\to$ 1

GT-0233-a-14-2-o 4 / 15 lees verder

### Pagina 5

Dit is een opgavenpagina uit een examen, gericht op economische en maatschappelijke aspecten van vergrijzing en ondernemerschap. De vragen behandelen de impact van vergrijzing op overheidsuitgaven, zoals AOW, en de kansen die dit biedt voor ondernemers. Specifieke concepten die worden aangesneden zijn overheidsuitgaven, vergrijzing, senioren als doelgroep, en de 'p' van plaatsbeleid. De student wordt gevraagd voorbeelden te geven, deze te verklaren en berekeningen uit te voeren op basis van verstrekte informatiebronnen (Gebraik informatiebron 2). Er wordt verwezen naar een krantenartikel voor context over de kansen van vergrijzing. De vragen zijn opgedeeld in secties met puntentoekenning (bv. 1p, 2p) en bevatten instructies zoals 'Noem nog een ander voorbeeld', 'Geef ook een verklaring' en 'Schrijf je berekening op'.

### Pagina 6

In onze stad gebeurt altijd wat!

Bij de beantwoording van de vragen 15 tot en met 21 moet je soms gebruikmaken van de informatiebronnen 3 en 4 in de bijlage.

Steeds meer Nederlandse steden en gemeenten doen aan citymarketing. Ze bedenken een hip imago, verzinnen een pakkende slogan en prijzen de stad aan in marketingcampagnes.

Gebruik informatiebron 3.
1p 15 In Dregeten wil de burgemeester ook een citymarketingcampagne. In de gemeenteraad zijn er naast voorstanders ook tegenstanders van de dure reclamecampagne. Zij wijzen erop dat het maar de vraag is of er tegenover deze kosten wel voldoende extra opbrengsten staan om de gemeentebegroting sluitend te houden.
→ Geef een voorbeeld van extra inkomsten / opbrengsten voor de gemeente die citymarketing kan opleveren.

Vaak richten de gemeenten zich bij citymarketing op drie doelgroepen:
- (toekomstige) inwoners
- bedrijven
- bezoekers / toeristen

1p 16 Toekomstige of nieuwe inwoners zorgen voor extra inkomsten. Toch richten veel gemeenten zich bij citymarketing eerst op de huidige inwoners.
→ Geef een argument waarom gemeenten zich in hun marketingcampagne eerst richten op de huidige inwoners.

1p 17 De kosten van de citymarketingactiviteiten worden door de gemeente betaald. De gemeente laat bedrijven en inwoners meebetalen via de belastingen. In verhouding betalen bedrijven vaak meer dan de inwoners.
→ Leg uit dat hier sprake is van het profijtbeginsel.

GT-0233-a-14-2-o 6 / 15 lees verder ▶▶▶

### Pagina 7

1p 18 Volgens sommige economen is citymarketing door kleinere gemeenten onzinnig en weggegooid geld. Zij beweren dat Nederland als geheel niets opschiet met deze citymarketing. “Er komt geen toerist extra naar Nederland”, zeggen zij.
→ Geef een argument voor kleinere gemeenten om toch aan citymarketing te doen.

1p 19 Dezelfde economen vragen zich af of het voor de gemeenten wel zinvol is om veel geld uit te geven aan citymarketing. Volgens hen gaan veel inkomsten niet naar de gemeenten, maar juist naar de bedrijven. Toch kunnen de bijstandsuitgaven van een gemeente dalen als citymarketing effectief is.
Hieronder staan drie verschijnselen:
1 bedrijvigheid in de gemeente neemt toe
2 vraag naar personeel neemt toe
3 werkloosheid neemt af
Zet de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische gedachtegang ontstaat.
A effectieve citymarketing → 1 → 2 → 3 → bijstandsuitgaven dalen
B effectieve citymarketing → 1 → 3 → 2 → bijstandsuitgaven dalen
C effectieve citymarketing → 2 → 1 → 3 → bijstandsuitgaven dalen
D effectieve citymarketing → 2 → 3 → 1 → bijstandsuitgaven dalen
E effectieve citymarketing → 3 → 1 → 2 → bijstandsuitgaven dalen
F effectieve citymarketing → 3 → 2 → 1 → bijstandsuitgaven dalen

1p 20 Citymarketing heeft voor de inwoners van de gemeente niet alleen maar voordelen. Daardoor is het voor de gemeente lastig om een goed beleid te voeren. Dat komt onder andere omdat inwoners en bedrijven tegenstrijdige belangen kunnen hebben.
→ Leg uit dat de inwoners en de bedrijven tegenstrijdige belangen kunnen hebben.

Gemeente X wil graag weten of de citymarketing van 2013 het gewenste resultaat geeft in 2014.

2p 21 Gebruik informatie 4.
Stel dat gemeente X haar doelstelling haalt.
→ Bereken in hele euro’s hoeveel gemeente X dan in 2014 extra zal ontvangen door middel van citymarketing.
Schrijf je berekening op.

GT-0233-a-14-2-o 7 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 8

Dit is een opgavenpagina voor een examen, bedoeld om te worden beantwoord met behulp van informatiebronnen 5 en 6. De tekst behandelt het thema 'Vechten om de vodden!', met een focus op de internationale handel in gebruikte kleding en de impact daarvan op ontwikkelingslanden. Er wordt een casus gepresenteerd over organisaties die gebruikte kleding inzamelen in Nederland en de verschillende bestemmingen die deze kleding kan krijgen. Wiskundige of wetenschappelijke concepten zijn niet direct aanwezig, maar er worden argumenten gevraagd over economische verschijnselen. De student wordt gevraagd om kritisch te denken over de gevolgen van kledingexport, met specifieke vragen over de logische volgorde van economische processen en de voor- en nadelen van de handel in gebruikte kleding. De visuele elementen bestaan voornamelijk uit tekst, met genummerde vragen (22, 23, 24) en opties met letters (A-F) voor vraag 23, wat duidt op een meerkeuze- of rangschikkingsvraag.

### Pagina 9

1p 25 Gebruik informatiebron 5.
Maak in de onderstaande zin de juiste keuze en vul de zin aan.
De hulp die Humana geeft is ... (kies noodhulp of structurele hulp),
want ...

[FIGUUR: Een tekstvak met grijs kader. De tekst in het kader gaat over het overgrote deel van de afgedankte kleding die niet in de prullenbak belandt, maar door non-profit inzamelingsorganisaties wordt verzameld en verkocht voor goede doelen. Er staat dat dit een hogere opbrengst oplevert dan verbranding en dat er per ingezamelde kilo 12 cent naar goede doelen gaat.]

2p 26 Gebruik informatiebron 6.
Bereken in hele euro's hoeveel de goede doelen méér zouden kunnen
ontvangen. Ga ervan uit dat niets meer de prullenbak in gaat en dat de
verhouding commercieel / non-profit dezelfde blijft.
Schrijf je berekening op.

1p 27 Een bedreiging volgens Jeanny is dat liefdadigheidsorganisaties die
kleding inzamelen moeten concurreren met commerciële handelaren.
Gemeenten vragen steeds vaker een inzamelsvergoeding aan de
organisaties. De organisatie die het meeste geld aan de gemeente
betaalt, mag de kledingbakken plaatsen.
Volgens Jeanny is dit een kwalijke zaak. "Kleding, of de opbrengst
daarvan, komt vaak niet terecht op de plek waar burgers denken dat deze
terecht komt!"
→ Geef een argument voor de mening van Jeanny.

1p 28 Gebruik informatiebron 6.
Bijkomend probleem volgens Jeanny is dat liefdadigheidsorganisaties die
kleding inzamelen moeten concurreren met commerciële handelaren.
Gemeenten vragen steeds vaker een inzamelsvergoeding aan de
organisaties. De organisatie die het meeste geld aan de gemeente
betaalt, mag de kledingbakken plaatsen.
Volgens Jeanny is dit een kwalijke zaak. "Kleding, of de opbrengst
daarvan, komt vaak niet terecht op de plek waar burgers denken dat deze
terecht komt!"
→ Geef een argument voor de mening van Jeanny.

GT-0233-a-14-2-o 9 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

Het huishoudboekje van Nederland

Bij de beantwoording van de vragen 29 tot en met 34 hoef je geen gebruik
te maken van de informatiebronnen in de bijlage.

Elk jaar op de derde dinsdag van september is het Prinsjesdag. Een
belangrijke dag, waarop de plannen van het kabinet gepresenteerd
worden.

1p 29 Maak de zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo:
Noteer de getallen (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de getallen
de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Op Prinsjesdag presenteert de minister van ... (1) ... (economische
zaken/financiën) de ... (2) ... (miljoenennota/troonrede). Dit is een
samenvatting van de ... (3) ... (rijksbegroting/rijksinkomsten).

Prinsjesdag 2011 was bepaald geen feestelijke dag, maar meer een dag
met donkere wolken aan de lucht. Het economisch klimaat zat niet mee.
Net als veel landen had Nederland te maken met een economische crisis.
De wereldeconomie zakte in en de schuldencrisis in de eurolanden
maakte het er niet makkelijker op voor Nederland. Bovendien werd
Nederland geacht zich te houden aan de financiële afspraken van de
EMU:
1 Landen mogen maximaal een begrotingstekort van 3% van het bruto
binnenlands product (bbp) hebben.
2 Landen mogen een maximale overheidsschuld van 60% van het bruto
binnenlands product hebben.

2p 30 Voltooid Nederland in 2012 aan beide financiële afspraken? De volgende
gegevens van Nederland zijn bekend over 2012:
begrotingstekort € 17,8 miljard
bruto binnenlands product € 614 miljard
overheidsschuld € 402 miljard

-> Geef per afspraak aan of Nederland hieraan voldeed. Geef per
afspraak ook de berekening in een decimaal.
Schrijf je berekeningen op.

GT-0233-a-14-2-0 10 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 11

1p 31 Het kabinet wilde 18 miljard bezuinigen in de periode 2012 - 2015. BezUinigingen in een economisch slechte tijd vinden sommige economen onverstandig. Deze tegenstanders van bezuinigingen zijn van mening dat de overheid juist in slechte tijden geld moet investeren om zo de economie te stimuleren. Hieronder staan drie tussenstappen:
1 minder werkloosheid
2 consumptieve bestedingen stijgen
3 inkomens stijgen
Zet de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische gedachtegang ontstaat.
A overheidsinvesteringen stijgen $\to$ 1 $\to$ 2 $\to$ 3 $\to$ productie stijgt
B overheidsinvesteringen stijgen $\to$ 1 $\to$ 3 $\to$ 2 $\to$ productie stijgt
C overheidsinvesteringen stijgen $\to$ 2 $\to$ 1 $\to$ 3 $\to$ productie stijgt
D overheidsinvesteringen stijgen $\to$ 2 $\to$ 3 $\to$ 1 $\to$ productie stijgt
E overheidsinvesteringen stijgen $\to$ 3 $\to$ 1 $\to$ 2 $\to$ productie stijgt
F overheidsinvesteringen stijgen $\to$ 3 $\to$ 2 $\to$ 1 $\to$ productie stijgt
1p 32 Andere economen kunnen zich meer vinden in het beleid van het kabinet. Als het economisch klimaat niet gunstig is moet je juist geen geld uitgeven, maar dan bezuinigen zodat de economie weer kan groeien. Hieronder staan drie tussenstappen:
1 lenen wordt goedkoper
2 bestedingen kunnen stijgen
3 minder vraag naar geld
Zet de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische gedachtegang ontstaat.
A overheid bezuinigt meer $\to$ 1 $\to$ 2 $\to$ 3 $\to$ economie kan groeien
B overheid bezuinigt meer $\to$ 1 $\to$ 3 $\to$ 2 $\to$ economie kan groeien
C overheid bezuinigt meer $\to$ 2 $\to$ 1 $\to$ 3 $\to$ economie kan groeien
D overheid bezuinigt meer $\to$ 2 $\to$ 3 $\to$ 1 $\to$ economie kan groeien
E overheid bezuinigt meer $\to$ 3 $\to$ 1 $\to$ 2 $\to$ economie kan groeien
F overheid bezuinigt meer $\to$ 3 $\to$ 2 $\to$ 1 $\to$ economie kan groeien
1p 33 Weer andere economen beweren dat stimuleringsmaatregelen door de overheid weinig zin hebben. Zij beweren dat de economische situatie in Duitsland voor ons veel belangrijker is.
$\to$ Waarom is de economische situatie in Duitsland voor Nederland belangrijk?
GT-0233-a-14-2-0 11 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

1p 34 Over wat verstandig is in tijden van crisis zijn economen het lang niet
altijd eens. Zo gaan veel economen ervan uit dat als de overheid de
economie stimuleert, de consumenten meer gaan besteden, omdat hun
inkomens stijgen. Het is echter maar de vraag hoe consumenten reageren
op een hoger inkomen in tijden van een crisis.
→ Verklaar dat een hoger inkomen in crisistijden niet hoeft te betekenen
dat consumenten meer gaan besteden.

Vrijhandel

Bij de beantwoording van de vragen 35 tot en met 41 hoef je geen gebruik
te maken van de informatiebronnen in de bijlage.

De Wereldhandelsorganisatie is een organisatie die probeert om
vrijhandel in de wereld te stimuleren.

1p 35 In de introductie wordt gesproken over ‘vrijhandel’.
Welke van de onderstaande maatregelen bevordert de vrijhandel in de
wereld?
A invoerrechten afschaffen
B protectionisme bevorderen
C contingenteringen instellen
D importheffingen instellen

[FIGUUR: Een grijs kader met de tekst "Blue Vision is een Nederlandse producent van televisies. Een producent
uit Azië, Hyun Dai, heeft besloten om dezelfde televisies onder de
kostprijs in Nederland op de markt te brengen."]

1p 36 Een product onder de kostprijs op de markt brengen betekent dat de
producent er geen winst op maakt. Sterker nog, hij lijdt zelfs verlies.
→ Geef een reden waarom Hyun Dai toch zijn producten onder de
kostprijs aanbiedt.

GT-0233-a-14-2-o 12 / 15 lees verder

### Pagina 13

Deze examenpagina, die onderdeel is van een groter document (pagina 13 van 15), bevat drie opgaven (nummers 37, 38, 39 en 40 worden als één opgave beschouwd, en 41) die betrekking hebben op economische concepten, specifiek handel en protectionisme. Opgave 37 is een meerkeuzevraag die de berekening van een prijsverhoging door importheffing vereist, met gegeven prijzen en antwoordopties in percentages. Opgave 38 vraagt om een argument te geven waarom importheffing negatieve gevolgen kan hebben voor Nederlandse bedrijven die veel exporteren. Opgave 39 stelt dat vrijhandel de welvaart van consumenten bevordert en vraagt om uit te leggen waarom dit zo is. Opgave 40 introduceert een discussie over de impact van het afschaffen van protectie op werkgelegenheid in Nederland, en vraagt de student om argumenten te geven voor zowel afname als toename van werkgelegenheid. Opgave 41 gaat over de stelling dat vrijhandel geen goed instrument is om ontwikkelingslanden te helpen, en vraagt de student om dit te onderbouwen. De pagina bevat geen grafieken, tabellen of figuren, maar wel expliciete instructies zoals 'Leg uit' en 'Geef een argument'.

### Pagina 14

Dit is een opgavenpagina uit een examen, met als titel 'Veel emotie rondom demotie'. De pagina bevat achtergrondinformatie over demotie, inclusief de definitie, Nederlandse normen en een specifiek voorbeeld van CapGemini. De centrale vraag (nummer 42) stelt studenten voor om de economische verschijnselen die kunnen leiden tot demotie, correct te ordenen. Er worden drie verschijnselen genoemd: 'lagere arbeidsproductiviteit', 'lagere afzet' en 'verslechterde concurrentiepositie'. Vervolgens wordt een reeks van zes mogelijke ordeningen aangeboden, bestaande uit deze drie factoren, die de student moet selecteren op basis van de verstrekte tekst en de logische gevolgtrekking. Er zijn geen grafieken of tabellen, enkel tekstuele informatie en een meerkeuzevraag met zes opties (A-F). De informatie wordt aangevuld met een algemene observatie over het Nederlandse arbeidsrecht. De student wordt gevraagd om deze informatie te analyseren en een logische causale keten te identificeren.

### Pagina 15

1p 43 Volgens een criticus kan demotie ook nadelig zijn voor een werkgever.
    → Geef een argument voor deze mening.

Een andere mogelijkheid dan demotie is deeltijdwerk voor oudere
werknemers. Werkgevers kiezen hier vooral voor als deze medewerkers
minder productief zijn dan gewenst. De praktische uitweg is dat
werkgevers deze medewerkers aanbieden om in deeltijd te gaan werken.
Met het deeltijdwerk krijgen de medewerkers vaak een aangepast
takenpakket, waarbij zij de gelegenheid krijgen om hun waardevolle
kennis en ervaring over te dragen op jonge werknemers.

2p 44 Geef voor zowel de werkgever als de werknemer een argument om te
    kiezen voor deeltijdwerk in plaats van demotie.
    Doe het zo:
    Vul onderstaande zinnen aan.
    Een voordeel voor de werknemer is: ...
    Een voordeel voor de werkgever is: ...

    Ook Theo staat voor de keuze om wel of niet in deeltijd te gaan werken.
    Om zijn lasten te kunnen blijven betalen heeft hij berekend dat hij
    minimaal € 465 bruto per week moet blijven verdienen. Zijn huidige salaris
    is € 3.600 bruto per maand.

2p 45 Bereken hoeveel procent van een volledige baan Theo zal moeten blijven
    werken om het gewenste brutoloon te verdienen.
    Schrijf je berekening op.

    [FIGUUR: Een ingekaderd tekstblok met de volgende tekst:]
    Tegenstanders van demotie geven aan dat werkgevers, naast het
    aanbieden van deeltijdwerk, ook nog andere manieren hebben om de
    arbeidsproductiviteit te verhogen. Zij noemen als voorbeeld een betere
    arbeidsverdeling.

1p 46 Leg uit hoe een betere arbeidsverdeling de arbeidsproductiviteit kan
    verhogen.

1p 47 Mensen moeten tegenwoordig langer doorwerken tot ze AOW krijgen.
    Demotie (in de zin van een lagere positie) wordt gezien als één van de
    manieren om mensen langer te kunnen laten doorwerken.
    → Leg uit dat mensen door middel van demotie langer zouden kunnen
    doorwerken.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

GT-0233-a-14-2-0 15 / 15 einde ■