# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-BB 2022 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/nask1/2022/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2022 tijdvak 1 maandag 23 mei 13.30 - 15.00 uur natuur- en scheikunde 1 CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 48 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. BB-0173-a-22-1-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. A B (1) C D A (2) C D A (3) B D Open vragen - Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. - Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. - Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt. - Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. BB-0173-a-22-1-o 2 / 19 lees verder ### Pagina 3 Richting de geluidssnelheid In oktober 1997 bereikte Andy Green met zijn raketauto een snelheid van 1228 km/h. [FIGUUR: Een zwart-witfoto van een raketauto op een vlakke ondergrond.] 1p 1 Wat is de snelheid van Andy in m/s? A 341 m/s B 1228 m/s C 2825 m/s D 4421 m/s Na enige tijd was er een knal te horen. Deze knal was op een afstand van 5 km te horen. 3p 2 Bereken de tijd die het geluid over deze afstand deed. De geluidssnelheid is 340 m/s. 1p 3 Deze knal werd door de omliggende bergen weerkaatst. Hoe heet het weerkaatsen van het geluid? A echo B geludlssterkte C toonhoogte D voortplantingssnelheid van geluid BB-0173-a-22-1-o 3/19 lees verder ### Pagina 4 Curling Curling is een sport die gespeeld wordt op een ijsbaan. Twee teams proberen hun granieten stenen zo dicht mogelijk naar het midden van een cirkel te glijden. [FIGUUR: Foto van een curlingwedstrijd met spelers die stenen duwen en stenen op het ijs.] De dichtheid van graniet is 2,7 kg/dm³. Dit betekent dat 1 dm³ graniet een massa heeft van 2,7 kg. 2p 4 De massa van de granieten steen is 19,1 kg. → Bereken het volume van de granieten steen. 1p 5 De curling-steen had ook gemaakt kunnen zijn van een ander materiaal. De massa en het volume blijven daarbij hetzelfde. Welk materiaal voldoet hier? Gebruik BINAS. A aluminium B beton C glas D ijzer BB-0173-a-22-1-o 4 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 5 De massa van de granieten steen is 19,1 kg. 3p 6 Het contactoppervlak van de steen met het ijs is 37 cm2. → Bereken de druk van de steen op het ijs. .................................................................................................... .................................................................................................... .................................................................................................... 1p 7 Door gebruik slijt de steen waardoor het contactoppervlak met het ijs groter wordt. Het massaverlies mag je verwaarlozen. Over het grotere contactoppervlak staat een zin. [FIGUUR: Een zwart-wit foto van een curlingwedstrijd met spelers die stenen duwen en vegen. Er zijn drie curlingstenen zichtbaar op het ijs.] → Omcirkel in deze zin het juiste antwoord. Als het contactoppervlak van de steen met het ijs groter wordt, zal de druk van de steen op het ijs kleiner worden gelijk blijven groter worden 1p 8 Door met bezems over het ijs te vegen probeert men de steen beter te laten glijden. Wat is de naam van de kracht die men kleiner probeert te maken? A luchtweerstand B stuwkracht C wrijvingskracht D zwaartekracht BB-0173-a-22-1-o 5 / 19 lees verder ►►► leiden.nl. ### Pagina 6 Krachttraining Soufian doet in de sportschool aan krachttraining. [FIGUUR: Een man zit op een bankje en trekt met behulp van een kabelmachine aan een gewicht dat zich boven hem bevindt.] De zwaartekracht op het gewicht is 500 N. 2p 9 Teken de zwaartekracht op het gewicht vanuit punt P. De krachtenschaal is 1cm = 125 N [FIGUUR: Een detail van een gewicht met een kabel eraan vast. Punt P is gemarkeerd.] BB-0173-a-22-1-o 6/19 lees verder ► ► ► ### Pagina 7 De zwaartekracht op het gewicht is 500 N. [FIGUUR: Een man zit in een fitnessapparaat en trekt aan een kabel. De kabel loopt over een katrol aan het plafond. Boven de man is een gewicht aangegeven met de letter A.] 1p 10 Hoe groot is de spankracht in de kabel in punt A? A 250 N B 500 N C 1000 N D 1500 N BB-0173-a-22-1-0 7 / 19 lees verder ► ► ► ### Pagina 8 Elektrische sportwagen De Porsche Taycan is het eerste volledig elektrische model van het Duitse sportwagenmerk. De auto heeft een topsnelheid van 250 km/h. [FIGUUR: Een witte Porsche Taycan sportwagen staat op een onverharde weg met op de achtergrond windmolens.] De auto kan in 3,5 s van 0 naar 100 km/h versnellen. 2p 11 Als de auto versnelt van 0 naar 100 km/h is de gemiddelde snelheid 13,9 m/s → Bereken de afstand die de auto aflegt in die 3,5 s. ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... BB-0173-a-22-1-0 8 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 9 1p 12 Tijdens het versnellen van de auto werken er meerdere krachten op de auto. Welke afbeelding geeft de netto-kracht $F_{\text{netto}}$ juist weer? [FIGUUR: Drie afbeeldingen van een auto. Afbeelding A toont een pijl die naar links wijst met $F_{\text{netto}}$. Afbeelding B toont een pijl met $F_{\text{netto}} = 0$. Afbeelding C toont een pijl die naar rechts wijst met $F_{\text{netto}}$.] 1p 13 Tijdens een testrit rijdt de auto 20 seconden lang op zijn topsnelheid. Welk afstand,tijd-diagram hoort bij deze 20 seconden? [FIGUUR: Vier grafieken met op de y-as 'afstand' en op de x-as 'tijd'. Grafiek A is een rechte lijn die omhoog gaat. Grafiek B is een kromme lijn die eerst stijgt en dan afvlakt. Grafiek C is een horizontale lijn. Grafiek D is een kromme lijn die steeds steiler omhoog gaat.] De fabrikant geeft aan dat de accu 90,0 kWh levert. 1p 14 Over de accu staat een zin. $\to$ Omcirkel in de zin het juiste antwoord. [FIGUUR: Drie vakjes met de tekst 'energie', 'capaciteit' en 'vermogen'.] De accu levert 90,0 kWh 1p 15 Per 100 km verbruikt de auto gemiddeld 20,5 kWh. Hoeveel km kan de auto rijden bij gemiddeld verbruik? A 4,4 km B 185 km C 439 km D 1845 km BB-0173-a-22-1-o 9 / 19 lees verder ► ► ► ### Pagina 10 Het opladen van de auto kan thuis via het stopcontact of via een laadpaal. In de tabel staat de laadtijd per laadpaal. | stroomsterkte (A) | 10 | 16 | 32 | 48 | 75 | 96 | |-------------------|-----|-----|-----|-----|-----|-----| | laadtijd (uur) | 45 | 30 | 15 | 9 | 6 | 5 | 2p 16 Zet de meetpunten uit en teken de grafiek. [FIGUUR: Een grafiek met op de y-as de laadtijd (uur) van 0 tot 60 en op de x-as de stroomsterkte (A) van 0 tot 120.] 2p 17 Voor het opladen van de auto wordt een laadpunt gebruikt met een spanning van 230 V en een stroomsterkte van 30 A. → Bereken het vermogen van dit laadpunt. ............................................................................... ............................................................................... ............................................................................... BB-0173-a-22-1-0 10 / 19 lees verder ► ► ► ### Pagina 11 Snaren Joran heeft thuis een gitaar. [FIGUUR: Handen van een persoon die gitaar speelt] Wanneer Joran met zijn gitaar van een koude omgeving komt, hoort hij dat de toonhoogte van de snaren is veranderd. 2p 18 Over de snaar staan twee zinnen. → Omcirkel in deze zinnen het juiste antwoord. Wanneer een snaar warmer wordt, dan krimpt de snaar zet de snaar uit De toon van de snaar wordt dan lager hoger . 1p 19 Joran moet zijn snaren opnieuw stemmen om de goede toonhoogte te krijgen. Joran gebruikt daarvoor een app op zijn telefoon. Wat moet deze app meten zodat Joran zijn snaren kan stemmen? A echo B frequentie C geluidssnelheid D geluidssterkte BB-0173-a-22-1-o 11 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 12 Klein chemisch afval In Nederland worden lege batterijen als klein chemisch afval (kca) ingezameld. [FIGUUR: Foto van een hoopje oude batterijen.] 1p 20 Welk voorwerp moet ook als klein chemisch afval (kca) worden ingezameld? Gebruik BINAS. A bromfietsplaatje B shampoofles C soenblik D tl-lamp Bij lekkende batterijen kan een gevaarlijke stof vrijkomen die corrosief is. Dat is te zien aan dit pictogram: [FIGUUR: Pictogram van bijtend/corrosief.] 1p 21 Welk(e) beschermingsmiddel(len) kan het personeel het beste dragen om te voorkomen dat het lichaam in contact kan komen met lekkende batterijen? A [FIGUUR: Pictogram van een paar handschoenen.] B [FIGUUR: Pictogram van een persoon met een veiligheidsbril.] C [FIGUUR: Pictogram van een persoon met een veiligheidsbril.] en [FIGUUR: Pictogram van een paar handschoenen.] BB-0173-a-22-1-o 12 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 13 Tuinman Sjef laat een paar keer per jaar een tuinman komen om zijn tuin in orde te maken. De bladblazer die de tuinman gebruikt, werkt op benzine. Op het veiligheidsblad van benzine staan gevarenaanduidingen. [FIGUUR: Een fles benzine met het merk "ASPEN".] 2p 22 Geef bij elke gevarenaanduiding het bijbehorende pictogram met een lijn aan. Maak gebruik van BINAS. | Gevarenaanduiding | | Pictogram | | :------------------------ | :-: | :-------------------------------------- | | ontvlambaar | O | O | | [FIGUUR: Uitroepteken.] | | | | irriterend | O | O | | [FIGUUR: Mens met ster.] | | | | lange termijn gezondheidsgevaarlijk | O | O | | [FIGUUR: Vlam.] | | | Voor het snoeien van de heg maakt de tuinman gebruik van een elektrische heggenschaar. De accu van de heggenschaar heeft een capaciteit van 4,2 Ah. Dit betekent dat de accu gedurende 1 uur een stroomsterkte van 4,2 A levert óf dat de accu gedurende 2 uur een stroomsterkte van 2,1 A kan leveren. 2p 23 Bij gebruik is de gemiddelde stroomsterkte 0,7 A. -> Bereken de tijd die de tuinman de heggenschaar kan gebruiken. .................... .................... .................... BB-0173-a-22-1-o 13 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 14 Slakkentang Op vakantie in Frankrijk eet Kjeld voor het eerst slakken. Met een tang pakt hij het slakkenhuis vast en de slak met kruidenboter haalt hij eruit met een vork. [FIGUUR: Hand met een slakkentang die een slak uit een huis haalt.] 1p 24 Om de tang te openen moet hij de kracht van de spiraalveer overwinnen. Over de kracht om de tang te openen staat een zin. → Omcirkel de juiste mogelijkheid. [FIGUUR: Afbeelding van een slakkentang met de nummers 1 en 2 op verschillende delen.] Om de tang te openen heb je bij plaats 1 minder kracht nodig. 2 BB-0173-a-22-1-o 14 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 15 1p 25 De tang is gemaakt van roestvast staal. Welke metalen zijn hiervoor gebruikt? Gebruik tabel 'Samenstellingen van legeringen' in BINAS. A chroom en koolstof B ijzer en chroom C ijzer en koolstof D ijzer en mangaan BB-0173-a-22-1-o 15 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 16 Snelheid in de bebouwde kom Om het aantal ongevallen binnen de bebouwde kom te verminderen, wordt de maximumsnelheid verlaagd van 50 km/h naar 30 km/h. [FIGUUR: Een weg met bomen aan weerszijden, een waterloop aan de linkerzijde en huizen aan de rechterzijde. Op de weg staan verkeersborden en witte strepen.] Door de snelheid te verlagen wordt de stopafstand kleiner. 1p 26 De stopafstand wordt kleiner omdat A alleen de reactieafstand kleiner wordt. B alleen de remweg kleiner wordt. C zowel de reactieafstand en de remweg kleiner worden. 2p 27 De remweg en de reactieafstand hangen af van verschillende omstandigheden. → Geef in de tabel met een kruisje aan welke omstandigheid waarop invloed heeft. | | remweg | reactieafstand | |---|---|---| | vermoeidheid | | | | nat wegdek | | | | slechte banden | | | BB-0173-a-22-1-o 16 / 19 lees verder ### Pagina 17 Automatisch alarm Gerrit monteert bij zijn raam een automatisch licht- en geluidsalarm. Dit alarm werkt met een magneet. Zodra het raam opengaat, gaat het ledlampje branden en hoor je een geluid. [FIGUUR: Een foto van een lampje en een magneet naast elkaar.] -magneet 28 Het alarm werkt op een spanning van 4,5 V. De stroomsterkte is 300 mA. → Bereken de weerstand van het alarm. Verder heeft dit alarm naast een led nog een geluidsarm (zoemer) en een reedcontact. 29 Je ziet een deel van het schakelschema van het alarm. → Maak het schakelschema compleet met een zoemer en een reedcontact. [FIGUUR: Een deels getekend elektrisch schakelschema met een transistor, weerstand, diode en batterij.] BB-0173-a-22-1-0 17 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 18 1p 30 Over de werking van de schakeling staat een zin. Omcirkel het juiste antwoord en maak de zin compleet. Wanneer het raam opengemaakt wordt, dan gaat het reedcontact dicht en gaat de led branden en de zoemer gaat af. open De geluidssterkte van de zoemer is dan 96 dB. 1p 31 In welke zone ligt 96 dB? Gebruik tabel ‘Gehoorgevoeligheid’ in BINAS. A extreem luid B hinderlijk C zeer hinderlijk D zeer luid BB-0173-a-22-1-o 18 / 19 lees verder ►►► ### Pagina 19 Dit alarm heeft een frequentie van 6000 Hz en op 1 m afstand is de geluidssterkte 96 dB. Dit geluid is op een beeldscherm weergegeven. [FIGUUR: Oscilloscope weergave met een sinusvormige golf.] Zodra de afstand groter wordt, hoor je het geluid zachter. 1p 32 Welk beeld geeft de juiste weergave van het geluid op grotere afstand? [FIGUUR: Vier oscilloscopen met elk een sinusvormige golf. Afbeelding A toont een golf met een hoge amplitude en een bepaalde frequentie. Afbeelding B toont een golf met een lagere amplitude dan A en een hogere frequentie dan A. Afbeelding C toont een golf met een hogere amplitude dan A en een hogere frequentie dan A. Afbeelding D toont een golf met een lagere amplitude dan A en dezelfde frequentie als A.] BB-0173-a-22-1-o 19 / 19 einde ■