# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-BB 2003 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/nask1/2003/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 42 – Opgave 42 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examenopgaven VMBO-BB 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30 - 15.00 uur NATUUR- EN SCHEIKUNDE 1 CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik het tabellenboekje. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden. 300030-6490 ### Pagina 2 - Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3. (1) A B C D (2) A B C D (3) A B C D O Open vragen - Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redeneen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redeneen kunnen punten opleveren. - Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. - Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid. ALUMINIUM 1p O 1 Bij het bouwen van auto's wordt steeds meer aluminium gebruikt. Daardoor worden auto's lichter. → Wat is het voordeel van lichtere auto's voor het milieu? Geef je antwoord hieronder. 1p O 2 Velgen van auto's worden vaker van aluminium gemaakt. Aluminium is licht en sterk. [FIGUUR: Een close-up van een auto, met de focus op het velg.] → Wat is nog een eigenschap van aluminium? Geef je antwoord hieronder. 1p O 3 Je krijgt twee plaatjes glimmend metaal. Het ene is gemaakt van aluminium en het andere van koper. → Waaraan kun je zien welk metaal het is? Geef je antwoord hieronder. 300030-649o 2 ga naar de volgende pagina ### Pagina 3 2p O 4 Peter zegt dat koper eerder smelt dan aluminium. → Heeft Peter gelijk? Leg hieronder je antwoord uit. BANDENSPANNING 1p ● 5 In het instructieboekje van een scooter staat dat de bandenspanning regelmatig moet worden gecontroleerd. Met welke meter meet je de bandenspanning? A barometer B manometer C thermometer 1p ● 6 Pia vindt dat haar scooter te veel benzine verbruikt. Ze ziet dat de bandenspanning te laag is en ze pompt de banden op. Ze denkt dat daardoor de rolwrijving afneemt. Heeft Pia gelijk? A Ja, de rolwrijving wordt kleiner. B Nee, de rolwrijving wordt groter. C Nee, dit heeft geen invloed op de rolwrijving. 1p ● 7 Bij een lange rit neemt de temperatuur van de lucht in de band toe. Wat gebeurt er met de gemiddelde snelheid van luchtmoleculen in de band tijdens het rijden? A De gemiddelde snelheid van de luchtmoleculen in de band blijft gelijk. B De gemiddelde snelheid van de luchtmoleculen in de band wordt groter. C De gemiddelde snelheid van de luchtmoleculen in de band wordt kleiner. OOGONDERZOEK Jan moet bij de schoolarts komen voor een oogonderzoek. Uit het onderzoek blijkt dat Jan bijziend is. 1p ● 8 Wat kan Jan zonder bril scherp zien? A alleen voorwerpen dichtbij. B alleen voorwerpen veraf. 1p ● 9 Om alles scherp te kunnen zien heeft Jan een bril nodig. Welke lenzen moeten er in de bril gemonteerd worden? A positieve lenzen B negatieve lenzen C positieve lenzen en negatieve lenzen zijn beide mogelijk 300030-6490 3 ga naar de volgende pagina → ### Pagina 4 EEN DIAPROJECTOR 10 Een diaprojector is een apparaat dat een klein plaatje (dia) vergroot weergeeft op een scherm. Daarom heeft een diaprojector een lens. Wat voor een soort lens is dat? A een positieve lens B een negatieve lens C een positieve of een negatieve lens, dat maakt niet uit 11 In de figuur hieronder is een schematische tekening te zien van de projector en het scherm. De beeldafstand en de voorwerpsafstand zijn in deze tekening met cijfers aangegegeven. [FIGUUR: Schematische tekening van een diaprojector met dia, lens en scherm. De afstand van de dia tot de lens is aangegeven met '1' en de afstand van de lens tot het scherm met '2'.] → Hoe groot is de beeldafstand in de tekening? Geef je antwoord hieronder. 300030-6490 4 ga naar de volgende pagina ### Pagina 5 1p O 12 De dia wordt scherp afgebeeld op een scherm. Op de dia staat een pijl. Zie onderstaande figuur. [FIGUUR: een diagram met een pijl, een lens, en een scherm] dia lens scherm 13 $\rightarrow$ Teken in de figuur één constructiestraal van de punt van de pijl naar het scherm. 2p O $\rightarrow$ Teken ook het beeld van de pijl op het scherm in de figuur. 300030-6490 5 ga naar de volgende pagina $\rightarrow$ ### Pagina 6 FRETBOOR Een fretboor is een handboor voor het maken van schroefgaatjes in hout. Zie de foto hieronder. [FIGUUR: Een fretboor, bestaande uit een metalen schacht met aan het uiteinde een punt en een lusvormige handgreep aan het andere uiteinde.] Het boren gaat gemakkelijker als je een schroevendraaier door het ‘oog’ van de boor steekt. In de foto’s hieronder zijn drie situaties weergegeven. [FIGUUR: Foto A toont een fretboor die door een stuk hout wordt gestoken, waarbij een schroevendraaier door het 'oog' van de fretboor gaat.] [FIGUUR: Foto B toont een fretboor die door een stuk hout wordt gestoken, waarbij een schroevendraaier door het 'oog' van de fretboor gaat.] [FIGUUR: Foto C toont een fretboor die door een stuk hout wordt gestoken, waarbij een schroevendraaier door het 'oog' van de fretboor gaat.] A B C 1p 14 Op welke foto is de benodigde kracht het kleinst? A op foto A B op foto B C op foto C HOEFIJZER 1p 15 Een smid is bezig om een hoefijzer gloeiend heet te maken. Welke straling zendt het hoefijzer uit? A black light B infraroodstraling C ultravioletstraling 300030-649o 6 ga naar de volgende pagina ### Pagina 7 HOGE SNELHEIDSTREIN [FIGUUR: Een zweeftrein die over een baan zweeft, omringd door bomen.] 1p ● 16 Er worden proeven gedaan met een zweeftrein. Een zweeftrein gaat met hoge snelheid over een speciaal aangelegde baan. De trein heeft geen wielen, maar zweeft. Welke kracht zorgt ervoor dat de trein zonder wielen op de baan blijft zweven? A magnetische kracht B veerkracht C zwaartekracht 2p ○ 17 Op het plaatje kun je zien dat de voorkant van de trein een ronde vorm heeft. Dit is belangrijk voor deze trein. → Leg uit waarom dit belangrijk is. Geef je antwoord hieronder. .................................................................................. .................................................................................. .................................................................................. WASSEN EN STRIJKEN Jan en Els hebben de taken verdeeld. Els doet de was en Jan strijkt het wasgoed. Op een dag gebruikt Jan de strijkbout een half uur. Het opgenomen vermogen van de strijkbout is 800 W. [FIGUUR: Een persoon die met een strijkijzer over een gestreken doek strijkt.] 3p ○ 18 → Bereken hoeveel elektrische energie in die tijd door de strijkbout wordt opgenomen. Geef je berekening en het antwoord hieronder. .................................................................................. .................................................................................. .................................................................................. 300030-6490 7 ga naar de volgende pagina → ### Pagina 8 LAMPIES SCHAKELEN Hieronder zie je een schema met twee (signaal)lampjes en vier schakelaars. [FIGUUR: Een elektrisch schema met een batterij, schakelaars P, Q, R, S en lampjes L1, L2.] 1p ● 19 Hoe zijn de lampjes geschakeld? A in serie B parallel 1p O 20 Om alleen lampje 1 aan te doen moet je één of meer schakelaars sluiten. [FIGUUR: Een elektrisch schema met een batterij, schakelaars P, Q, R, S en lampjes L1, L2.] → Welke schakelaar(s) moet(en) gesloten zijn om alleen lampje 1 te laten branden? Vul kruisjes in op de juiste plaatsen in de tabel hieronder. | | open | gesloten | |--------------|------|----------| | schakelaar P | | | | schakelaar Q | | | 1p ● 21 Alle schakelaars staan open. Vervolgens worden de schakelaars P en S gesloten. [FIGUUR: Een elektrisch schema met een batterij, schakelaars P, Q, R, S en lampjes L1, L2.] Welke lampjes zijn aan? A beide lampjes B alleen lampje 1 C alleen lampje 2 D geen van beide lampjes 300030-6490 8 ga naar de volgende pagina → ### Pagina 9 LICHTSCHAKELAAR Jan maakt een automatische lichtschakelaar voor de buitenlamp. Zie de afbeelding hieronder. [FIGUUR: Een schema met een voeding, een bijzondere weerstand, een relais met een spoel en een schakelaar, en een lamp aangesloten op 230 V.] 1p ● 22 In de schakeling zijn een relais opgenomen en een bijzondere weerstand. Welke bijzondere weerstand is in de schakeling opgenomen? A een LDR B een LED C een NTC 1p ○ 23 → Teken hieronder het symbool van de bijzondere weerstand die je in de vorige vraag hebt gekozen. 1p ○ 24 → Noem nog twee andere onderdelen die in het schema te zien zijn. Geef je antwoord hieronder. 300030-649o 9 ga naar de volgende pagina ### Pagina 10 MAATBEKER In de keuken wordt vaak een maatbeker gebruikt om hoeveelheden af te wegen. Zie de afbeelding hieronder. [FIGUUR: Een close-up van een witte maatbeker met schaalverdeling in milliliters en kilogrammen, met aanduidingen voor suiker (S), bloem (F) en rijst (R).] 1p 25 Je hebt gelijke massa's suiker (S), meel (F) en rijst (R). Wat is de juiste volgorde van de volumes van klein naar groot? A meel, rijst, suiker B meel, rijst, suiker C suiker, rijst, meel D suiker, meel, rijst METEORITEN 1p O 26 Meteorieten zijn stukken steen die door de ruimte bewegen. In de buurt van de aarde worden de meteorieten sterk aangetrokken. → Hoe heet de kracht die de aarde op de meteorieten uitoefent? Geef je antwoord hieronder. ........................................................................................................................................................................................................ 1p O 27 Als een meteoriet de dampkring van de aarde binnenkomt, wordt de meteoriet gloeiend heet en laat dan een lichtspoor na. → Welke kracht zorgt ervoor dat de meteoriet gloeiend heet wordt? Geef je antwoord hieronder. ........................................................................................................................................................................................................ 300030-6490 10 ga naar de volgende pagina → ### Pagina 11 PRACTICUM Elina en Pieter krijgen van hun leraar een steentje. Ze moeten de massa en het volume van het steentje meten. [FIGUUR: Foto van een ruw, grijs steentje.] 1p O 28 Eerst bepalen zij de massa. → Welk meetinstrument moeten zij daarvoor gebruiken? Geef je antwoord hieronder. 1p ● 29 Daarna bepalen zij het volume. Ze kunnen kiezen uit drie verschillende maatcilinders. Zie de tekeningen. Het steentje past in elk van de maatcilinders. [FIGUUR: Drie maatcilinders met schalen in cm³. Maatcilinder 1 loopt van 0 tot 200 cm³, maatcilinder 2 van 0 tot 600 cm³ en maatcilinder 3 van 0 tot 1000 cm³.] maatcilinder 1 maatcilinder 2 maatcilinder 3 Met welke maatcilinder kunnen ze het nauwkeurigst aflezen? A maatcilinder 1 B maatcilinder 2 C maatcilinder 3 D het maakt niet uit welke maatcilinder ze gebruiken 300030-649o 11 ga naar de volgende pagina ### Pagina 12 SLAGBOOM Een slagboom blijft open staan. Zie de onderstaande foto. Het is de bedoeling dat de slagboom vanzelf dicht gaat nadat je hem hebt geopend. Het gewicht kan op de boom schuiven. [FIGUUR: Een slagboom die omhoog staat, met bomen op de achtergrond.] 1p • 30 In welke richting moet je het gewicht schuiven zodat de slagboom vanzelf dichtgaat? A naar het draaipunt D toe B van het draaipunt D af SNELHEID METEN Els en Sarah willen bij hun school meten of automobilisten niet sneller rijden dan 30 km/uur. Ze vragen hun lerares een stopwatch en een meetlint. Daarmee meten ze de afstand die een auto aflegt en de bijbehorende tijd. 1p • 31 Met welke woordformule kunnen ze de snelheid van een auto uitrekenen? A $snelheid = afstand \times tijd$ B $snelheid = afstand : tijd$ C $snelheid = tijd : afstand$ 1p • 32 Na een tijdje hebben ze van twee auto's de snelheid uitgerekend in m/s. Auto A reed 7 m/s. Auto B reed 8 m/s. Welke auto reed harder dan 30 km/uur? A geen van beide auto's B alleen auto B C zowel auto A als auto B 300030-649o 12 ga naar de volgende pagina —> ### Pagina 13 THINNER 1p • 33 Jordi heeft een klein beetje thinner overgehouden. Thinner is een middel om verf te verdunnen. Thinner is onder andere schadelijk bij inademing. Jordi besluit het in een flesje te doen en weg te zetten. Hij heeft een sticker vel met de volgende pictogrammen: [FIGUUR: vier pictogrammen: A (een exploderend object), B (een vlam), C (een X), D (twee reageerbuizen met druppels op planten)] A B C D Welk pictogram moet hij hiervoor op het flesje plakken? A pictogram A B pictogram B C pictogram C D pictogram D EEN VR ACHTSCHIP Een sleepboot trekt een vrachtschip door een kanaal. De sleepboot trekt met een kracht van 60 kN. Op de krachtenschaal komt 1 cm overeen met 10 kN. [FIGUUR: een schematische weergave van een vrachtschip dat wordt voortgetrokken door een sleepboot. Een krachtenschaal is getekend met een punt P.] vrachtschip sleepboot 1p O 34 → Teken in de figuur hierboven de kracht van de sleepboot op het vrachtschip. Laat de kracht aangrijpen in punt P. 3p O 35 Het kanaal is 7 km lang. De tocht duurt 0,5 uur. → Bereken hoe snel de sleepboot heeft gevaren. Geef je berekening en het antwoord hieronder. 300030-6490 13 ga naar de volgende pagina ### Pagina 14 LANTAAR NPAAL Jeroen loopt 's avonds op straat. Langs de weg staat een lantaarnpaal. De straatverlichting is aan. Zie de onderstaande tekening. [FIGUUR: Een schematische tekening van een persoon die langs een straatlantaarn loopt. De zon/lichtbron staat achter de persoon, waardoor er een schaduw op de grond valt. De schaduw van de persoon is langer dan de persoon zelf.] 2p O 36 → Teken in de tekening hierboven de schaduw van Jeroen op straat. 1p ● 37 Jeroen loopt in de richting van de lantaarnpaal. Wat gebeurt er met de lengte van de schaduw van Jeroen op de straat? A De schaduw van Jeroen wordt langer. B De schaduw van Jeroen blijft even lang. C De schaduw van Jeroen wordt korter. 300030-6490 14 ga naar de volgende pagina ### Pagina 15 NATUURKUNDEPRACTICUM Bij een practicumopdracht bepaalt Anneke de stroom door een weerstand bij verschillende spanningen. Ze krijgt de volgende onderdelen om dat te doen. onderdeel symbool spanningsbron (regelbaar 0 – 30 V) [FIGUUR: Symbool van een spanningsbron met + en - aanduiding.] weerstand [FIGUUR: Symbool van een weerstand.] spanningsmeter [FIGUUR: Symbool van een spanningsmeter (V in een cirkel).] stroommeter [FIGUUR: Symbool van een stroommeter (A in een cirkel).] verbindingsdraad [FIGUUR: Symbool van een verbindingsdraad (rechte lijn).] 1p ○ 38 → Teken hieronder het schema van de meetopstelling. 300030-649o 15 ga naar de volgende pagina ### Pagina 16 Anneke voert een aantal metingen uit. De meetwaarden staan in de tabel hieronder. spanning (V) | stroomsterkte (A) ------- | -------- 0 | 0 3 | 0,06 6 | 0,12 9 | 0,14 12 | 0,24 15 | 0,30 18 | 0,36 3p O 39 → Teken de meetpunten in het diagram hieronder. [FIGUUR: Een assenstelsel met op de y-as de stroomsterkte in Ampère, oplopend van 0 tot 0,42, en op de x-as de spanning in Volt, oplopend van 0 tot 24. Het assenstelsel bevat een raster.] 1p O 40 → Welke meetwaarde heeft Anneke verkeerd afgelezen? Geef je antwoord hieronder. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................