# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-BB 2015 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/nask1/2015/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 33 – Opgave 33 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2015 tijdvak 1 maandag 18 mei 13.30 - 15.00 uur natuur- en scheikunde 1 CSE BB Naam kandidaat Kandid a atnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. BB-0173-a-15-1-0 ### Pagina 2 Meerkeuzevragen * Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). * Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. [FIGUUR: Keuzelijsten met de letters A, B, C, D. Bij 1 is B omcirkeld. Bij 2 zijn A en D doorgestreept en C omcirkeld. Bij 3 zijn B en D doorgestreept en A en C omcirkeld.] Open vragen * Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. * Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. * Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. * Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt. * Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. Magneet Marjolein maakt een opstelling met een krokodillenbekje en een magneet. Het krokodillenbekje zit aan een touwtje. Met een magneet wordt het krokodillenbekje omhoog getrokken. [FIGUUR: Opstelling met een statief met daaraan een touwtje. Aan het einde van het touwtje hangt een krokodillenbekje. Een magneet wordt boven het krokodillenbekje gehouden.] BB-0173-a-15-1-0 2 / 18 lees verder ### Pagina 3 2p 1 Het krodillenkekje zit met het touwtje vast aan een blok met een massa van 1500 g. $\rightarrow$ Bereken hoeveel newton de zwaartekracht op dat blok is. [FIGUUR: Een detailopname van een krokodillenklem met een touwtje eraan bevestigd, met de punten A, B en C aangegeven.] 2p 2 Op het krodillenkekje werken drie krachten. $\rightarrow$ Noteer de namen van de getekende krachten. Kies uit: elektrische kracht, magnetische kracht, spankracht, spierkracht, wrijvingskracht en zwaartekracht. bij A werkt ...................................... bij B werkt ...................................... bij C werkt ...................................... BB-0173-a-15-1-o 3 / 18 lees verder ►►► ### Pagina 4 TroTToirband Bij de aanleg van een straat worden trottoirbanden geplaatst. [FIGUUR: Twee mannen plaatsen een trottoirband in een bouwput.] Je ziet een afbeelding van een trottoirband met een aantal afmetingen. In de afbeelding staan de lengte en hoogte gegeven. [FIGUUR: Een trottoirband met afmetingen 10 dm en 2,5 dm aangegeven.] Het volume is 37,5 $dm^3$. 2p 3 Bereken de breedte van deze trottoirband. .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... 2p 4 De trottoirband is van beton gemaakt. De dichtheid van beton is 2,3 $kg/dm^3$. De massa bereken je met de woordformule: massa = dichtheid x volume $\rightarrow$ Bereken de massa van deze trottoirband (volume 37,5 $dm^3$). .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... BB-0173-a-15-1-0 4 / 18 lees verder ►►► ### Pagina 5 1p 5 Om de trottoirband te klemmen gebruikt de stratenmaker een speciale tang. [FIGUUR: Een stratenmaker gebruikt een tang om een trottoirband vast te klemmen.] Welke bewering is juist? A $F_1$ is even groot als $F_2$ B $F_1$ is groter dan $F_2$ C $F_1$ is kleiner dan $F_2$ BB-0173-a-15-1-o 5 / 18 lees verder ►►► ### Pagina 6 Afstandsrecord Een elektrische auto met de naam 'Schluckspecht E' heeft bij het afleggen van de grootste afstand op één acculading een wereldrecord gebroken. [FIGUUR: Een gestroomlijnde elektrische auto rijdt op een baan.] Zonder tussentijds opladen heeft de auto een afstand van maar liefst 1631,5 km afgelegd. 3p 6 De totale tijd die nodig was voor het rijden van de nieuwe wereldrecord- afstand bedroeg 36 uur en 30 minuten. $\rightarrow$ Bereken de gemiddelde snelheid tijdens de rit. ................................................................................. 1p 7 De twee elektromotoren leveren een maximaal vermogen van 0,8 kW. Over de betekenis van de 0,8 kW staat een zin. $\rightarrow$ Omcirkel in deze zin de juiste mogelijkheden. Een vermogen van 0,8 kW betekent dat er in 1 seconde uur een energie van 0,8 kJ kWh wordt omgezet. BB-0173-a-15-1-0 6/18 lees verder ► ►► ### Pagina 7 In een artikel over het record staat de volgende zin. Voor de voeding zorgen 14 lithium-cobalt accupacks met een totale capaciteit van 0,63 kW. 1p 8 De eenheid kW in deze zin is fout. → Welke eenheid hoort er wel te staan? Gebruik bij je antwoord de tabel 'Enkele grootheden' in BINAS. BB-0173-a-15-1-0 7 / 18 lees verder ► ► ► ### Pagina 8 Veerunsters 9 Aan een veerunster hangt een blokje. Je ziet een afbeelding van de schaalverdeling van de veerunster met aanwijzing. [FIGUUR: Een deel van een veerunster met schaalverdeling, waarbij de schaal loopt van 1,0 tot 1,5] Hoe groot is de zwaartekracht op het blokje? A 1,05 N B 1,15 N C 1,25 N 10 Twee dezelfde veerunsters hangen onder elkaar. Aan de onderste veerunster hangt een blokje. [FIGUUR: Twee veerunsters die onder elkaar hangen. De bovenste veerunster is gelabeld met '1' en de onderste met '2'. Aan de onderste veerunster hangt een blokje.] Geeft een van de veerunsters een grotere kracht aan dan de ander? A ja, veerunster 1 B ja, veerunster 2 C nee, beide veerunsters geven dezelfde kracht aan BB-0173-a-15-1-o 8/18 lees verder ►►► ### Pagina 9 1p 11 Een aantal blokjes hangt aan een staafje tussen twee veerunsters. [FIGUUR: Twee veerunsters hangen aan een horizontale staaf. Onder de twee veerunsters hangt een staafje met daarop een stapel blokjes.] Op de blokjes en het staafje werkt een zwaartekracht van 2,5 N. Wat geeft elke veerunsteraan? A 1,25 N B 2,5 N C 5,0 N 1p 12 Twee veerunsters liggen in elkaar gehaakt op een tafel. [FIGUUR: Twee veerunsters liggen naast elkaar op een tafel. De ene veeruster is ingedrukt. De andere veeruster is uitgerekt.] Veerunsteraan 1 zit vast. Aan veerunsteraan 2 wordt met een spierkracht van 3,5 N getrokken. Wat wijst veerunsteraan 1 aan? A minder dan 3,5 N B 3,5 N C meer dan 3,5 N BB-0173-a-15-1-o 9 / 18 lees verder ►►► ### Pagina 10 Draad onder spanning Lars voert een aantal metingen uit aan een metaaldraad. [FIGUUR: Een foto van een experimentele opstelling met een ampèremeter, kabels en een rolletje metaaldraad.] 3p 13 Je ziet een deel van het schakelschema van de opstelling. → Maak het schakelschema compleet. [FIGUUR: Een schematische weergave van een weerstand in een circuit met een plus en min pool.] [FIGUUR: Een schematische weergave van een metaaldraad als een weerstand in een circuit.] 1p 14 Omcirkel in de volgende zin de juiste mogelijkheid. De stroommeter staat in serie met parallel over het metaaldraad. BB-0173-a-15-1-o 10 / 18 lees verder ► ► ► ### Pagina 11 1p 15 Je ziet een afbeelding van de stroommeter die Lars gebruikt. [FIGUUR: Amperemeter met wijzer die wijst naar een waarde tussen 0,01 en 0,02 A.] Welke waarde geeft de stroommeter aan? A 0,014 A B 0,14 A C 1,4 A 1p 16 Lars stelt de spanningsbron daarna in op 6,0 V. Door de schakeling loopt dan een stroom van 20 mA. Hoe groot is het vermogen dat de spanningsbron levert? A 0,12 W B 3,3 W C 120 W D 300 W 1p 17 Lars ziet dat bij grotere spanning de metaaldraad langer wordt. Wat is hiervan de oorzaak? A De draad geleidt de stroom beter. B De draad geleidt de stroom slechter. C De draad wordt warm. 1p 18 Lars maakt de lengte van de metaaldraad tussen de klemmen kleiner. Over het gevolg hiervan staan twee zinnen. -> Omcirkel in de tweede zin de juiste mogelijkheid. Bij het inkorten van de metaaldraad wordt de weerstand kleiner. De stroomsterkte door de schakeling neemt dan af. blijft dan gelijk neemt dan toe BB-0173-a-15-1-0 11 / 18 ### Pagina 12 Licht nachtlampje Kinderen vinden het prettig als er 's nachts wat verlichting is. Een nachtlampje dat in een wandcontactdoos past, biedt uitkomst. [FIGUUR: Foto van een nachtlampje met een stekker. Naast de foto een tabel met specificaties: Type: Nightlight, 230V ~ 50Hz, 0,6W, en symbolen voor de CE-markering en de afvalverwerking van elektrische apparatuur.] 1p 19 Welke elektrische beveiliging heeft dit nachtlampje volgens het typeplaatje? A aardlekschakelaar B dubbele isolatie C randaarde D groepszekering 2p 20 Het vermogen van het lampje is 0,6 W. Het lampje gebruikt per nacht 4,8 Wh aan elektrische energie. → Bereken hoeveel uur het lampje per nacht aanstaat. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ### Pagina 13 2p 21 Over weerstand R staat een spanning van 4,0 V. Door die weerstand loopt een stroom van 0,025 A. → Bereken de grootte van weerstand R. 1p 22 Welk onderdeel achter het oog van de sensor reageert op licht? A LED B LDR C NTC D relais 2p 23 Over het schakelschema staat een aantal zinnen. → Omcirkel in de tweede en derde zin de juiste mogelijkheid. Valt er geen licht door het oog van de sensor, dan is de weerstand in dat deel van de schakeling groot. Er loopt dan een stroom naar de basis emitter van de transistor. Dan loopt er een stroom van basis naar collector collector naar basis collector naar emitter emitter naar collector Het nachtlampje geeft licht. BB-0173-a-15-1-o 13 / 18 lees verder ►►► ### Pagina 14 Geluidsscherm Om geluidshinder van verkeer te verminderen is een geluidsscherm geplaatst. Achter het scherm is op verschillende afstanden het geluidsniveau gemeten. [FIGUUR: Een foto van een geluidsscherm langs een snelweg met auto's erop.] 1p 24 Bij deze geluidsmetingen gebruikt men een apparaat. -> Zet een kruisje achter elk apparaat dat geschikt is om het geluidsniveau te meten. | dB-meter | | | luidspreker | | | microfoon en computer | | | multimeter | | Je ziet een tabel met de meetresultaten na het plaatsen van het scherm. | afstand achter het scherm (m) | 0 | 100 | 200 | 300 | 400 | 500 | 600 | | geluidsniveau (dB) | 74,0 | 62,0 | 58,0 | 56,5 | 55,5 | 54,7 | 54,0 | BB-0173-a-15-1-o 14 / 18 lees verder ►►► ### Pagina 15 3p 25 In het diagram van het geluidsniveau tegen de afstand zijn drie meetpunten al uitgezet. Zet de andere meetpunten uit en teken de grafiek. [FIGUUR: Grafiek met op de y-as "geluidsniveau (dB)" van 55 tot 75 en op de x-as "afstand (m)" van 0 tot 600. Er zijn twee datapunten zichtbaar in de grafiek: één bij ongeveer 400m en 55dB, en één bij ongeveer 600m en 55dB.] 2p 26 Vóór de plaatsing van het scherm werd op een afstand van 160 m tot de verkeersweg een geluidsniveau van 66 dB gemeten. Bereken hoeveel dB het geluidsniveau op die afstand is afgenomen. Gebruik de grafiek bij je antwoord. 1p 27 In welke zone valt het geluidsniveau op 500 m achter het scherm? A erg stil B indringend C rustig D storend bij telefoneren 2p 28 Het betonnen geluidsscherm heeft invloed op het geluid voor omwonenden. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Het geluidsscherm zal het meeste geluid opnemen / terugkaatsen . Het scherm pakt de geluidshinder aan bij de bron / ontvanger / tussenstof BB-0173-a-15-1-o 15/18 lees verder ►►► ### Pagina 16 Tuintafeltje Walter gebruikt oude planken met spijkers om twee tuintafeltjes te maken. Hij haalt eerst de spijkers uit het hout. [FIGUUR: Een houten tuintafeltje op een grasveld.] Walter kan een klauwhamer of een breekijzer gebruiken om de spijkers uit de planken te trekken. Je ziet hoe je elk hulpmiddel gebruikt. [FIGUUR: Een hand die een spijker uit een plank trekt met een klauwhamer.] klauwhamer [FIGUUR: Een hand die een spijker uit een plank trekt met een breekijzer.] breekijzer 2p 29 De arm van de kracht op de spijker is in beide situaties even groot. Over de hulpmiddelen staan twee zinnen. → Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De benodigde spierkracht bij het breekijzer is even groot als groter dan kleiner dan bij de klauwhamer. Dit komt doordat het breekijzer de arm van de spierkracht even groot groter kleiner is. BB-0173-a-15-1-0 16 / 18 lees verder ► ► ► ### Pagina 17 De poten van één van de tafeltjes maakt Walter van balk A. [FIGUUR: Close-up van een houten balk met het merkteken 'A' erop, liggend op een pallet.] 2p 30 De vier poten hebben samen een contactoppervlak met de ondergrond van 170 cm². De zwaartekracht op het tafeltje is 110 N. → Bereken de druk op de ondergrond. 2p 31 De poten van het andere tafeltje maakt Walter van balk B. Als hij klaar is zet hij beide tafeltjes op het gazon. De massa van beide tafeltjes is even groot. Over die tafeltjes staan twee zinnen. → Maak de tweede zin compleet. Kies uit: – de kracht – het contactoppervlak – de druk Het tafeltje met poten uit balk A zakt niet zo ver weg in het gazon. Dit komt omdat bij dit tafeltje .................................... kleiner is, doordat .................................... groter is. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina. BB-0173-a-15-1-o 17 / 18 lees verder ►►► ### Pagina 18 Veiligheidsvoorzieningen Op verschillende plaatsen in school zijn veiligheidspictogrammen aanwezig. 1p 32 Wat is de betekenis van het volgende bord? [FIGUUR: Een nooduitgangbord met een pijl naar beneden en een rennende figuur.] A geen doorgang B nooduitgang C vluchtweg D veiligheidsdeur 1p 33 Op de deur hieronder hoort een veiligheidspictogram te staan. [FIGUUR: Een deur met een brandslanghaspel erop.] Welk pictogram is juist? A B C D BB-0173-a-15-1-o 18 / 18 einde