# Eindexamen Biologie VMBO-GL/TL 2000 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/biologie/2000/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

### Vraag 47 – Opgave 47

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VBO-MAVO-D
Biologie
Voorbereidend
Beroeps
Onderwijs
Middelbaar
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
2000
Tijdvak 2
Woensdag 21 juni
13.30-15.30 uur
Dit examen bestaat uit 47 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Bij dit examen hoort een boekje met informatie.
Voor de uitwerking van vraag 16 is een bijlage
toegevoegd.
Als bij een open vraag een verklaring, uitleg
of berekening wordt gevraagd, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend
als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
000016 16
Begin

### Pagina 2

Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

Een gewricht
Afbeelding 1 geeft een gewricht van een volwassen mens weer.

[FIGUUR: Een anatomische illustratie van een ellebooggewricht.]
afbeelding 1

2p 1 ■ Waar in het lichaam komt het afgebeelde gewricht voor?
A in de elleboog
B in de pols
C in de schouder

De borstkas
In afbeelding 2 is een dwarsdoorsnede door een borstkas van een mens, van bovenaf
gezien weergegeven. Enkele delen zijn met een cijfer aangegeven.

[FIGUUR: Een dwarsdoorsnede van de borstkas van een mens, met genummerde structuren.]
afbeelding 2

2p 2 ■ Welk van de delen 1, 2 en 6 bestaat vooral uit kraakbeen?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 6
D alleen 1 en 2
E alleen 2 en 6
F zowel 1 als 2 als 6

000016 16 2 Lees verder

### Pagina 3

2p 3 ■ Is de maag in deze doorsnede aangegeven?
Zo ja, is de maag dan aangegeven met cijfer 3, met cijfer 4 of met cijfer 7?
A nee
B ja, met 3
C ja, met 4
D ja, met 7

[FIGUUR: Een stuk vlees, een fles melk, een bloemkool en een pakje rijst, genummerd 1, 2, 3 en 4.]
afbeelding 3
Een voedingsmiddel
In afbeelding 3 zijn vier voedingsmiddelen weergegeven.

tabel 1
In de voedingsmiddelentabel staat over één van deze voedingsmiddelen onder andere het
volgende:

Analyse per 100 gram eetbaar gedeelte
energie eiwit vet koolhydraat water vitamine B1 vitamine B2 vitamine C
kJ g g g 88 mg mg mg
266 3,3 3,5 4,7 0,03 0,17 1

2p 4 ■ Welk van de voedingsmiddelen van afbeelding 3 is dit?
A voedingsmiddel 1
B voedingsmiddel 2
C voedingsmiddel 3
D voedingsmiddel 4

[FIGUUR: Een afbeelding van een zwart vak.]

Enzymen
In cellen worden veel verschillende enzymen gemaakt. Enzymen versnellen de omzetting
van stoffen.

2p 5 ■ Welke van onderstaande omzettingen kan zowel voorkomen in een cel van een dier als in
een cel van een plant?
A glucose → glycogeen
B glucose → zetmeel
C glucose + zuurstof → koolstofdioxide + water
D koolstofdioxide + water → glucose + zuurstof

2p 6 ■ Enzymen worden ook bij verteringsprocessen gebruikt.
Noem twee organen bij de mens die verteringsenzymen produceren.

2p 7 ■ Mensen houden niet van taai vlees. In restaurants gebruiken koks soms enzymen om vlees
malser te maken.
Wanneer kunnen deze enzymen het beste aan het vlees worden toegevoegd, enige tijd
voor het braden van het vlees of tijdens het braden, of maakt het geen verschil?
Leg je antwoord uit.

000016 16 3 Lees verder

### Pagina 4

Maag darmkanker
In de plooien aan de binnenkant van de maagwand komen bacteriën voor. Deze bacteriën
kunnen daar maagzweren veroorzaken. Vermoedelijk hebben ze ook iets met het
ontstaan van kanker te maken. Maagdarmkanker komt in de westerse wereld steeds
minder voor.
Men vermoedt dat dit te maken heeft met het feit dat men meer producten eet met meer
vezels en zetmeel. Er wordt ook beweerd dat vitamine C maagdarmk anker tegengaat.
Chantal wil een maaltijd met een zo hoog mogelijk vezelgehalte en een zo hoog mogelijk
zetmeelgehalte. Zij heeft de keuze uit de volgende vier gerechten:
gerecht 1: 100 g gebakken vis met een botersaus;
gerecht 2: 100 g salade van ijsbergsla, tomaten en radijs met slasaus;
gerecht 3: 100 g spaghetti met 100 g saus van hamblokjes, tomaten en kaas;
gerecht 4: 100 g chocolade-ijs met slagroom.
2p 8
Welke twee gerechten kan Chantal dan het beste kiezen?
A gerecht 1 en 2
B gerecht 1 en 3
C gerecht 1 en 4
D gerecht 2 en 3
E gerecht 2 en 4
F gerecht 3 en 4
Wanneer bepaalde stoffen uit voedsel lang kunnen inwerken op één plaats in het
verteringskanaal, wordt de kans op maagdarmkanker vergroot.
2p 9
Leg in twee stappen uit waardoor veel vezels in de voeding de kans op maagdarmkanker
verkleinen.
Bloedplaatjes
Bij Karin wordt vastgesteld dat het aantal bloedplaatjes per ml bloed veel lager is dan
normaal. Over de directe gevolgen hiervan worden drie beweringen gedaan:
/ Het bloed van Karin vervoert minder zuurstof.
/ Het bloed van Karin deelt minder ziektekiemen.
/ Het bloed van Karin stolt minder snel.
Welke bewering is of welke beweringen zijn juist?
2p 10
A alleen bewering 1
B alleen bewering 2
C alleen bewering 3
D alleen bewering 1 en 2
E alleen bewering 1 en 3
F alleen bewering 2 en 3
Amoeben en bacteriën vergeleken
Amoeben zijn ééncellig en worden op grond van de bouw van hun cel tot de dieren
gerekend.
Behalve dat amoeben groter zijn dan bacteriën, verschilt de bouw van een amoeb e nog op
een aantal andere punten van de bouw van een bacterie.
2p 11
Neem onderstaande tabel over op je antwoordblad. Vul in de tabel twee
kenmerken van de bouw van een amoeb e en van een bacterie van elke verschillen.
Geef bij de amoeb e en bij de bacterie aan of het kenmerk wel of niet aanwezig is.
kenmerken van de bouw
aanwezig bij de
amoeb e
aanwezig bij de
bacterie
kenmerk 1
kenmerk 2
000016 16
4
Lees verder

### Pagina 5

Het hart
Afbeelding 4 is een schematische doorsnede van het hart van de mens. Vier bloedvaten
zijn met een cijfer aangegeven.
[FIGUUR: Een schematische tekening van het hart met vier bloedvaten genummerd van 1 tot en met 4.]
afbeelding 4
2p 12
Welke van de bloedvaten 1 tot en met 4 bevatten zuurstofarm bloed?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 1 en 4
D 2 en 3
E 2 en 4
F 3 en 4
2p 13
Het hart in afbeelding 4 is getekend in een bepaalde fase van de hartslag.
In welk van de bloedvaten 1 tot en met 4 is de bloeddruk tijdens deze fase het hoogst?
A in 1
B in 2
C in 3
D in 4
Kinderverlamming
Bij kinderlamming of polio kunnen de spieren soms niet goed meer samentrekken.
De spierverlammingen ontstaan wanneer het poliovirus, de ziekteverwekker, een
bepaald type zenuwcel aantast. Bekend is dat schakelcellen niet gevoelig zijn voor het
virus. Afbeelding 5 geeft een doorsnede van het ruggenmerg weer.
[FIGUUR: Een dwarsdoorsnede van het ruggenmerg met structuren genummerd 1, 2 en 3.]
afbeelding 5
2p 14
Op welke van de in afbeelding 5 aangegeven plaatsen liggen de cellichamen van de
zenuwcellen die door het poliovirus kunnen worden aangetast?
A op plaats 1
B op plaats 2
C op plaats 3
000016 16
5
Lees verder

### Pagina 6

De bestrijding van malaria
De bestrijding van malaria, een belangrijke doodsoorzaak in grote delen van de tropen,
heeft nog steeds weinig succes.
De bestrijding richt zich vooral tegen de
malariamug, de verspreider van de ziekte.
Men bespoeit de plaatsen waar de muggen voorkomen met bestrijdingsmiddelen.
Deze methode veroorzaakt een grote belasting van het milieu. Bovendien moet het
spuiten voortdurend worden herhaald, waardoor extra milieuvervuiling optreedt.
De methode roeit ook andere dieren uit zoals de natuurlijke vijanden van de mug. Vaak
worden verouderde spuitmiddelen gebruikt en middelen die giftig zijn voor de mens.
Bovendien zijn de muggen door het vele spuiten ongevoelig (resistent) geworden voor
veel van de middelen.

1p 15 De tekst wordt als nadeel voor het milieu het uitroeien van andere dieren zoals de
natuurlijke vijanden van de mug genoemd.
Leg uit waardoor ook andere dieren worden uitgeroeid, hoewel ze niet rechtstreeks
worden bespoten met de bestrijdingsmiddelen.

Malaria is een ziekte, die gepaard gaat met aanvallen van hoge koorts. Koorts is hier een
lichaamstemperatuur boven de 37 graden Celsius.
Bij een malaria patiënt werd gedurende 24 uur om de vier uur de lichaamstemperatuur
gemeten. In tabel 2 staan de gegevens vermeld.

[FIGUUR: Tabel 2 met kolommen "uren van de dag" en "lichaamstemperatuur (°C)"]

tabel 2

uren van de
dag

lichaams-
temperatuur (°C)

00.00
36.6
04.00
36.4
08.00
36.3
12.00
36.5
16.00
40.2
20.00
36.2
24.00
36.3

4p 16 Op de bijlage staat een assenstelsel.
Zet hierin de gegevens uit de tabel uit in een lijndiagram. Maak voor het diagram zo goed
mogelijk gebruik van het assenstelsel.

1p 17 Leid uit het diagram af hoe lang de koortsaanval bij de patiënt die dag duurde.

Przewalskipaarden
Het wilde paard, dat in 1870 door Nikolai Przewalski werd ontdekt, heeft in de
lichaamscellen twee chromosomen meer dan andere paarden. Een gewoon paard heeft
per lichaamscel 66 chromosomen.
Neem onderstaande tabel over op je antwoordblad en vul in.

2p 18

celtype

aantal chromosomen
bij een Przewalskipaard

aantal chromosomen
bij een gewoon paard

splerced
onbe vruchte eicel
spermcel
bevruchte eicel

000016 16
6
Lees verder


### Pagina 7

Bevruchting buiten het lichaam
Margot kan op een normale manier niet in verwachting raken. Bij haar zijn door een
kleine operatie eicellen uit het lichaam gehaald. Buiten het lichaam zijn de eicellen
bevrucht in een petrischaal (zie afbeelding 6) met spermacellen van haar man Sjef. In de
petrischaal deelden de bevruchte eicellen zich. Twee klompjes cellen (embryo's) werden
bij Margot ingeplant. Slechts één van de embryo's heeft zich tot een kind ontwikkeld.

afbeelding 6
[FIGUUR: Schematische weergave van spermacellen die een eicel bevruchten in een petrischaal.]

2p 19 ■ De embryo's in de petrischaal ontstaan uit de bevruchte eicellen door celdelingen.
Zijn onder deze celdelingen gewone celdelingen? En reductiedelingen?
A alleen gewone celdelingen
B alleen reductiedelingen
C zowel gewone celdelingen als reductiedelingen

Als beide embryo's zich ontwikkeld hadden en waren geboren, dan was er een tweeling
geboren.
2p 20 ■ Was deze tweeling dan één-eiig of twee-eiig geweest? Leg je antwoord uit.

Kleurenblindheid
Kleurenblindheid komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Dat komt doordat het
gen voor kleurenblindheid zich in het X-chromosoom bevindt. Doordat een vrouw twee
X-chromosomen heeft en een man één heeft, kan een man een grotere kans op
kleurenblindheid. Als een vrouw het gen voor kleurenblindheid in slechts één van de twee
X-chromosomen heeft, dan kan zij nog normaal kleuren zien.
2p 21 ■ Is het gen voor kleurenblindheid dominant of recessief? Of is dit niet uit de gegevens op
te maken?
A dominant
B recessief
C Dit is niet uit de gegevens op te maken.

Bij een kleurenblinde man is het gen voor kleurenblindheid in alle cellen van een oog
aanwezig.
2p 22 ■ In welk deel van het oog heeft het gen de uitwerking dat het kleurezien wordt
verstoord?
A in de iris
B in de lens
C in het netvlies
D in het vaatvlies

000016 16 7 Lees verder

### Pagina 8

Bruinvissen
afbeelding 7

[FIGUUR: Een bruinvis die uit het water steekt.]

Bruinvissen (zie afbeelding 7) brengen hun hele leven in het water door. Toch zijn bruinvissen geen vissen, maar zoogdieren. Bruinvissen hebben veel kenmerken die vissen niet hebben. Bruinvissen hebben bijvoorbeeld geen schubben en ze zwemmen ook anders dan vissen.
3p 23 $\Box$ Er zijn tussen bruinvissen en vissen ook verschillen wat betreft gaswisseling, lichaamstemperatuur en voortplanting. Neem onderstaande tabel over op je antwoordblad en vul in.

| | bruinvissen | vissen |
|---|---|---|
| gaswisseling: *vul in* longen of kieuwen. | .......................... | .......................... |
| lichaamstemperatuur: *vul in* constant of niet-constant. | .......................... | .......................... |
| voortplanting: *vul in* door middel van eieren of | .......................... | .......................... |
| ontwikkeling in een baarmoeder. | | |

Albino
Sommige planten zijn niet in staat bladgroenkorrels te vormen. Deze albinoplanten ontkiemen wel uit het zaad, maar ze sterven na korte tijd.
Onderzoek heeft aangetoond dat dit zogenoemde albinisme veroorzaakt wordt door een recessief gen.

2p 24 $\blacksquare$ Een tabaksplant wordt bestoven met stuifmeel van een andere tabaksplant. Beide planten zijn heterozygoot voor albinisme.
Hoe groot is de kans dat uit een zaad een albinokiemplant ontstaat?
A 0%
B 25%
C 50%
D 75%
E 100%

1p 25 $\Box$ Waar haalt een albinokiempje tijdens het kiemen voedingsstoffen vandaan?

1p 26 $\Box$ Leg uit waardoor albinokiemplanten zullen sterven als gevolg van het ontbreken van bladgroen.

000016 16 8 Lees verder

### Pagina 9

Zaad zonder bevruchting
Sommige planten kunnen zaad vormen zonder dat er bevruchting is opgetreden.
De eicellen ontstaan dan door gewone celdeling en niet door reductiedeling.

2p 27 ■ Het vormen van zaad zonder bevruchting wordt 'apomixis' genoemd. Onderzoekers zijn
op zoek naar de genen die verantwoordelijk zijn voor apomixis.
In welke cellen van een plant bevinden zich de genen voor apomixis?
A alleen in de eicellen
B alleen in de cellen van stampers
C alleen in de cellen van zaadbeginsels
D in alle cellen van de plant

Als het lukt om 'apomixisgenen' over te brengen op andere planten, zoals rijstplanten en
maïsplanten, verwachten de onderzoekers dat ook deze planten zaad zullen vormen
zonder dat er bevruchting optreedt. Men hoopt zo een constante kwaliteit en smaak te
hebben bij de maïs en rijst.
1p 28 ■ Leg uit dat men bij deze manier van voortplanting een constante kwaliteit en smaak kan
verwachten.

afbeelding 8 Een huidmondje
In afbeelding 8 is tweemaal hetzelfde huidmondje van een blad getekend. Er zijn
sluitcellen en andere opperhuidcellen getekend. Het verschil tussen beide tekeningen is
de opening van het huidmondje.

[FIGUUR: Twee illustraties van een huidmondje met sluitcellen.]
stand 1 stand 2

2p 29 ■ Een plant heeft voldoende water en staat in het licht.
Zullen de meeste huidmondjes in deze omstandigheden in stand 1 of in stand 2 staan.
Of hebben deze omstandigheden geen invloed op de stand van de huidmondjes.
A De meeste huidmondjes staan in stand 1.
B De meeste huidmondjes staan in stand 2.
C Deze omstandigheden hebben geen invloed op de stand van de huidmondjes.

[FIGUUR: Zwarte rechthoek]
Schimmels tegen insecten
Aan het begin van deze eeuw werden in Rusland al de eerste proeven gedaan met
schimmels als bestrijdingsmiddel tegen insecten. Er werden in een laboratorium grote
hoeveelheden van een bepaalde schimmel gekweekt. Deze schimmel leeft als parasiet op
de larven van insecten. De schimmel werd uitgestrooid op suikerbieten die te lijden
hadden van de larven van een snuitkever. Na 15 dagen bleek dat 75% van de larven door
de schimmel waren gedood.
2p 30 ■ Is bij het inzetten van schimmels tegen insecten sprake van biologische of chemische
bestrijding? Leg je antwoord uit.

Het effect van schimmels, die gebruikt worden tegen insecten, blijkt soms tegen te vallen.
De weersomstandigheden hebben een grote invloed op het resultaat.
2p 31 ■ Onder welke weersomstandigheden werkt dit bestrijdingsmiddel het beste?
A bij koud en droog weer
B bij koud en vochtig weer
C bij warm en droog weer
D bij warm en vochtig weer

[FIGUUR: Dunne horizontale lijn]
000016 16 9 Lees verder


### Pagina 10

De pestvogel
De vogel van afbeelding 9 heeft de naam 'pestvogel' gekregen, omdat men hem vroeger
als voorbode van de gevreesde ziekte de pest aanzag. Toch heeft de vogel niets met deze
ziekte te maken.
Pestvogels broeden in Noord-Europa. In sommige jaren trekken ze vanaf november naar
het zuiden. Ze worden dan ook in Nederland gezien. Vogeltellers helpen dan mee het
aantal vogels te bepalen. In het diagram van afbeelding 9 zijn de aantallen pestvogels in
Nederland in de jaren 1978 tot en met 1983 weergegeven.
In het najaar en de winter eet de vogel veel bessen, vooral van de lijsterbes. In de andere
seizoenen eet de pestvogel vooral insecten.

afbeelding 9
[FIGUUR: Een staafdiagram met op de horizontale as de jaren 1978 t/m 1983 en op de verticale as 'aantal'. Boven het diagram staat een tekening van een vogel.]
Pestvogels in Nederland 1978 t/m 1983

32 (1p) Leg uit waardoor de pestvogels in november van het eten van insecten moeten
overschakelen op het eten van bessen.

33 (2p) Lees uit het diagram van afbeelding 9 af in welk jaar er te weinig bessen
kwamen in Noord-Europa.
A 1978
B 1979
C 1980
D 1981
E 1982
F 1983

De pestvogels eten de bessen in hun geheel op. De pitten worden later op een andere
plaats weer uitgepoept.
Het eten van de bessen door de vogels is niet nadelig voor de bomen van de lijsterbes,
maar levert juist voordelen voor de plantensoort op.

34 (1p) Noem zo'n voordeel.

000016 16 10 Lees verder

### Pagina 11

De korenwolf
De Europese hamster of korenwolf is een familielid van de goudhamster, die veel als
huisdier wordt gehouden. De korenwolf is ongeveer 20 cm lang. Hij komt nog voor op
graanakkers in Zuid-Limburg. Het dier is een planteneter die vooral veel tarwe (koren)
eet, vandaar zijn naam. In afbeelding 10 is in een schema een aantal factoren
weergegeven die van invloed zijn op een korenwolf.

[FIGUUR: Een schema met de zon, regen, sneeuw, tarweplant, korenwolf, buizerd, vos en hermelijn. Er zijn pijlen die relaties tussen de organismen en factoren weergeven.]

afbeelding 10

35 (2p) Welke factoren in het schema van afbeelding 10 zijn biotisch?
36 (1p) Schrijf één voedselketen met drie schakels uit het schema van afbeelding 10 op.

In een ecosysteem met hamsters komen de volgende groepen organismen voor: consumenten, producenten en reducenten.
37 (2p) Tot welke van deze groepen behoort een vos?
A tot de consumenten
B tot de producenten
C tot de reducenten

38 (2p) Heeft een korenwolf knipkiezen, knobbelkiezen of plooikiezen?
A knipkiezen
B knobbelkiezen
C plooikiezen

000016 16 11 Lees verder

### Pagina 12

Bekijk eerst het informatieboekje over maïs. Je kunt de informatie gebruiken bij het beantwoorden van de vragen 38 tot en met 46.

Maïs

39 (2p) Henk Jansen moet elk jaar opnieuw zijn akkers bemesten. Noem twee manieren waarop mineralen uit de bodem van een maïsakker verdwijnen.

40 (2p) Bij het verspreiden van gier komt volgens de informatie een stof in de lucht vrij. Veroorzaakt deze stof een toename van het broeikaseffect? En veroorzaakt deze stof een toename van verzuring van de bodem?
A geen van beide
B alleen een toename van het broeikaseffect
C alleen een toename van verzuring van de bodem
D zowel een toename van het broeikaseffect als van verzuring van de bodem

41 (3p) Henk Jansen kiest uit een lijst van de zaadhandel een geschikt maïsras om in te zaaien (zie informatie 2 en 3). Het afgelopen jaar hadden zijn maïsplanten veel last van stengelrot, een schimmelziekte waarbij de stengels van de planten knikken. Ook was het vorig voorjaar koud, waardoor het toen gekozen maïsras niet goed kiemde. Dat wil Henk dit jaar niet laten gebeuren maar hij wil wel weer vroeg zaaien. Welk maïsras kan Henk Jansen het beste kiezen om in te zaaien? Noem drie argumenten voor je keuze.

42 (2p) Door het bewust kiezen van een maïsras met bepaalde kenmerken kan schade aan het milieu worden beperkt. Leg uit dat door het verbouwen van het maïsras Brutu het milieu minder belast wordt dan door het verbouwen van het maïsras Sonia.

43 (2p) Enkele milieufactoren zijn: licht, temperatuur, water en zuurstof. Welke van deze factoren zijn volgens de informatie van invloed op de kieming van maïs?
A licht, temperatuur en water
B licht, temperatuur en zuurstof
C licht, water en zuurstof
D temperatuur, water en zuurstof

44 (2p) Als het stengeltje van een maïskiemplantje boven de grond komt, zijn de reservestoffen vrijwel verbruikt. Op welke manier komt de plant in die situatie aan energierijke stoffen?
A De plant maakt deze stoffen zelf.
B De plant neemt deze stoffen vooral op uit de bodem.
C De plant neemt deze stoffen vooral op uit de lucht.
D De plant neemt deze stoffen zowel op uit de bodem als uit de lucht.

000016 16 Lees verder


### Pagina 13

In informatie 6 is een maisplant weergegeven.
In afbeelding 11 zijn maïsbloemen weergegeven.
afbeelding 11
[FIGUUR: Een schematische tekening van twee maïsbloemen aan een tak.]
2p 45 Zijn de bloemen in afbeelding 11 mannelijk of vrouwelijk?
Bevinden deze maïsbloemen zich bij P of Q in de afbeelding van informatie 6?
geslacht plaats
A mannelijk P
B mannelijk Q
C vrouwelijk P
D vrouwelijk Q
Maïsplanten kunnen schade oplopen als gevolg van vraat en ziekteverwekkers.
Vergelijk de indeling van de akker van Henk Jansen in 1996 met de indeling van de akker
in 1997.
2p 46 In welk jaar was de kans op schade door    vraat en ziekte bij maïs het grootst?
Leg je antwoord uit.
2p 47 Een maïsplant verbruikte in juli een andere hoeveelheid water dan in september.
Lees uit het diagram van informatie 8 af hoe groot dit verschil in waterverbruik was.
Geef een verklaring voor het verschil met behulp van informatie 9.
Einde
000016 16 13