# Eindexamen Beeldende vakken VMBO-GL/TL 2019 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/beeldende-vakken-vmbo-gl-tl/2019/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2019
tijdvak 1
dinsdag 21 mei
13.30 - 15.30 uur
[FIGUUR: zwarte balk met tekst] beelddende vakken CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 40 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0600-a-19-1-o

### Pagina 2

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redeneren worden gevraagd en je geeft
meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

Zelfportretten
De beroemde zeventiende-eeuwse Nederlandse schilder
Rembrandt van Rijn maakte veel zelfportretten.
Op afbeelding 1 zie je een zelfportret dat hij schilderde rond 1635.

2p 1 Bekijk afbeelding 1.
Met dit portret wilde Rembrandt laten zien dat hij een succesvolle en
goede schilder was.
→ Noem twee aspecten van de voorstelling waaraan je kan zien dat hij
succesvol was.

1p 2 Bekijk afbeelding 1.
Rembrandt schilderde dit portret realistisch.
→ Noem een voorbeeld van het aspect licht waaraan je dat kan zien.

1p 3 Bekijk afbeelding 1.
Rembrandt schilderde dit portret realistisch.
→ Noem een voorbeeld van het aspect textuur waaraan je dat kan zien.

1p 4 Bekijk afbeelding 1.
Je zou kunnen stellen dat dit zelfportret een
A religieuze functie heeft.
B toegepaste functie heeft.
C wervende functie heeft.

GT-0600-a-19-1-o 2 / 11 lees verder ▶▶▶

### Pagina 3

Rembrandt maakte naast schilderijen ook veel etsen.
Op figuur 1, 2 en 3 zie je er drie, alle zelfportretten, gemaakt rond 1631.
De zelfportretten zijn afgebeeld op ongeveer ware grootte.
figuur 1
[FIGUUR: Zelfportret van Rembrandt met krullend haar en een baret.]
figuur 2
[FIGUUR: Zelfportret van Rembrandt met krullend haar, een jas en een kraag.]
figuur 3
[FIGUUR: Zelfportret van Rembrandt met een baret en een donkere jas.]

2p 5 Bekijk figuur 1, 2 en 3.
Met deze etsen deed Rembrandt onderzoek naar het maken van
portretten.
$\rightarrow$ Noem twee aspecten die Rembrandt onderzocht met deze etsen.

figuur 4 is een detail van figuur 2
[FIGUUR: Close-up van het gezicht van Rembrandt, met de nadruk op zijn ogen, neus en mond.]

1p 6 Bekijk figuur 2 en 4.
Het suggereren van plasticiteit in een schilderij is anders dan in een ets.
$\rightarrow$ Beschrijf hoe Rembrandt plasticiteit suggereert in deze ets.

GT-0600-a-19-1-o
3 / 11
lees verder

### Pagina 4

2p 7 Bekijk afbeelding 1.
Schilders maken vaak een zelfportret.
→ Noem twee redenen die het aantrekkelijk maken voor een schilder om
zichzelf en niet een ander model te schilderen.

De Oostenrijkse kunstenaar Egon Schiele maakte ruim 100 zelfportretten.
Op afbeelding 2 zie je een zelfportret uit 1912.

2p 8 Vergelijk afbeelding 1 en 2.
Het portret van Schiele verschilt van het portret van Rembrandt.
→ Noem twee aspecten van de voorstelling waarin de portretten
verschillen. Doe het zo:

Rembrandt | Schiele
------- | --------

1p 9 Vergelijk afbeelding 1 en 2.
De hanteringswijze van beide schilders is verschillend.
→ Beschrijf de hanteringswijze van Rembrandt.

1p 10 Vergelijk afbeelding 1 en 2.
→ Beschrijf de hanteringswijze van Schiele.

1p 11 Bekijk afbeelding 2.
In dit zelfportret van Schiele ligt de nadruk op
A expressie.
B harmonie.
C naturalisme.

GT-0600-a-19-1-o 4/11 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

De Amerikaanse fotograaf Cindy Sherman werd bekend met foto's die ze van zichzelf maakte.

Op afbeelding 3 en 4 zie je foto's die zij maakte in 2008 en in 2000.
Figuur 5 is een portretfoto van Sherman gemaakt door Mark Seliger.

[FIGUUR: Portret van een vrouw met lang, golvend haar en een donkere jurk.]

12 Bekijk afbeelding 3.
Sherman fotografeert zichzelf als een rijke dame.
→ Noem twee aspecten van de voorstelling waardoor de dame rijk lijkt
te zijn.

13 Bekijk afbeelding 4 en figuur 5.
Op deze foto fotografeert Sherman zich als weer een andere vrouw.
→ Noem twee handelingen die Sherman moet doen om zichzelf te
veranderen in deze vrouw.

14 Bekijk figuur 5 en afbeelding 3 en 4.
Sherman noemt de foto's die zij van zichzelf maakt geen zelfportretten.
→ Leg uit waarom Sherman deze foto's geen zelfportretten noemt.

Sherman heeft gezegd: "We zijn allemaal het product van wat we willen
laten zien aan de buitenwereld, zelfs mensen die denken dat ze daar
weinig tijd aan besteden."

15 Bekijk afbeelding 1 t/m 4.
Rembrandt verbeeldt in zijn zelfportret zijn succes.
Schiele en Sherman verbeelden in hun portretten iets anders.
→ Leg uit wat Schiele verbeeldt in zijn zelfportret.

16 Bekijk afbeelding 3 en 4.
→ Leg uit wat Sherman verbeeldt in haar portretten.

GT-0600-a-19-1-o 5 / 11 lees verder ►►►

### Pagina 6

Het Deventer Stadhuis

Het tweede gebouw van links op afbeelding 5 is het nieuwe deel voor het stadhuis van Deventer. Het werd ontworpen door het architectenbureau Neutelings Riedijk en ging in 2016 open.
Een van de uitgangspunten voor het ontwerp was dat het aansluit bij de identiteit van de historische binnenstad.

3p 17 Bekijk afbeelding 5.
    -> Noem drie kenmerken van het stadhuis waardoor het aansluit bij de naastgelegen gebouwen.

2p 18 Bekijk afbeelding 5.
    Er zijn ook verschillen tussen het stadhuis en de naastgelegen gebouwen.
    -> Noem twee van die verschillen. Doe het zo:

| nieuwe deel stadhuis | naastgelegen gebouwen |
|---|---|
|  |  |
|  |  |

De Nederlandse kunstenaar Loes ten Ansker kreeg de opdracht een kunstwerk te maken als invulling van de houten kozijnen van het gebouw: het *Deventer Raamwerk*.
Ten Ansker trok langs alle wijken van de stad en haalde bij 2264 willekeurig gekozen inwoners een vinger- of teendruk op. De afdrukken verwerkte zij tot aluminium raamwerken, die aan de buitenkant, in de kozijnen en voor het glas geplaatst werden.

Op afbeelding 6 en 7 zie je details van het *Deventer Raamwerk*.
Op afbeelding 8 zie je enkele foto's van het maakproces van het *Deventer Raamwerk*.

2p 19 Bekijk afbeelding 5 t/m 7.
Ten Ansker ontwierp het *Deventer Raamwerk* speciaal voor het stadhuis.
    -> Geef voor onderstaande zinnen aan of ze juist of onjuist zijn.
    1 De open vormen van de raamwerken zorgen voor een speelse lichtval.
    2 De elkaar overlappende raamwerken zorgen voor schaduwwerking.
    3 De voorstelling van elk raamwerk heeft een geometrisch karakter.

Doe het zo: Neem de nummers van de zinnen over op je antwoordblad en zet het juiste antwoord erachter.

GT-0600-a-19-1-o 6 / 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

1p 20 Bekijk afbeelding 8.
Voor het maken van het Deventer Raamwerk moest een aantal stappen worden doorlopen. Op afbeelding 8 zie je enkele stappen van het proces in willekeurige volgorde.
→ Zet de letters van de stappen in de juiste volgorde op je antwoordblad.
1p 21 Geef een argument waarom Ten Anscher vinger- en teenafdrukken koos om in het kunstwerk te verwerken.

[FIGUUR: Een kadertje met tekst: Veel inwoners van Deventer waren negatief over de bouw van dit stadhuis. Een doel van Ten Anscher was om de inwoners positief over het nieuwe stadhuis te laten denken. Op afbeelding 9 zie je de metalen plaatjes die alle deelnemers aan het project kregen. Op elk plaatje staat het nummer van hun 'eigen' raamwerk.]

1p 22 Bekijk afbeelding 9.
→ Leg de functie van het metalen plaatje uit.
2p 23 De werkplaats van Ten Anscher bevond zich in een winkelpand midden in de binnenstad van Deventer.
→ Geef twee mogelijke argumenten die Ten Anscher hiervoor had.
2p 24 Bekijk afbeelding 5, 6 en 7.
De meningen over het nieuwe stadhuis zijn nu veel positiever dan vóór de bouw.
→ Geef twee mogelijke redenen waarom de meningen over het stadhuis nu positief zijn.
GT-0600-a-19-1-o 7/11 lees verder ►►►

### Pagina 8

Uniform of Uniek?

De kunstenaar Do Ho Suh groeide op in Zuid-Korea en emigreerde na zijn
militaire dienst naar Amerika. De verschillen tussen de Zuid-Koreaanse en
de westerse cultuur inspireren hem in zijn werk. Op afbeelding 10 zie je
Paratrooper-1 uit 2003. Afbeelding 11 is een detail van het kunstwerk.

Een paratroeper is een militaire parachutist die vecht in een voor hem
onbekende omgeving.

2p 25 Bekijk afbeelding 10 en 11.
→ Noem twee aspecten van de voorstelling die de indruk wekken dat de
paratroeper net geland is.

1p 26 Bekijk afbeelding 10 en 11.
De houding van de paratroeper is
A dynamisch.
B geometrisch.
C statisch.

Op afbeelding 12 zie je een ander detail van Paratrooper-1: een linnen
doek waarop 3000 namen van Suhs familie en vrienden zijn geborduurd.

2p 27 Bekijk afbeelding 10, 11 en 12.
In het kunstwerk wordt verwezen naar een parachute.
→ Noem twee kenmerken van het linnen doek waarmee wordt verwezen
naar een parachute.

1p 28 Bekijk afbeelding 10, 11 en 12.
Je zou kunnen stellen dat het kunstwerk de rol van Suhs familie bij zijn
emigratie verbeeldt.
→ Leg deze stelling uit aan de hand van het kunstwerk.

1p 29 Bekijk afbeelding 10 en 11.
Het kunstwerk Paratrooper-1 heeft voornamelijk een
A ironisch karakter.
B realistisch karakter.
C symbolisch karakter.

GT-0600-a-19-1-o 8 / 11 lees verder ►►►

### Pagina 9

In Zuid-Korea moeten alle jongens het leger in. Suhs ervaring in het leger
inspireerde hem in 2005 tot het maken van Some/One. Je ziet dit werk op
afbeelding 13 en figuur 6. Afbeelding 15 is een detail van het kunstwerk.

Some/One zou je als één woord kunnen lezen (someone = iemand), maar
ook als twee woorden (some = meerderen en one = één).

Op afbeelding 14 zie je een traditioneel harnas zoals dat vroeger werd
gedragen door Koreaanse soldaten.

figuur 6
[FIGUUR: Een beeld van het kunstwerk 'Some/One' met een persoon die ernaast staat.]

30 (3p) Bekijk afbeelding 13 en figuur 6.
Some/One straalt macht uit.
→ Noem drie kenmerken van Some/One die macht uitstralen.

31 (2p) Bekijk afbeelding 13, 14 en 15 en figuur 6.
Some/One lijkt op het Koreaanse harnas.
→ Leg aan de hand van de kleur en de structuur uit dat Some/One op
een traditioneel Koreaans harnas lijkt.

32 (2p) Bekijk afbeelding 13 en figuur 6.
Je kunt het kunstwerk, dat van binnen bekleed is met spiegels, binnen
gaan.
→ Beschrijf twee effecten van het kunstwerk op de beschouwer wanneer
die zich in het kunstwerk bevindt.

33 (2p) Bekijk afbeelding 13 en 15.
Als soldaat ben je een klein onderdeel van één groot leger.
→ Leg uit dat Suh in Some/One zowel de eenheid van een groot leger als
de identiteit van ieder individu laat zien.

GT-0600-a-19-1-o 9 / 11 lees verder ►►►

### Pagina 10

Klederdracht op de catwalk

De Spaanse schilder Pablo Picasso was in 1905 op vakantie in Nederland
en raakte geïnspireerd door vrouwen in klederdracht. Hij schilderde *Les
trois Hollandaises* (Drie Nederlandse meisjes), dat je ziet op afbeelding
16.

Op figuur 7 en 8 zie je foto's van Nederlandse meisjes in klederdracht
rond 1900. Op de schouders van de vrouw op de rechterfoto ligt een juk
waarmee ze emmers draagt.

[FIGUUR: Twee foto's naast elkaar van Nederlandse meisjes in traditionele
klederdracht.]

figuur 7

figuur 8

3p 34 Bekijk afbeelding 16 en figuur 7 en 8.
De vrouwen op het schilderij van Picasso dragen kleding die lijkt op de
klederdracht van de meisjes op beide foto's.
→ Noem drie aspecten van de klederdracht op de foto's die
overeenkomen met de kleding van de vrouwen op het schilderij.

Ook de Nederlandse ontwerpers Viktor Horsting en Rolf Snoeren lieten
zich inspireren door klederdrachten voor hun herfst-wintercollectie 2007.
Op afbeelding 17 en 18 zie je ontwerpen uit deze collectie van hun
wereldberoemde modehuis Viktor & Rolf. Ontwerpen van hen zijn
spraakmakend en worden getoond in vele musea.

GT-0600-a-19-1-o

10 / 11

lees verder ► ► ►

Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl-leiden.nl.


### Pagina 11

2p 35 Bekijk afbeelding 17 en 18 en figuur 7 en 8.
Ondanks overeenkomsten, zoals bijvoorbeeld klompen zijn er ook
verschillen tussen de ontwerpen van Viktor & Rolf en de klederdracht.
→ Noem twee van deze verschillen. Doe het zo:
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: 'ontwerpen Viktor & Rolf' en 'klederdracht'. Beide kolommen zijn leeg.]
Op afbeelding 19 zie je een paar traditionele klompen en op afbeelding 20
klompen die Viktor & Rolf ontwierpen voor deze collectie.
2p 36 Bekijk afbeelding 19 en 20.
→ Noem twee voorbeelden waarin de klompen van Viktor & Rolf
verschillen van traditionele klompen.
1p 37 Bekijk afbeelding 20.
Je zou kunnen zeggen dat de ontwerpers de klomp gebruiken om de
identiteit van hun merk Viktor & Rolf te versterken.
→ Leg deze bewering uit.
Viktor & Rolf proberen de grenzen in de modewereld te verschuiven,
onder andere door spraakmakende modeshows.
Op afbeelding 17, 18 en 21 zie je foto’s van hun modeshow in Parijs waar
de modellen met een bijzondere constructie op hun schouders liepen.
2p 38 Bekijk afbeelding 17, 18 en 21.
Aan de constructies op de schouders van de modellen hangen lampen.
→ Noem nog twee mogelijke redenen die Viktor & Rolf hebben om de
constructies te gebruiken in deze modeshow.
2p 39 Bekijk afbeelding 17, 18 en 21.
Deze modeshow was best zwaar voor de modellen.
→ Noem twee aspecten van deze show die zwaar konden zijn voor de
modellen.
2p 40 Bekijk afbeelding 17, 18 en 21.
Je kan Viktor & Rolf zowel modeontwerpers als kunstenaars noemen.
→ Geef voor beide een argument.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0600-a-19-1-o
11 / 11
einde

### Pagina 12



### Pagina 13

Dit is een examenpagina met het thema 'Het Deventer Stadhuis'. De pagina bevat meerdere afbeeldingen die verschillende aspecten van het stadhuis en het maakproces van kunstwerken tonen. Afbeelding 5 toont een realistische weergave van het stadhuis aan een plein met voetgangers. Afbeelding 6 toont een interieur met glas-in-lood ramen die vingerafdrukken als patroon hebben. Afbeelding 7 toont een gedetailleerde close-up van deze ontwerpen, die duidelijk vingerafdrukken als basis hebben. Afbeelding 8 is opgedeeld in vier delen (a, b, c, d) en illustreert het productieproces van deze kunstwerken: a toont reiniging, b een digitale bewerking op een laptop met een vingerafdrukdesign, c het gieten van metaal, en d een close-up van het bewerken van een vingerafdrukpatroon op een computer. Afbeelding 9 toont diverse hangertjes met het logo 'Deventer Raamwerk' en een jaartal, eveneens met vingerafdrukken. Deze pagina dient waarschijnlijk als visuele ondersteuning voor een opgave, waarbij de student gevraagd wordt om concepten te analyseren, processen te beschrijven of ontwerpen te beoordelen die gerelateerd zijn aan het Deventer Stadhuis en de kunstwerken met vingerafdrukthema's.

### Pagina 14

Dit document is een bijlage van een examen voor het vak Beeldende Vorming, met als thema Identiteit. De pagina bevat vijf afbeeldingen van kunstwerken die waarschijnlijk als inspiratie of analyseobject dienen voor de studenten. Afbeelding 10 toont een sculptuur waarbij rode stof uit een figuur wordt gespoten. Afbeelding 11 is een close-up van een glanzende, metalen figuur die rode stof vasthoudt. Afbeelding 12 toont een abstract, roze textiel met lijnen die lijken op handschrift. Afbeelding 13 presenteert een grote, metalen sculptuur die doet denken aan een scheepsromp of archway, met een gedetailleerd patroon van cirkels. Afbeelding 14 toont een fragment van een harnas, waarschijnlijk een traditioneel uniform. Afbeelding 15 is een close-up van verschillende identificatieplaatjes (dog tags), met tekst erop. De student wordt gevraagd de beelden te analyseren in relatie tot het thema Identiteit, wat mogelijk inhoudt dat ze de symboliek, materialiteit, vormgeving en culturele context van de kunstwerken onderzoeken. Er worden geen wiskundige of wetenschappelijke concepten gebruikt, de focus ligt puur op beeldende kunst.

### Pagina 15

Deze examenpagina, getiteld 'Klederdracht op de catwalk', is een opgave en bevat meerdere visuele elementen. Het toont een schilderij van Picasso (afbeelding 16) met drie figuren, naast drie foto's van catwalkmodellen (afbeeldingen 17, 18, 21) in mode-outfits, en twee afbeeldingen van traditionele Nederlandse klompen (afbeeldingen 19, 20). De afbeeldingen illustreren verschillende aspecten van kleding, van kunsthistorische representaties tot hedendaagse mode en traditioneel ambacht. De pagina bevat geen expliciete wiskundige of wetenschappelijke concepten, maar vraagt impliciet van de student om de visuele informatie te analyseren en te interpreteren in de context van klederdracht en mode. De afbeeldingen dienen als bronmateriaal voor mogelijke vragen over stijl, geschiedenis, culturele betekenis of esthetische aspecten van de getoonde kleding en objecten.