# Eindexamen Beeldende vakken VMBO-GL/TL 2010 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/beeldende-vakken-vmbo-gl-tl/2010/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2010
tijdvak 1
woensdag 19 mei
9.00 - 11.00 uur
[FIGUUR: Zwarte balk met tekst] beeldende vakken CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 39 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 70 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
GT-0600-a-10-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redene n worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

Exotisch, wild en bedreigd

Op afbeelding 1 zie je het schilderij Exotisch landschap van de Franse
kunstenaar Henri Rousseau uit 1908.

2p 1 Bekijk afbeelding 1.
Het landschap heeft een exotisch karakter.
$\rightarrow$ Noem van dit schilderij twee kenmerken die bijdragen aan het exotische
karakter.

1p 2 Bekijk afbeelding 1.
Het landschap maakt een paradijselijke indruk.
$\rightarrow$ Noem één kenmerk dat bijdraagt aan deze indruk.

In het oeuvre van Rousseau komen veel planten en dieren voor. Hij bestudeert
en schetst deze in de dierentuin van Jardin des Plantes, een tropische tuin in
Parijs. Op figuur 1 zie je kunstenaars die in deze dierentuin wilde dieren aan het
bestuderen, schetsen of schilderen zijn.

figuur 1
[FIGUUR: Een zwart-wit illustratie van een dierentuin met tralies, waarin een tijger te zien is. Rechts, voor de kooi, staan kunstenaars die aan het schetsen en schilderen zijn. Eén kunstenaar staat voor een ezel met een schilderij van de tijger.]

GT-0600-a-10-1-o 2 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

3p 3 Bekijk figuur 1.
Het schetsen van dieren in een dierentuin heeft een aantal voordelen ten opzichte van het schetsen van dieren in de buitenlucht.
→ Noem drie van deze voordelen en geef bij elk voordeel een korte toelichting.

Ook Rousseau oefende in deze tuin om planten en dieren natuurgetrouw te verbeelden. De schilderijen die hij vervolgens maakte zijn doorgaans niet zo natuurgetrouw.

2p 4 Bekijk afbeelding 1.
Ook dit werk van Rousseau is niet erg natuurgetrouw.
→ Geef voor deze bewering twee argumenten.

Op afbeelding 2 zie je een postzegel uit 2006, in opdracht van Diergaarde Blijdorp door ontwerp-bureau Thonik vormgegeven. Blijdorp wilde met de zegels aandacht vragen voor twaalf wilde dieren die met uitsterven worden bedreigd. Als uitgangspunt voor deze opdracht nam Thonik het schilderij dat je ziet op afbeelding 1.

2p 5 Vergelijk afbeelding 1 en 2.
Thonik maakte eerst een scan van een afbeelding van het schilderij Exotisch landschap. Vervolgens werd de scan digitaal bewerkt.
De digitale bewerking - die je ziet op afbeelding 2 - leidde tot een aantal verschillen in de flora.
→ Noem vier van die verschillen.

1p 6 Bekijk afbeelding 2.
De wijze waarop de planten in dit postzegelvel zijn verbeeld, contrasteert met de wijze waarop de dieren zijn verbeeld.
→ Leg dit contrast uit. Betrek in je antwoord zowel de planten als de dieren.

GT-0600-a-10-1-o 3 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Op figuur 2 zie je het zegelvel waar enkele postzegels uit zijn gehaald.

figuur 2
[FIGUUR: Een vel met postzegels, met afbeeldingen van dieren en planten.]

2p 7 Bekijk afbeelding 2 en figuur 2.
Door postzegels uit het vel te halen ontstaan er lege plekken.
→ Leg een verband tussen het ontstaan van de lege plekken en de bedoeling van de opdrachtegever.

Naast dieren en planten zie je op het postzegelvel op afbeelding 2 en figuur 2 ook lichtblauwe cirkels.

2p 8 Bekijk afbeelding 2 en figuur 2.
Op de cirkels in dit zegelvel kwam veel kritiek: zo zouden ze bijvoorbeeld meer aandacht vragen dan de planten en dieren.
→ Noem twee kenmerken waardoor deze cirkels aandacht vragen.

GT-0600-a-10-1-o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

De lichtblauwe cirkels geven - als je er een transparant filmpje op legt - schriftelijke informatie over de twaalf dieren. Op figuur 3 zie je een van de zegels waarop zo'n transparant filmpje is aangebracht. Links onder zie je een tijger en rechts zie je de helft van de lichtblauwe cirkel met informatie over de tijger.

figuur 3
[FIGUUR: Een postzegel met de afbeelding van een tijger en de tekst "39 eurocent Nederland 2006 120 KG Sumatraanse tijger".]

Door het transparant filmpje op de zegels te leggen wordt de boodschap over de wilde dieren versterkt.
1p 9 → Geef voor deze bewering een argument.

Als bezoekers van Diergaarde Blijdorp bij de entree zo'n zegelvel kopen, krijgen ze er een speurtocht langs de twaalf bedreigde dieren bij.

1p 10 Speurtocht en zegelvel samen geven een meerwaarde aan het bezoek aan de dierentuin.
→ Geef voor deze bewering één argument.

1p 11 Het exotisch landschap van Rousseau nam Thonik als uitgangspunt voor het zegelvel.
→ Vind je dit een toepasselijk uitgangspunt voor de opdracht?
Beargumenteer je antwoord.

GT-0600-a-10-1-o
5
lees verder

### Pagina 6

Genesteld

In 2008 vonden de Olympische Spelen plaats in Beijing.
Voor deze spelen moest een groot stadion worden ontworpen.
In 2001 werd daarom een ontwerpweds-trijd uitgeschreven die door het
Zwitserse architectenbureau Herzog en De Meuron werd gewonnen.
Op afbeelding 3 zie je de plattegrond van het stadion en zijn directe omgeving,
op afbeelding 4 een opname van het exterieur en op afbeelding 5 een digitaal
model van het bovenaanzicht.

Herzog en De Meuron bouwen over de hele wereld. Bij het voorbereiden van
hun plannen zoeken ze vaak contact met vertegenwoordigers uit de lokale
bevolking. Ook bij de voorbereiding van de bouw van dit stadion.

2p 12 Samenwerking met vertegenwoordigers van de lokale bevolking heeft voor
ontwerpers en architecten een aantal voordelen.
→ Noem twee van deze voordelen.

Herzog en De Meuron gaan ook op zoek naar lokale tradities en traditionele
vormen. Gevlochten mandjes, zoals je er een ziet op afbeelding 6, komen in
veel Chinese huishoudens voor. Voor het ontwerp van het Olympisch stadion
lieten zij zich ondermeer door zo'n mandje inspireren.

2p 13 Vergelijk afbeelding 4, 5 en 6.
→ Noem twee kenmerken van het mandje op afbeelding 6 welke je ook aantreft
op afbeelding 4 en 5.

Op afbeelding 7 zie je een ruimtelijk proefje dat tijdens het ontwerpproces werd
gemaakt; op afbeelding 8 zie je meer van die proefjes.

2p 14 Bekijk afbeelding 7 en 8.
De proefjes vertonen onderling een grote variëteit.
→ Geef voor deze bewering twee argumenten.

1p 15 → Leg uit waarom het maken van ruimtelijke proefjes voorafgaand aan de
bouw belangrijk is.

GT-0600-a-10-1-o 6 lees verder ▶▶▶

### Pagina 7

2p 16 Bekijk afbeelding 7.
Dit proefje heeft een wiskundig karakter: de ruimten tussen de balkjes hebben wiskundige vormen.
→ Geef twee voorbeelden van wiskundige vormen die je tussen de balkjes ziet.

3p 17 Vergelijk afbeelding 4, 5 en 7.
Het wiskundige karakter van het proefje op afbeelding 7 is ook in het stadion aanwezig. Toch maakt de constructie van het stadion eerder een willekeurige indruk dan een wiskundige indruk.
→ Noem drie kenmerken die bijdragen aan de willekeurige indruk van de constructie van het stadion.

Het stadion van Herzog en De Meuron kreeg al snel de bijnaam Vogelnest.
Op figuur 4 zie je een foto van een vogelnestje.

figuur 4
[FIGUUR: Een zwart-wit foto van een vogelnest.]

3p 18 Vergelijk figuur 4 en de afbeeldingen 4 en 5.
→ Noem drie kenmerken van een vogelnestje die je ook aantreft in het stadion op afbeelding 4 en 5.

1p 19 Bekijk afbeelding 4 en 5.
Enerzijds sluit dit stadion aan bij Chinese tradities, anderzijds is het heel modern.
→ Geef een argument voor de bewering dat dit stadion aansluit bij Chinese tradities.

1p 20 → Geef een argument voor het moderne karakter van dit gebouw.

GT-0600-a-10-1-o 7 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

1p 21 Bekijk afbeelding 3.
Een stadion moet goed bereikbaar zijn en het moet veel publiek kunnen
herbergen.
→ Leg aan de hand van de buitenruimte uit dat de bereikbaarheid van dit
stadion goed is.

1p 22 Bekijk afbeelding 3, 4 en 5.
Stadion en omgeving vormen beeldend een eenheid.
→ Geef voor deze bewering een argument.

GT-0600-a-10-1-o 8 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

Jagen

Op afbeelding 9 zie je een rotsschildering die ongeveer tienduizend jaar oud is.
De schildering bevindt zich in een donkere kloof in de buurt van de Spaanse
stad Valencia.
De schildering is met natuurlijke kleurstoffen aangebracht op de onregelmatige
wand van deze kloof.
De schildering is alleen te zien met behulp van kunstlicht. Op afbeelding 10 zie
je een schematische tekening van het linkergedeelte van deze schildering.

3p 23 Bekijk afbeelding 9 en 10.
In de schildering is een jachtscène verbeeld.
→ Geef voor deze bewering drie argumenten.

2p 24 Bekijk afbeelding 9.
De voorstelling heeft een schematisch karakter.
→ Geef twee kenmerken die bijdragen aan het schematische karakter.

Op afbeelding 11 zie je De jacht in het bos dat de Italiaanse schilder
Paolo Uccello omstreeks 1460 maakte. In dit schilderij is eveneens een
jachtscène verbeeld.
Tienduizend jaar geleden was de jacht noodzakelijk om aan voedsel te komen.
In de vijftiende eeuw was jagen minder noodzakelijk, zeker voor rijke Italiaanse
families zoals je die ziet op afbeelding 11: jagen was voor hen vooral vermaak.

2p 25 Bekijk afbeelding 11.
In dit schilderij is een rijke Italiaanse familie verbeeld die 'op jacht gaat'.
→ Noem twee kenmerken die verwijzen naar rijkdom.

Op afbeelding 9 is de jacht vooral als een strijd verbeeld waarbij de mens een
kwetsbare positie inneemt. Op afbeelding 11 is de jacht vooral verbeeld als
aangenaam vermaak voor de mens waarbij hij weinig of geen gevaar loopt.

3p 26 Vergelijk afbeelding 9 en 11.
→ Geef drie argumenten voor de bewering dat de mensfiguren in de jachtscène
op afbeelding 9 kwetsbaar zijn verbeeld.
3p 27 → Geef drie argumenten voor de bewering dat in de jachtscène op afbeelding
11 de mens geen of weinig gevaar loopt.

GT-0600-a-10-1-o 9 lees verder ►►►

### Pagina 10

3p 28 Vergelijk afbeelding 9 en 11.
In vergelijking met de rotsschildering op afbeelding 9 is de schildering op
afbeelding 11 vol en druk.
→ Noem van afbeelding 11 drie aspecten van de voorstelling die bijdragen
aan het volle en drukke karakter.

2p 29 Bekijk afbeelding 11.
Ondanks het volle en drukke karakter heeft de schildering ook een evenwichtig
karakter.
→ Licht aan de hand van twee aspecten van de vormgeving het evenwichtige
karakter toe.

Aan het begin van de vijftiende eeuw werd het lineair perspectief ontwikkeld.
Uccello paste dit perspectief in de schildering op afbeelding 11 toe.
Op figuur 5a, 5b en 5c zie je drie schematische tekeningen van de schildering
op afbeelding 11. De horizon bevindt zich in deze drie tekeningen op een
verschillende hoogte.

figuur 5a
[FIGUUR: Een schematische tekening van drie bomen met een platte bovenkant. Onder de bomen een landschap met verschillende dieren en mensen op paarden. Er is een stippellijn die de horizon aangeeft.]

figuur 5b
[FIGUUR: Een schematische tekening van drie bomen met een platte bovenkant. Onder de bomen een landschap met verschillende dieren en mensen op paarden. Er is een stippellijn die de horizon aangeeft, lager dan in figuur 5a.]

figuur 5c
[FIGUUR: Een schematische tekening van drie bomen met een platte bovenkant. Onder de bomen een landschap met verschillende dieren en mensen op paarden. Er is een stippellijn die de horizon aangeeft, hoger dan in figuur 5a en 5b.]

GT-0600-a-10-1-o 10 lees verder ►►►
leiden.nl. Pagina: 852

### Pagina 11

1p 30 Bekijk afbeelding 11 en figuur 5a, 5b en 5c.
De juiste hoogte van de horizon in de schildering van afbeelding 11 is aangegeven
in de schematische tekening van figuur
A 5a
B 5b
C 5c
Op afbeelding 12 zie je De jacht op het nijlpaard en de krokodil dat de Vlaamse
schilder Peter Paul Rubens in 1616 maakte.
2p 31 Vergelijk afbeelding 11 en 12.
In vergelijking met afbeelding 11 is er op afbeelding 12 sprake van grote
dramatiek: er wordt flink gevochten.
→ Noem vier aspecten van de voorstelling waaraan je kunt zien dat er
gevochten wordt.
3p 32 Bekijk afbeelding 12.
→ Noem drie aspecten van de vormgeving die de dramatiek versterken.
2p 33 Vergelijk afbeelding 11 en 12.
De wijze waarop de beschouwer bij de jachttaferelen wordt betrokken verschilt.
→ Leg voor elk van de schilderingen uit hoe de beschouwer bij de jacht wordt
betrokken.
GT-0600-a-10-1-0
11
lees verder ►►►

### Pagina 12

Sjouwen en vertrouwen

Het beeldend werk van de Britse kunstenaar Stephan Wilks bestaat voor een
groot deel uit levensgrote dieren. In 2005 maakte hij gekleurde ezels die hij naar
diverse mensen in verschillende landen stuurde. Hij streeft naar een verbetering
van de relatie mens-dier en naar een herstel van vertrouwen tussen mensen
onderling.
Op afbeelding 13 zie je een tekening van Wilks. Door de eeuwen heen is de ezel
door de mens gebruikt om zware lasten te sjouwen.

1p 34 Bekijk afbeelding 13.
→ Breng deze tekening in verband met het streven van Wilks de relatie tussen
mens en dier te herstellen.

Op afbeelding 14 zie je Homer, een van zijn ezels die en tijd in Marokko
verbleef.

2p 35 Bekijk afbeelding 14.
Wilks wil graag dat mensen zich - net zoals bij knuffels - tot zijn ezels voelen
aangetrokken.
→ Noem twee kenmerken van deze ezel die je ook aantreft bij knuffels.

De ezels zijn voorzien van een zak met rits waar je dierbare spullen in kunt
opbergen. Op afbeelding 15 zie je de ezel die open is geritst.

1p 36 Bekijk afbeelding 15.
Door dierbare spullen toe te vertrouwen aan de ezel wordt de band met de ezel
beter.
→ Geef voor deze bewering een argument.

1p 37 Wilks vroeg aan de mensen aan wie hij zijn ezels had gegeven deze na enige
tijd aan iemand anders over te dragen.
→ Leg uit dat voor het overdragen van de ezel het noodzakelijk is dat je de
ander vertrouwt.

GT-0600-a-10-1-o 12 lees verder ►►►

### Pagina 13

Na verloop van tijd ging Wilks deze ezel in Marokko ophalen om hem mee te nemen naar Europa. Voordat zij Marokko verlieten werd de Arabische tekst ‘Niets aan te geven’ op de ezel geborduurd. Op afbeelding 16 zie je het borduren van die tekst.

1p 38 Bij het passeren van een grens word je gevraagd of je kostbare spullen aan te geven hebt.
→ Ben je van mening dat deze ezel ‘niets aan te geven’ heeft?
Beargumenteer je antwoord.

Uiteindelijk komen alle ezels weer in het atelier van Wilks terug, zo ook Homer. Hij selecteert de spulletjes die hij in de ezels aantreft. Deze fotografeert hij en plaatst hij op zijn website (www.trojandonkey.net/). Op afbeelding 17 zie je een pagina van deze site.

1p 39 Bekijk afbeelding 17.
Deze site speelt een belangrijke rol in Wilks’ streven naar een maatschappij waarin mensen elkaar vertrouwen.
→ Leg dit uit.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0600-a-10-1-o* einde ■