# Eindexamen Economie VMBO-BB 2019 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/economie/2019/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 1 ### Vraag 3 – Opgave 1 ### Vraag 4 – Opgave 1 ### Vraag 5 – Opgave 1 ### Vraag 6 – Opgave 1 ### Vraag 7 – Opgave 1 ### Vraag 8 – Opgave 1 ### Vraag 9 – Opgave 1 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 1 ### Vraag 14 – Opgave 1 ### Vraag 15 – Opgave 1 ### Vraag 16 – Opgave 1 ### Vraag 17 – Opgave 1 ### Vraag 18 – Opgave 1 ### Vraag 19 – Opgave 1 ### Vraag 20 – Opgave 1 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 1 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 1 ### Vraag 28 – Opgave 1 ### Vraag 29 – Opgave 1 ### Vraag 30 – Opgave 1 ### Vraag 31 – Opgave 1 ### Vraag 32 – Opgave 1 ### Vraag 33 – Opgave 1 ### Vraag 34 – Opgave 1 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2019 tijdvak 1 dinsdag 14 mei 13.30 - 15.00 uur economie CSE BB Naam kandidaat Kandiddaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 42 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. BB-0233-a-19-1-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. [FIGUUR: drie cirkels met opties A, B, C, D. Optie B is omcirkeld bij (1), optie C is omcirkeld bij (2) en optie B is omcirkeld bij (3) ] De actiecamera van Nora 1p 1 Nora wil een actiecamera kopen. Met de actiecamera wil op vakantie filmpjes en foto's maken. Nora weet dat zij niet genoeg geld op haar bankrekening heeft om de actiecamera direct te kunnen kopen. Zij wil het bedrag dat zij tekortkomt in de komende maanden sparen. Wat is het spaarmotief van Nora? A sparen uit voorzorg B sparen voor een doel C sparen voor renteopbrengst 1p 2 Nora wil weten hoeveel geld zij per maand moet sparen om de actiecamera te kunnen kopen. Nora heeft de volgende gegevens: - winkelprijs actiecamera: € 395 - saldo op haar bankrekening: € 156,80 - aantal maanden dat zij nog kan sparen: 6 maanden → Bereken hoeveel euro Nora per maand nog moet sparen om de actiecamera te kunnen kopen. Schrijf je berekening op en rond af op twee decimalen. 1p 3 Nora vindt een actiecamera een noodzakelijk goed. Haar moeder zegt: "Nee hoor! Een actiecamera is duidelijk een voorbeeld van een luxegoed." → Geef een argument voor de uitspraak van de moeder van Nora. BB-0233-a-19-1-o 2 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 3 1p 4 Nora heeft al twee maanden gespaard voor de actiecamera. Zij ziet nu deze aanbieding. [FIGUUR: Een actiecamera op een witte achtergrond, met de tekst "AANBIEDING actiecamera" erboven. Rechts van de camera staat "van € 395" en daaronder "voor € 315" in een ster-achtige vorm.] Bereken hoeveel procent de actiecamera tijdens de aanbieding goedkoper is. Rond je antwoord af op één decimaal. A 0,2% B 20,3% C 25,4% D 79,7% 1p 5 Een vriend van Nora zegt: "Ik zou gebruikmaken van de aanbieding en het bedrag dat je tekortkomt zou ik lenen." → Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te noteren. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Een ...(1)... (nadeel / voordeel) van geld lenen is dat Nora de actiecamera meteen kan kopen. Een ...(2)... (nadeel / voordeel) van geld lenen is dat zij rente moet betalen over het geleende bedrag. (1) .......................................................................................... (2) .......................................................................................... BB-0233-a-19-1-o 3 / 15 lees verder ▶▶▶ ### Pagina 4 2p 6 Nora besluit om het bedrag te lenen dat zij tekortkomt. De hoogte van het rentebedrag is afhankelijk van een aantal factoren. → Geef van de volgende factoren aan of ze wel of niet van invloed zijn op de totaal te betalen rente. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom. factoren | wel | niet ---|---|--- de hoogte van het geleende bedrag | | de leeftijd van de lener | | de looptijd van de lening | | BB-0233-a-19-1-0 4/15 lees verder ►►► ### Pagina 5 V&D Vroom en Dreesmann Vroeger waren er in grote steden V&D-warenhuizen. Tijdens de economische crisis gaven consumenten ook bij V&D steeds minder geld uit, waardoor werkloosheid ontstond. [FIGUUR: Foto van een V&D warenhuis met etalage en ingang] 1p 7 Welke vorm van werkloosheid ontstond doordat consumenten minder geld uitgaven bij V&D tijdens de economische crisis? A conjuncturele werkloosheid B frictiewerkloosheid C structurele werkloosheid 1p 8 Een relatief hoge werkloosheid onder winkelmedewerkers kan weer leiden tot nieuwe werkloosheid. Dit komt door de volgende verschijnselen: 1 minder bestedingen 2 minder inkomen 3 minder werk Welke volgorde van de verschijnselen is juist, zodat een economisch logische redenering ontstaat? A werkloosheid → 1 → 3 → 2 → werkloosheid B werkloosheid → 2 → 1 → 3 → werkloosheid C werkloosheid → 3 → 2 → 1 → werkloosheid 2p 9 V&D ging uiteindelijk failliet en is daarna gesloten. Na sluiting van de warenhuizen hebben veel werknemers van V&D zich ingeschreven bij het UWV. → Geef van de volgende beweringen over het UWV aan of ze juist of onjuist zijn. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom. beweringen juist onjuist Een werkloze die niet meer wil werken, moet zich inschrijven bij het UWV. Een werkloze die ingeschreven staat bij het UWV hoort bij de geregistreerde werklozen. Een taak van het UWV is sollicitatiebrieven schrijven voor werklozen. BB-0233-a-19-1-0 5 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 6 1p 10 Door sluiting van V&D verloren 10.000 werknemers hun baan. Van hen hadden 1.200 werknemers meteen een nieuwe baan zonder inschrijving bij het UWV. Van de overige werknemers hebben zich er 3.000 niet ingeschreven bij het UWV. Bereken hoeveel procent van de ontslagen werknemers van V&D zich na sluiting heeft ingeschreven bij het UWV. A 12% B 42% C 58% D 88% 1p 11 Na verloop van tijd openden er andere winkels op een locatie waar eerst een V&D was gevestigd. Die nieuwe winkels leverden in totaal 2.500 arbeidsplaatsen op. → Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te noteren. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Door de opening van de nieuwe winkels stijgt in elk geval ...(1)... (het aanbod van / de vraag naar) arbeid. Hierdoor kan het ...(2)... (overschot / tekort) op de arbeidsmarkt kleiner worden. (1) ........................................................................................................................ (2) ........................................................................................................................ 1p 12 Door de opening van nieuwe winkels kregen veel werkzoekenden weer een betaalde baan. Voor sommige mensen is het ontvangen van loon niet de enige reden om te werken. → Noem behalve loon een andere reden voor mensen om te werken. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... BB-0233-a-19-1-o 6 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 7 Ruben wil naar Niger Ruben volgt een mbo-opleiding tot onderwijsassistent. Hij wil na zijn opleiding Engelse les geven aan kinderen in Niger, een land in het werelddeel Afrika. [FIGUUR: Kaart van Afrika met Niger gemarkeerd.] 2p 13 Ruben heeft gehoord dat Niger een ontwikkelingsland is. -> Geef van de volgende kenmerken aan of ze wel of niet horen bij een ontwikkelingsland. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom. kenmerken | wel | niet ---|---|--- een hoge werkloosheid | | een hoge levensverwachting | | een snelle bevolkingsgroei | | 1p 14 Ruben leest op internet dat Niger een van de minst ontwikkelde landen ter wereld is. Hierdoor heeft Niger een slechte infrastructuur. -> Noem twee voorbeelden van infrastructuur. (1).................................................................................................................................................. (2).................................................................................................................................................. BB-0233-a-19-1-0 7 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 8 1p 15 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te noteren. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Rijke landen kunnen ontwikkelingslanden helpen door invoerrechten te ...(1)... (verhogen / verlagen). Hierdoor kunnen ontwikkelingslanden meer ...(2)... (exporteren / importeren) en zo meer verdienen. (1) ................................ (2) ................................ 1p 16 Niger heeft 20.000.000 inwoners. Van hen kan 81% niet lezen en schrijven. Dit is het hoogste percentage van alle landen in de wereld. → Bereken hoeveel inwoners van Niger niet kunnen lezen en schrijven. Schrijf je berekening op. .................................................................................................. .................................................................................................. 1p 17 Betere scholing kan in een ontwikkelingsland leiden tot meer werkgelegenheid. Hieronder staan vijf verschijnselen. → Zet deze verschijnselen in de juiste volgorde, zodat een economisch logische redenering ontstaat. Nummer 1 en 5 staan al op de juiste plaats. 1 betere scholing 2 meer inkomen 3 meer bestedingen 4 minder analfabetisme 5 meer werkgelegenheid 1 → ... → ... → ... → 5 1p 18 Ruben meldt zich bij een hulporganisatie om als vrijwilliger Engelse les te geven aan kinderen. De hulporganisatie biedt de Engelse lessen gratis aan. Ruben hoopt zo de kinderen een betere toekomst te kunnen bieden. Wat biedt de hulporganisatie via Ruben? A een vorm van gebonden hulp B een vorm van noodhulp C een vorm van ontwikkelingssamenwerking BB-0233-a-19-1-0 8 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 9 Snorscooters Amin heeft zijn vmbo-diploma gehaald. Hij mag van zijn ouders een snorscooter kopen, maar hij wil eerst informatie verzamelen. Hij bekijkt hiervoor: - een vergelijkend warenonderzoek over snorscooters en - een folder van een winkel die snorscooters verkoopt. [FIGUUR: Een grijze snorscooter vanaf de zijkant gezien, met de nadruk op de voor- en achterkant, wielen en zadel.] 1p 19 → Noem een voordeel om voor de aankoop van een snorscooter je te baseren op informatie uit een vergelijkend warenonderzoek. 2p 20 Amin wil de snorscooter gebruiken als vervoer naar zijn vervolgopleiding. Hij beschikt over de volgende gegevens: - De opleiding is 12 kilometer van zijn huis. - Drie dagen per week gaat hij naar de opleiding. - De benzineprijs is € 1,45 per liter. - Op één liter benzine rijdt de snorscooter 30 kilometer. → Bereken de benzinekosten per schoolweek voor Amin om met de snorscooter naar zijn opleiding te gaan en terug naar huis. Schrijf je berekening op en rond af op twee decimalen. BB-0233-a-19-1-o 9 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 10 1p 21 Amin bekijkt het vergelijkend warenonderzoek. [FIGUUR: Tabel met snorscooters en hun specificaties en testbeoordelingen.] 1) aantal seconden optrekken tot topsnelheid; minder seconden is sneller 2) aantal sterren; meer sterren is beter testoordeel → Welke snorscooter heeft het beste eindoordeel? Gebruik het vergelijkend warenonderzoek. ................................................................................ 1p 22 Khalid is de buurjongen van Amin. Khalid wil ook een snorscooter kopen en heeft maximaal € 1.400 te besteden. Verder vindt hij het belangrijk dat de snorscooter snel optrekt. De tankinhoud moet minimaal vijf liter zijn. Welke snorscooter voldoet het best aan de eisen van Khalid? Gebruik het vergelijkend warenonderzoek. A ABC B CTB C Piano D Turbo 1p 23 Amin kiest uiteindelijk voor de snorscooter van Flux, terwijl die niet als beste uit de test komt en ook nog eens de duurste is. Hij beslist dus om geen rekening meer te houden met de gegevens uit het vergelijkend warenonderzoek. → Noem voor Amin een argument om geen rekening meer te houden met de gegevens uit het vergelijkend warenonderzoek. ................................................................................ BB-0233-a-19-1-0 10 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 11 1p 24 Khalid adviseert om bij de snorscooter ook een ketting- slot met een keurmerk aan te schaffen. Waarom zijn sommige producten voorzien van een keurmerk? A De consument kan dan invloed uitoefenen op de prijzen van bepaalde producten. B De consument moet het product voor het gebruik laten keuren. C De fabrikant geeft hiermee aan dat het product aan bepaalde eisen voldoet. D De winkelier stelt zich dan aansprakelijk voor schade aan het product. BB-0233-a-19-1-o 11 / 15 lees verder ### Pagina 12 Mevrouw Barack De examenklas van mevrouw Barack maakt een opdracht over het berekenen van: – bedrijfskosten – afzet en omzet – winst en verlies – btw. [FIGUUR: Een zwart-witfoto van een glimlachende vrouw met een bril die met gekruiste armen voor een groep mensen staat.] 2p 25 Mevrouw Barack vertelt dat elk winkelbedrijf te maken heeft met bedrijfskosten. $\rightarrow$ Geef van de volgende voorbeelden aan of ze wel of niet horen bij de bedrijfskosten van een winkelbedrijf. Zet telkens een kruisje in de juiste kolom. | voorbeelden | wel | niet | | :----------------- | :-: | :---: | | huisvestingskosten | | | | inkoopwaarde van de omzet | | | | lonen | | | 2p 26 Mevrouw Barack schrijft een aantal zinnen over een winkelbedrijf op het bord. $\rightarrow$ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te noteren. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De verkoop in eenheden vermenigvuldigd met de verkoopprijs ...(1)... (exclusief / inclusief) btw is de ...(2)... (afzet / omzet). De nettowinst ontstaat door de ...(3)... (brutowinst / omzet) te verminderen met alle bedrijfskosten. (1) ..................................................................................... (2) ..................................................................................... (3) ..................................................................................... BB-0233-a-19-1-o 12 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 13 1p 27 Nu komt mevrouw Barack met een rekenopgave over een winkelbedrijf. De volgende informatie is bekend: | omschrijving | bedrag | |---|---| | bedrijfskosten | € 2.250 | | inkoopwaarde van de omzet | € 41.500 | | omzet | € 45.000 | Bereken de brutowinst. A € 1.250 B € 3.500 C € 40.000 D € 42.750 1p 28 Een leerling vraagt: “Wat betekent de afkorting btw ook alweer?” Welk antwoord is juist? A belasting toege genomen waarde B belasting toegepaste winstmarge C belasting toegevoegde waarde D belasting toegevoegde winstmarge 1p 29 De rekenopgave over de bedrijfskosten van het winkelbedrijf gaat verder. Het bedrijf heeft een schilder ingehuurd. De rekening van het schilderwerk bedroeg € 1.815 inclusief 21% btw. → Bereken hoeveel euro het schilderwerk kostte exclusief btw. Schrijf je berekening op. .................................................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................................................. BB-0233-a-19-1-o 13 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 14 Fietsenfabriek Bicyclette Fietsenfabriek Bicyclette is een Nederlandse fabrikant van fietsen. Het bedrijf levert zijn fietsen aan klanten in binnen- en buitenland. [FIGUUR: Foto van een lopende band met fietsen in een fabriekshal, waar werknemers aan het werk zijn.] 30 2p Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te noteren. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Een fiets die fietsenfabriek Bicyclette aan een klant in Spanje levert, hoort bij de (1)... (export / import) van Nederland en hierbij wordt ...(2)... (niet / wel) een wisselkoers gehanteerd. De Spaanse klant betaalt bij aflevering ...(3)... (geen / wel) invoerrechten. (1) .................................................................. (2) .................................................................. (3) .................................................................. 31 1p Afgelopen periode heeft fietsenfabriek Bicyclette 800.000 fietsen geleverd aan het buitenland. De omzet van deze geleverde fietsen bedroeg € 780 miljoen. → Bereken de gemiddelde verkoopprijs exclusief btw van deze geleverde fietsen. Schrijf je berekening op. .................................................................... .................................................................... .................................................................... .................................................................... BB-0233-a-19-1-o 14 / 15 lees verder ### Pagina 15 2p 32 Fietsenfabriek Bicyclette heeft bij de verkoop van haar fietsen in Nederland concurrentie van buitenlandse fietsenfabrieken, vooral uit Duitsland en Taiwan. → Noem twee redenen waarom een Nederlandse consument een fiets koopt van een buitenlandse fietsenfabriek en niet van fietsenfabriek Bicyclette. 1) ........................................................................................... 2) ........................................................................................... 1p 33 De eigenaar van fietsenfabriek Bicyclette zegt: "Tegen de concurrentie in Nederland van fietsenfabrieken uit Duitsland valt niets te doen. Dit komt door afspraken binnen de Europese Unie (EU)." → Noem een EU-afspraak die de concurrentie van Duitse fietsenfabrieken in Nederland toestaat. ........................................................................................... 1p 34 De Europese Unie (EU) ziet dat er veel fietsen vanuit Taiwan naar Europa komen. Hierdoor komt de werkgelegenheid bij Europese fietsenfabrieken in gevaar. De EU stelt de volgende maatregelen voor om de invoer van fietsen uit Taiwan te verminderen: 1 het verhogen van importheffingen 2 het verlagen van contingentering. Welk van de voorgestelde maatregelen vermindert in de EU de invoer van fietsen uit Taiwan? A alleen maatregel 1 B alleen maatregel 2 C zowel maatregel 1 als maatregel 2 D geen van de maatregelen