# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-BB 2017 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/nask1/2017/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2017 tijdvak 1 woensdag 17 mei 13.30 - 15.00 uur natuur- en scheikunde 1 CSE BB Naam kandidaat Kandidatuurnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. BB-0173-a-17-1-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. A A A (1) B C (3) B C D D Open vragen - Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. - Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. - Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt. - Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. Smartphone Guus heeft een smartphone. Op de telefoon heeft hij een app geïnstalleerd. Daarop kan hij aflezen hoe lang hij zijn smartphone kan gebruiken voor verschillende toepassingen. [FIGUUR: Een afbeelding van een smartphone met een overzicht van apps en de bijbehorende gebruiksduur. De apps zijn 2D Spellen, 3D Spellen, Lezen, GPS navigatie en LED zaklamp.] BB-0173-a-17-1-0 2 / 15 lees verder ### Pagina 3 1p 1 De oplader verlaagt de netspanning (230 V) naar 4,0 V. Welk onderdeel in de oplader zorgt voor deze verlaging? A condensator B transformator C transistor 2p 2 Guus gebruikt de LED zaklamp van zijn smartphone. In een venster van de app kan hij gegevens van de accu zien bij deze toepassing. [FIGUUR: Een scherm met de volgende informatie: Accu status met grafiek, Technologie: Li-ion, Stroomsterkte: 0,9 A, Spanning: 4,0 V.] → Bereken het vermogen dat de accu levert in watt. 2p 3 Guus gebruikt zijn smartphone voor 2D spellen. De volle accu heeft een capaciteit van 2 200 mAh. Hoe groter de stroomsterkte, hoe sneller de accu leeg is. De stroomsterkte bereken je met de volgende woordformule: stroomsterkte = capaciteit : tijd → Bereken de stroomsterkte tijdens het spelen. Gebruik het gegeven uit de afbeelding op de linker pagina. BB-0173-a-17-1-o 3 / 15 lees verder ▶ ▶ ▶ ### Pagina 4 Afremmen Marja fietst samen met haar vriendin door een winkelcentrum. [FIGUUR: Foto van twee vrouwen die fietsen op een straat in een stedelijke omgeving. Een vrouw in het wit en een vrouw in het zwart, beiden op fietsen die op elkaar lijken. Op de achtergrond is een winkelpand met de tekst "WERKPLAATS" te zien.] 1p 4 Ze fietsen met een constante snelheid van 5,0 m/s. Hoe groot is deze snelheid in km/h? A 1,5 km/h B 14 km/h C 18 km/h D 30 km/h 1p 5 Marja remt af voor een verkeerslicht. Welke afbeelding geeft de nettokracht bij het remmen juist weer? [FIGUUR: Drie afbeeldingen (A, B, C) van een vrouw op een fiets. Onder elke afbeelding staat een pijldiagram dat de nettokracht aangeeft. A: De nettokrachtpijl wijst naar links. B: De nettokrachtpijl is nul (een punt met "= 0 N"). C: De nettokrachtpijl wijst naar rechts.] BB-0173-a-17-1-o 4 / 15 lees verder ▶▶▶ ### Pagina 5 3p 6 Marja remt bij een snelheid van 5,0 m/s af voor een verkeerslicht en komt tot stilstand. De gemiddelde snelheid bij het afremmen is 2,5 m/s. Haar remtijd is 0,9 s. -> Bereken de remweg. Rond je antwoord af op een decimaal. 1p 7 Wat heeft invloed op de remweg? A gebruik van medicijnen B handsfree bellen C moment dat het verkeerslicht op rood springt D profiel van de banden BB-0173-a-17-1-o 5 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 6 Wielrennen Jaarlijks wordt de Tour de France gereden. Deze begint met een tijdrit. [FIGUUR: Een wielrenner in een tijdritpositie op een racefiets, met op de achtergrond een wazig landschap.] 2p 8 Tijdens de tijdrit moet de luchtweerstand zo klein mogelijk zijn. → Noteer twee manieren waarop de wielrenner hier de luchtweerstand zo klein mogelijk heeft gemaakt. 1. ................................................................... 2. ................................................................... 2p 9 Tijdens een rit van de Tour de France passeert de kopgroep een kruispunt. [FIGUUR: Een groep wielrenners die dicht op elkaar rijden, op weg naar een kruispunt met publiek op de achtergrond.] De afstand tussen de kopgroep en de achtervolgers is 720 m. De achtervolgers fietsen met een snelheid van 12 m/s. → Bereken hoeveel tijd later de achtervolgers het kruispunt passeren. berekening: .............................................................. ..................................................................... tijd = .................................................................. BB-0173-a-17-1-o 6 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 7 2p 10 Je ziet een afbeelding van een wielrenner die met constante snelheid fietst. In de afbeelding zijn twee krachten getekend. → Teken vanuit punt A de luchtweerstand. [FIGUUR: Afbeelding van een wielrenner op een racefiets, met een pijl die de rolweerstand en een pijl die de luchtweerstand aangeeft.] $F_{trap} = 80 \text{ N}$ $F_{w,rol} = 20 \text{ N}$ A 2p 11 De wielrenner levert tijdens een etappe van 5 uur een gemiddeld vermogen van 500 W. → Bereken hoeveel energie de wielrenner levert. BB-0173-a-17-1-o 7 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 8 Regelbaar lampje Peter sluit een lampje in serie met een regelbare weerstand aan op een spanningsbron. Je ziet een afbeelding van de schakeling die hij maakt. [FIGUUR: Een foto van een elektrische schakeling met een regelbare weerstand (rooster), een lampje en een spanningsbron.] 3p 12 Peter wil de stroomsterkte door en de spanning over het lampje meten. Je ziet een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet met lampje, spanningsmeter en stroommeter. [FIGUUR: Een deels getekend elektrisch schakelschema met een spanningsbron, een regelbare weerstand en open plekken voor een lampje, een spanningsmeter en een stroommeter.] Peter verandert de stand van de regelbare weerstand. Bij elke stand leest hij de meters af. Zijn meetresultaten zet hij in een tabel. | spanning (V) | 0,0 | 2,0 | 4,0 | 6,0 | 8,0 | 10,0 | |---|---|---|---|---|---|---| | stroomsterkte (A) | 0,00 | 0,20 | 0,32 | 0,32 | 0,46 | 0,50 | BB-0173-a-17-1-o 8 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 9 Bij een spanning van 6,0 V heeft Peter de stroomsterkte fout afgelezen. 3p 13 Zet alle meetpunten uit en teken de grafiek van de stroomsterkte tegen de spanning. [FIGUUR: Grafiek met op de y-as 'stroomsterkte (A)' van 0 tot 0,5 en op de x-as 'spanning (V)' van 0 tot 10.] 1p 14 Welke stroomsterkte had Peter wel af moeten lezen bij 6,0 V? ................................................................. 3p 15 Bereken de weerstand van het lampje bij een spanning van 4,0 V. berekening: ................................................................. ................................................................. ................................................................. ................................................................. weerstand = ........................... $\Omega$ 1p 16 Wat is juist over de stroomsterkte door het lampje als de spanning twee keer zo groot is? A de stroomsterkte is meer dan twee keer zo groot B de stroomsterkte is minder dan twee keer zo groot C de stroomsterkte is twee keer zo groot BB-0173-a-17-1-o 9/15 lees verder ►►► ### Pagina 10 Blessureleed Max heeft bij het voetballen een knieblessure opgelopen. De fysiotherapeut onderzoekt met een echoapparaat deze blessure. [FIGUUR: Een fysiotherapeut onderzoekt met een echoapparaat de knie van een patiënt.] 2p 17 Het echoapparaat maakt gebruik van ultrasoon geluid (35 kHz). $\rightarrow$ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid/mogelijkheden. 20 1 000 50 5 000 De mens kan geluiden horen van Hz tot 10 000 1 000 20 000 niet De mens kan het ultrasone geluid waarnemen. wel Het echoapparaat zet het ultrasone geluid om naar geluid van 1 000 Hz. De fysiotherapeut luistert naar dit geluid met een koptelefoon. 1p 18 Wat betekent een geluid van 1 000 Hz? A Dit zijn 1 000 trillingen. B Dit zijn 1 000 trillingen in een minuut. C Dit zijn 1 000 trillingen in een seconde. 1p 19 De geluidssterkte die de fysiotherapeut waarneemt is te vergelijken met die van druk stadsverkeer. In welke zone van gehoorgevoeligheid ligt dit geluid? Gebruik de tabel 'Gehoorgevoeligheid' in BINAS. A hinderlijk B storend bij telefoneren C zeer hinderlijk D zeer luid BB-0173-a-17-1-o 10 / 15 ### Pagina 11 1p 20 Wat is de eenheid van geluidssterkte? A bar B decibel C hertz D meter Het echo apparaat heeft een zender en een ontvanger. De ontvanger neemt het signaal na het weerkaatsen waar. [FIGUUR: Diagram met een zender die geluid uitzendt en een ontvanger die geluid ontvangt.] 1p 21 Vergelijk de geluidssnelheid van het weerkaatste geluid met die van het uitgezonden geluid. Wat is juist over de geluidssnelheid van het teruggekaatste geluid? A De geluidssnelheid blijft gelijk. B De geluidssnelheid is groter. C De geluidssnelheid is kleiner. 1p 22 Met een meting kan de diepte van de blessure worden bepaald. Het teruggekaatste geluid doet er 0,002 milliseconden over om bij de ontvanger te komen. De geluidssnelheid is 1500 m/s. Wat is de diepte van de blessure? A 0,060 m B 0,030 m C 0,003 m BB-0173-a-17-1-o 11 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 12 Hangende fiets Om een fiets op te bergen is een kastje voor aan de muur te koop. De fiets kun je aan het zadel ophangen. [FIGUUR: Een fiets hangt aan de muur aan een zadelhouder. Een helm ligt in de houder.] 3p 23 De fiets hangt aan het zadel in draaipunt D. In de afbeelding is de zwaartekracht op de fiets getekend. → Bepaal de massa van de fiets. Noteer daarvoor de gegevens onder de afbeelding. De krachtenschaal is 1 cm $\triangleq$ 20 N. [FIGUUR: Een fiets hangt aan het zadel op draaipunt D. De zwaartekracht is weergegeven als een pijl die naar beneden wijst, beginnend bij D en aangeduid als $F_z$. De schaalverdeling voor de kracht is ernaast getekend.] De pijl van de zwaartekracht heeft een lengte van ............ cm. De zwaartekracht op de fiets is ............ N. De fiets heeft een massa van ............ kg. BB-0173-a-17-1-o 12 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 13 1p 24 Welk deel van de fiets is het zwaarst? A het linkerdeel B het rechterdeel C beide delen zijn even zwaar 1p 25 Je ziet de afbeelding van de fiets in evenwicht. [FIGUUR: Een fiets hangt in evenwicht. Een verticale kracht $F_z$ wordt aangegeven die naar beneden wijst. Twee punten (1 en 2) zijn op de fiets aangegeven.] Je wil de fiets horizontaal houden. Daarvoor kun je bij 1 of bij 2 een kracht uitoefenen. Wat is juist over de kracht die daarvoor nodig is? A die is bij 1 het kleinst B die is bij 2 het kleinst C dat maakt geen verschil 2p 26 De helm wordt aan het stuur gehangen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheden/mogelijkheid. Door de helm wordt de kracht rechts van D groter kleiner . Hierdoor draait de fiets linksom rechtsom . en gaat het voorwiel omhoog omlaag . BB-0173-a-17-1-o 13 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 14 Practicum Donna doet onderzoek aan een blokje. [FIGUUR: Een metalen gewicht met een ronde knop bovenaan.] 2p 27 Donna neemt het blokje in haar hand en bekijkt het. Ze doet twee waarnemingen waaruit zij de conclusie trekt dat het van metaal moet zijn. Je ziet twee zinnen over haar waarnemingen. → Maak elke zin compleet met een waarneming die hoort bij een stofeigenschap van metaal. Het massablokje ziet er ........................................................................ uit. Het massablokje voelt ......................................................................... aan. 3p 28 Donna bepaalt van welk materiaal het blokje gemaakt is. Ze meet een massa van 170 g en een volume van 20 cm$^3$. De dichtheid bereken je met de volgende woordformule: dichtheid = massa : volume → Ga met een berekening na van welk materiaal het blokje is gemaakt. Gebruik de tabel 'Gegevens van enkele vaste stoffen' in BINAS. berekening: ............................................................................................ .............................................................................................................. .............................................................................................................. De dichtheid = .................................... g/cm$^3$. Het blokje is van ........................................................................... gemaakt. BB-0173-a-17-1-0 14 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 15 1p 29 Donna leest eerst de massa van het blokje af op een meetinstrument. Welk meetinstrument is dat? A krachtmeter B liniaal C maatcilinder D weegschaal 2p 30 Daarna heeft ze het volume van het blokje bepaald. Je ziet een tabel met de handelingen die ze doet in een willekeurige volgorde. Noteer de cijfers 1 tot en met 5 in de juiste volgorde van haar handelingen. volgorde handeling aflezen van de beginstand van het waterniveau berekenen van het volume van het blokje aflezen van de eindstand van het waterniveau maatcilinder vullen met een hoeveelheid water blokje onderdompelen BB-0173-a-17-1-o 15 / 15 einde ■