# Eindexamen Economie VMBO-BB 2007 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/economie/2007/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-BB
2007
tijdvak 1
vrijdag 25 mei
9.00 - 10.30 uur
economie CSE BB

Naam kandidaat
Kandidaatnummer

Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.

Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 42 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

700013-1-7230


### Pagina 2

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
[FIGUUR: Voorbeeld 1 met B omcirkeld. Voorbeeld 2 met A en D doorgestreept. Voorbeeld 3 met A en B doorgestreept.]
(1) (2) (3)
A A A
B B B
C C C
D D D

Bakken voor knallen

1p 1 Johan zit in 4 vmbo en werkt op zaterdag bij een bakker.
Na afloop van zijn werk krijgt hij altijd een doos gebak mee.
De doos gebak wordt als inkomen gezien.
Hoe noemt men dit soort inkomen?
...

2p 2 Behalve een doos gebak, ontvangt Johan daar ook loon voor.
Geef naast het gebak en het loon twee andere vormen van beloning.
...

1p 3 Johan verdient € 24 voor iedere dag die hij bij de bakker werkt.
Hij werkt alleen op zaterdag.
Hoeveel geld verdient Johan gemiddeld per maand?
A € 96,00
B € 104,00
C € 128,00
D € 138,67

1p 4 Johan besteedt zijn geld meestal aan dvd's. Maar hij wil voor oudjaar ook
vuurpijlen kopen. Daarom heeft Johan in december meer dagen gewerkt dan
normaal. In totaal verdiende hij in december € 200.
Normaal verdient Johan € 24 per zaterdag. In december heeft Johan
4 zaterdagen bij de bakker gewerkt.
Hoeveel euro heeft Johan in december extra verdiend?
A 24
B 96
C 104
D 200

700013-1-7230

2

lees verder


### Pagina 3

1p 5 Hij heeft in december € 200 verdiend.

Bekijk onderstaande grafiek. Daarin kun je aflezen hoeveel pakketten vuurpijlen en/of dvd's Johan in december kon kopen. Hij heeft zijn hele inkomen besteed.

Verdeling van Johans totale inkomen in december (€ 200) over dvd's en pakketten vuurpijlen.

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as "dvd's" van 0 tot 12 en op de x-as "pakketten vuurpijlen" van 0 tot 6. Een lijn daalt van ongeveer (0,11) naar (5,0).]

Hoeveel euro kostte 1 pakket vuurpijlen?

A 5
B 10
C 20
D 40

700013-1-723o 3 lees verder ►►►


### Pagina 4

1p 6 Een vriend van Johan vindt vuurwerk kopen zonde van het geld. Hij vindt deze poster dan ook echt een knaller.

[FIGUUR: Een afbeelding van vuurwerk met de tekst "Je bent een rond als je met vuurwerk stunt!"]

Hoe wordt dit soort reclame genoemd?
A commerciële reclame
B ideële reclame
C misleidende reclame

700013-1-72300 4 lees verder ▶▶▶

### Pagina 5

Duurzame energie
7 Tot nu draaide de wereldeconomie om aardolie. Het uit de grond halen van
aardolie wordt technisch steeds lastiger. Daardoor kost de winning van aardolie
steeds meer geld. De laatste tijd is de olieprijs sterk gestegen.
Wordt het door deze ontwikkelingen voor oliemaatschappijen aantrekkelijker of
onaantrekkelijker aardolie te winnen? Verklaar je antwoord.
8 Mede door de hoge olieprijzen wordt duurzame energie door velen steeds
belangrijker gevonden. Een voorbeeld van het opwekken van duurzame energie
is het gebruik van wind.
Geef nog een voorbeeld van duurzame energiebronnen.
9 Het ministerie van Economische Zaken besteedt 1 miljard euro aan de
ontwikkeling van duurzame energiebronnen.
Hieronder staan twee uitspraken over duurzame energiebronnen.
Zet bij elke uitspraak een kruisje in de juiste kolom.
juist onjuist
Duurzame energiebronnen blijven ook op de lange duur
beschikbaar.
Duurzame energiebronnen zijn altijd duurder dan andere
energiebronnen.
10 De overheid besteedt extra geld aan de ontwikkeling van duurzame
energiebronnen en niet aan andere energiebronnen zoals olie en steenkool.
Waarom doet de overheid dat?
Hieronder staan twee uitspraken.
Zet bij elke uitspraak een kruisje in de juiste kolom.
juist onjuist
Olie en steenkool raken op.
Olie en steenkool zijn erg vervuilend.
700013-1-723o 5 lees verder ▶▶▶

### Pagina 6

1p 11 Als er meer gebruikgemaakt wordt van duurzame energie is dat goed voor het milieu. Het zoveel mogelijk beperken van milieuschade is belangrijk. Vermeld één manier waarop consumenten milieuschade kunnen beperken.

...........................................................................

...........................................................................

1p 12 De overheid kan het verbruik van duurzame energie stimuleren door subsidies te geven. Moet de overheid wel of geen subsidies geven om het verbruik van duurzame energie te stimuleren? Geef een argument voor je mening.

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

...........................................................................

700013-1-7230o lees verder ►►►

### Pagina 7

Auto's zijn duur!
1p 13 Uit een krant:
In een land rijden 4 miljoen auto's. Per auto wordt gemiddeld 25.000 kilometer
per jaar gereden.
Hoeveel kilometer rijden alle auto's van dit land samen?
A 100.000 (honderdduizend)
B 1.000.000 (1 miljoen)
C 1000.000.000 (1 miljard)
D 100.000.000.000 (100 miljard)
1p 14 Uit een krant:
In een land werd gemiddeld 25.000 kilometer per auto per jaar gereden.
Door de grote prijsstijgingen van benzine gaan de inwoners gemiddeld 15%
minder autorijden.
Hoeveel kilometer rijdt een auto na de prijsstijging gemiddeld per jaar?
Geef de berekening.
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
1p 15 Piet gaat vanwege de verhoging van de benzineprijs minder kilometers met zijn
auto rijden. Toch heeft hij hogere benzinekosten.
Wat is daarvoor de verklaring?
Hieronder staat een uitspraak over de benzineprijs en het aantal gereden
kilometers.
Geef bij elke deel van de uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen 'juist' en 'onjuist' en twee rijen. Eerste rij: 'De benzineprijs is in procenten meer gestegen'. Tweede rij: 'dan het aantal kilometers in procenten is gedaald.']
1p 16 Piet rijdt 18.000 km per jaar. Zijn auto verbruikt 6 liter benzine per 100 km.
Hoeveel liter benzine verbruikt Piet per jaar?
Geef de berekening.
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
700013-1-723o 7 lees verder >>>

### Pagina 8

1p 17 De auto van Piet rijdt op benzine. In de auto kan ook een lpg-installatie worden
ingebouwd. De kosten per kilometer worden dan € 0,05 lager.
Piet heeft uitgerekend dat hij na 24.000 kilometer de lpg-installatie heeft
terugverdiend.
Hoeveel heeft de lpg-installatie Piet gekost? Geef de berekening.

1p 18 Soms is de auto goedkoper dan de trein.
Geef een reden waarom mensen toch voor de trein kiezen.

700013-1-7230 8 lees verder

### Pagina 9

Wel of geen plasma-TV?

2p 19 Paco kijkt altijd voetbal op televisie. De televisie is echter stuk. Hij wil daarom een plasma-tv kopen.
Zijn vriendin Vera zegt: 'Onze winterjassen zijn versleten. Die moeten we eerst kopen.'
Hieronder staan 2 uitspraken.
Zet bij elke uitspraak een kruisje in de juiste kolom.

|  | juist | onjuist |
|---|---|---|
| Paco's behoefte aan een plasma-tv is een basisbehoefte. |  |  |
| Vera's behoefte aan een winterjas is een basisbehoefte. |  |  |

1p 20 Paco gaat een plasma-tv kopen. Hij kiest het model hieronder.

[FIGUUR: Afbeelding van een flatscreen televisie.]

105 cm plasma-tv
€ 1798,99 (inclusief verwijderingsbijdrage)
OF
SLECHTS € 45,80 PER MAAND!
PLUS EENMALIG € 179,99

Paco kiest voor de betaling in delen. De betaling gaat 4 jaar duren.
Wat heeft de plasma-tv hem na 4 jaar gekost?
A € 1.798,99
B € 1.978,98
C € 2.198,40
D € 2.378,39

2p 21 Vera is boos over de aankoop.
'Je betaalt te veel, omdat je leent van de winkel. Je kunt beter eerst sparen.'
Wat is in de volgende situaties beter: sparen en later kopen of lenen en nu kopen?
Zet bij elke uitspraak een kruisje in de juiste kolom.

|  | sparen | lenen |
|---|---|---|
| Het product wordt na enige tijd goedkoper. |  |  |
| De consument wil voor het product in totaal zo min mogelijk betalen. |  |  |

700013-1-723o
9
lees verder

### Pagina 10

1p 22 Plasma-tv's verbruiken per uur veel meer stroom dan andere tv's.
Paco ziet in de krant deze tabel.
Stroomverbruik per uur van televisies
[FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as de merken Samsung, JVC, Philips en Sony, en op de x-as het stroomverbruik in Watt van 0 tot 400. Er zijn drie gestapelde staven per merk, met legenda 80 cm beeldbuis, 75 - 80 cm LCD en 105 cm plasma.]
Legenda:
80 cm beeldbuis
75 - 80 cm LCD
105 cm plasma
Hoeveel watt verbruikt de Sony plasma-tv in deze tabel per uur meer dan de
Philips beeldbuis-tv?
A 50
B 175
C 200
1p 23 De overheid wil bevorderen dat mensen milieuvriendelijk consumeren.
Ze probeert dat op verschillende manieren te stimuleren. Hieronder staat een
aantal consumptiegoederen en een aantal maatregelen van de overheid.
Geef bij elk consumptiegoed de beste maatregel aan voor milieuvriendelijk
consumeren.
Er is één mogelijkheid per rij.
Consumptiegoederen
Plasma-tv
Openbaar vervoer
Drinkwater
Maatregelen van de overheid.
Heffing
Subsidie
Voorlichting
1p 24 Als je een elektrisch apparaat koopt, moet je een verwijderingsbijdrage betalen.
De verwijderingsbijdrage is wettelijk verplicht. De opbrengst daarvan wordt
gebruikt voor het recyclen van dat apparaat.
Waarom adverteert de overheid dan nog met onderstaande leuze?
Geef daarvoor één reden.
zonder u valt er niks te recyclen
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
700013-1-723o
10
lees verder

### Pagina 11

De mp3-speler van Jaap

1p 25 Jaap gaat vandaag eindelijk de mp3-speler kopen die hij allang wil hebben.
Tot welke uitgavensoort behoort deze aankoop?
A dagelijkse uitgaven
B incidentele uitgaven
C vaste uitgaven

1p 26 Jaap heeft verschillende redenen om zijn mp3-speler vandaag te kopen.
Welke reden is een voorbeeld van sociale beïnvloeding?
A Andere leerlingen in zijn klas hebben er ook een.
B De mp3-speler is nu in de aanbieding.
C Hij kan na hard werken nu eindelijk zijn mp3-speler betalen.
D Hij heeft net zijn zakgeld gehad en hij heeft nu dus genoeg geld.

1p 27 Bekijk onderstaande tabel.

[FIGUUR: Tabel met merken mp3-spelers en hun specificaties: Merk, Richtprijs in €, Batterij en/of accu, Geschikt voor dagelijks gebruik, Afspeelsnelheid, Gewicht in g, Betekenis symbolen. Onder de kolommen staan de gegevens voor Acer, Apple, iAudio, Scandisk en Thomson.]

Jaap wil dat zijn mp3-speler een goede geluidskwaliteit heeft. Daarvoor is de
afspeelsnelheid belangrijk.
Welke mp3-speler heeft de hoogste afspeelsnelheid?
A Acer
B Apple
C iAudio
D Scandisk
E Thomson

700013-1-723o 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

2p 28 Bekijk onderstaande tabel.
Welke mp3-speler in de test heeft de beste prijs-kwaliteitverhouding?
Geef een argument voor je antwoord.
[FIGUUR: Tabel met de volgende kolommen: Merk, Richtprijs in €, Batterij en/of accu, Geschikt voor dagelijks gebruik, Afspeelsnelheid, Gewicht in g, Betekenis symbolen. De tabel bevat 5 rijen met mp3-spelers: Acer, Apple, iAudio, Scandisk en Thomson, met bijbehorende waarden.]

1p 29 Jaap maakt bij zijn keuze gebruik van een vergelijkend warenonderzoek.
Wat wordt bedoeld met een vergelijkend warenonderzoek?
A een onderzoek naar welke artikelen de consument in de winkel wil hebben
B een onderzoek naar welke artikelen de producent in de winkel wil hebben
C een onderzoek waarbij gelijksoortige producten met elkaar worden vergeleken
D een onderzoek waarbij verschillende soorten producten met elkaar worden vergeleken

1p 30 Om de mp3-speler te kopen, heeft Jaap geld geleend van zijn moeder. Dat geld
moet hij uiteraard wel terug betalen.
Geef een argument waarom het verstandig kan zijn geld van zijn moeder te
lenen.

700013-1-7230o 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 13

Meten is weten
1p 31 Elektrische apparaten worden steeds zuiniger.
Toch verbruiken we in Nederland in totaal steeds meer elektriciteit.
Geef hiervoor een verklaring.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

### Pagina 14

1p 33 Veel elektrische apparaten staan aan of $stand-by$ zonder dat het nodig is.
Dit ‘slui pverbruik’ kostte in 2004 17% van het gemiddelde elektriciteitsverbruik
van de huishoudens.

[FIGUUR: Lijngrafiek met op de y-as 'Kwh' en waarden van 3270 tot 3370, en op de x-as de jaren 2000 tot 2004. De grafiek toont een stijgende lijn.]

Hoeveel kWh verbruikte een gemiddeld huishouden in 2004 door sluipverbruik?
Geef de berekening. Rond af op een decimaal.

1p 34 Simone vraagt zich af of 17% sluipverbruik niet zwaar gedreven is.
Ze koopt daarom een ‘energiemeter’. Daarmee kan ze het $stand-by$ verbruik
meten.
Een dergelijke energiemeter kost € 25.

[FIGUUR: Energimeting apparaat met een digitaal scherm waarop 0.26 en 1.29 af te lezen zijn. Ook is de tekst 'ENERGY CHECK 3000' zichtbaar.]

‘Die 25 euro verdien ik zo terug’, zegt ze. 1 kilowattuur kost € 0,20.
Hoeveel kilowattuur moet Simone dan besparen om die € 25 terug te verdienen?

700013-1-723o 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 15

1p 35 Simone gaat onmiddellijk een aantal apparaten controleren. Het gebruik van de energiemeter heeft het volgende opgeleverd:
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: Televisie en Videorecorder. De rijen zijn: Stand-by gebruik en Normaal gebruik. Onder Televisie staan de waarden: 0,5 watt per uur en 80 watt per uur. Onder Videorecorder staan de waarden: 0,25 watt per uur en 40 watt per uur.]
Een kilowatt (= 1.000 watt) kost € 0,20. Simone laat altijd de televisie op stand-by staan. Simone kijkt 4 uur per dag televisie.
Hoeveel kost het sluipverbruik van de televisie Simone per jaar?
A € 0,73
B € 7,30
C € 73,00
D € 730,00

1p 36 Simone leest het volgende in de krant:
Je kunt nog op een andere manier proberen minder uit te geven aan stroom. Zo kan je een meerjarencontract afspreken. Dan betaal je gedurende een paar jaren achtereen een vaste prijs. De prijs van elektriciteit is in een meerjarencontract wel hoger dan de prijs zonder meerjarencontract. Geef een reden waarom sommige mensen toch zullen kiezen voor een meerjarencontract.

700013-1-723o* 15 einde ■