# Eindexamen Beeldende vakken VMBO-GL/TL 2008 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/beeldende-vakken-vmbo-gl-tl/2008/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2008
tijd vak 2
dinsdag 17 juni
9.00 - 11.00 uur
beeldende vakken CSE GL en TL
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 34 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 64 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
800045-2-619o

### Pagina 2

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

Van heinde en verre

Aan het begin van de twintigste eeuw ontstaat er in Europa belangstelling voor
kunst en voorwerpen uit niet-westerse landen. Niet-westerse kunst wordt veelal
in een speciaal museum tentoongesteld. Een voorbeeld van zo’n museum is het
Musée de l'Homme in Parijs. Veel kunstenaars, onder wie Picasso, gaan ernaar
toe om de objecten te bestuderen of om ze na te tekenen.
In het Musée de l'Homme worden onder meer Afrikaanse reliekhouders
tentoongesteld. Afrikaanse reliekhouders zijn objecten die op de overblijfselen
van een overledene worden geplaatst. Op afbeelding 1 zie je een reliekhouder
uit dit museum te Parijs.

2p 1 Bekijk afbeelding 1.
Een reliekhouder is voor de nabestaanden van de overledene een kostbaar en
waardevol bezit.
→ Noem twee aspecten van de vormgeving die bijdragen aan het kostbare
karakter.
1p 2 → Leg uit waarom een reliekhouder waardevol is voor de nabestaanden.

2p 3 Bekijk afbeelding 1.
De reliekhouder moet onder meer de overledene beschermen tegen kwaad van
buitenaf.
→ Noem twee aspecten van de voorstelling die het kwaad weren.

3p 4 Bekijk afbeelding 1.
Het gezicht van de reliekhouder is geschematiseerd.
→ Geef drie voorbeelden van schematisering die je aantreft in het gezicht.

Op afbeelding 2 zie je een schilderij dat Picasso maakte naar aanleiding van de
reliekhouder op afbeelding 1. Het gezicht op afbeelding 2 heeft een aantal
overeenkomsten met de reliekhouder op afbeelding 1.

2p 5 Vergelijk afbeelding 1 en 2.
→ Noem twee aspecten van de vormgeving die je in de gezichten van beide
werken aantreft.

800045-2-619o
2
lees verder

### Pagina 3

Picasso raakte zó geboeid door niet-westerse kunst dat hij zelf ook een
verzameling aanlegde. Op figuur 1 zie je een deel van deze verzameling.

figuur 1
[FIGUUR: Een foto van een verzameling beelden en maskers.]

Tot de collectie van Picasso hoorde onder meer de reliekhouder die je op
afbeelding 3 ziet. Deze reliekhouder is minder kostbaar dan de reliekhouder op
afbeelding 1. Toch was de eigen reliekhouder voor Picasso belangrijk.

1p 6 Bekijk afbeelding 3.
→ Leg uit dat de reliekhouder op afbeelding 3 voor Picasso belangrijk was.

Aan de westkust van Canada leven al heel lang indianen. Zij zijn onder meer
bekend om hun kleurrijke maskers. Op afbeelding 4 zie je zo'n masker.

Brian Jungen groeide bij deze indianen op. Hij kent de traditie van de maskers
goed. Zelf maakt hij ook maskers. Deze bouwt hij op uit sportschoenen,
zogenaamde Nike Air Jordans. Op afbeelding 5 en 6 zie je een van zijn maskers
uit 2005.

800045-2-6190

lees verder ►►►


### Pagina 4

2p 7 Bekijk afbeelding 4, 5 en 6.
In het masker op afbeelding 5 en 6 zie je kenmerken van het masker op
afbeelding 4 en kenmerken van een sportschoen.
→ Noem van het masker op afbeelding 5 en 6 twee kenmerken die je ook
aantreft in het masker op afbeelding 4.
3p 8 → Noem van het masker op afbeelding 5 en 6 drie kenmerken die je ook
aantreft in een sportschoen.
1p 9 Bekijk afbeelding 5 en 6.
Van Jungen wordt gezegd dat in zijn objecten de hedendaagse westerse wereld
samensmelt met die van de Indianen.
→ Leg dit uit.
Komt dat zien ... !
"Zou het niet geweldig zijn een museum in te lopen waar je uit de ontwikkelingen
van kunst, architectuur en wetenschap hoop zou kunnen putten?"
Bovenstaand citaat komt uit het testament van Pieter Teyler van der Hulst, een
rijke achttiende-eeuwse fabrikant uit Haarlem. Tijdens zijn leven verzamelde hij
fossielen en mineralen, instrumenten, kunst en literatuur.
Deze verzameling werd na zijn dood openbaar gemaakt. Aan zijn woonhuis werd
een tentoonstellingszaal toegevoegd. Deze zaal, nu het Teylers Museum, werd
het eerste museum van Nederland.
2p 10 Er kunnen verschillende redenen zijn om een verzameling openbaar te maken.
→ Noem twee van deze redenen en geef bij elke reden een korte toelichting.
Op afbeelding 7 zie je een gedeelte van de tentoonstellingszaal en op
afbeelding 8 zie je de vitrine die zich in deze zaal bevindt.
3p 11 Bekijk afbeelding 7.
In de wanden zijn diverse klassieke vormen toegepast.
→ Noem drie van deze klassieke vormen.
1p 12 Bekijk afbeelding 7.
Door klassieke vormen toe te passen krijgt de collectie een voornaam karakter.
→ Leg uit dat de toepassing van klassieke vormen de collectie een voornaam
karakter verleent.
800045-2-619o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 13 Bekijk afbeelding 7 en 8.
In de vitrine bevinden zich de fossielen en mineralen die een belangrijk
onderdeel van de collectie Teyler vormen.
→ Leg uit dat de opstelling van de vitrine het belang van deze fossielen en
mineralen benadrukt.

3p 14 Bekijk afbeelding 7 en 8.
De vitrine is zó vormgegeven dat de fossielen en mineralen optimaal zichtbaar
zijn én beschermd worden.
→ Noem drie kenmerken van de vitrine waardoor de fossielen en mineralen
goed zichtbaar zijn.
1p 15 → Leg uit hoe de fossielen en mineralen beschermd worden.

Na de bouw van het Teylers Museum volgde de bouw van veel andere
Nederlandse musea.
Aan het begin van de twintigste eeuw groeide – onder een aantal kunstenaars –
weerstand tegen musea. Een van hen was de Franse kunstenaar Marcel
Duchamp. Hij was het helemaal niet eens met de wijze waarop de meeste
musea zijn objecten presenteerden en wilde er niet tentoonstellen.
Om zijn werk toch onder de aandacht van een groot publiek te brengen,
ontwierp hij een draagbaar museum. Het is een koffer waar hij kopieën van zijn
objecten in opborgt. Op afbeelding 9 zie je deze koffer en op afbeelding 10
de kopieën van de objecten die in de koffer kunnen worden opgeborgen.
Op figuur 2 zie je de gesloten koffer en op figuur 3 zie je een foto waarop
Duchamp zijn koffer en de inhoud ervan toont.

figuur 2
figuur 3

800045-2-6190
5
lees verder ►►►

### Pagina 6

De vormgeving van de zaal op afbeelding 7 kun je ‘rijk’ noemen; de vormgeving
van de koffer van Duchamp is echter sober.

16 Bekijk afbeelding 9 en figuur 2.
→ Noem twee kenmerken van de koffer die bijdragen aan het sobere karakter.

17 Bekijk afbeelding 9 en 10 en figuur 3.
Dit draagbare museum heeft voor- en nadelen.
→ Noem drie voordelen die dit museum voor Duchamp zou kunnen hebben.
→ Noem twee nadelen die dit museum voor de beschouwer zou kunnen hebben.

Teyler wilde dat zijn verzameling openbaar werd; daartoe werd een museum
gebouwd. Duchamp bracht zijn werk onder de aandacht van mensen door het
vervaardigen van een draagbaar museum.

19 Vergelijk afbeelding 7, 9 en 10 en figuur 3.
→ Welke van de twee musea – het Teylers Museum of het draagbare museum
van Duchamp – vind jij het meest geslaagd als openbare verzameling?
Beargumenteer je antwoord.

Dierbare verzamelingen verbeeld

Albrecht van Oostenrijk, in de zeventiende eeuw vorst van de Zuidelijke
Nederlanden, was een (verwoed) verzamelaar van kunst en wetenschappelijke
instrumenten. De Nederlandse schilders Rubens en Breughel vereeuwigden
deze vorst en zijn echtgenote op het schilderij dat je ziet op afbeelding 11.
Ze staan afgebeeld op het schilderij op de tafel links.

20 Bekijk afbeelding 11.
→ Noem één reden waarom de vorst en de vorstin zich op dit schilderij hebben
laten afbeelden.

21 Bekijk afbeelding 11.
Naast beeldende kunst zie je op dit schilderij ook wetenschappelijke
instrumenten; onder meer instrumenten die worden gebruikt om waar te nemen
en te meten.
→ Noem drie van deze instrumenten.

800045-2-619o
6
lees verder ► ► ►

### Pagina 7

1p 22 Bekijk afbeelding 11.
Tussen de kunst en instrumenten plaatsen Breughel en Rubens ook eigen werk
dat niet tot de vorstelijke collectie behoorde.
→ Noem één reden die zij hiervoor hebben kunnen gehad.

Op afbeelding 12 zie je De schilderijenoptocht te Mach–elen-aan-de-Leie van de
Belgische kunstenaar Roger Raveel. Je ziet een optocht waarin mensen
schilderijen met zich meevoeren. Het zijn schilderijen van kunstenaars voor wie
Raveel grote bewondering had – onder meer Compositie met rood, geel en
blauw van Piet Mondriaan – én je ziet een paar schilderijen van Raveel zelf.

1p 23 Bekijk afbeelding 12.
In dit schilderij wordt een optocht gesuggereerd.
→ Noem één manier waarop hier een optocht wordt gesuggereerd.

Op afbeelding 13 zie je Compositie met rood, geel en blauw van Piet Mondriaan
uit 1930.

2p 24 Vergelijk afbeelding 12 en 13.
→ Noem twee aspecten van de vormgeving van De Schilderijenoptocht die je
ook ziet in Compositie met rood, geel en blauw.

1p 25 Bekijk afbeelding 12.
Het witte doek, centraal op het schilderij, is een eigen werk van Raveel.
Raveel wil met dit doek de beschouwer actief bij zijn werk betrekken.
→ Leg uit op welke wijze het witte doek de beschouwer bij zijn werk betrekt.

1p 26 Bekijk afbeelding 12.
Raveel nam in deze optocht werk op van schilders die hij bewonderde en
voegde er eigen werk aan toe.
→ Ben je van mening dat een optocht van schilderijen een goed middel is om je
bewondering voor favoriete schilders te uiten?
Beargumenteer je antwoord.

800045-2-6190
7
lees verder ►►►

### Pagina 8

Resten en herinneringen

Vanaf het begin van de twintigste eeuw zijn er kunstenaars die in hun werk afval, gebruiksvoorwerpen of kosteloze materialen verwerken, bijvoorbeeld Arman en Van der Lee.

In 1960 maakt Arman het object dat je ziet op afbeelding 14.
De titel is *De prullenbak van mijn echtgenote*. Het bestaat uit een bak met afval op een sokkel. De hoogte van dit object is ongeveer 190 cm.

3p 27 Bekijk afbeelding 14.
In dit object verwerkte Arman de inhoud van een prullenbak uit zijn badkamer.
$\rightarrow$ Noem drie voorwerpen die verwijzen naar een badkamer.

2p 28 Bekijk afbeelding 14.
Bij het ontstaan van dit object speelde toeval tweemaal een rol.
$\rightarrow$ Leg dit uit.

2p 29 Bekijk afbeelding 14.
Deze manier van presenteren maakt het afval maakt tot iets bijzonders.
$\rightarrow$ Geef voor deze bewering twee argumenten.

Over dit kunstwerk lopen de meningen zeer uiteen: er zijn mensen die dit werk een belediging voor de beeldende kunst vinden.

2p 30 Bekijk afbeelding 14.
$\rightarrow$ Leg uit waarom mensen dit werk een belediging voor de beeldende kunst vinden.

In 1996 zou er in Breukelen een klein huis worden gesloopt. De kunstenares Ida van der Lee wilde graag de herinnering aan dit huis behouden. Daartoe brak zij met behulp van andere kunstenaars het huis uiterst zorgvuldig af en maakte van de afbraak foto’s. Een aantal daarvan zie je op figuur 4. Van materialen die zij bij de sloop verzamelde, maakte zij de installatie die je ziet op afbeelding 15. Samen vormen foto’s en installatie een verzameling. Van der Lee noemde deze verzameling *Overlevering van een huis*.

800045-2-619o 8 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

figuur 4
[FIGUUR: Vier foto's van een huis en de sloop ervan. Op de eerste foto wordt op het dak gewerkt. Op de tweede foto staat een deel van het huis nog en wordt eraan gewerkt. Op de derde foto is het huis afgebroken en wordt er puin geruimd. Op de vierde foto liggen betonnen platen, waarschijnlijk restanten van de constructie van het huis.]

3p 31 Bekijk afbeelding 15 en figuur 4.
Van der Lee verrichtte veel verschillende handelingen om tot deze verzameling
te komen
→ Noem drie van deze handelingen.

1p 32 Bekijk figuur 4.
Van der Lee omschrijft de afbraak onder meer als een ‘reis terug in de tijd’.
→ Leg uit dat de afbraak als een reis terug in de tijd gezien kan worden.

4p 33 Bekijk afbeelding 15.
Van der Lee omschrijft de installatie als een ‘stroom’.
→ Leg aan de hand van drie kenmerken de vergelijking met een stroom uit.

1p 34 Bekijk afbeelding 15.
Van der Lee wil met deze installatie verbeelden dat mensen het verleden
meenemen op hun reis naar de toekomst.
→ Ben je van mening dat zij met deze installatie daarin is geslaagd?
Beargumenteer je antwoord.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
800045-2-6190*
einde