# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-GL/TL 2019 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-gl-tl/aardrijkskunde/2019/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-GL en TL
2019
tijdvak 1
woensdag 15 mei
9.00 - 11.00 uur
aardrijkskunde CSE GL en TL
Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.
Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0131-a-19-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft
meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

Weer en klimaat

1p 1 De luchtdruk verschilt van gebied tot gebied.
Over drukgebieden worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in een hogedrukgebied is het altijd warm.
Uitspraak 2: rond de evenaar ontstaan vaak een lagedrukgebied en
daardoor ontstaan daar vaak stijgingsregens.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

bron 1
Verspreidingsgebied van ziekteverwekkers groter

"Ziekte die door muggen worden veroorzaakt komen steeds noordelijker
en op grotere hoogte voor. Het verspreidingsgebied van de muggen wordt
steeds groter", zegt hoogleraar duurzame ontwikkeling Martens. "Op
termijn zou ook Nederland last kunnen krijgen van wat nu nog tropische
ziektes worden genoemd."

1p 2 Lees bron 1.
Deskundigen verwachten dat het verspreidingsgebied van muggen en
andere ziekteverwekkers in de toekomst groter wordt.
→ Geef daarvan een oorzaak.

GT-0131-a-19-1-o
2 / 26
lees verder

### Pagina 3

bron 2
Zeespiegelstijging
Volgens klimaatexperts van de Verenigde Naties zal de zeespiegel
gedurende de 21e eeuw wereldwijd met 26 tot 82 centimeter stijgen. Dit is
het gevolg van de uitzetting van het zeewater en het smelten van gletsjers
en ijskappen.

1p 3 Lees bron 2.
Nederland zal extra geld moeten investeren om maatregelen te kunnen
nemen om het land veilig te houden bij een stijgende zeespiegel.
→ Geef een voorbeeld van een maatregel die Nederland daarvoor zal
moeten nemen.

bron 3
Satellietfoto van Europa op 4 augustus 2017
[FIGUUR: Satellietfoto van Europa, toont bewolking en de kustlijnen van verschillende landen.]

bron 4
Tekst met keuzemogelijkheid
Spanje is goed te zien op de satellietfoto in bron 3. In Spanje is het
onbewolkt, omdat de lucht daar ... 1 ... (daalt / stijgt).
Nederland is niet goed te zien, omdat het er regent.
Dit is ... 2 ... (stijgingsregen / frontale regen).
De uv-straling was op 4 augustus 2017 het hoogst in ... 3 ... .
(Nederland / Spanje).

2p 4 Bekijk bron 3 en lees bron 4.
In bron 4 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.

GT-0131-a-19-1-o 3 / 26 lees verder

### Pagina 4

bron 5
Weerbericht van 13 september 2017

De eerste herfststorm van dit jaar trekt vandaag over Nederland. Vooral in
de kustgebieden haalt de gemiddelde wind een windkracht 9. In het
noordelijke kustgebied zelfs een tijdje windkracht 10 (zware storm). In het
binnenland zullen het vooral de windstoten zijn die opvallen. In het hele
land is de kans op neerslag groot. In Zeeland wordt de grootste
hoeveelheid neerslag verwacht.

bron 6
Weerkaart van Europa

[FIGUUR: Een weerkaart van Europa met isobaren, aanduidingen voor hoge- en lagedrukgebieden en de tekst 'Legenda: -1024- luchtdruk, L lagedrukgebied, H hogedrukgebied']

2p 5 Lees bron 5 en bekijk bron 6.
De weerkaart van Europa in bron 6 is niet van dezelfde dag als het
weerbericht uit bron 5.
→ Geef met behulp van bron 5 en bron 6 twee argumenten waarom de
kaart niet bij het weerbericht hoort.

GT-0131-a-19-1-0
4 / 26
lees verder ► ► ►

### Pagina 5

bron 7
Klimaatgrafiek van Sevilla, Zuid-Spanje

[FIGUUR: Klimaatgrafiek met op de y-as neerslag in mm (van 0 tot 450) en temperatuur in °C (van -30 tot +40). De x-as toont de maanden van het jaar (J F M A M J J A S O N D). Een zwarte lijn toont de temperatuur, een grijze staafjesgrafiek toont de neerslag.]

1p 6 Bekijk bron 7.
Naar aanleiding van de klimaatgrafiek in bron 7 worden twee uitspraken
gedaan.
Uitspraak 1: Sevilla heeft een mediterraan klimaat met droge, hete
zomers en milde winters waarin de meeste regen valt.
Uitspraak 2: in de zomer ligt Sevilla vaker onder invloed van een
lagedrukgebied dan in de winter.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

GT-0131-a-19-1-o
5 / 26
lees verder ► ► ►

### Pagina 6

bron 8
Verenigde Staten
[FIGUUR: Kaart van de Verenigde Staten met de locaties San Francisco, Phoenix, Chicago en Miami. Er is een schaal van 0 tot 800 km en een legenda voor landsgrenzen.]
bron 9
Klimaatgrafieken van vier plaatsen in de Verenigde Staten
klimaatgrafiek 1
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
klimaatgrafiek 2
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
klimaatgrafiek 3
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
klimaatgrafiek 4
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
GT-0131-a-19-1-o
6/26
lees verder

### Pagina 7

1p 7 Bekijk bron 8 en bron 9.
Waar staan de plaatsnamen uit bron 8 juist bij de vier klimaatgrafieken uit
bron 9?

klimaatgrafiek klimaatgrafiek klimaatgrafiek klimaatgrafiek
1 2 3 4
A Miami Phoenix Chicago San Francisco
B Miami Phoenix San Francisco Chicago
C Miami Phoenix Chicago Chicago
D Phoenix Chicago Miami San Francisco
E Phoenix San Francisco Chicago
F Phoenix San Francisco Miami Chicago

bron 10
Tekst met keuzemogelijkheid

Bij de veehouderij komen veel broeikasgassen vrij. Dit is vooral het
krachtige broeikasgas ... 1 ... ($CO_2$ / methaan).
Door minder vlees te consumeren wordt de ecologische voetafdruk
... 2 ... (groter / kleiner). Door de klimaatverandering kan in bepaalde
gebieden bos gaan verdwijnen. Bossen slaan grote hoeveelheden $CO_2$
op. Als er minder bossen zijn dan kan er minder $CO_2$ worden opgeslagen.
Door het verdwijnen van het bos zal de klimaatopwarming dan ook
... 3 ... (afnemen / toenemen).

2p 8 Lees bron 10.
In bron 10 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.

GT-0131-a-19-1-o 7 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 8

bron 11
Landbouwgordels in de Verenigde Staten
[FIGUUR: Kaart van de Verenigde Staten met aanduiding van landbouwgordels, met een legenda die de cijfers 1 en 2 toekent aan verschillende patronen.]
0 400 800 km
2p 9 Bekijk bron 11.
In de legenda van bron 11 zijn de namen van twee landbouwgordels
vervangen door de cijfers 1 en 2. In elke landbouwgor del is men
gespecialiseerd in één landbouwproduct.
-> Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet het
belangrijkste landbouwproduct van die landbouwgor del erachter.
Kies uit:
- katoen
- mais
- tarwe
- zuivelveeteelt
2p 10 De Verenigde Staten stoot per hoofd van de bevolking de meeste CO₂ uit.
-> Noem twee maatregelen op het gebied van verkeer en vervoer die de
Amerikaanse overheid zou kunnen nemen om de uitstoot van CO₂ te
vermindere
GT-0131-a-19-1-0
8/26

### Pagina 9

bron 12
Orkanen
[FIGUUR: Kaart van het oosten van Noord-Amerika met de banen van verschillende orkanen getekend, met pijlen die de richting aangeven. Enkele steden en kustlijnen zijn zichtbaar. Er is een legenda met informatie over de banen van orkanen en overstromingsrisico.]
Legenda:
hurricanes:
baan van hurricanes in 2005 (met naam)
hurricanesterkte
overstromingsrisico:
kustgebied lager dan 10 m
boven zeeniveau
zone veelvuldig getroffen door
tropische stormen en hurricanes
2p 11 Bekijk bron 12.
→ Geef twee aanwijzingen vanuit bron 12 waaruit blijkt dat de inwoners
van noordoostelijke staten in de Verenigde Staten minder last hebben
van de gevolgen van orkanen dan de inwoners van de staten in het
zuidoosten.
1p 12 Deskundigen verwachten een toename van het aantal orkanen
wereldwijd.
→ Geef de oorzaak waardoor het aantal orkanen zal toenemen bij
klimaatopwarming.
GT-0131-a-19-1-o
9/26
lees verder ▶▶▶

### Pagina 10

bron 13
Miami (Florida) ligt net boven de zeespiegel en heeft weinig
beschermende dijken
[FIGUUR: Een luchtfoto van eilanden met huizen en een brede weg die de eilanden verbindt met de stad op de achtergrond.]

1p 13 Bekijk bron 13.
Veel mensen kiezen ervoor om op het eiland op de foto in bron 13 te
blijven wonen, ook al is de kans op materiële schade groot als er een
orkaan komt.
→ Welk aardkundig begrip past bij deze keuze?

Water

bron 14
Lange kringloop van het water
[FIGUUR: Een schematische weergave van de lange kringloop van het water, beginnend met verdamping uit water, vorming van wolken, neerslag in de vorm van regen en sneeuw op bergen, smeltwater dat rivieren voedt die uitmonden in zee.]

1p 14 Bekijk bron 14.
In de lange kringloop van het water in bron 14 zijn vier van de vijf
processen weergegeven die samen de kringloop van het water vormen.
Welk proces ontbreekt in bron 14?
A afstroming
B condensatie
C infiltratie
D verdamping

GT-0131-a-19-1-o 10 / 26 lees verder ▶▶▶

### Pagina 11

bron 15
Waterwinning in Nederland
[FIGUUR: Kaart van Nederland met weergave van waterwinningslocaties. Legenda toont 1: grondwater, 2: oppervlaktewater, 3: water uit de duinen. Schaalbalk aanwezig.]
1p 15 Bekijk bron 15.
In Nederland wordt drinkwater geproduceerd uit grondwater, uit
oppervlaktewater en uit water uit de duinen. In de legenda van bron 15
zijn die omschrijvingen vervangen door de cijfers 1, 2 en 3.
Waar staan de omschrijvingen juist bij de cijfers 1, 2 en 3 uit de legenda?

|   | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|
| A | grondwater | oppervlaktewater | water uit de duinen |
| B | grondwater | water uit de duinen | oppervlaktewater |
| C | oppervlaktewater | grondwater | water uit de duinen |
| D | oppervlaktewater | water uit de duinen | grondwater |
| E | water uit de duinen | grondwater | oppervlaktewater |
| F | water uit de duinen | oppervlaktewater | grondwater |

1p 16 Geef de oorzaak waardoor grondwater in grote delen van West-Nederland
minder geschikt is om drinkwater van te maken.

GT-0131-a-19-1-o
11 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 12

bron 16
Grondwaterpeilverlaging

Het zoete grondwater in Nederland is de afgelopen veertig jaar gemiddeld
25 centimeter gedaald. De daling wordt voor twintig procent veroorzaakt
door grondwateronttrekkingen voor huishoudens en industrieën, voor
twintig procent door steden en voor zestig procent door de landbouw.

2p 17 Lees bron 16.
Over de tekst in bron 16 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: proceswater is water dat gebruikt wordt in de industrie.
Uitspraak 2: toenemende verharding in steden leidt tot stijging van het
grondwaterpeil.
Uitspraak 3: draineren zorgt voor een daling van het grondwaterpeil.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
GT-0131-a-19-1-o
12 / 26
lees verder

### Pagina 13

bron 17
Oosterscheldekering
[FIGUUR: Luchtfoto van de Oosterscheldekering met een brug en windmolens op het water.]
Noordzee
bron 18
Brouwersdam
[FIGUUR: Luchtfoto van de Brouwersdam, een lange dam met wegen en water aan weerszijden.]
Noordzee
Grevelingenmeer
1p 18 Bekijk bron 17 en bron 18.
Zowel de Oosterscheldekering als de Brouwersdam zijn een onderdeel
van de Deltawerken en moeten Zeeland beschermen tegen
overstromingen.
Over bron 17 en over bron 18 wordt een uitspraak gedaan.
Uitspraak 1: tijdens het nemen van de foto van de Oosterscheldekering
(bron 17) was het eb.
Uitspraak 2: het water in het Grevelingenmeer (bron 18) is zoet water.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
GT-0131-a-19-1-0
13 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 14

bron 19
Brabantse gemeente wil hogere belasting voor tuin met tegels
Inwoners met een betegelde tuin in de Brabantse gemeente Altena
moeten binnenkort mogelijk een hogere rioolbelasting betalen dan de
buren met een grasveld en een bloemenperk.

2p 19 Lees bron 19.
Gemeenten moeten ervoor zorgen dat er geen wateroverlast ontstaat.
→ Welk bezwaar in het kader van waterbeheer heeft de gemeente tegen
betegelde tuinen?
→ Noem een maatregel die een gemeente binnen een woonwijk kan
nemen om wateroverlast te voorkomen.

bron 20
Watergebruik in Nederland naar verschillende gebruikersgroepen, 2015

[FIGUUR: Cirkeldiagrammen die het watergebruik in Nederland per sector tonen, met percentages en absolute waarden in miljoenen m³. Een legenda toont dat cijfer 1 staat voor grondwater, 2 voor leidingwater en 3 voor oppervlaktewater.]

1p 20 Bekijk bron 20.
In bron 20 zijn in de legenda de begrippen grondwater, leidingwater en
oppervlaktewater vervangen door de cijfers 1, 2 en 3.
Waar staan de cijfers juist bij de drie de soorten water?
grondwater leidingwater oppervlaktewater
A 1 2 3
B 1 3 2
C 2 1 3
D 2 3 1
E 3 1 2
F 3 2 1

GT-0131-a-19-1-o 14 / 26 lees verder

### Pagina 15

bron 21
Modderstroom bedelft dorp, vrees voor veel doden

26 juni 2017 - In de Zuid-Chinese provincie Sichuan werden zondagavond nog 93 mensen vermist na een aardverschuiving die zaterdagochtend het dorp Xinmo trof. Tot dusver zijn de lichamen van tien slachtoffers geborgen. Volgens reddingwerkers is er niet veel kans dat er nog overlevenden worden gevonden onder de modder en de rotsen. Volgens de autoriteiten zijn aanhoudende regbuien de oorzaak van de modderstroom in het gebied.

bron 22
Deel van China

[FIGUUR: Topografische kaart van een deel van China, met de provincie Sichuan gemarkeerd. De kaart toont hoogteverschillen met verschillende grijstinten en een rivier genaamd Chang Jiang.]

Legenda:
hoogte in meters
0 - 200
200 - 500
500 - 1000
1000 - 2000
2000 - 5000
hoger dan 5000
---- landsgrens
---- provinciegrens
rivier
0 150 300 km

2p 21 Lees bron 21 en bekijk bron 22. Modderstromen zijn vaak het gevolg van menselijk handelen in combinatie met extreme neerslag.
→ Geef vanuit bron 22 een gebiedskenmerk waardoor juist in de provincie Sichuan de kans op modderstromen groot is.
→ Geef vervolgens een voorbeeld van menselijk handelen waardoor de kans op modderstromen in dit deel van het stroomgebied groter wordt.

GT-0131-a-19-1-o
15 / 26
lees verder ► ► ►


### Pagina 16

bron 23
Waterstress in China

[FIGUUR: Een kaart van China met gebieden ingekleurd om waterstress aan te geven. De legenda toont 'droge gebieden met weinig waterverbruik' (lichtgrijs), 'lage waterstress' (grijs) en 'hoge waterstress' (donkergrijs). Een schaalbalk van 0 tot 850 km is zichtbaar.]

2p 22 Bekijk bron 23.
We spreken van waterstress als de vraag naar water groter is dan de
hoeveelheid water die beschikbaar is. In sommige gebieden is meer
waterstress dan in andere gebieden.
→ Geef eerst een natuurlijke oorzaak waardoor het grootste deel van
Zuid-China een lagere waterstress heeft dan het gebied rond Beijing.
→ Geef vervolgens een demografische oorzaak waardoor in Zuid-China
aan de kust wel een hoge waterstress voorkomt.

1p 23 Om het beschikbare water beter over China te verdelen, heeft de Chinese
overheid een aantal kanalen van Zuid-China naar Noord-China laten
graven. Er bestond al veel langer een kanaal van zuid naar noord, het
Grote Kanaal. Dit kanaal levert maar een beperkte bijdrage aan de
herverdeling van water. Het Grote Kanaal is aangelegd voor een andere
functie.
→ Noem de belangrijkste functie van het Grote Kanaal.

GT-0131-a-19-1-o 16 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 17

bron 24
Deel van het Midden-Oosten
[FIGUUR: Kaart van het Midden-Oosten met hoogtelijnen en landsgrenzen. Gebieden met verschillende hoogtes worden aangegeven met grijstinten, variërend van 0-200 meter tot hoger dan 2000 meter. Ook zijn landsgrenzen en wadi's aangegeven.]
1p 24 Bekijk bron 24.
Over bron 24 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de Dawasir staat een deel van het jaar droog.
Uitspraak 2: de Dawasir mondt uit in de Rode Zee.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 25
Waterprojecten
[FIGUUR: Kaart van het Midden-Oosten, Egypte en delen van Noord-Afrika met symbolen voor stuwdammen, ontziltingsinstallaties, winnen van ondergronds water en watertransport. Gebieden met ondergronds water zijn aangegeven met grijstinten.]
Legenda:
△ stuwdam
▲ stuwdam (gepland)
○ ontziltingsinstallatie(s) zeewater
● winning ondergronds water
| watertransport (gepland)
-- ondergronds water
Egypte
Saudi-
Arabië
1p 25 Bekijk bron 25.
Egypte en Saudi-Arabië kunnen allebei water uit een aquifer halen.
In Egypte wordt daar nauwelijks gebruik van gemaakt, maar in
Saudi-Arabië wel.
→ Geef vanuit bron 25 een reden waarom in Egypte niet of nauwelijks
water uit de aquifer wordt gehaald en in Saudi-Arabië wel.
GT-0131-a-19-1-o
17 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 18

1p 26 Na de aanleg van de Aswandam stroomde minder water door de Nijl.
→ Geef de oorzaak waardoor dit tot verzilting leidt in de Nijldelta.

1p 27 We onderscheiden drie vormen van irrigatie: beregening, druppelirrigatie en oppervlakte-irrigatie. Niet elke vorm van irrigatie leidt tot evenveel verdamping.
Waar staan de irrigatievormen die leiden tot de minste en de meeste verdamping juist?

[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: "minste verdamping" en "meeste verdamping". De rijen bevatten combinaties van irrigatietypen.]

minste verdamping | meeste verdamping
---|---
A beregening | oppervlakte-irrigatie
B beregening | druppelirrigatie
C druppelirrigatie | beregening
D druppelirrigatie | oppervlakte-irrigatie
E oppervlakte-irrigatie | druppelirrigatie
F oppervlakte-irrigatie | beregening

GT-0131-a-19-1-o 18 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 19

bron 26
Stuwdam Ethiopië

25 maart 2015 - Sudan, Egypte en Ethiopië hebben een akkoord
ondertekend voor de bouw van een stuwdam in de Blauwe Nijl in Ethiopië.
Ethiopië wil met de dam de grootste waterkrachtcentrale van Afrika
bouwen. Egypte protesteerde hevig tegen de plannen voor de bouw van
de stuwdam.

bron 27
Deel van Noord-Afrika, neerslag

[FIGUUR: Kaart van Noord-Afrika met aanduiding van neerslaghoeveelheden.]

Legenda:
gemiddelde jaarlijkse
neerslag in mm
minder dan 25
25 - 50
50 - 100
100 - 200
200 - 300
300 of meer

bron 28
Deel van Noord-Afrika, hoogte ligging

[FIGUUR: Kaart van Noord-Afrika met aanduiding van hoogteligging.]

Legenda:
hoogte in meters
lager dan 0
0 - 200
200 - 500
500 - 2000
2000 - 5000
hoger dan 5000
landsgrens
rivier

1p 28
Lees bron 26 en bekijk bron 27 en bron 28.
→ Geef met behulp van bron 27 de verklaring waarom Egypte heftiger
dan Sudan protesteerde tegen de aanleg van de dam in Ethiopië.

GT-0131-a-19-1-o
19 / 26
lees verder ►►►


### Pagina 20

Bevolking en ruimte

bron 29
Bewolkingsgroei Nederland, eerste kwartaal van 2017

[FIGUUR: Cirkeldiagrammen met de volgende informatie: geboorte (40.237), sterfte (geen getal), immigratie (54.031), emigratie (32.677).]

1p 29 Bekijk bron 29.
Wat is juist?
Nederland had in het eerste kwartaal van 2017
A een negatieve natuurlijke bevolkingsgroei en een negatieve sociale
bevolkingsgroei.
B een negatieve natuurlijke bevolkingsgroei en een positieve sociale
bevolkingsgroei.
C een positieve natuurlijke bevolkingsgroei en een negatieve sociale
bevolkingsgroei.
D een positieve natuurlijke bevolkingsgroei en een positieve sociale
bevolkingsgroei.

bron 30
Huishoudens Nederland, 1971-2016

[FIGUUR: Lijngrafiek die het aantal huishoudens in Nederland tussen 1971 en 2016 weergeeft. De y-as is gelabeld met 'x mln' en loopt van 0 tot 10. De x-as loopt van 1971 tot 2016, met markeringen per 5 jaar. Er zijn twee lijnen, één donkergrijs en één lichtgrijs, die de aantallen eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens weergeven. De legenda geeft aan dat het donkergrijze vlak eenpersoonshuishoudens en het lichtgrijze vlak meerpersoonshuishoudens voorstelt.]
Legenda:
eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens

2p 30 Bekijk bron 30.
-> Geef twee oorzaken waardoor tussen 1971 en 2016 het aantal
eenpersoonshuishoudens sterker is gegroeid dan het aantal
meerpersoonshuishoudens.

GT-0131-a-19-1-o 20 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 21

bron 31
Tekst met keuzemogelijkheid

Vanaf de jaren zestig in de vorige eeuw verloren veel Nederlandse steden tijdelijk hun aantrekkingskracht. Tussen 1960 en 1980 was de suburbanisatie ... 1 ... (groter / kleiner) dan de urbanisatie. Tegenwoordig zijn steden weer heel erg populair. Dit heeft ook een keerzijde. In de 'randgebieden' van Nederland, die vaak al dunner bevolkt zijn, begint de bevolking te ... 2 ... (groeien / krimpen). Doordat veel jongeren naar de grote steden trekken voor werk en studie, neemt het verschil in vergrijzing tussen de randgebieden en de grote steden in Nederland ... 3 ... (af / toe).

2p 31 Lees bron 31.
In bron 31 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

bron 32
Gemiddelde afstand tot enkele voorzieningen, 2010

[FIGUUR: Horizontale staafdiagrammen die de gemiddelde afstand in kilometers tot voorzieningen tonen voor Nederland, Amsterdam, Amsterdam-Centrum, Aa en Hunze, en Anloo. De voorzieningen, weergegeven in de legenda, zijn grote supermarkt, basisschool, kinderdagverblijf en huisartsenpraktijk.]

1p 32 Bekijk bron 32.
Anloo is een dorpje binnen de gemeente Aa en Hunze in het noorden van Drenthe.
→ Welk verband bestaat er tussen de bevolkingsdichtheid en de nabijheid van de voorzieningen?

GT-0131-a-19-1-o
21 / 26
lees verder ►►►


### Pagina 22

2p 33 De overheid wil de ruimte in steden zo optimaal mogelijk gebruiken.
Daarom wordt binnen het bestaande stedelijke gebied veel gebouwd voor
wonen, werken en recreëren. We noemen dit stedelijke verdichting.
→ Noem een voordeel van stedelijke verdichting voor de ruimtelijke
kwaliteit in de stad.
→ Noem een nadeel van stedelijke verdichting voor de ruimtelijke
kwaliteit in de stad.

1p 34 In 2016 kwamen veel migranten naar Duitsland die daar asiel
aanvrvoegen. Na een periode van hoge immigratie komt er vaak een
tweede stroom migranten, die het gevolg is van deze migratie.
→ Noem een aardrijkskundig begrip voor deze tweede stroom migranten.

1p 35 Naast migratie uit het buitenland bestaat in Duitsland ook binnenlandse
migratie.
→ Geef een reden waarom de binnenlandse migratie zich voornamelijk
op het zuiden van Duitsland richt.

1p 36 Over het Ruhrgebied en de Randstad worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: zowel het Ruhrgebied als de Randstad zijn stedelijke zones.
Uitspraak 2: zowel in het Ruhrgebied als in de Randstad werkt het
grootste gedeelte van de beroepsbevolking in de
dienstensector.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

GT-0131-a-19-1-0 22 / 26 lees verder ▶▶▶

### Pagina 23

bron 33
Krantenartikel
Hukou in Beijing
25 augustus 2017 - In de afgelopen dertig jaar zijn 260 miljoen Chinese
migranten naar een stad getrokken. Deze binnenlandse migranten
proberen een beter bestaan op te bouwen in de stad. Vaak hebben deze
migranten geen hukou voor de stad. Het gemeentebestuur van Beijing wil
de hukouregeling nu versoepelen.

37 Lees bron 33.
→ Noem een voordeel voor migranten als de hukouregeling versoepeld
wordt.

bron 34
Beroepsbevolking in China tussen 1950 en 2100
[FIGUUR: Grafiek met op de x-as de jaren van 1950 tot 2100 en op de y-as de omvang in miljoenen (linker y-as) en het percentage van de totale bevolking (rechter y-as). De grafiek toont twee lijnen: de omvang van de beroepsbevolking in miljoenen en het percentage van de beroepsbevolking ten opzichte van de totale bevolking.]

38 Bekijk bron 34.
In bron 34 wordt op de linkeras de beroepsbevolking in China in miljoenen
aangegeven en op de rechteras staat de beroepsbevolking als percentage
van de totale bevolking.
Naar aanleiding van de grafiek in bron 34 worden twee uitspraken
gedaan.
Uitspraak 1: pas na 2020 neemt het aandeel van de beroepsbevolking in
de totale bevolking af.
Uitspraak 2: een reden van het afschaffen van de eenkindpolitiek was de
dalende beroepsbevolking.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

GT-0131-a-19-1-o 23 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 24

bron 35
Groen autopilot in China

20 juli 2017 - Volgens het groene-autoplan moet China in 2020
vijftien miljoen elektrische en hybride voertuigen kunnen produceren voor
zowel de binnenlandse als de buitenlandse markt. Hybride auto's kunnen
zowel op benzine of diesel als op elektriciteit rijden. Om de aankoop van
een elektrische auto aantrekkelijk te maken, biedt de overheid subsidies
en belastingvoordelen aan consumenten.

2p 39 Lees bron 35.
In China wordt het groene-autoplan door de regering ondersteund.
-> Geef een milieu-argument waarom de Chinese overheid dit groene
autoplan invoert.
-> Geef een economisch argument waarom de Chinese overheid
investeert in het groene-autoplan.

bron 36
Bevolkingsgrafiek Hongkong (Xianggang), 2007
mannen
vrouwen
[FIGUUR: Bevolkingspiramide van Hongkong in 2007, met op de horizontale as de bevolkingsaantallen in duizenden (van 0 tot 400) en op de verticale as leeftijdsgroepen (0-4, 5-9, ..., 100+). De piramide is breder in de jongere en middelbare leeftijdsgroepen voor zowel mannen als vrouwen, en versmalt naar de oudere leeftijdsgroepen.]
1p 40 Bekijk bron 36.
Hongkong ligt in het zuidoosten van China.
De bevolkingsopbouw van Hongkong verschilt van die van China in zijn
geheel.
-> Noem een verschil in bevolkingsopbouw.

GT-0131-a-19-1-0
24 / 26
lees verder

### Pagina 25

bron 37
Hongkong Zhuhai-Macaubrug
[FIGUUR: Kaart van de regio Hongkong en Macau met de verbinding tussen de steden. De kaart toont China, Hongkong, Macau, de Zuid-Chinese Zee, een brug en een tunnel. Er is een schaal van 0 tot 16 km.]

1p 41 Bekijk bron 37.
Tussen Macau en Hongkong is een brug gebouwd. De brug verbindt sinds
kort Macau met Hongkong.
-> Beargumenteer of het verzorgingsgebied van beide steden na de
aanleg van de brug groter of kleiner wordt.
Doe het zo:
- Kies eerst groter of kleiner.
- Geef daarna een argument voor de keuze.

1p 42 Bekijk bron 37.
De oeververbinding tussen Macau en Hongkong is grotendeels een brug,
maar een deel van de verbinding is een tunnel.
-> Geef de reden waarom bij een deel van de verbinding voor een tunnel
gekozen is.

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
GT-0131-a-19-1-o
25 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 26

bron 38
Deel van China

[FIGUUR: Kaart van een deel van China met hoogtelijnen, rivieren en provinciegrenzen. Steden als Shanghai, Guangzhou en Hongkong zijn aangegeven. Een legenda geeft de hoogtes in meters aan en een schaalbalk toont afstanden in kilometers.]

1p 43 Bekijk bron 38.
De laatste vijftig jaar zijn steden als Shanghai en Guangzhou vooral
gegroeid door economische ontwikkelingen. Maar de natuurlijke
omstandigheden hebben ook een gunstige invloed op de
ontwikkelingsmogelijkheden van deze steden.
→ Geef twee natuurlijke omstandigheden die de ontwikkeling van de
steden Shanghai en Guangzhou hebben bevorderd.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
GT-0131-a-19-1-0
26 / 26
einde