# Eindexamen Beeldende vakken VMBO-GL/TL 2009 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/beeldende-vakken-vmbo-gl-tl/2009/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2009
tijd vak 1
maandag 18 mei
9.00 - 11.00 uur
beeldende vakken CSE GL en TL

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 70 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

913-0600-a-GT-1-o

### Pagina 2

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

Suikergoed en marsepein

Op afbeelding 1 zie je een schilderij van de Amerikaanse kunstenaar Wayne
Thiebaud dat hij omstreeks 1960 maakte. Hij schilderde een aantal taarten zoals
hij die in zijn jeugd vaak bij bakkers in de etalage had zien staan.
Het formaat van dit schilderij is 152 x 183 cm. Op afbeelding 2 zie je een detail.

2p 1 Bekijk afbeelding 1 en 2.
De taarten maken een verleidelijke indruk.
$\rightarrow$ Noem twee aspecten van de vormgeving waardoor die indruk ontstaat en
geef bij elk aspect een toelichting.

1p 2 Bekijk afbeelding 1 en 2.
Thiebaud schilderde de taarten vanuit een hoog standpunt.
$\rightarrow$ Geef voor deze bewering één argument.

Het schilderij op afbeelding 1 vormde in 2004 voor de Amerikaanse kunstenares
Sharon Core een belangrijke inspiratiebron. Zij besloot de taarten van Thiebaud
te gaan bakken. Ze ging uiterst precies te werk. Vervolgens ordende zij haar
taarten op dezelfde manier als Thiebaud dat had gedaan in het schilderij.
Daarná maakte ze van de ordening van háár taarten een foto. Op afbeelding 3
zie je deze foto. Het schilderij van Thiebaud en de foto van Core zijn even groot.

2p 3 Vergelijk afbeelding 1 en 3.
Het schilderij en de foto vertonen grote gelijkenis, er zijn echter ook verschillen.
$\rightarrow$ Licht aan de hand van het aspect kleur en van het aspect licht toe waarin
de foto verschilt van het schilderij.

Thiebaud schilderde niet geheel volgens de wetten van het lijn perspectiva.
Dat kun je onder meer zien aan de vorm van de slagchaduwen die over het
hele beeldvlak bijna hetzelfde zijn én aan een aantal taarten waarvan de
bovenkant een ander verdwijnpunt heeft dan de bodem.
Core wilde dat haar echte taarten precies zouden lijken op de taarten die
Thiebaud had geschilderd. Omdat Thiebaud in zijn schilderij het lijn perspectiva
losjes had toegepast leverde het maken van de taartvormen voor Core
problemen op.

913-0600-a-GT-1-o 2 lees verder ►►►


### Pagina 3

1p 4 Vergelijk afbeelding 1 en 3.
→ Leg uit dat het voor Core moeilijk was taartvormen te maken die precies
zouden lijken op Thiebauds taarten.

1p 5 Vergelijk afbeelding 1 en 3.
Core maakte dit werk als een eerbetoon aan Thiebaud.
→ Vind jij dat zij hierin is geslaagd? Licht je antwoord toe.

[FIGUUR: Een gekadreerd tekstblok met informatie over de Amerikaanse kunstenaar Will Cotton, die in 2001 een bouwwerk met zoetigheden en toetjes maakte. Dit bouwwerk werd gefilmd en de video werd gebruikt om een schilderij te maken met de titel 'Vlawaterval', met afmetingen van 275 x 365 cm.]

2p 6 Bekijk afbeelding 4.
In dit schilderij zie je verschillende toetjes en zoetwaren.
→ Geef vier voorbeelden van toetjes en / of zoetwaren.

2p 7 Bekijk afbeelding 4.
Het schilderij verwijst naar een landschap.
→ Noem vier aspecten van de vormgeving die naar een landschap verwijzen.

1p 8 Bekijk afbeelding 4.
Noem één aspect van de vormgeving dat de verwijzing naar een landschap
versterkt. Geef daarbij een korte toelichting.

3p 9 Bekijk afbeelding 4.
In dit schilderij is sprake van een overvloed van zoetwaren en toetjes.
→ Noem drie aspecten van de vormgeving die deze overvloed versterken en
geef bij elk aspect een korte toelichting.

1p 10 Bekijk afbeelding 4.
Een van de uitgangspunten van Cotton is dat hij met zijn werk wil waarschuwen
voor de ‘alom aanwezige zoetigheid in de hedendaagse samenleving’.
→ Ben je van mening dat hij daarin met dit werk is geslaagd? Motiveer je
antwoord.

913-0600-a-GT-1-o
les verder 

### Pagina 4

Het Laatste Avondmaal

Op afbeelding 5 zie je de muurschildering Het Laatste Avondmaal uit 1498 van
de Italiaanse kunstenaar Leonardo da Vinci.

3p 11 Bekijk afbeelding 5.
Jezus is de belangrijkste persoon van het gezelschap dat aan tafel zit.
Hij zit daarom ook in het midden van de tafel.
→ Noem nog drie manieren waarop Leonardo verbeeldt dat Jezus de
belangrijkste persoon van het gezelschap is.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd de muurschildering op afbeelding 5
gerestaureerd. Tijdens de restauratie kon het werk niet worden tentoongesteld.
Om toch iets aan het publiek te kunnen laten zien kreeg de Amerikaanse
schilder Andy Warhol de opdracht werk te maken dat op deze muurschildering
was geïnspireerd. Op afbeelding 6 zie je Warhols Last Supper. Het is een
zeefdruk die hij aanbracht op een ondergrond met vijf stroken gekleurd papier.

3p 12 Vergelijk afbeelding 5 en 6.
→ Noem drie verschillen tussen de werken op afbeelding 5 en 6.

1p 13 Bekijk afbeelding 6.
→ Ben je van mening dat de zeefdruk op afbeelding 6 een eerbetoon is aan
Leonardo's Laatste Avondmaal op afbeelding 5? Beargumenteer je
antwoord.

Ook de kunstenares Marisol Escobar maakte aan het eind van de vorige eeuw
werk dat was geïnspireerd op Het Laatste Avondmaal van Leonardo. Op
afbeelding 7 zie je haar laatste avondmaal en op afbeelding 8 een detail. Jezus
is de enige persoon die zij uit steen hakte; de anderen bouwde zij op uit stukken
hout dat zij schilderde en waarop zij tekende.

3p 14 Vergelijk afbeelding 5 en 7.
Leonardo’ s werk is tweedimensionaal; het werk van Marisol driedimensionaal.
Ondanks dat verschil, hebben de werken een aantal overeenkomsten.
→ Noem drie kenmerken van het werk op afbeelding 7 die je ook ziet in het
werk op afbeelding 5.

2p 15 Bekijk afbeelding 7 en 8.
In dit werk valt Jezus op.
→ Noem twee manieren waardoor Hij opvalt.

913-0600-a-GT-1-o 4 lees verder ►►►


### Pagina 5

2p 16 Bekijk afbeelding 7 en 8.
In de lichamen van de apostelen heeft Marisol plasticiteit gesuggereerd.
$\rightarrow$ Noem twee manieren waarop zij dat heeft gedaan.
2p 17 Bekijk afbeelding 7.
De persoon op de voorgrond rechts is Marisol zelf. Over dit werk zegt zij zelf: 'In dit werk laat ik zien dat kijken naar en denken over beeldende kunst voor mij belangrijk zijn.'
$\rightarrow$ Leg aan de hand van deFiguur op de voorgrond rechts uit dat Marisol in dit beeld verwijst naar ‘kijken naar en denken over kunst’.

Kind aan tafel

Op afbeelding 9 zie je De Kindertafel van de Belgische schilder Gustave van de Woestijne uit 1919. Aan een grote ronde tafel zitten vijf kinderen; het zijn de kinderen van de schilder.

2p 18 Bekijk afbeelding 9.
De kinderen lijken te wachten op het moment om met de maaltijd te mogen beginnen.
$\rightarrow$ Noem twee kenmerken van de kinderen waardoor deze indruk wordt gewekt.
2p 19 Bekijk afbeelding 9.
$\rightarrow$ Noem nog twee andere kenmerken waardoor de indruk ontstaat dat men nog niet aan de maaltijd begonnen is.
2p 20 Bekijk afbeelding 9.
In dit schilderij zijn veel ronde en gebogen vormen toegepast.
$\rightarrow$ Geef twee voorbeelden van ronde vormen en twee voorbeelden van gebogen vormen.
1p 21 Bekijk afbeelding 9.
De huiselijke maaltijd is een moment waarop de kinderen samen zijn.
$\rightarrow$ Leg uit hoe de vorm van de vensterbank dit samenzijn versterkt.
3p 22 Bekijk afbeelding 9.
Van de Woestijne schilderde vanuit een hoog standpunt.
$\rightarrow$ Noem drie effecten van het hoge standpunt dat hij innam.

913-0600-a-GT-1-o 5 lees verder ►►►

### Pagina 6

Op afbeelding 10 zie je *Mijn plaats aan tafel* van de Nederlandse kunstenares
Anna Verwey uit 1973. Het werk bestaat uit een tafel met een wit kleed waarop
zij een rand borduurt. Afbeelding 11 en 12 tonen details van dit kleed.
Anna Verwey verwijst in dit werk naar de plaats die zij vroeger als kind aan de
eettafel innam. Afbeelding 12 toont het detail van het tafelkleed op de plaats
waar zij vroeger (z)at.

4p 23 Vergelijk afbeelding 11 en 12.
Zowel de stof als de geborduurde rand op Verwey’s vroegere zitplaats
verschillen van de rest van het kleed.
$\rightarrow$ Noem vier kenmerken van de geborduurde rand op afbeelding 12 die afwijken
van de geborduurde rand op de rest van het kleed.

3p 24 Vergelijk afbeelding 11 en 12.
$\rightarrow$ Noem drie kenmerken van de stof op afbeelding 12 waarin deze afwijkt van
de rest.

1p 25 Bekijk afbeelding 10, 11 en 12.
In dit werk verwijst Verwey naar de spanning die zij zélf voelde, niet naar de
spanning van haar tafelgenoten.
$\rightarrow$ Leg uit dat Verwey alleen de spanning, die zij zélf voelde, in dit werk heeft
verbeeld.

2p 26 Vergelijk afbeelding 9 met het werk op de afbeeldingen 10, 11 en 12.
Het schilderij op afbeelding 9 kun je zien als een portret.
Het werk op de afbeelding 10, 11 en 12 kun je een zelfportret noemen, maar dan
wel een niet-traditioneel zelfportret.
$\rightarrow$ Geef voor het werk van Verwey één argument voor de benaming
niet-traditioneel en één argument voor de omschrijving zelfportret.

913-0600-a-GT-1-o 6 lees verder $\blacktriangleright\blacktriangleright\blacktriangleright$

### Pagina 7

Kopje thee?

Jurriaan Kok, een Nederlandse kunstenaar, ontwierp rond 1900 de kop en schotel die je ziet op afbeelding 13. Op afbeelding 14 zie je het servies waartoe deze kop en schotel behoren. Het ontwerp werd uitgevoerd in eierschaalporselein. Dit porselein is uiterst breekbaar. Kop en schotel hadden niet zozeer een praktische functie: ze waren vooral decoratief.

1p 27 Bekijk afbeelding 13.
Ondanks hun breekbaarheid zijn er - na meer dan honderd jaar - relatief veel exemplaren van deze kop en schotel bewaard gebleven.
→ Leg aan de hand van de functie uit dat er nu nog relatief veel exemplaren van deze kop en schotel zijn.

In 1967 ontwierp de Belgische ontwerper Piet Stockmans in opdracht van de porseleinfabriek Mosa, de kop en schotel Sonja, die je op afbeelding 15 ziet.

4p 28 Bekijk afbeelding 15.
Deze kop en schotel zijn handig in gebruik.
→ Geef voor deze bewering vier argumenten.

Het maken van de kop en schotel op afbeelding 13 is kostbaar; de productie van de kop en schotel op afbeelding 15 is redelijk goedkoop.

2p 29 Vergelijk afbeelding 13 en 15.
→ Leg uit aan de hand van twee van de handelingen die bij het maken moeten worden uitgevoerd, dat de kop en de schotel op afbeelding 13 kostbaar zijn.
2p 30 → Leg uit aan de hand van twee van de handelingen die bij het maken moeten worden uitgevoerd, dat de kop en de schotel op afbeelding 15 redelijk goedkoop zijn.

De Nederlandse kunstenares Miriam van der Lubbe nam in 2002 Sonja als uitgangspunt voor het werk dat je ziet op afbeelding 16. Zij bracht decoraties aan op een aantal koppen en schotels uit de serie Sonja.

1p 31 Bekijk afbeelding 16.
Het lijkt alsof de koppen en de schotels na gebruik niet zijn schoongemaakt.
→ Leg uit hoe die indruk ontstaat.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

913-0600-a-GT-1-o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

1p 32 Vergelijk afbeelding 15 en 16.
De kop en de schotel op afbeelding 15 waren voor Van der Lubbe uitgangspunt
voor het werk dat je ziet op afbeelding 16.
→ Ben je van mening dat Van der Lubbe met haar werk respect toont voor het
ontwerp van Stockmans? Beargumenteer je antwoord.

In 2004 ontwierp Marije Vogelzang koppen en schotels die je ziet op
afbeelding 17. Ze zijn gemaakt van suiker.

1p 33 Bekijk afbeelding 17.
Deze koppen en schotels zijn slechts één keer te gebruiken.
→ Geef voor deze bewering één argument.

2p 34 Bekijk afbeelding 17.
→ Noem twee voordelen van dit servies dat je maar één keer kunt gebruiken.
→ Noem twee nadelen van dit servies dat je maar één keer kunt gebruiken.

Meret Oppenheim ontwierp in 1936 het werk dat je ziet op afbeelding 18.
Het bestaat uit een kop, een schotel en een lepeltje die zij met bont bekleedde.

2p 36 Bekijk afbeelding 18.
Een kopje wordt doorgaans ontworpen om uit te drinken. Uit dit kopje drink je
niet zo graag.
→ Leg uit waarom je uit dit kopje niet graag drinkt. Noem hierbij twee aspecten.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

913-0600-a-GT-1-o*
einde