# Eindexamen Biologie VMBO-GL/TL 2006 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/biologie/2006/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2006
tijdvak 2
dinsdag 20 juni
13.30 - 15.30 uur
BIOLOGIE CSE GL EN TL

Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een bijlage.

Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden.

600051-2-588o

### Pagina 2

- Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

EEN BLAD

2p O 1
De afbeelding hieronder geeft een doorsnede weer van een blad van een plant, gezien
door een microscoop.
Enkele delen zijn met een letter aangegeven.
[FIGUUR: Doorsnede van een plantenblad met verschillende weefsellagen gemarkeerd met letters P, Q en R.]
P Q R
→ Welke letter geeft een deel van het blad aan dat uit één soort weefsel bestaat? Leg je
antwoord uit.

600051-2-588o 2 ga naar de volgende pagina

### Pagina 3

KOOLSTOFDIOXIDE

Voor een experiment worden twee even grote bladeren van dezelfde plant in twee potten gedaan (zie de afbeelding). Pot P wordt in het licht geplaatst, pot Q in het donker. De overige omstandigheden zijn gelijk.
[FIGUUR: Twee potten, P en Q, met elk een blad van een plant. Pot P staat in het licht, pot Q in het donker. Er is een waterniveau zichtbaar in beide potten.]

pot P
water
pot Q

2p O 2 Op een aantal tijdstippen wordt de hoeveelheid koolstofdioxide in beide potten gemeten. De metingen van pot P worden uit gezet in een diagram. In de afbeelding zijn drie diagrammen weergegeven.
[FIGUUR: Drie diagrammen. Diagram 1 heeft op de y-as 'hoeveelheid koolstofdioxide' en op de x-as 'tijd' met de indicatie 'licht aan'. De lijn stijgt. Diagram 2 heeft dezelfde assen, maar de lijn daalt. Diagram 3 heeft dezelfde assen, maar de lijn is horizontaal.]

diagram 1
diagram 2
diagram 3

→ Welk diagram geeft het verloop van de hoeveelheid koolstofdioxide in pot P juist weer? Leg je antwoord uit.

1p O 3 Op de uitwerkbijlage staat een stuk grafiekpapier met een assenstelsel afgebeeld. Punt R geeft de hoeveelheid koolstofdioxide weer in pot Q aan het begin van het experiment.
→ Teken vanuit punt R een lijn die het verloop van de hoeveelheid koolstofdioxide in pot Q aangeeft tijdens het experiment.
Gebruik het assenstelsel op de uitwerkbijlage.

600051-2-588o 3 ga naar de volgende pagina


### Pagina 4

AALSCHOLVERS

In de duinen langs de Nederlandse kust bevinden zich enkele kolonies met
aalscholvers. De vogels van deze kolonies voeden zich vooral met vis uit zee,
zoals spiering en schol.
Aalscholvers beginnen met voortplantingsgedrag in februari. Ongeveer eind maart
vindt de paring plaats.
De vogels maken hun nesten in bomen. Door het steeds maar afbreken van
takken en bladeren voor het nest gaan deze bomen binnen vijf jaar dood.

1p O 4
Naar aanleiding van de tekst worden twee uitspraken gedaan.
Deze twee uitspraken staan op de uitwerkbijlage.
Geef bij elke uitspraak met een kruisje aan of deze juist of onjuist is.

1p O 5
Door het afbreken van takken en bladeren van een boom is er minder transport van water
en zouten door de stam. Hierdoor kan zo'n boom niet goed meer groeien.
Geef nog een andere verklaring voor het feit dat een boom met veel minder bladeren
niet goed kan groeien.

1p O 6 Geef de naam van de vaten waardoor water en zouten worden getransporteerd.

In februari nemen mannetjes-aalscholvers bij het zien van vrouwtjes bepaalde
houdingen aan (zie de afbeelding).

[FIGUUR: Een tekening van een aalscholver die op een nest zit met de kop omhoog en de snavel open.]

1p O 7 Hoe wordt het gedrag in de afbeelding genoemd?
A baltsgedrag
B broedzorggedrag
C territoriumgedrag

600051-2-588o 4 ga naar de volgende pagina


### Pagina 5

HET MIDDENRIF
Het middenrif speelt onder andere een rol bij de ademhaling.
Eén van de organen die door het middenrif heen gaan, is de slokdarm.

1p • 8 In de afbeelding zijn enkele organen aangegeven met een letter.
[FIGUUR: Anatomische doorsnede van de borstkas en bovenbuik, met weergave van longen, hart, trachea, slokdarm en middenrif. Labels P, Q en R wijzen naar verschillende structuren.]
Met welke letter wordt de slokdarm aangegeven?
A met letter P
B met letter Q
C met letter R

1p • 9 Naast het middenrif spelen ook de ribben een rol bij de ademhaling.
In welke richting bewegen het middenrif en de ribben zich bij het inademen?
A Zowel het middenrif als de ribben bewegen zich dan omhoog.
B Het middenrif beweegt zich dan omhoog, de ribben omlaag.
C Het middenrif beweegt zich dan omlaag, de ribben omhoog.
D Zowel het middenrif als de ribben bewegen zich dan omlaag.

600051-2-588o 5 ga naar de volgende pagina

### Pagina 6

BIOTERRORISME

Soms worden opzettelijk besmet met ziekteverwekkers om ze te doden.
Dit wordt bioterrorisme genoemd. Om hierop voorbereid te zijn, hebben veel
landen grote hoeveelheden van bepaalde vaccins en geneesmiddelen in voorraad.
Zo is er in Nederland voldoende vaccin beschikbaar om in zeer korte tijd miljoenen
mensen in te enten tegen het zeer schadelijke pokkenvirus.

1p O 10 Een pokkenvaccin bevat een onschadelijk gemaakt pokkenvirus. Op het oppervlak van dit
virus bevinden zich bepaalde stoffen die witte bloedcellen aanzetten om antistoffen te
gaan produceren tegen het pokkenvirus.
→ Hoe noemt men de stoffen die witte bloedcellen aanzetten om antistoffen te gaan
maken?

1p O 11 Men hoopt dat door nieuwe ontwikkelingen in de geneeskunde in de toekomst steeds
meer vaccins beschikbaar komen. Zo worden mogelijkheden onderzocht om
ziekteverwekkers onschadelijk te maken door het inbrengen van nieuwe genen. Zo'n
onschadelijk gemaakt micro-organisme zou dan gebruikt kunnen worden om een vaccin te
maken.
→ Hoe wordt in de biotechnologie de techniek genoemd waarmee een nieuw gen wordt
ingebracht in een cel van een organisme?

GEDRAGONDEZOEK

1p O 12 Leerlingen gaan onderzoeken aan welke omgeving pissebedden de voorkeur geven: een
vochtige of een droge omgeving.
De leerlingen hebben de beschikking over een proefopstelling met drie ruimtes die door
gangetjes verbonden zijn (zie de afbeelding hieronder). Verder kunnen ze als materiaal
gebruiken: lampjes, droge en natte filtreerpapiertjes en zwaar papier waarmee een deel
van de opstelling donker gemaakt kan worden. Er kunnen met het materiaal verschillende
combinaties gemaakt worden.
De leerlingen richten ruimte P en ruimte R in en laten pissebedden los in ruimte Q.

[FIGUUR: Een diagram met drie cirkelvormige ruimtes, P, Q en R, verbonden door gangen. Ruimte P is kleiner dan ruimte Q. Ruimte R is even groot als ruimte P. Ruimte Q is verbonden met ruimte P en ruimte R.]

→ Welk materiaal moeten de leerlingen gebruiken voor ruimte P en voor ruimte R om
een antwoord te kunnen vinden op hun onderzoeksvraag?
Schrijf je antwoord zó op:
voor ruimte P: ..................................
voor ruimte R: ..................................

6
ga naar de volgende pagina

900051-2-5880

Voor
alle
eindexamens,
zie
www.alleepkamen.nl

### Pagina 7

FIJN STOF

1p 13 Fijn stof in de lucht is een vorm van luchtvervuiling. Door menselijk handelen komt in
Nederland gemiddeld per jaar zo'n 50 miljoen kg zeer fijn stof in de lucht terecht. Dit
vormt eenderde deel van de totale hoeveelheid. Het overige deel is afkomstig uit de
natuur en uit het buitenland.
-> Hoeveel miljoen kg fijn stof komt er totaal gemiddeld per jaar in de lucht terecht in
Nederland?

1p 14 Ingeademde stofdeeltjes kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken, zoals astma en
bronchitis.
Niet alle stof die ingeademd wordt bereikt de longen.
-> Leg uit waardoor niet alle ingeademde fijne stofdeeltjes in de longblaasjes
terechtkomen.

2p 15 In de afbeelding is een cirkeldiagram weergegeven.
Het diagram laat zien dat verkeer een grote bijdrage levert aan de uitstoot van kleine
stofdeeltjes in Nederland.

Uitstoot van kleine stofdeeltjes per jaar in Nederland, veroorzaakt door menselijk
handelen.

[FIGUUR: Cirkeldiagram met legenda. De legenda bevat: verkeer, industrie, huishoudens, landbouw, overig.]

-> Hoeveel miljoen kg fijn stof wordt volgens het diagram gemiddeld per jaar in de lucht
gebracht door het verkeer? Leg je antwoord uit met een berekening.

1p 16 Gemotoriseerd verkeer draagt ook bij aan andere vormen van luchtvervuiling. Zo werken
sommige uitlaatgassen als broeikasgassen.
Versterking van het broeikaseffect wordt vooral veroorzaakt door toename van de
hoeveelheid van één bepaald gas in de lucht. Dit gas bevindt zich ook in de uitlaatgassen
van het verkeer.
-> Noem de naam van dit gas.

600051-2-588o 7 ga naar de volgende pagina


### Pagina 8

COELIAKIE

Iemand met de ziekte coeliakie is allergisch voor bepaalde eiwitten die ook wel
gluten genoemd worden. Zulke eiwitten komen onder andere voor in
graanproducten, maaltijden met tarwe, rogge of gerst. In het lichaam
van een coeliakie-patiënt treedt een afweerreactie op tegen gluten in het voedsel.
Als gevolg van deze afweerreactie sterven cellen in het slijmvlies van de dunne
darm af en verdwijnen de darmvlokken (zie de afbeelding). Hierdoor krijgt de
patiënt onder andere gebrek aan vitaminen en mineralen, wat ernstige gevolgen
voor de gezondheid kan opleveren.

[FIGUUR: Twee afbeeldingen van de darmwand. Links een stukje darmwand met darmvlokken. Rechts een stukje darmwand van een coeliakie-patiënt.]

1p O 17 Leg uit waardoor het verdwijnen van darmvlokken tot gevolg heeft dat een patiënt een
tekort aan vitaminen en mineralen krijgt.

1p ● 18 Om vast te stellen of een patiënt coeliakie heeft, wordt het bloed en het darmslijmvlies
onderzocht. Als bepaalde stoffen in het bloed van een patiënt aangetoond kunnen
worden, is dit een aanwijzing dat er sprake is van coeliakie.
Welke stoffen in het bloed worden hier bedoeld?
A antistoffen tegen gluten
B gluten
C mineralen en vitaminen

1p ● 19 Bij een onderzoek van het darmslijmvlies van een patiënt worden behalve slijmvliescellen
ook cellen van onverteerde plantenresten aangetroffen.
Enkele delen in en om een cel kunnen zijn: celkern, celmembraan en celwand.
Welk van deze delen heeft een plantencel wel, maar een cel uit het darmslijmvlies niet?
A een celkern
B een celmembraan
C een celwand

600051-2-5880o 8 ga naar de volgende pagina


### Pagina 9

1p O 20 Patiënten met coeliakie moeten zich aan een streng dieet houden, en mogen geen
producten eten waarin eiwitten zoals gluten voorkomen die de overgevoeligheid
veroorzaken.
In de afbeelding is een etiket van een voedingsmiddel weergegeven.
[FIGUUR: Etiket met de naam KANDIJKOEK, ingrediënten (Roggebloem, Glucosestroop, Fructose, Kandijsuiker 7%, Gemengde kruiden en specerijen, Rijsmiddel: E450A-E500-E503), Tenminste houdbaar tot: Zie sluiting, Inhoud: 450 gram, een barcode, en de naam Nanning BV, Dedemsvaart.]
-> Past deze kandijkoek in het dieet van een coeliakie-patiënt? Leg je antwoord uit met
behulp van de afbeelding.

AFVALLEN

3p O 21 Louella is een vrouw van 1,65 m. Ze besluit om af te vallen en gaat op dieet. Op aanraden
van een diëtist weegt ze zich 1x per week. Ze zet de resultaten uit in een diagram (zie de
afbeelding).
[FIGUUR: Lijn grafiek met op de y-as gewicht in kg (van 0 tot 80) en op de x-as tijd in weken (van 0 tot 35). De lijn begint bij ongeveer 75 kg en daalt in de eerste 5 weken naar ongeveer 70 kg, stabiliseert zich dan tot week 10, daalt dan weer langzaam naar ongeveer 65 kg in week 15, stabiliseert zich dan weer, daalt dan weer langzaam naar ongeveer 60 kg in week 20, stabiliseert zich dan weer, en blijft dan constant rond de 58 kg vanaf week 25 tot week 35.]
Om het gewicht van Louella te beoordelen gebruikt de diëtist een hulpmiddel, de Body
Mass Index (BMI).
De BMI wordt als volgt berekend:
BMI = gewicht in kg
(lengte in m)
2

Bij een BMI van meer dan 25 is iemand te zwaar.
Bij een BMI van minder dan 20 is iemand te licht.
-> Leg met behulp van een berekening uit dat Louella op een juist moment gestopt is met
haar dieet.

600051-2-588o 9 ga naar de volgende pagina


### Pagina 10

KOKMEEUWENGEDRAG
1p • 22 Wanneer een kokmeeuw vluchtgedrag vertoont, is er een andere houding van het dier te
zien dan wanneer de meeuw wil aanvallen. Onderzoekers hebben allerlei houdingen van
de kokmeeuw bestudeerd. In de afbeelding zijn voorbeelden van zulke houdingen
weergegeven.
Van links naar rechts neemt het aanvalsgedrag toe.
Van boven naar beneden neemt het vluchtgedrag toe.

[FIGUUR: Een raster van negen afbeeldingen van kokmeeuwen in verschillende houdingen. De afbeeldingen zijn genummerd van 1 tot en met 9, in een 3x3 raster.]

Houding 1 van de meeuw wordt vergeleken met de andere houdingen.
Welk cijfer geeft een houding aan die een even sterk aanvalsgedrag aangeeft als
houding 1, maar een sterker vluchtgedrag?
A cijfer 3
B cijfer 5
C cijfer 7
D cijfer 9

600051-2-588o 10 ga naar de volgende pagina

### Pagina 11

DE KUNSTNIER
Als de nieren het bloed niet meer voldoende kunnen zuiveren, wordt het lichaam
vergiftigd. Het bloed kan dan gezuiverd worden door een kunstnier. Dit noemt men
nerdialyse.
In de afbeelding is schematisch de werking van een kunstnier weergegeven.
[FIGUUR: Schematische weergave van een kunstnier met de onderdelen A, B, C, D, E en een hand die het bloedvat vasthoudt.]
Legenda:
A = filter waardoor het bloed teruggevoerd wordt naar het lichaam
B = pomp waarmee het bloed uit het lichaam wordt gepompt
C = buis waardoor het bloed door het apparaat stroomt; de wand is slechts voor
bepaalde stoffen doorlaatbaar
D = vloeistof die afvalstoffen uit het bloed opneemt
E = pomp die de vloeistof in D in beweging houdt

1p O 23 Op welke plaats bevat het bloed meer zouten: op plaats C of op plaats A?
Leg je antwoord uit.
1p O 24 Slang P is aangesloten op een bloedvat dat het bloed terugvoert in de richting van het
hart.
→ Is dit bloedvat een ader, een slagader of een haarvat?
1p ● 25 Bevat het gezuiverde bloed dat de kunstnier verlaat glucose? En bevat het eiwitten?
A alleen glucose
B alleen eiwitten
C zowel glucose als eiwitten
600051-2-5880
11
ga naar de volgende pagina


### Pagina 12

SPREEUWENGEDRAG

Spreeuwenjongen die pas uit het ei gekomen zijn, hebben hun ogen nog dicht.
Wanneer een ouder op het nest landt, sperren ze onmiddellijk hun bek open.

1p 26 Wat is de uitwendige prikkel voor dit gedrag van de spreeuwenjongen?
A honger
B het bewegen van het nest
C het zien van de ouders

1p 27 Spreuwen voeren hun jongen voornamelijk met twee prooisoorten: rupsen en emelten
(zie de afbeelding). Er wordt een onderzoek gedaan naar de voorkeur voor één van de
twee prooisoorten.
Spreuwen krijgen twee verschillende voedertafels met prooien aangeboden: één met
rupsen en één met emelten. Op elke tafel bevinden zich evenveel prooien.
Vervolgens wordt een tweede onderzoek gedaan. Er worden hierbij minder rupsen dan
emelten op de voedertafels aangeboden.
In de afbeelding worden de resultaten van deze onderzoeken weergegeven.

[FIGUUR: Twee tekeningen van prooien, links 'rups', rechts 'emelt'. Daaronder twee tabellen voor 'onderzoek 1' en 'onderzoek 2', met vakken die gevuld zijn met stippen om de hoeveelheid prooi aan te geven. Rechts twee staafdiagrammen met de titel 'resultaten'. De bovenste loopt van 0 tot 50. De onderste loopt van 0 tot 50. Daaronder een legenda met twee gekleurde rechthoeken en bijbehorende tekst.]

Schrijf een conclusie op uit de resultaten van dit onderzoek.

600051-2-588o 12 ga naar de volgende pagina

Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 1524

### Pagina 13

GROENTETEELT

Als in kassen biologische bestrijding wordt toegepast, dan vermindert het gebruik
van chemische bestrijdingsmiddelen. Tuinders die hun groenten in het open veld
telen, gebruiken nog steeds veel chemische bestrijdingsmiddelen.

1p O 28 Een teler van groente laat in zijn kas lieveheersbeestjes los om de bladluizen op zijn
groente te bestrijden.
→ Leg uit waardoor deze biologische bestrijdingsmethode bij groenteteelt in de open
lucht minder goed werkt.

Een andere manier om schade aan gewassen te voorkomen is mengteelt.
Hierbij worden twee soorten gewassen op dezelfde akker geteeld, bijvoorbeeld
witte kool en witte klaver. Klaver tussen de koolplanten voorkomt een plaag van de
rupsen van de koolmot. Tussen de klaver verschuilen zich de roofvijanden van de
rups, zoals loopkevers en zweefvliegen.

2p O 29 Een teler van kool wil onderzoeken of door mengteelt de aantasting door de rupsen van
de koolmot vermindert.
→ Beschrijf een werkplan voor een onderzoek waarmee de teler dit kan nagaan.

AFWEER

Micro-organismen zijn overal aanwezig: in het voedsel dat we eten, in de lucht die
we inademen en op bijna alles wat we aanraken. Als micro-organismen het
lichaam binnendringen, spreken we van een infectie. Het lichaam beschermt zich
op verschillende manieren tegen infectie.

2p O 30 → Noem twee groepen micro-organismen die een infectie kunnen veroorzaken.
1p O 31 → Noem een verteringssap dat stoffen bevat die micro-organismen in voedsel doden.

600051-2-5880o 13 ga naar de volgende pagina

### Pagina 14

REPTIELEN

Lees eerst de bijlage met informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 32 tot en
met 43. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.

1p ● 32 In informatie 1 staan afbeeldingen van vier verschillende soorten reptielen.
Bij welke van deze dieren is de huid gebouwd zoals in tekening Q van informatie 2?
A bij de mississipi-alligator en de anaconda
B bij de mississipi-alligator en de drieklauw
C bij de mississipi-alligator en de lappenkameleon
D bij de drieklauw en de anaconda
E bij de drieklauw en de lappenkameleon
F bij de lappenkameleon en de anaconda

2p O 33 De eenvoudig gebouwde ademhalingsorganen van een reptiel nemen naar verhouding
veel minder zuurstof op dan die van een mens. Het lichaam van een reptiel gebruikt per
kg lichaamsgewicht veel minder zuurstof dan dat van een mens.
→ Door welke in de informatie genoemde eigenschap heeft een reptiel naar verhouding
veel minder zuurstof nodig dan een mens? Leg je antwoord uit.

1p ● 34 In informatie 4 is het hart van een hagedis afgebeeld.
Enkele bloedvaten zijn met letters aangegeven.
In welk bloedvat wat het bloed de minste zuurstof?
A in bloedvat P
B in bloedvat Q
C in bloedvat R
D in bloedvat S
E in bloedvat T

2p O 35 Op de uitwerkbijlage staat het hart van een hagedis uit informatie 4 afgebeeld.
→ Geef op de uitwerkbijlage met pijlen in bloedvat P en in bloedvat R de richting aan
waarin het bloed stroomt

1p ● 36 In informatie 5 staat dat sommige soorten slangengif stolling van het bloed in de
bloedvaten tot gevolg kunnen hebben.
Welke bloeddeeltjes spelen de belangrijkste rol bij de bloedstolling?
A de bloedplaatjes
B de rode bloedcellen
C de witte bloedcellen

1p O 37 Na een beet van een giftige slang moet zo snel mogelijk serum worden toegediend (zie
informatie 5).
→ Is het toedienen van zo'n serum actieve of passieve immunisatie? Leg je antwoord uit.

1p O 38 Hoewel men fossielen gevonden heeft van het hart van een reuzenreptiel, gaat men
er toch van uit dat het hart van Bèr ongeveer gebouwd was zoals het hart van een reptiel
dat nu leeft.
→ Leg uit waardoor er van een orgaan zoals een hart geen fossielen gevormd worden.

600051-2-588o 14 ga naar de volgende pagina


### Pagina 15

1p 39 In informatie 6 is de schedel van Bèr afgebeeld.
Hoe lang is de schedel van Bèr ongeveer?
A ongeveer 50 cm
B ongeveer 100 cm
C ongeveer 150 cm
D ongeveer 200 cm

1p 40 Uit het gebit van een dier kan afgeleid worden wat voor soort voedsel zo'n dier vooral eet.
Wat voor soort voedsel zal Bèr vooral gegeten hebben?
A vooral plantaardig voedsel
B vooral dierlijk voedsel
C zowel plantaardig als dierlijk voedsel

1p 41 In informatie 7 staat dat het reuzenreptiel Bèr in zee leefde. Men gaat ervan uit dat Bèr
dezelfde ademhalingsorganen had als de nu levende reptielen.
Hoe nam Bèr dan zuurstof op?
A met kieuwen uit de lucht
B met kieuwen uit het water
C met longen uit de lucht
D met longen uit het water

1p 42 In informatie 7 is ook het skelet van een dinosauriër afgebeeld.
Is een dinosauriër een hoefganger, een teenganger of een zoolganger?
A een hoefganger
B een teenganger
C een zoolganger

1p 43 In informatie 8 staat dat men vermoedt dat de reuzenreptielen uitstierven als gevolg van
een enorme natuurramp.
-> Door welke eigenschap van vogels en zoogdieren konden dieren van deze groepen de
gevolgen van de ramp wel overleven?

600051-2-5880*
15 einde