# Eindexamen Economie VMBO-BB 2016 tijdvak 1
> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/economie/2016/tijdvak-1
## Vragen in dit examen
### Vraag 1 – Opgave 1
### Vraag 2 – Opgave 2
### Vraag 3 – Opgave 1
### Vraag 4 – Opgave 1
### Vraag 5 – Opgave 1
### Vraag 6 – Opgave 1
### Vraag 7 – Opgave 1
### Vraag 8 – Opgave 1
### Vraag 9 – Opgave 1
### Vraag 10 – Opgave 1
### Vraag 11 – Opgave 1
### Vraag 12 – Opgave 1
### Vraag 13 – Opgave 13
### Vraag 14 – Opgave 1
### Vraag 15 – Opgave 1
### Vraag 16 – Opgave 1
### Vraag 17 – Opgave 1
### Vraag 18 – Opgave 1
### Vraag 19 – Opgave 1
### Vraag 20 – Opgave 1
### Vraag 21 – Opgave 1
### Vraag 22 – Opgave 1
### Vraag 23 – Opgave 1
### Vraag 24 – Opgave 24
### Vraag 25 – Opgave 25
### Vraag 26 – Opgave 1
### Vraag 27 – Opgave 1
### Vraag 28 – Opgave 1
### Vraag 29 – Opgave 1
### Vraag 30 – Opgave 30
### Vraag 31 – Opgave 31
### Vraag 32 – Opgave 1
### Vraag 33 – Opgave 1
### Vraag 34 – Opgave 1
### Vraag 35 – Opgave 1
### Vraag 36 – Opgave 1
### Vraag 37 – Opgave 37
## Opgaven (tekst van het examen)
### Pagina 1
Examen VMBO-BB
2016
tijdvak 1
dinsdag 17 mei
13.30 - 15.00 uur
economie CSE BB
Naam kandidaat _________________________ Kandidaatnummer _________________________
Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.
Dit examen bestaat uit 37 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 50 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.
BB-0233-a-16-1-o
### Pagina 2
Meerkeuzevragen
Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
[FIGUUR: Drie sets met letters A, B, C, D. Bij set 1 is B omcirkeld. Bij set 2 zijn A en D doorgestreept. Bij set 3 zijn A, C en D doorgestreept.]
Mascara: for your eyes only.....
Iris en haar vriendin Sharida zijn uitgenodigd voor het
vmbo-eindexamenbal 'De glamouravond'. Terwijl de
jongens zich bekommeren om het vervoer en het
huren van een smoking, houden de meisjes zich bezig
met de aanschaf van hun kleding, schoenen en
make-up. Iris heeft een budgetplan opgesteld voor de
maand april.
1p 1 Wat is een budgetplan?
A Een overzicht van je inkomsten in een bepaalde periode.
B Een overzicht van je uitgaven in een bepaalde periode.
C Een overzicht van alle te verwachten inkomsten en uitgaven in een
bepaalde periode.
D Een overzicht waaruit blijkt dat je inkomsten en uitgaven in een
bepaalde periode aan elkaar gelijk zijn.
[FIGUUR: Een mascara koker met applicator, een oog met make-up en een oogpotlood.]
uitgaven en inkomsten van Iris voor de maand april
uitgaven € inkomsten €
consumpties 25 bijbaantje 95
kleding 70 geld oma en opa 15
make-up 30 kleedgeld 75
schoenen 70 zakgeld 25
sieraden 15
totaal totaal
BB-0233-a-16-1-o 2 / 21 lees verder
### Pagina 3
2p 2 Gebruik het overzicht op pagina 2.
Iris komt langs een warenhuis met een prijzenactie. Op de prijs van € 60
voor alle avondjurken wordt nu een korting gegeven van 25%.
→ Bereken in euro's hoeveel Iris overhoudt van haar kleedgeld als ze
zo'n avondjurk koopt. Schrijf je berekening op.
2p 3 Uiteindelijk koopt Iris ergens anders een avondjurk voor € 60. De
schoenen zijn afkomstig uit de nieuwe collectie en zijn dus duurder. “Dat
valt even tegen,” zegt Iris. “Ik rekende op € 70,-. Nu moet ik € 99,95
betalen voor een paar mooie schoenen. Kom ik nog wel uit met mijn
budget?"
[FIGUUR: Tabel met de gewijzigde uitgaven en inkomsten Iris april.
Kolomkoppen: uitgaven, €, inkomsten.
Rijen:
glamouravond, 25, bijbaantje, 110
kleding, ..., geld oma en opa, 15
make-up, 30, kleedgeld, 75
schoenen, ..., zakgeld, 25
sieraden, 15, ..., ...
totaal, ..., totaal, ...]
→ Noteer in het schema de gewijzigde uitgaven voor kleding, schoenen
en totalen. Geef hieronder aan of er sprake is van een tekort of een
overschot door het juiste woord te omcirkelen. Schrijf je berekening
van het tekort of overschot op.
Iris heeft een tekort / overschot.
Berekening:
BB-0233-a-16-1-o 3 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 4
test mascara
[FIGUUR: Tabel met mascara's en hun beoordelingen. Kolommen: Merk, Prijs in €, Inhoud in ml., Prijs in € per ml., Panel-oordeel, Anti klonteren, Scheiden haartjes, Opbrengen, Verwijderen. Rijen 1-9 met verschillende merken en waarden. Onder de tabel: ++ zeer goed, + goed, □ redelijk.]
Gebruik bovenstaande test.
Iris wil mascara kopen (een product om de oogwimpers te kleuren). Ze
heeft een test van de Consumentenbond op internet
gezien. Ze zoekt een
mascara die goed uit de test komt en voordelig is. Ze twijfelt tussen de
Maybe en de Bour.
Om welke reden zal Iris de Maybe kopen?
A De Maybe kun je goed opbrengen.
B De Maybe kun je goed verwijderen.
C De Maybe is gunstiger geprijsd per milliliter.
1p 5 Iris kiest uiteindelijk voor de goede prijs-kwaliteitverhouding van de
Hemax-mascara.
Is het verstandig om van de drie goedkoopste mascara's per milliliter te
kiezen voor de Hemax-mascara?
A Ja, want deze mascara scoort van de drie het hoogste panel-oordeel.
B Ja, want deze mascara is voordelig en scoort veel betere
testresultaten vanwege de lage prijs.
C Nee, want je betaalt een hoge prijs voor een mascara van
twijfelachtige kwaliteit, volgens de test.
D Nee, want de Hemax-mascara is de duurste van de test en heeft ook
de meeste inhoud, volgens de test.
BB-0233-a-16-1-o 4 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 5
6 (6p) Sharida vindt schoenen en sieraden veel belangrijker dan mascara, want ze heeft van zichzelf al mooie wimpers. Sharida heeft duidelijk andere prioriteiten dan haar vriendin Iris. In de prioriteitenlijst staat de hoogste prioriteit bovenaan en de minst belangrijke onderaan.
[FIGUUR: Tabel met drie kolommen, genaamd 'lijst 1', 'lijst 2', 'lijst 3'. Elke lijst bevat een genummerde volgorde van vier items: avondjurk, schoenen, sieraden en mascara. De volgorde van de items verschilt per lijst.]
Welke prioriteitenlijst past het best bij Sharida?
A lijst 1
B lijst 2
C lijst 3
BB-0233-a-16-1-o 5 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 6
Patat geen vetpot
Oom Sam staat met een mobiele frietkraam op de markt. De 15-jarige tweeling Murat en Samira helpt in het weekend hun oom met de verkoop van patat en het maken van prijskaartjes. De tweeling vraagt zich af of je wel rijk kunt worden met de verkoop van patat.
1p 7 Oom Sam rekent dit weekend op een omzet van patat van € 825,-. De verkoopprijs van een zakje patat à 250 gram is € 2,20 (exclusief btw).
→ Bereken hoeveel afzet van zakjes patat oom Sam dit weekend verwacht. Schrijf je berekening op.
1p 8 Samira beweert dat je de nettowinst kunt berekenen door van de omzet de inkoopwaarde en alle bedrijfskosten af te trekken.
Murat beweert dat je de nettowinst kunt berekenen door alle bedrijfskosten en de brutowinst bij elkaar op te tellen.
Wat is juist?
A Alleen Murat doet een juiste bewering.
B Alleen Samira doet een juiste bewering.
C Beide beweringen zijn juist.
D Beide beweringen zijn onjuist.
BB-0233-a-16-1-o 6/21 lees verder ►►►
### Pagina 7
prijsopbouw zakje patat van € 2,20 (à 250 gram)
[FIGUUR: cirkeldiagram met verschillende segmenten en percentages]
Legenda:
aardappelen
frituurvet
verpakking
energie
huur
loon
diverse kosten
1p 9 Volgens oom Sam moeten alle kosten in de verkooprijs worden
doorberekend. Hij laat daarom in een cirkeldiagram de prijsopbouw zien
van een zak patat. Murat en Samira zijn verbaasd. Aardappelen vormen
niet de grootste kostenpost in de patatprijs.
→ Bereken in twee decimalen hoeveel de grootste kostenpost in euro’s
per zak patat bedraagt. Schrijf je berekening op.
1p 10 Murat en Samira willen weten hoeveel btw er betaald wordt over een
gezinszak patat van € 4,00. Deze prijs is inclusief 6% btw.
→ Bereken in euro’s in twee decimalen hoeveel de btw per gezinszak
patat bedraagt. Schrijf je berekening op.
BB-0233-a-16-1-o
7 / 21
lees verder ► ► ►
### Pagina 8
1p 11 Murat heeft op internet gelezen dat de bereiding van patat een stuk
sneller kan met een nieuw soort machine. Murat beweert dat met zo’n
nieuwe machine de arbeidsproductiviteit zal stijgen.
A Murat heeft gelijk als er voor dezelfde productie dezelfde hoeveelheid
arbeidsuren nodig is.
B Murat heeft gelijk als er voor dezelfde productie meer arbeidsuren
nodig zijn.
C Murat heeft gelijk als er voor dezelfde productie minder arbeidsuren
nodig zijn.
2p 12 Oom Sam is niet echt tevreden over zijn verkoopresultaat. Het is bepaald
geen vetpot!
Hij vraagt aan Murat en Samira of zij misschien een goed voorstel hebben
om het verkoopresultaat te verbeteren.
Murat vindt dat zijn oom grotere partijen aardappelen moet inkopen.
Samira vindt dat oom Sam ook appelbollen en soep moet gaan verkopen.
Noteer in het onderstaand schema een voordeel en een nadeel van de
ideeën van Murat en Samira.
[FIGUUR: Schema met twee kolommen, één voor Murat en één voor Samira. Elke kolom bevat de product/activiteit en de kopjes 'voordeel:' en 'nadeel:']
Murat: grotere partij-inkoop aardappelen
voordeel:
nadeel:
Samira: appelbollen en soep verkopen
voordeel:
nadeel:
BB-0233-a-16-1-o 8 / 21 lees verder ► ► ►
### Pagina 9
De EU en de VS
[FIGUUR: Twee vlaggen, links de vlag van de Europese Unie, rechts de vlag van de Verenigde Staten.]
Jorn (16) is net klaar met zijn vmbo-opleiding en heeft een vakantiebaan gevonden bij een exportbedrijf. Bij dit bedrijf vindt Jorn gegevens over de handel van Nederland in april 2013.
Nederlandse export gelijk, import gekrompen
In april 2013 bleef de waarde van de export ten opzichte van april 2012 gelijk aan € 35 miljard. De waarde van de import daalde ten opzichte van april 2012 met 3 procent tot € 31,2 miljard. Het nationaal inkomen in april 2013 bedroeg € 50 miljard.
Maak de onderstaande zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: schrijf achter de nummers 1 en 2 het woord dat je kiest.
1p 13 Uit de bovenstaande gegevens kun je opmaken dat Nederland een land is
met een ...(1)... (gesloten / open) economie. Nederland is voor zijn
inkomsten ...(2)... (afhankelijk / onafhankelijk) van de export.
(1).....................................................................................................
(2).....................................................................................................
BB-0233-a-16-1-o 9 / 21 lees verder ► ► ►
### Pagina 10
uit de krant:
EU en VS onderhandelen over een vrijhandelsakkoord
Met het vrijhandelsakkoord (vrij verkeer van goederen en diensten zoals
in de EU) kunnen de Europese Unie (EU) en de Verenigde Staten (VS)
hun economie flink stimuleren.
In het bedrijf waar Jorn werkt, zijn ze ontzettend blij met het
vrijhandelsakkoord dat de EU en de VS willen afsluiten.
Jorn vraagt zich af waarom er ooit protectiemaatregelen zijn ingevoerd bij
de handel tussen bijvoorbeeld de EU en de VS. Protectiemaatregelen zijn
invoerrechten, contingenteringen en exportsubsidies.
1p 14 Wat kan de EU met protectiemaatregelen bereiken?
A Protectiemaatregelen zullen zorgen voor in verhouding meer afzet van
Europese producten binnen de EU.
B Protectiemaatregelen zullen zorgen voor in verhouding minder afzet
van Europese producten binnen de EU.
C Protectiemaatregelen zullen zorgen voor meer verkoop van
Amerikaanse producten binnen de EU.
Jorn weet dat Nederland lid is van de EU. Het lidmaatschap van de EU
heeft voordelen voor de handel van Nederland met de andere EU-landen.
Over het lidmaatschap van de EU worden drie beweringen gedaan.
2p 15 Geef van elk van onderstaande beweringen aan of deze juist is of onjuist.
Zet een kruisje in de juiste kolom.
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen 'juist' en 'onjuist' en drie rijen met beweringen.]
Nederland mag zonder beperkingen exporteren naar
andere EU-landen.
Noorwegen en Finland mogen invoerrechten heffen
op producten die zij uit Nederland importeren.
Het is voor alle EU-landen gemakkelijk om met elkaar
te handelen, omdat ze dezelfde munt hebben.
BB-0233-a-16-1-0
10 / 21
lees verder
### Pagina 11
Door een vrijhandelsakkoord met de VS af te sluiten, vervalt een aantal
protectiemaatregelen. Dat is voordelig voor de handel en dus ook voor het
bedrijf waar Jorn werkt.
2p 16 Welke protectiemaatregel hoort bij de volgende gevallen? Zet achter elke
maatregel een kruisje in de juiste kolom.
[FIGUUR: Een tabel met 3 kolommen: 'contingentering', 'exportsubsidie', 'invoerrechten'. De tabel heeft 3 rijen met de volgende beschrijvingen in de eerste kolom: 'Een bedrijf dat spijkerbroeken importeert uit India betaalt een importheffing van 12%.', 'Een Nederlandse pluimvee- handelaar krijgt geld van de overheid als hij pluimvee naar Tunesië uitvoert.', 'Blokker mag geen aardewerk uit China meer kopen omdat het Europese maximum bereikt is.']
Omdat Jorn acht weken bij het bedrijf gaat werken, wil hij wel wat meer
weten over de Nederlandse export.
De Nederlandse exportwaarde bestaat voor ongeveer de helft uit
producten die in Nederland zijn geproduceerd, de rest is doorvoer uit
andere landen. In de eerste twee maanden van 2013 werd voor
€ 71,4 miljard geëxporteerd, € 588 miljoen meer dan in de eerste twee
maanden van 2012.
2p 17 Het getal € 588 miljoen zegt Jorn niet zoveel. Hij wil liever weten met
hoeveel procent de exportwaarde is toegenomen.
→ Bereken in twee decimalen met hoeveel procent de Nederlandse
exportwaarde is toegenomen in de eerste twee maanden van 2013 ten
opzichte van de eerste twee maanden van 2012. Schrijf je berekening op.
BB-0233-a-16-1-o 11 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 12
Jorn vindt de stijging niet erg groot. De export van Nederlandse producten
is belangrijk voor de groei van de Nederlandse economie.
Hopelijk zal het vrijhandelsakkoord zorgen voor meer exportvraag en
meer werkgelegenheid in Nederland.
1p 18 Leg uit dat als de exportvraag toeneemt, de werkgelegenheid in
Nederland kan stijgen.
1p 19 Het vrijhandelsakkoord heeft gevolgen voor de landen van de EU, denkt
Jorn.
→ Geef van elk van onderstaande beweringen aan of deze juist is of
onjuist. Zet een kruisje in de juiste kolom.
juist onjuist
Door een vrijhandelsakkoord met de VS lopen
Nederlandse exportbedrijven geen
wisselkoersrisico's meer.
Door een vrijhandelsakkoord zal de internationale
concurrentie toenemen.
BB-0233-a-16-1-o 12/21 lees verder
### Pagina 13
Bill & Melinda Gates
Bill Gates is een Amerikaanse multimiljardair en één van de oprichters
van Microsoft. Samen met zijn vrouw heeft hij de 'Bill & Melinda Gates
foundation' (BMGF) opgericht. Dit is een organisatie die veel geld geeft
aan goede doelen, vooral aan de ontwikkeling van Afrika. Enkele doelen
zijn het bestrijden van ziektes zoals hiv en malaria en het tegengaan van
kindersterfte.
1p 20 Hoe heet de lange-termijnhulp om de kindersterfte tegen te gaan?
A conjuncturele hulp
B noodhulp
C structurele hulp
Begin 2012 werd het totale vermogen van Bill Gates geschat op 61 miljard
dollar. In 2012 was het rendement (de ontvangen rente) hierop 6%. Eind
2012 schonk Gates maar liefst 3,4 miljard dollar aan wereldwijde
gezondheidszorg. Hij wil natuurlijk wel zijn vermogen op peil houden,
zodat hij jaarlijks ook een flinke schenking kan doen.
2p 21 Bereken hoeveel het vermogen van Bill Gates in de loop van 2012 is
veranderd. Schrijf je berekening op en geef aan of het verschil een
toename of een afname is door het juiste woord te omcirkelen.
opbrengst.....................................................................................................
schenking ...................................................................................................
verschil ......................................................................................................
Het verschil is een toename / afname.
BB-0233-a-16-1-o 13 / 21 lees verder ► ► ►
### Pagina 14
De BMGF richt zich vooral op ontwikkelingslanden.
2p 22 Geef van elk van de volgende kenmerken aan of het wel of niet een kenmerk is van onderontwikkeling. Zet een kruisje in de juiste kolom.
| kenmerken | wel | niet |
|---|---|---|
| slechte infrastructuur | | |
| hoog inkomen per hoofd van de bevolking | | |
| hoge werkloosheid | | |
1p 23 De BMGF richt zich ook op het bestrijden van armoede in Afrika en Zuid-Azië. Met het geld van de BMGF zetten de boeren meer machines in, waardoor zij een hogere oogstopbrengst krijgen. Door de hulp aan boeren neemt de economische groei van het hele land toe. Gegeven zijn vijf denkstappen.
1 De BMGF geeft geld voor landbouwmachines aan boeren.
2 Boeren verbouwen en verkopen meer landbouwproducten.
3 Bestedingen nemen toe.
4 De boeren krijgen meer inkomen.
5 Het hele land heeft te maken met economische groei.
In welke regel staan de denkstappen in de juiste volgorde?
A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
B 1 → 2 → 3 → 4 → 5
C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
BB-0233-a-16-1-o 14 / 21 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 177
### Pagina 15
Voor de Afrikaanse landen is het moeilijk om hun producten in Europa
tegen een goede prijs te verkopen, onder andere door hoge
transportkosten. De BMGF streeft naar minder bedrijven tussen de
Afrikaanse boer en de consument in Europa.
2p 24 Maak de onderstaande zinnen kloppend door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: schrijf achter de cijfers 1, 2 en 3 het woord dat je kiest.
Door het aantal bedrijven tussen boer en consument te verminderen zijn
er ...(1)... (meer / minder) bedrijven die iets verdienen aan de Afrikaanse
producten. Hierdoor kan de consumentenprijs ...(2)... (dalen / stijgen) en
kan de vraag naar Afrikaanse producten ...(3)... (dalen / stijgen).
(1)..................................................................................................
(2)..................................................................................................
(3)..................................................................................................
Twee leerlingen in vmbo 4, Bernice en Dewi, zijn bezig met een werkstuk
over ontwikkelingslanden.
Bernice zegt: "Hartstikke goed wat die BMGF doet!"
Dewi zegt: "Ja, dat is wel zo, maar ik zie ook nadelen."
1p 25 Met wie ben jij het eens, met Bernice of met Dewi? Geef een argument
voor je keuze.
keuze:.............................................................................................
.........................................................................................................
argument:..........................................................................................
.........................................................................................................
.........................................................................................................
.........................................................................................................
BB-0233-a-16-1-o 15 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 16
Sparen of toch lenen voor een tablet?
Bjorn is 18 jaar en bezorgt kranten. Hij
wil van het geld dat hij verdient graag
een tablet kopen. Hij heeft een
spaarrekening geopend bij de bank.
[FIGUUR: Een tablet met het Windows-logo op het scherm, liggend op een platte ondergrond.]
Tijdens het bezorgen van de krant komt
hij klasgenoot Anita tegen. “Ha, Anita”,
zegt Bjorn. “Ik ga een tablet kopen.”
Anita kent Bjorn vrij goed. Zij vertelt
hem dat het nog wel even kan duren voordat hij het geld bij elkaar heeft
gespaard voor de tablet. Daarbij komt dat hij bij de bank een laag
rentepercentage krijgt.
Zij vindt dat Bjorn het geld beter kan lenen.
1p 26 Sparen heeft voor- en nadelen.
→ Noem, naast het lage rentepercentage, nog een nadeel van sparen
voor Bjorn in vergelijking met lenen.
2p 27 Bjorn besluit het geld voor de tablet te lenen ondanks het hoge
rentepercentage voor leningen.
→ Hieronder staan drie beweringen. Geef van elke bewering aan of deze
juist is of onjuist. Zet een kruisje in de juiste kolom.
juist onjuist
Naarmate je meer leent, wordt het rentepercentage
altijd lager.
De hoogte van het bedrag aan rente is afhankelijk van
de looptijd van de lening.
Als je rood staat bij de bank betaal je geen rente.
BB-0233-a-16-1-o 16 / 21 lees verder ► ► ►
### Pagina 17
1p 28 Bjorn kijkt op de website van de bank waar hij het geld voor de tablet wil lenen. Daar staat de volgende tekst:
[FIGUUR: Een kader met de tekst "Let op! Geld lenen kost geld" en een afbeelding van een persoon die geboeid een euroteken wegtrekt.]
→ Beschrijf wat wordt bedoeld met de tekst: “Geld lenen kost geld”.
1p 29 Op de website staat ook onderstaand schema:
[FIGUUR: Een tabel met de titel "Termijnbedragen per maand in euro's". De eerste kolom heet "leenbedrag" en bevat de bedragen € 300, € 400, € 500, € 600, € 700. De volgende kolommen heten 6 maanden, 9 maanden, 12 maanden, 15 maanden, 18 maanden, 21 maanden en bevatten de bijbehorende maandelijkse termijnbedragen.]
De tablet die Bjorn wil kopen kost € 650. Hij heeft € 150 op zijn spaarrekening staan. De rest wil hij lenen en in één jaar terugbetalen.
→ Hoeveel moet Bjorn in totaal terugbetalen aan de bank? Schrijf je berekening op.
BB-0233-a-16-1-o 17 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 18
1p 30 Bjorn begint volgend jaar ook met sparen. Hij gaat € 25 per maand sparen. Hij stort het spaargeld steeds op de eerste dag van de spaarmaand op zijn spaarrekening.
Bjorn heeft als spaardoel een aantal accessoires voor zijn tablet. Deze kosten samen € 89,95. Hij houdt geen rekening met de rente. Als Bjorn op 1 februari de eerste storting op zijn spaarrekening doet, op welke dag kan hij dan, op zijn vroegst, de accessoires aanschaffen?
A 15 april
B 1 mei
C 1 juni
D 15 juni
1p 31 Als Bjorn Anita weer tegenkomt, vraagt zij of het lenen voor de tablet een goed idee was. Bjorn vindt het lastig om te beoordelen of het beter is te sparen of te lenen.
Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) geeft veel voorlichting aan jongeren over hoe je met je geld moet omgaan.
→ Geef een reden waarom het belangrijk is dat jongeren deze voorlichting krijgen.
BB-0233-a-16-1-0 18 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 19
Jeugdwerk!
Jongeren worden stevig geraakt in hun portemonnee. Het aantal bijbaantjes wordt schaarser en het brutoloon van jongeren daalde voor het eerst sinds 2012. Website www.jeugdwerkloosheid.nl deed onderzoek onder 1.700 jongeren van 13 tot 25 jaar.
1p 32 Najib (15 jaar) leest op de website www.jeugdwerkloosheid.nl.: "Het aantal bijbaantjes wordt schaarser". Wat wordt bedoeld met: "Het aantal bijbaantjes wordt schaarser"?
A De vraag naar bijbaantjes daalt.
B De vraag naar bijbaantjes stijgt.
C Het aanbod van bijbaantjes daalt ten opzichte van de vraag.
D Het aanbod van bijbaantjes stijgt ten opzichte van de vraag.
In de jaren 2008 tot en met 2012 steeg het gemiddelde bruto uurloon van jongeren van € 6,59 naar € 7,91. In het jaar 2013 daalde het gemiddeld bruto uurloon met 10% ten opzichte van 2012.
1p 33 Bereken in twee decimalen het gemiddeld bruto uurloon in 2013. Schrijf je berekening op.
..............................................................................
..............................................................................
..............................................................................
De verwachting voor de werkgelegenheid in 2016 ziet er niet goed uit. Door de crisis zullen consumenten minder geld besteden en zullen meer jongeren werkloos worden.
1p 34 Hoe noem je de werkloosheid die ontstaat doordat consumenten minder besteden?
A conjuncturele werkloosheid
B regionale werkloosheid
C structurele werkloosheid
D verborgen werkloosheid
BB-0233-a-16-1-0
19 / 21
lees verder
### Pagina 20
Najib heeft in zijn klas een onderzoekje gedaan. Van de 25 klasgenoten (15- en 16-jarigen) heeft 80% een bijbaantje. Ook Najib heeft een baantje. Hij werkt 'wit': elke maand krijgt hij een loonstrookje. Cees, een vriend van Najib, werkt 'zwart'.
35 Noem één voordeel en één nadeel van 'zwart' werken.
voordeel:.........................................................................................
nadeel:.............................................................................................
36 In de klas wordt gediscussieerd over het verlagen van de jeugdwerkloosheid. Cees komt met twee suggesties:
- het stimuleren van deeltijdarbeid
- werknemers gaan op hogere leeftijd met pensioen
→ Geef per suggestie aan of deze wel of niet een oplossing is voor de jeugdwerkloosheid. Zet een kruisje in de juiste kolom en geef een argument voor je keuze. Gebruik bij deze opdracht het onderstaande schema.
[FIGUUR: Tabel met kolommen 'suggestie', 'wel', 'niet', 'argument'. Eerste rij: 'het stimuleren van deeltijdarbeid'. Tweede rij: 'werknemers gaan op hogere leeftijd met pensioen'.]
BB-0233-a-16-1-o 20 / 21 lees verder ►►►
### Pagina 21
2p 37 Najib en Cees vinden het niet zo heel erg dat zij minder gaan verdienen.
Er zijn behalve economische of financiële redenen ook andere redenen
om te werken.
→ Noem behalve economische of financiële redenen, twee andere
redenen om te werken.
1.........................................................................
2.........................................................................
BB-0233-a-16-1-o 21 / 21 einde ■