# Eindexamen Natuur- en scheikunde 1 VMBO-BB 2002 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/nask1/2002/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ### Vraag 33 – Opgave 33 ### Vraag 34 – Opgave 34 ### Vraag 35 – Opgave 35 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examenopgaven VMBO-VBO 2002 donderdag 16 mei 13.30 - 15.00 uur NASK 1 BB VMBO BASISBEROEPSGERICHTE LEERWEG NATUURKUNDE VBO B-EXAMEN Bij dit examen hoort een uitwerkblad. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 70 punten te behalen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. • meerkeuzevragen Er worden aan een vraag 0 punten toegekend indien - geen antwoord is gekozen, of - een onjuist antwoord is gekozen, of - meerdere antwoorden zijn gekozen. O open vragen Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. 200002-1086 ### Pagina 2 HET MONSTER VAN LOCH NESS In Schotland is men al jaren op zoek naar een groot monster dat in het meer van Loch Ness zou zitten. De snelheid van geluid (in m/s) in een aantal stoffen 1p O 1 Om te onderzoeken of het monster echt bestaat, zendt men geluids-trillingen naar de bodem van het meer. → Hoe groot is de snelheid van geluid in water? lucht 340 olie 1500 staal 5100 water 1480 2p ● 2 Stel dat men het monster van Loch Ness op deze manier vindt. Wat is juist? A De tijd tussen het uitzenden en ontvangen van de geluids-trillingen is korter op de plaats waar het monster zit. B De tijd tussen het uitzenden en ontvangen van de geluids-trillingen is langer op de plaats waar het monster zit. FREQUENTIEB EREIK 2p ● 3 Mensen kunnen tonen horen waarvan de frequentie ligt tussen 20 Hz en 20 000 Hz. Wat verstaat men onder een frequentie van 20 Hz? A 20 trillingen per seconde B 20 trillingen per minuut C 20 trillingen per uur D Geen van bovenstaande antwoorden is juist. In de figuur hiernaast is het frequentiebereik van de mens en enkele diersoorten weergegeven. 2p ● 4 Kees beweert dat een bruinvis hogere frequenties kan horen dan een mens. Is deze bewering juist of onjuist? A juist B onjuist [FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as verschillende dieren (bruinvis, kikker, roodborstje, hond, kat, mens, sprinkhaan, vleermuis, krokodil, mot) en op de x-as de frequentie in Hz. De staven geven het hoorbare frequentiebereik per dier weer.] 2p ● 5 Peter beweert dat een mens lagere frequenties kan horen dan een krokodil. Is deze bewering juist of onjuist? A juist B onjuist ARBO-WET 2p O 6 Te harde geluiden op het werk kunnen geluidsoverlast veroorzaken. Volgens de Arbo-wet mag je maar 4 uur achter elkaar blootstaan aan een geluidssterkte van 85 dB. → Noem twee mogelijkheden om geluidsoverlast te verminderen. 108o 2 ga naar de volgende pagina → ### Pagina 3 LICHTBRONNEN 3p O 7 Er bestaan natuurlijke lichtbronnen en kunstmatige lichtbronnen. Op het uitwerkblad staat een tabel met drie lichtbronnen. → Zet in die tabel een kruisje op de juiste plaats. KAARS AFBEELDEN Fatima doet een practicumproef. Ze maakt een scherp beeld van een kaars op een scherm. Zie onderstaande figuur. [FIGUUR: Opstelling met een kaars, een lens en een scherm op een liniaal. De kaars staat bij 10, de lens bij 30 en het scherm bij 60.] 2p O 8 Wat voor soort lens heeft Fatima gebruikt? Is het beeld op het scherm vergroot of verkleind? lens beeld A bol verkleind B bol vergroot C hol verkleind D hol vergroot 2p O 9 Hoe groot is de voorwerpsafstand in haar opstelling? A 23 cm B 37 cm C 43 cm D 60 cm BRANDPUNT 3p O 10 Een lens maakt van een lichtbron L een scherpe afbeelding B. Zie de figuur op het uitwerkblad. → Construeer in deze figuur de plaats van het brandpunt van de lens en geef dit brandpunt aan met de letter F. OOGLENS 2p O 11 Je staat voor een oversteekplaats en ziet een auto dichterbij komen. Wat gebeurt er met je ooglens tijdens het kijken naar de auto? A de ooglens wordt boller B de ooglens wordt platter 1080 3 ga naar de volgende pagina ### Pagina 4 STRALING 2p O 12 Er zijn verschillende soorten straling. -> Vul op het uitwerkblad de juiste woorden in. LASERGUN Bekijk de figuur en lees de tekst in de figuur. [FIGUUR: Een hand die een lasergun vasthoudt, gericht op het nummerbord van een auto. Een nummerbord wordt weergegeven met een signaal dat weerkaatst naar de lasergun.] 1 De lasergun, gericht op het reflecterende nummerbord, verzendt en ontvangt korte infrarode lichtbundels. Een verstoorder vlak achter het nummerbord zendt een infrarood signaal uit. Dit overstemt de reflectie van de lichtpulsen uit de lasergun, zodat deze geen snelheid kan meten. 2 2p O 13 In de tekst staat dat de lasergun snelheden tot 320 km per uur kan meten. -> Hoeveel meter legt een auto die deze snelheid heeft in één seconde af? De lasergun zendt infrarode lichtbundels uit en ontvangt ze korte tijd later weer terug. 2p O 14 De politie beweert dat onze ogen niet gevoelig zijn voor infrarood licht. Is deze bewering juist of onjuist? A juist B onjuist 1p O 15 Waarom moeten de nummerborden van auto's van reflecteren materiaal zijn? 1p O 16 Sommige automobilisten hebben een 'verstoorder' achter het nummerbord. (Dat is verboden!) Daardoor kan een lasergun de snelheid van de auto niet meten. -> Hoe doet zo'n 'verstoorder' dat? KOPLAMPEN 1p O 17 De koplampen van een auto zijn altijd parallel aangesloten op de accu. -> Wat is het voordeel van parallel aansluiten? 3p O 18 Elke koplamp is beveiligd met een zekering (smeltveiligheid). Op het uitwerkblad zijn de accu, de koplampen en de zekeringen getekend. Teken op het uitwerkblad de verbindingsdraden zo dat de koplampen op de juiste manier zijn aangesloten. 1080 4 ga naar de volgende pagina -> ### Pagina 5 WISSELSTROOM 2p 19 Kees wil een wisselstroom omzetten in een gelijkstroom. Wat moet Kees daarvoor gebruiken? A een diode B een LDR C een NTC D een regelbare weerstand STROOM METEN In een schakeling van twee lampjes die in serie staan, wil Rachid de stroomsterkte meten. In de figuur staan drie schema's. In elk schema is een stroommeter opgenomen. [FIGUUR: Schema 1: een batterij, een stroommeter A in serie met een lampje.] schema 1 [FIGUUR: Schema 2: een batterij, een lampje, een stroommeter A in serie met een ander lampje.] schema 2 [FIGUUR: Schema 3: een batterij, een lampje, een ander lampje, een stroommeter A in serie.] schema 3 2p 20 In welk schema of in welke schema's is de stroommeter op een juiste manier opgenomen? A alleen in 1 B alleen in 1 en 2 C in 1, 2 en 3 STRIJKIJZER Een strijkijzer is aangesloten op de netspanning. 3p 21 Het verwarmingselement van het strijkijzer neemt een vermogen op van 1250 W. → Bereken het energieverbruik in kWh als het strijkijzer 3 uur wordt gebruikt. 2p 22 Welke energieomzetting vindt er plaats in het strijkijzer? A bewegingsenergie → elektrische energie B elektrische energie → bewegingsenergie C elektrische energie → warmte D warmte → elektrische energie 108o 5 ga naar de volgende pagina ### Pagina 6 SLUIPVERBRUIK Als elektrische apparaten uit staan, gebruiken ze meestal toch nog energie. Men noemt dat 'sluipverbruik'. Anton zoekt op de website van de Consumentenbond (www.consumentenbond.nl) gegevens over sluipverbruik. Zie de tabel hieronder. [FIGUUR: Tabel met apparaten en hun sluipverbruikgegevens. Kolommen zijn 'Apparaat', 'Totaal verbruik per jaar in kWh', 'Sluipverbruik per jaar in kWh', 'Sluipverbruik veroorzaakt door:', 'Sluipverbruik beperken door:'.] Apparaat Totaal ver- bruik per jaar in kWh Sluipverbruik per jaar in kWh Sluipverbruik veroorzaakt door: Sluipverbruik beperken door: EL. TANDENBORSTEL 5 4 LM SX DEURBEL 9 9 L - CONTACTDOOS 13 13 H S CD-SPELER 18 14 A RY VERSTERKER 72 15 A RY TUNER 18 10 A RY CASSETTEDECK 19 15 A RY TELEVISIE 140 14 A RY VIDEORECORDER 108 101 ABH S COMPUTER 85 25 C SY PRINTER 31 30 CK SY ELEKTRISCHE OVEN 74 26 B - CV-KETEL 302 53 EL T TOTAAL 894 331 - - Sluipverbruik veroorzaakt door: A = afstandsbediening B = elektrisch klokje of timer C = netadapter D = stand-by voor signaalontvangst E = elektronische regeling G = informatiescherm (display) H = signaallampje(s) K = verwarming L = nettransformat or/voeding M = onnodig opladen Sluipverbruik beperken door: R = apparaat helemaal uitschakelen S = apparaat niet in gebruik, dan (zo mogelijk) stekker uit stopcontact halen of schakelaar plaatsen T = in zomer stekker uit stopcontact halen (wel pomp 1x per maand aanzetten) X = alleen laden als batterijen leeg zijn Y = meervoudige contactdoos met schakelaar schakelt apparaten in één keer aan of uit 1p O 23 Welk apparaat heeft het grootste sluipverbruik? 1p O 24 Wat is de oorzaak van het sluipverbruik van de computer? 108o 6 ga naar de volgende pagina ### Pagina 7 2p O 25 In de tabel staat niet hoe men het sluipverbruik van de deurbel kan beperken. -> Leg uit waarom het niet mogelijk is om het sluipverbruik van de deurbel te beperken. 3p O 26 In de tabel staat hoe groot het totale sluipverbruik is van de apparaten. De prijs van 1 kWh is € 0,14 (14 eurocent). -> Bereken de totale kosten van het sluipverbruik van deze apparaten in een jaar. SOORTEN KRACHTEN 4p O 27 Er bestaan verschillende soorten krachten. -> Vul in de tabel op het uitwerkblad de juiste krachten in. VEERUNSTER In de figuur is een veerunster (krachtmeter) getekend. [FIGUUR: Een veerunster met schaalverdeling van 3 tot 9, met een pijl die naar de 6 wijst.] 2p O 28 Welke waarde geeft de veerunster aan? A 5,45 N B 5,90 N C 5,95 N 108o 7 ga naar de volgende pagina -> ### Pagina 8 KRACHTEN OP EEN AUTO 1p O 29 Op een auto werken verschillende soorten wrijvingskrachten. Hoe noemt men de wrijving tussen de banden en het wegdek? De auto in onderstaande figuur rijdt naar rechts. [FIGUUR: Een auto getekend vanuit de zijkant. Een pijl wijst naar rechts met de tekst $F_{motor} = 400N$. Een pijl wijst naar links met de tekst $F_{wrijving} = 800N$.] 2p O 30 De grootte van de motorkracht en van de totale wrijvingskracht zijn in de figuur aangegeven. Wat kun je in deze situatie zeggen over de snelheid van de auto? A De snelheid van de auto wordt kleiner. B De snelheid van de auto blijft gelijk. C De snelheid van de auto wordt groter. REMWEC De grafiek in de figuur laat zien hoe groot de remweg van een auto is bij een bepaalde snelheid. [FIGUUR: Een grafiek met op de y-as 'remweg (m)' en op de x-as 'snelheid (km/h)'. De grafiek toont een kromme die stijgt naarmate de snelheid toeneemt. Belangrijke punten op de grafiek zijn: (0,0), (20, ~10), (40, ~25), (60, ~45), (80, ~65), (100, ~90), (120, ~120)] 1p O 31 Een auto heeft een remweg van 60 m. Bepaal uit de grafiek de snelheid van deze auto. 2p O 32 Iemand beweert: De remweg bij 60 km/h is ongeveer de helft van de remweg bij 120 km/h. Is deze bewering juist of onjuist? A juist B onjuist 1080 8 ga naar de volgende pagina ### Pagina 9 3p 33 De remweg van een auto hangt niet alleen van zijn snelheid af maar ook van andere factoren. → Noem drie andere factoren. 2p 34 Bumper kleven (zie foto hiernaast) is tegenwoordig strafbaar. In een noodsituatie duurt het ongeveer 0,5 s voordat een bestuurder op de rem kan trappen. Een auto heeft een snelheid van 100 km/h (= 28 m/s). Hoeveel meter legt deze auto af in 0,5 s? A 0,5 m B 5,0 m C 14 m D 50 m [FIGUUR: Een foto van een weg met auto's die dicht achter elkaar rijden, met een pijl die aangeeft dat ze bumperkleven.] ANTONOV - 124 2p 35 De Antonov-124 is een van de grootste transportvliegtuigen van de Russische luchtvaart. De afstand van Moskou naar Schiphol is 2150 km. → Bereken in hoeveel uur dit vliegtuig van Moskou naar Schiphol kan vliegen. [FIGUUR: Een schematische weergave van een Antonov An-124 vliegtuig met afmetingen en specificaties zoals gewicht, max. lading en snelheid.] gewicht: 300.000 kg max. lading: 150.000 kg snelheid: 865 km/u 69,10 meter 1080* 9 einde ■