# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-BB 2012 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/nask1/2012/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 27 – Opgave 27 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2012 tijdvak 1 maandag 21 mei 13.30 - 15.00 uur natuur- en scheikunde 1 CSE BB Naam kandidaat Kandidatuumnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik het BINAS informatieboek. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. BB-0173-a-12-1-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. [FIGUUR: Antwoordopties A, B, C, D weergegeven met de letters omcirkeld voor A, B, C, D.] (1) A B C D [FIGUUR: Antwoordopties A, B, C, D weergegeven met de letters omcirkeld voor A, B, C, D.] (2) A B C D [FIGUUR: Antwoordopties A, B, C, D weergegeven met de letters omcirkeld voor A, B, C, D.] (3) A B C D Open vragen - Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet meer. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. - Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. - Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. BB-0173-a-12-1-o 2 lees verder ►►► ### Pagina 3 De voorraadkast In een voorraadkast staan verschillende stoffen. Een pictogram op een fles geeft de eigenschappen van stoffen aan. [FIGUUR: Een foto van een kast met diverse flessen met chemicaliën.] 1p 1 De stoffen in de donkere flessen zijn giftig. Welk pictogram moet dan op deze flessen aangebracht zijn? [FIGUUR: Vier pictogrammen zijn afgebeeld: A toont een hand met druppels, B een doodskop met gekruiste botten, C een vlam, en D een symbool van gevaarlijke stof dat niet uit de verpakking mag komen.] A B C D 1p 2 Je moet jezelf beschermen als je met een giftige stof werkt. → Noteer zo’n beschermingsmiddel. ................................................................................ ................................................................................ BB-0173-a-12-1-o 3 lees verder ►►► ### Pagina 4 Geluidsstudio [FIGUUR: Een zwart-witfoto van een vrouw met een koptelefoon die in een microfoon zingt, en een man die een microfoon op een boomstatief vasthoudt.] Chantal zingt een liedje in de microfoon. Via de hoofdtelefoon hoort ze dan haar eigen stem. 2p 3 Geef in de tabel de geluidsbron, de tussenstof en de ontvanger aan met een kruisje. | | geluidsbron | tussenstof | ontvanger | |-------------|-------------|------------|-----------| | microfoon | | | | | lucht | | | | | hoofdtelefoon | | | | | Chantal | | | | 2p 4 Peter gebruikt een elektronisch drumstel. Bij een elektronisch drumstel kun je het geluidsniveau regelen. Chantal roept hard naar Peter tijdens zijn drummen. Hij hoort haar nog net. → Op welk geluidsniveau heeft Peter zijn drumstel ten hoogste ingesteld? Gebruik BINAS tabel gehoorgevoeligheid. .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... BB-0173-a-12-1-o 4 lees verder ► ► ► ### Pagina 5 2p 5 Chantal produceert één toon op een normaal volume. Het geluid wordt opgenomen met de computer. De computer laat het geluid zien op een beeldscherm. [FIGUUR: Een grafiek van een sinusgolf die op een raster van een beeldscherm wordt weergegeven.] Vervolgens zingt Chantal dezelfde toon harder. → Teken in de figuur wat er op het scherm te zien geluid. BB-0173-a-12-1-o 5 lees verder ►►► ### Pagina 6 Freediving 3p 6 Freediving is een extreme vorm van duiken. Duikers proberen zonder zuurstoffes zo diep mogelijk te duiken. William Trubridge deed er 3 minuten en 30 seconden over om naar een diepte van 88 meter te duiken. → Bereken de gemiddelde snelheid in m/s van William Trubridge bij deze duik. Rond af op 2 cijfers achter de komma. De druk op William Trubridge neemt toe als hij dieper afdaalt. Het diagram geeft het verband tussen de druk en de diepte. [FIGUUR: Grafiek met op de y-as 'druk (kPa)' van 0 tot 1400 en op de x-as 'diepte (m)' van 0 tot 110. Een rechte lijn loopt vanaf (0,0) naar (110, 1400).] druk (kPa) 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 → diepte (m) 3p 7 Bepaal uit het diagram de druk die het water op het lichaam van William Trubridge uitoefent op een diepte van 88 meter. Geef in het diagram duidelijk aan hoe je het antwoord gevonden hebt. BB-0173-a-12-1-o 6 lees verder ►►► ### Pagina 7 Ultra-low vriezers Er zijn vriezers die temperaturen tot wel -85 °C kunnen bereiken. Deze worden voornamelijk gebruikt in een laboratorium. Van zo'n vriezer zijn enkele gegevens bekend: technische beschrijving spanning lamp 230 V vermogen pomp 700 W (0,7 kW) buitenkant roestvrij staal 3p 8 Bij het openen van de vriezer gaat er een lampje branden. Door het lampje gaat een stroom van 0,10 A. → Bereken de weerstand door de lamp. 3p 9 De pomp van de vriezer staat 14 uur per dag aan. → Bereken de energiekosten per dag als 1 kWh € 0,20 kost. 1p 10 Als de temperatuur in de vriezer te hoog wordt, gaat er een geluidssignaal af. Welk onderdeel is daarom in het elektrisch circuit ingebouwd? A diode B LDR C NTC D zekering BB-0173-a-12-1-o 7 lees verder ►►► ### Pagina 8 1p 11 De vriezer wordt aangesloten op het lichtnet. De buitenkant van de vriezer bestaat vooral uit metaal. Je ziet drie stekkers. Welke stekker is het veiligste om te gebruiken? [FIGUUR: Drie stekkers, genummerd A, B en C.] A B C 1p 12 De temperatuur van een -85 °C vriezer kan ook met een thermometer bepaald worden. Peter beschikt over een alcoholthermometer en een kwikthermometer. Welke thermometer kan Peter gebruiken om te onderzoeken of de vriezer nog tot -85 °C vriest? A alleen een alcoholthermometer B alleen een kwikthermometer C zowel een alcoholthermometer als een kwikthermometer BB-0173-a-12-1-o 8 lees verder ### Pagina 9 Glasblazen In de krant staat een artikel over glasblazen: Sommige artikelen van glas zijn met de hand gemaakt door glasblazers. Een glazen buisje wordt met de gasbrander verwarmd. Het glas wordt dan stroperig en vervormbaar. Daarna wordt wat lucht in de buis geblazen, terwijl de buis ronddraait. Zo wordt de buis uiteindelijk een reageerbuis. [FIGUUR: Foto van een man die aan het glasblazen is met een machine en een andere foto van een hand die een hete glazen buis vormt met een vlam.] 2p 13 Het artikel beschrijft enkele processen. → Geef in de tabel met een kruisje aan van welk proces sprake is. | | natuurlijk proces | scheikundig proces | |---|---|---| | Een gasbrander brandt. | | | | Het warmer worden van het glas. | | | | Het stroperig worden van het glas. | | | BB-0173-a-12-1-o 9 lees verder ▶▶▶ ### Pagina 10 Remmen [FIGUUR: Een rotsblok ligt op een weg, met sneeuw op de achtergrond en aan de zijkanten.] 2p 14 Stefanie rijdt 80 km/h (22 m/s) op een snelweg. Plotseling ziet ze een rotsblok op de weg liggen. Na 0,8 seconde trapt ze op de rem. → Bereken de reactieafstand van Stefanie. 1p 15 Hoe noem je de tijd die Stefanie erover doet voordat ze op de rem trapt? A reactietijd B remtijd C stoptijd 1p 16 Tijdens het remmen werken in horizontale richting verschillende krachten op de auto van Stefanie. Welke afbeelding geeft de juiste netto kracht weer? [FIGUUR: Een afbeelding van een auto met een pijl die naar links wijst met "Fnetto" eronder.] A [FIGUUR: Een afbeelding van een auto met een punt die "Fnetto = 0 N" aangeeft.] B [FIGUUR: Een afbeelding van een auto met een pijl die naar rechts wijst met "Fnetto" eronder.] C BB-0173-a-12-1-0 10 lees verder ►►► ### Pagina 11 [FIGUUR: Een onregelmatige vorm met een kruisje in het midden.] 2p 17 Het rotsblok heeft een gewicht van 35 000 kg (350 kN). → Teken op schaal ($1 \text{ cm} \mathrel{\hat{=}} 100 \text{ kN}$) de zwaartekracht op het rotsblok. Laat de kracht aangrijpen bij het kruisje. BB-0173-a-12-1-o 11 lees verder ►►► ### Pagina 12 Een onderzoekje 1p 18 Jasper en Nico doen een onderzoekje. Ze rennen met verschillende snelheden en springen dan het zwembad in. Ze meten hoe ver ze komen. -> Schrijf een onderzoeksvraag op die past bij het onderzoek. De tabel toont de gegevens van hun onderzoekje. | snelheid (m/s) | gemiddelde afstand (cm) | |---|---| | 2,0 | 70 | | 3,0 | 100 | | 4,0 | 125 | | 5,0 | 132 | | 6,0 | 135 | 3p 19 Zet de punten in een diagram en teken er een vloeiende lijn door. [FIGUUR: Grafiek met op de x-as 'snelheid (m/s)' van 0 tot 8 en op de y-as 'gemiddelde afstand (cm)'. Er is een raster zichtbaar.] BB-0173-a-12-1-o 12 lees verder ►►► ### Pagina 13 Afvalverbranding Bij de verbranding van kunststoffen komen vaak schadelijke gassen vrij. Sommige van deze gassen zorgen voor een broeikaseffect. [FIGUUR: Een fabriek met een schoorsteen waar rook uitkomt.] 1p 20 Welk van deze gassen is de belangrijkste veroorzaker van opwarming van de aarde (broeikaseffect)? A koolstofdioxide B koolstofmonoxide C stikstof D zuurstof 1p 21 De afvalinzameling gebeurt tegenwoordig vaak gescheiden. In welke vuilnisbak moet je een kartonnen bekertje na gebruik weggooien? [FIGUUR: Drie afvalbakken naast elkaar. De eerste is voor blikjes (label A), de tweede voor glas en plastic flessen (label B) en de derde voor papier (label C). De deksels van de bakken zijn niet zichtbaar, wel de voor- en zijkanten met de labels.] A container A B container B C container C BB-0173-a-12-1-o 13 lees verder ►►► ### Pagina 14 1p 22 Soms zie je in de verte uit de schoorsteen van een verbrandingsoven een steekvlam komen. Dit kun je ook horen. Welke uitspraak is juist? A Je hoort het geluid eerst en ziet daarna pas het licht van de vlam. B Je ziet de vlam en hoort het geluid gelijktijdig. C Je ziet eerst het licht van de vlam en hoort daarna pas het geluid. Een kleurrijke versnapering [FIGUUR: Een glas met verschillende lagen vloeistof en een parapluutje.] appelksap dichtheid: 1,050 g/cm³ watergehalte: 87% muntsiroop: kleur: donkergroen dichtheid: 1,280 g/cm³ watergehalte: 75% slagroom: kleur: wit dichtheid: 1,012 g/cm³ watergehalte: 10% vloeibare honing: kleur: bruinig dichtheid: 1,360 g/cm³ watergehalte: 85% 2p 23 De stoffen in het glas mengen niet. → Geef in de tabel de cijfers aan waar elke stof zich bevindt. stof plaats in het glas appelsap muntsiroop slagroom vloeibare honing 3p 24 Een lepel weegt 13,5 gram. Het volume van de lepel is 5,0 cm³. De dichtheid van een voorwerp bereken je met de volgende woordformule: dichtheid = massa / volume. → Bepaal van welk materiaal de lepel is gemaakt. Bereken hiervoor eerst de dichtheid van de lepel. ............................................................................................... ............................................................................................... ............................................................................................... BB-0173-a-12-1-0 14 lees verder ‣‣‣ ### Pagina 15 Een vuilniswagen met pech 2p 25 Het afval wordt meestal opgehaald met vuilniswagens die rijden op diesel. In sommige gemeentes is men overgegaan op het gebruik van elektrische vuilniswagens. In andere gemeentes gebruikt men liever vuilniswagens die op biodiesel (diesel gemaakt van planten) rijden. → Welke van de genoemde vuilniswagens produceert de minste afvalstoffen? Leg je antwoord uit. [FIGUUR: Een close-up van een lekke autoband op een velg.] 3p 26 De afbeelding toont een lekke band van een vuilniswagen. De vuilniswagen is door stukken glas gereden en in de berm tot stilstand gebracht. Op elke band van de vrachtwagen werkt een massa van 2700 kg. De band heeft een contactoppervlakte van $900 \text{ cm}^2$. → Bereken de druk op de band Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina. BB-0173-a-12-1-o 15 ### Pagina 16 1p 27 De afbeeldingen tonen steeksleutels. De bestuurder gebruikt de langste steeksleutel om de band te verwisselen. [FIGUUR: Drie steeksleutels van verschillende lengtes.] → Leg uit waarom de bestuurder kiest voor de langste steeksleutel. BB-0173-a-12-1-o 16 einde ■